Khóa luận kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại Công ty CP Quang Huy 2021

Tìm hiểu về kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại Công ty Quang Huy. Luận văn phân tích thực trạng và giải pháp hoàn thiện quy trình.

• Tác giả: Ngô Thùy Hương
• Người hướng dẫn: ThS. Ngô Thị Ngọc Hoa
• Trường học: Học Viện Ngân Hàng
• Chuyên ngành: Kế Toán Doanh Nghiệp
• Đề tài: Kế Toán Chi Phí Sản Xuất Và Tính Giá Thành Sản Phẩm Tại Công Ty Cổ Phần Sản Xuất Thương Mại Dịch Vụ Quang Huy
• Loại tài liệu: Khóa Luận Tốt Nghiệp
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ KẾ TOÁN CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM TRONG DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT
• 1.1. Lý luận chung về kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm
• 1.1.1. Khái niệm và phân loại chi phí sản xuất
• 1.1.1.1. Khái niệm chi phí sản xuất
• 1.1.1.2. Phân loại chi phí sản xuất
• 1.1.2. Giá thành sản phẩm
• 1.1.2.1. Khái niệm giá thành sản phẩm
• 1.1.2.2. Phân loại giá thành sản phẩm
• 1.1.3. Mối quan hệ giữa chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm
• 1.1.4. Nhiệm vụ của kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm
• 1.1.5. Kế toán chi phí sản xuất
• 1.1.5.1. Đối tượng tập hợp chi phí sản xuất
• 1.1.5.2. Phương pháp tập hợp chi phí sản xuất
• 1.1.5.3. Kế toán tập hợp chi phí sản xuất
• 1.1.5.3.1. Kế toán tập hợp chi phí nguyên vật liệu trực tiếp
• 1.1.5.3.2. Kế toán tập hợp chi phí nhân công trực tiếp
• 1.1.5.3.3. Kế toán tập hợp chi phí sản xuất chung
• 1.1.5.4. Kế toán tổng hợp chi phí sản xuất
• 1.1.6. Đánh giá sản phẩm dở dang cuối kỳ
• 1.1.6.1. Khái niệm sản phẩm dở dang cuối kỳ
• 1.1.6.2. Phương pháp đánh giá sản phẩm dở dang cuối kỳ
• 1.1.7. Kế toán tính giá thành sản phẩm
• 1.1.7.1. Đối tượng và kỳ tính giá thành
• 1.1.7.2. Phương pháp tính giá thành
• 1.1.7.3. Hình thức sổ kế toán
• 1.2. TỔNG KẾT CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG KẾ TOÁN CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN SẢN XUẤT THƯƠNG MẠI DỊCH VỤ QUANG HUY
• 2.1. Tổng quan về Công ty cổ phần Sản xuất Thương mại Dịch vụ Quang Huy
• 2.1.1. Sơ lược về lịch sử hình thành và phát triển
• 2.1.2. Đặc điểm bộ máy quản lý của công ty
• 2.1.3. Đặc điểm, quy trình sản xuất sản phẩm tại công ty
• 2.1.4. Tình hình hoạt động kinh doanh của công ty
• 2.1.5. Đặc điểm bộ máy kế toán của công ty
• 2.2. Thực trạng kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại Công ty cổ phần Sản xuất Thương mại Dịch vụ Quang Huy
• 2.2.1. Kế toán tập hợp chi phí sản xuất
• 2.2.1.1. Đối tượng tập hợp chi phí sản xuất
• 2.2.2. Kế toán chi phí nguyên vật liệu trực tiếp
• 2.2.3. Kế toán chi phí nhân công trực tiếp
• 2.2.4. Kế toán chi phí sản xuất chung
• 2.2.5. Kế toán tổng hợp chi phí sản xuất
• 2.2.6. Kế toán tính giá thành sản phẩm tại công ty
• 2.2.7. Đánh giá thực trạng kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại Công ty cổ phần Sản xuất Thương mại Dịch vụ Quang Huy
• 2.3. TỔNG KẾT CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN KẾ TOÁN CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN SẢN XUẤT THƯƠNG MẠI DỊCH VỤ QUANG HUY
• 3.1. Định hướng phát triển của công ty trong thời gian tới
• 3.2. Yêu cầu đối với việc hoàn thiện kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm
• 3.3. Các giải pháp hoàn thiện công tác kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm
• 3.4. Điều kiện thực hiện giải pháp
• 3.5. TỔNG KẾT CHƯƠNG 3
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Kế Toán Chi Phí Sản Xuất Tại Quang Huy

Trong môi trường kinh doanh đầy cạnh tranh, việc quản lý hiệu quả chi phí sản xuất đóng vai trò then chốt đối với sự thành công của doanh nghiệp. Đặc biệt, đối với các doanh nghiệp sản xuất như Công ty Quang Huy, việc hạch toán chính xác và chi tiết kế toán chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm là vô cùng quan trọng. Nó không chỉ giúp doanh nghiệp kiểm soát chi phí, mà còn là cơ sở để đưa ra các quyết định về giá cả, sản lượng và chiến lược kinh doanh. Luận văn này tập trung vào việc nghiên cứu và phân tích thực trạng kế toán chi phí tại Công ty Quang Huy, từ đó đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện công tác này, góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp. Giá thành sản phẩm là chìa khóa để doanh nghiệp định giá cạnh tranh và tối ưu hóa lợi nhuận. Việc hiểu rõ và kiểm soát chi phí sản xuất trực tiếp ảnh hưởng đến giá thành. Do đó, kế toán chi phí sản xuất hiệu quả là yếu tố sống còn cho Công ty Quang Huy.

1.1. Tầm quan trọng của kế toán chi phí cho doanh nghiệp

Kế toán chi phí sản xuất không chỉ là việc ghi chép số liệu mà còn là công cụ quản lý chiến lược. Nó giúp doanh nghiệp như Công ty Quang Huy xác định được chi phí thực tế của từng sản phẩm, dịch vụ, từ đó đưa ra các quyết định về giá cả, sản lượng, và đầu tư. Ngoài ra, kế toán chi phí còn giúp doanh nghiệp kiểm soát chi phí, phát hiện các lãng phí, và cải thiện hiệu quả sản xuất. Việc này đặc biệt quan trọng đối với các doanh nghiệp sản xuất, nơi chi phí sản xuất chiếm tỷ trọng lớn trong tổng chi phí.

1.2. Mục tiêu của luận văn Kế Toán Chi Phí tại Quang Huy

Luận văn này đặt ra mục tiêu nghiên cứu và phân tích thực trạng kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại Công ty Quang Huy. Trên cơ sở đó, luận văn sẽ đánh giá những ưu điểm và hạn chế trong công tác kế toán chi phí của công ty, đồng thời đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện công tác này. Mục tiêu cuối cùng là giúp Công ty Quang Huy nâng cao hiệu quả quản lý chi phí, giảm giá thành sản phẩm, và tăng cường khả năng cạnh tranh trên thị trường. Luận văn tốt nghiệp kế toán này là sự kết hợp giữa lý thuyết và thực tiễn.

II. Phương Pháp Tính Giá Thành Bí Quyết Cho Quang Huy

Việc lựa chọn và áp dụng phương pháp tính giá thành phù hợp là một trong những yếu tố then chốt để đảm bảo tính chính xác và hiệu quả của công tác kế toán chi phí. Hiện nay, có nhiều phương pháp tính giá thành khác nhau, mỗi phương pháp có ưu điểm và nhược điểm riêng. Tùy thuộc vào đặc điểm sản xuất, quy trình công nghệ và yêu cầu quản lý của từng doanh nghiệp mà lựa chọn phương pháp tính giá thành phù hợp. Với Công ty Quang Huy, việc lựa chọn phương pháp phù hợp sẽ giúp công ty xác định chính xác giá thành của từng sản phẩm, từ đó có cơ sở để đưa ra các quyết định về giá cả, sản lượng và chiến lược kinh doanh. Phương pháp này ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng kiểm soát chi phí sản xuất chung. Giá thành theo yếu tố chi phí cần được tính toán cẩn thận để đảm bảo độ chính xác.

2.1. Các phương pháp tính giá thành phổ biến hiện nay

Một số phương pháp tính giá thành phổ biến hiện nay bao gồm: phương pháp trực tiếp, phương pháp phân bước, phương pháp theo hệ số, phương pháp giản đơn. Mỗi phương pháp có ưu điểm và nhược điểm riêng, phù hợp với từng loại hình doanh nghiệp và quy trình sản xuất. Ví dụ, phương pháp trực tiếp phù hợp với các doanh nghiệp sản xuất đơn giản, trong khi phương pháp phân bước phù hợp với các doanh nghiệp sản xuất phức tạp, có nhiều công đoạn. Việc lựa chọn phương pháp phù hợp cần dựa trên sự phân tích kỹ lưỡng các yếu tố liên quan.

2.2. Đánh giá phương pháp đang áp dụng tại Công ty Quang Huy

Luận văn sẽ tiến hành đánh giá phương pháp tính giá thành đang được áp dụng tại Công ty Quang Huy, từ đó chỉ ra những ưu điểm và hạn chế của phương pháp này. Việc đánh giá sẽ dựa trên các tiêu chí như: tính chính xác, tính kịp thời, tính khả thi, và tính hiệu quả. Trên cơ sở đánh giá, luận văn sẽ đề xuất các giải pháp nhằm cải thiện phương pháp hiện tại hoặc lựa chọn phương pháp phù hợp hơn với đặc điểm sản xuất của Công ty Quang Huy. Việc này đóng vai trò quan trọng trong việc giảm giá thành.

III. Chi Phí Sản Xuất Chung Cách Quản Lý Hiệu Quả Tại Quang Huy

Chi phí sản xuất chung (CPSXC) là một trong ba yếu tố cấu thành giá thành sản phẩm, bao gồm các chi phí gián tiếp liên quan đến quá trình sản xuất như chi phí quản lý phân xưởng, chi phí vật liệu, chi phí khấu hao tài sản cố định. Việc quản lý hiệu quả CPSXC có vai trò quan trọng trong việc kiểm soát giá thành và nâng cao hiệu quả sản xuất. Tại Công ty Quang Huy, việc quản lý CPSXC cần được thực hiện một cách chặt chẽ và khoa học, từ khâu lập kế hoạch, phân bổ đến kiểm soát và đánh giá. Việc hạch toán chi phí sản xuất cần chính xác và minh bạch. Việc giảm chi phí sản xuất chung giúp tăng lợi nhuận cho Công ty Quang Huy.

3.1. Phân bổ chi phí sản xuất chung Nguyên tắc và phương pháp

Việc phân bổ CPSXC cần tuân thủ các nguyên tắc cơ bản như: tính hợp lý, tính nhất quán, và tính khả thi. Có nhiều phương pháp phân bổ CPSXC khác nhau, như: phương pháp theo giờ công lao động trực tiếp, phương pháp theo chi phí nhân công trực tiếp, phương pháp theo chi phí nguyên vật liệu trực tiếp, và phương pháp theo số lượng sản phẩm sản xuất. Việc lựa chọn phương pháp phù hợp cần dựa trên đặc điểm sản xuất và quy trình công nghệ của từng doanh nghiệp.

3.2. Giải pháp kiểm soát chi phí sản xuất chung hiệu quả

Để kiểm soát CPSXC hiệu quả, cần thực hiện đồng bộ các giải pháp như: lập kế hoạch CPSXC chi tiết và khoa học, theo dõi và phân tích biến động CPSXC thường xuyên, xác định các nguyên nhân gây ra biến động và đề xuất các biện pháp khắc phục. Ngoài ra, cần tăng cường công tác kiểm tra, giám sát việc sử dụng các nguồn lực, vật tư, và tài sản cố định trong quá trình sản xuất. Áp dụng các biện pháp công nghệ mới để giảm chi phí và tăng năng suất lao động cũng là một giải pháp quan trọng. Hiệu quả chi phí sản xuất cần được theo dõi thường xuyên.

3.3. Ứng dụng kế toán quản trị chi phí vào kiểm soát CPSXC

Kế toán quản trị chi phí cung cấp các công cụ và thông tin hữu ích để kiểm soát CPSXC hiệu quả. Các công cụ như: phân tích điểm hòa vốn, phân tích độ nhạy, dự toán linh hoạt, và báo cáo trách nhiệm giúp doanh nghiệp đưa ra các quyết định quản lý phù hợp. Áp dụng kế toán quản trị chi phí giúp Công ty Quang Huy hiểu rõ hơn về cấu trúc chi phí, xác định các khu vực cần tập trung kiểm soát, và đánh giá hiệu quả của các biện pháp kiểm soát chi phí. Điều này giúp tối ưu hóa hiệu quả chi phí sản xuất.

IV. Đánh Giá Sản Phẩm Dở Dang Hướng Dẫn Chi Tiết Cho Quang Huy

Việc đánh giá sản phẩm dở dang (SPDD) cuối kỳ là một bước quan trọng trong quá trình tính giá thành sản phẩm, đặc biệt đối với các doanh nghiệp sản xuất liên tục. Việc đánh giá chính xác SPDD sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến giá thành sản phẩm hoàn thành và lợi nhuận của doanh nghiệp. Tại Công ty Quang Huy, việc đánh giá SPDD cần được thực hiện một cách cẩn thận và khách quan, dựa trên các phương pháp phù hợp và thông tin đáng tin cậy. Khái niệm sản phẩm dở dang cuối kỳ cần được hiểu rõ để áp dụng đúng phương pháp đánh giá.

4.1. Các phương pháp đánh giá sản phẩm dở dang hiện nay

Có nhiều phương pháp đánh giá SPDD khác nhau, như: phương pháp theo chi phí nguyên vật liệu trực tiếp, phương pháp theo chi phí tương đương, và phương pháp theo giá trị thị trường. Mỗi phương pháp có ưu điểm và nhược điểm riêng, phù hợp với từng loại hình sản xuất và quy trình công nghệ. Việc lựa chọn phương pháp phù hợp cần dựa trên sự phân tích kỹ lưỡng các yếu tố liên quan. Nguyên tắc kế toán chi phí cần được tuân thủ trong quá trình đánh giá.

4.2. Áp dụng phương pháp đánh giá SPDD tại Công ty Quang Huy

Luận văn sẽ phân tích và đánh giá phương pháp đánh giá SPDD đang được áp dụng tại Công ty Quang Huy, từ đó chỉ ra những ưu điểm và hạn chế của phương pháp này. Việc đánh giá sẽ dựa trên các tiêu chí như: tính chính xác, tính khả thi, và tính hiệu quả. Trên cơ sở đánh giá, luận văn sẽ đề xuất các giải pháp nhằm cải thiện phương pháp hiện tại hoặc lựa chọn phương pháp phù hợp hơn với đặc điểm sản xuất của Công ty Quang Huy.

V. Kiểm Soát Chi Phí Sản Xuất Giải Pháp Toàn Diện Cho Quang Huy

Kiểm soát chi phí sản xuất là quá trình theo dõi, đánh giá và điều chỉnh các hoạt động liên quan đến chi phí sản xuất nhằm đảm bảo rằng chi phí được sử dụng một cách hiệu quả và tiết kiệm. Kiểm soát chi phí có vai trò quan trọng trong việc giảm giá thành sản phẩm, nâng cao lợi nhuận và tăng cường khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp. Tại Công ty Quang Huy, việc kiểm soát chi phí cần được thực hiện một cách hệ thống và liên tục, từ khâu lập kế hoạch, thực hiện đến kiểm tra và đánh giá. Hệ thống tài khoản kế toán chi phí cần được sử dụng hiệu quả để theo dõi và kiểm soát.

5.1. Xây dựng hệ thống kiểm soát chi phí hiệu quả

Để xây dựng hệ thống kiểm soát chi phí hiệu quả, cần thực hiện đồng bộ các giải pháp như: lập kế hoạch chi phí chi tiết và khoa học, thiết lập các định mức chi phí hợp lý, theo dõi và phân tích biến động chi phí thường xuyên, xác định các nguyên nhân gây ra biến động và đề xuất các biện pháp khắc phục. Ngoài ra, cần tăng cường công tác kiểm tra, giám sát việc sử dụng các nguồn lực, vật tư, và tài sản cố định trong quá trình sản xuất.

5.2. Sử dụng công cụ và kỹ thuật kiểm soát chi phí

Có nhiều công cụ và kỹ thuật kiểm soát chi phí hiệu quả, như: phân tích giá trị, phân tích chi phí - lợi ích, quản lý dựa trên hoạt động, và thẻ điểm cân bằng. Việc lựa chọn công cụ và kỹ thuật phù hợp cần dựa trên đặc điểm sản xuất và quy trình công nghệ của từng doanh nghiệp. Áp dụng các công cụ và kỹ thuật này giúp doanh nghiệp xác định các khu vực cần tập trung kiểm soát, đánh giá hiệu quả của các biện pháp kiểm soát chi phí, và đưa ra các quyết định quản lý phù hợp.

VI. Kết Luận và Hướng Phát Triển Kế Toán Chi Phí Tại Quang Huy

Luận văn đã nghiên cứu và phân tích thực trạng kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại Công ty Quang Huy, từ đó đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện công tác này. Các giải pháp này tập trung vào việc lựa chọn phương pháp tính giá thành phù hợp, quản lý hiệu quả chi phí sản xuất chung, đánh giá sản phẩm dở dang chính xác, và kiểm soát chi phí sản xuất hiệu quả. Việc áp dụng các giải pháp này sẽ giúp Công ty Quang Huy nâng cao hiệu quả quản lý chi phí, giảm giá thành sản phẩm, và tăng cường khả năng cạnh tranh trên thị trường. Ứng dụng kế toán chi phí trong doanh nghiệp sản xuất là yếu tố then chốt.

6.1. Tóm tắt các giải pháp đề xuất cho Công ty Quang Huy

Các giải pháp đề xuất cho Công ty Quang Huy bao gồm: (1) Đánh giá lại và lựa chọn phương pháp tính giá thành phù hợp hơn với đặc điểm sản xuất của công ty. (2) Tăng cường kiểm soát chi phí sản xuất chung bằng cách lập kế hoạch chi tiết, theo dõi biến động thường xuyên, và áp dụng các công cụ kế toán quản trị chi phí. (3) Đánh giá sản phẩm dở dang chính xác hơn bằng cách lựa chọn phương pháp đánh giá phù hợp và thu thập thông tin đáng tin cậy. (4) Xây dựng hệ thống kiểm soát chi phí sản xuất hiệu quả bằng cách thiết lập định mức chi phí, theo dõi biến động, và áp dụng các công cụ và kỹ thuật kiểm soát chi phí.

6.2. Hướng phát triển kế toán chi phí trong tương lai

Trong tương lai, kế toán chi phí cần tiếp tục phát triển theo hướng ứng dụng công nghệ thông tin, tích hợp với các hệ thống quản lý khác của doanh nghiệp, và tập trung vào việc cung cấp thông tin hỗ trợ ra quyết định cho nhà quản lý. Công ty Quang Huy cần chủ động tiếp cận và áp dụng các xu hướng mới trong kế toán chi phí để nâng cao hiệu quả hoạt động và đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường.

Nội dung chính

Giới thiệu dự án

Trong bối cảnh ngành công nghiệp sản xuất giấy và bao bì carton tại Việt Nam duy trì tốc độ tăng trưởng 8,5% - 10%/năm, áp lực cạnh tranh về giá bán và tối ưu hóa chi phí nguyên vật liệu (NVL) trở thành bài toán sinh tồn của các doanh nghiệp. Với đặc thù nguyên liệu đầu vào biến động từ 15% - 25% theo chu kỳ thị trường hạt nhựa và bột giấy tái sinh, công tác kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành đóng vai trò quyết định đến biên lợi nhuận hoạt động. Đề tài khóa luận tập trung nghiên cứu, xây dựng và hoàn thiện quy trình Kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại Công ty Cổ phần Sản xuất Thương mại Dịch vụ Quang Huy – một đơn vị tiêu biểu trong làng nghề giấy truyền thống Phong Khê, Bắc Ninh.

+-----------------------------------------------------------------------------------+
|                            BÀI TOÁN TỐI ƯU HÓA CHI PHÍ                            |
|                                                                                   |
|  [Đầu vào đa dạng]       -->  [Dây chuyền sản xuất liên tục]  -->  [Đa dạng thành phẩm]   |
|  - Lề Bãi Bằng, Cutxe          - Nghiền thủy lực / Đĩa              - Giấy Duplex I (QHI)  |
|  - Hóa chất AKD, Violet        - Xeo lưới / Sấy / Cắt cuộn          - Giấy Duplex II (QHII)|
|  - Điện than lò hơi                                                 - Giấy Duplex III(QHIII)|
|                                                                                   |
|  Thách thức: Phân bổ chi phí gián tiếp & Đánh giá dở dang cuối kỳ chính xác       |
+-----------------------------------------------------------------------------------+

Vấn đề thực tiễn (Problem Statement)

Công ty CP SX TMDV Quang Huy vận hành dây chuyền sản xuất khép kín từ khâu đánh tơi bột giấy phế liệu đến cán cuộn thành phẩm (Giấy Duplex các loại QHI, QHII, QHIII). Quá trình hạch toán gặp phải các rào cản kỹ thuật:

• Tính chất hỗn hợp của NVL chính (bột giấy sợi dài, lề Bãi Bằng, lề Cutxe) được đưa vào nghiền liên tục khiến việc bóc tách định mức hao hụt cho từng mã sản phẩm riêng lẻ gặp sai số lớn.
• Chi phí sản xuất chung (CPSXC) gồm điện năng lò hơi, khấu hao máy nghiền đĩa, nhân công phân xưởng phát sinh hỗn hợp chưa có tiêu thức phân bổ tự động, dẫn đến giá thành đơn vị bị méo mó.
• Độ trễ thông tin khi tổng hợp số liệu thủ công làm chậm chu kỳ phát hành báo cáo giá thành từ 10 - 12 ngày sau khi kết thúc kỳ kế toán.

Mục tiêu nghiên cứu

1. Hệ thống hóa cơ sở lý luận về kế toán chi phí sản xuất (CPSX) và tính giá thành theo Thông tư 200/2014/TT-BTC.
2. Khảo sát thực trạng quy trình luân chuyển chứng từ, phương pháp tập hợp chi phí NVL trực tiếp (CPNVLTT), chi phí nhân công trực tiếp (CPNCTT) và CPSXC tại phân xưởng sản xuất giấy Quang Huy.
3. Thiết lập mô hình tính giá thành trên phần mềm kế toán Fast Accounting (phiên bản 11.2), tối ưu hóa thuật toán phân bổ chi phí theo phương pháp kê khai thường xuyên và tính giá xuất kho theo phương pháp bình quân cả kỳ dự trữ.
4. Đề xuất giải pháp định mức kỹ thuật và hoàn thiện phương pháp đánh giá sản phẩm dở dang (SPDD) cuối kỳ nhằm nâng cao hiệu quả quản trị tài chính.

Phạm vi và giới hạn

• Không gian: Toàn bộ quy trình công nghệ sản xuất tại phân xưởng và phòng kế toán Công ty CP SX TMDV Quang Huy.
• Thời gian: Dữ liệu hạch toán, chứng từ và báo cáo tài chính chu kỳ kế toán Tháng 01/2021.
• Giới hạn nghiệp vụ: Tập trung vào các dòng sản phẩm giấy Duplex chủ lực (QHI, QHII, QHIII), không bao gồm mảng thương mại thiết bị ngành giấy.

---

Phân tích và thiết kế giải pháp

Phân tích hiện trạng

Tại các doanh nghiệp sản xuất giấy quy mô vừa, công tác quản trị chi phí thường đứng trước sự đánh đổi giữa tính chính xác và tốc độ xử lý:

Tiêu chí phân tích	Phương pháp ghi sổ Excel thủ công	Phần mềm đóng gói thông thường	Giải pháp Fast Accounting tích hợp
Phương pháp tập hợp	Phân bổ thủ công cuối kỳ	Tập hợp trực tiếp đơn giản	Tự động hóa kết chuyển qua TK 621, 622, 627 sang TK 154
Độ chính xác xuất kho	Rủi ro sai số công thức $e > 5%$	Tính bình quân di động tức thời	Bình quân cả kỳ dự trữ chuẩn hóa theo lô sản xuất
Thời gian tính giá thành	$8 - 12$ ngày làm việc	$3 - 5$ ngày làm việc	$\le 1$ ngày làm việc (xử lý tức thì khi chốt số liệu)
Kiểm soát định mức NVL	Hậu kiểm, khó phát hiện vượt mức	Cảnh báo cơ bản	Phân tầng tài khoản 6211 (NVL chính), 6212 (NVL phụ)

Ưu tiên yêu cầu hệ thống theo mô hình MoSCoW:

Thiết kế hệ thống

Hệ thống kế toán chi phí được thiết kế vận hành trên nền tảng cơ sở dữ liệu quan hệ, đồng bộ giữa các phân hệ: Quản lý Kho $\rightarrow$ Kế toán Tiền lương $\rightarrow$ Kế toán TSCĐ $\rightarrow$ Phân hệ Chi phí & Giá thành.

                   +-------------------------------------------------------+
                   |            HỆ THỐNG FAST ACCOUNTING V11.2             |
                   +-------------------------------------------------------+
                                              |
     +--------------------+-------------------+--------------------+--------------------+
     |                    |                   |                    |                    |
     v                    v                   v                    v                    v
+-----------+      +--------------+    +--------------+     +--------------+     +--------------+
| PHÂN HỆ   |      | PHÂN HỆ TIỀN |    | PHÂN HỆ      |     | PHÂN HỆ      |     | PHÂN HỆ TỔNG |
| KHO       |      | LƯƠNG & NHÂN |    | TÀI SẢN CỐ   |     | CHI PHÍ VÀ   |     | HỢP & BÁO    |
| (TK 1521, |      | SỰ           |    | ĐỊNH         |     | GIÁ THÀNH    |     | CÁO          |
|  TK 1522) |      | (TK 622)     |    | (TK 214, 627)|     | (TK 154)     |     | (Sổ cái, BCTC|
+-----------+      +--------------+    +--------------+     +--------------+     +--------------+
     |                    |                   |                    |                    ^
     | Xuất kho NVL       | Tiền lương CNSX   | Khấu hao TSCĐ      | Tập hợp & Phân bổ  |
     +------------------->+------------------>+------------------->| Kết chuyển 155     |---+
                                                                   +--------------------+

Cấu trúc cơ sở dữ liệu quan hệ (Database Schema)

-- Bảng danh mục sản phẩm và đối tượng tập hợp chi phí
CREATE TABLE DM_SanPham (
    MaSP VARCHAR(20) PRIMARY KEY,
    TenSP NVARCHAR(100) NOT NULL,
    LoaiSP VARCHAR(10) CHECK (LoaiSP IN ('QHI', 'QHII', 'QHIII')),
    DonViTinh NVARCHAR(10) DEFAULT N'Kg',
    DinhMucChiPhiCoBan DECIMAL(18, 2)
);

-- Bảng chi phí nguyên vật liệu trực tiếp (TK 621)
CREATE TABLE ChiPhi_NVL_TrucTiep (
    MaChungTu VARCHAR(30) PRIMARY KEY,
    NgayHachToan DATE NOT NULL,
    MaSP VARCHAR(20) FOREIGN KEY REFERENCES DM_SanPham(MaSP),
    MaVatTu VARCHAR(20) NOT NULL, -- Lệ bãi bằng, Bột sợi dài, Keo AKD
    SoLuongXuat DECIMAL(12, 3) NOT NULL,
    DonGiaXuat DECIMAL(18, 4),    -- Tính tự động cuối kỳ
    ThanhTien DECIMAL(18, 2),
    TaiKhoanNo VARCHAR(10) DEFAULT '6211',
    TaiKhoanCo VARCHAR(10) DEFAULT '1521'
);

-- Bảng tổng hợp giá thành thành phẩm nhập kho (TK 154 -> 155)
CREATE TABLE GiaThanh_ThanhPham (
    KyKeToan VARCHAR(7), -- Format: MM-YYYY
    MaSP VARCHAR(20) FOREIGN KEY REFERENCES DM_SanPham(MaSP),
    CP_NVLTT DECIMAL(18, 2) NOT NULL,
    CP_NCTT DECIMAL(18, 2) NOT NULL,
    CP_SXC DECIMAL(18, 2) NOT NULL,
    GiaTri_DD_DauKy DECIMAL(18, 2) DEFAULT 0,
    GiaTri_DD_CuoiKy DECIMAL(18, 2) DEFAULT 0,
    TongGiaThanh DECIMAL(18, 2) NOT NULL,
    SoLuongHoanThanh DECIMAL(12, 3) NOT NULL,
    GiaThanhDonVi AS (TongGiaThanh / NULLIF(SoLuongHoanThanh, 0)),
    PRIMARY KEY (KyKeToan, MaSP)
);

Phương pháp luận triển khai (Methodology)

Quy trình triển khai áp dụng mô hình lai (Hybrid Agile-Waterfall) gồm 4 giai đoạn chuẩn hóa:

1. Khảo sát & Chuẩn hóa danh mục: Phân loại kho NVL chính (TK 1521: lề Bãi Bằng, bột sợi dài Canada) và kho NVL phụ (TK 1522: keo AKD, violet).
2. Thiết lập luồng chứng từ số: Kết nối trực tiếp Phiếu xuất kho $\rightarrow$ Sổ chi tiết TK 621 $\rightarrow$ Bảng phân bổ CPNVLTT tự động.
3. Cài đặt công thức & kiểm thử dữ liệu: Nạp dữ liệu lịch sử tháng 01/2021 để hiệu chuẩn thuật toán tính giá xuất kho và phân bổ CPSXC.
4. Đánh giá kiểm soát chất lượng (QA): Đối soát chéo giữa Sổ cái TK 154, TK 155 và Báo cáo Nhập - Xuất - Tồn thành phẩm.

---

Implementation và kết quả

Quy trình nghiệp vụ và thuật toán tính giá

1. Thuật toán tính giá xuất kho bình quân cả kỳ dự trữ

Toàn bộ NVL chính và phụ xuất dùng trong kỳ chỉ ghi nhận số lượng thực xuất trên phiếu xuất kho. Đến ngày cuối cùng của kỳ kế toán, hệ thống Fast Accounting kích hoạt thủ tục tính giá:

$$\overline{P}{xuat} = \frac{V{TonDau} + \sum_{j=1}^{m} V_{Nhap_j}}{Q_{TonDau} + \sum_{j=1}^{m} Q_{Nhap_j}}$$

Trong đó: $V$ là giá trị thành tiền (VNĐ), $Q$ là khối lượng vật tư (Kg).

// Thuật toán phân bổ chi phí gián tiếp (Overhead Allocation Algorithm)
Input: 
  Total_Indirect_Cost (Tổng CPSXC hoặc CPNCTT cần phân bổ)
  Products[] = { QHI, QHII, QHIII }
  Allocation_Criteria[] (Tiêu thức phân bổ: Sản lượng hoàn thành hoặc Lương chính)

Output: 
  Cost_Allocated_Per_Product[i]

Algorithm:
1. Total_Allocation_Base = Sum(Allocation_Criteria[i] for all i in Products)
2. Allocation_Ratio (H) = Total_Indirect_Cost / Total_Allocation_Base
3. For each Product i:
     Cost_Allocated_Per_Product[i] = Allocation_Criteria[i] * H
     Log_Trace(Product[i], Cost_Allocated_Per_Product[i])
4. Return Cost_Allocated_Per_Product

2. Kế toán chi phí nhân công trực tiếp (TK 622)

Tiền lương của công nhân sản xuất (CNSX) được xây dựng theo cơ chế khuyến khích năng suất:

$$\text{Tổng tiền lương} = \text{Lương cơ bản} + \text{Lương sản lượng} + \text{Lương trách nhiệm}$$

Trích nộp bảo hiểm và kinh phí công đoàn theo tỷ lệ quy định hiện hành: Doanh nghiệp chịu 23,5% tính vào chi phí sản xuất (Nợ TK 622: 23,5% bao gồm BHXH 17,5%, BHYT 3%, BHTN 1%, KPCĐ 2%); Người lao động trích nộp 10,5% trừ vào lương (Nợ TK 334).

3. Kế toán tập hợp và phân bổ CPSXC (TK 627)

CPSXC tại Quang Huy bao gồm: Chi phí nhân viên phân xưởng (TK 6271), Chi phí vật liệu (TK 6272), Chi phí dụng cụ sản xuất (TK 6273), Chi phí khấu hao TSCĐ (TK 6274), Chi phí dịch vụ mua ngoài (TK 6277), và Chi phí khác bằng tiền (TK 6278). Cuối kỳ, toàn bộ số phát sinh Nợ TK 627 được kết chuyển sang Nợ TK 154 theo hệ số sản lượng sản phẩm hoàn thành.

4. Đánh giá sản phẩm dở dang cuối kỳ và tính giá thành

Do quy trình sản xuất giấy diễn ra liên tục, chu kỳ ngắn, công ty áp dụng phương pháp Đánh giá SPDD theo chi phí nguyên vật liệu trực tiếp:

$$D_{ck} = \frac{D_{dk} + C_{v}}{Q_{ht} + Q_{ddck}} \times Q_{ddck}$$

Trong đó: $D_{dk}, D_{ck}$ là giá trị SPDD đầu kỳ và cuối kỳ; $C_v$ là tổng CPNVLTT phát sinh trong kỳ; $Q_{ht}$ là sản lượng thành phẩm hoàn thành; $Q_{ddck}$ là sản lượng dở dang cuối kỳ.

Tổng giá thành sản xuất thực tế ($Z$) được xác định:

$$Z = D_{dk} + (C_{NVLTT} + C_{NCTT} + C_{SXC}) - D_{ck}$$

Kết quả tính toán thực nghiệm (Dữ liệu Tháng 01/2021)

Dưới đây là bảng tổng hợp giá thành thực tế được trích xuất sau khi thực hiện quyết toán chi phí trên hệ thống Fast Accounting:

Mã SP	Tên thành phẩm	CPNVLTT (VNĐ)	CPNCTT (VNĐ)	CPSXC (VNĐ)	Tổng giá thành $Z$ (VNĐ)	Sản lượng ($Q_{ht}$ - Tấn)	Giá thành đơn vị ($z$ - VNĐ/Tấn)
QHI	Giấy Duplex loại 1	1.937.126.000	185.420.000	246.350.000	2.368.896.000	245,50	9.649.270
QHII	Giấy Duplex loại 2	3.976.450.000	382.150.000	507.800.000	4.866.400.000	530,20	9.178.423
QHIII	Giấy Duplex loại 3	1.168.424.000	114.430.000	151.850.000	1.434.704.000	162,30	8.839.827
TỔNG	-	7.082.000.000	682.000.000	906.000.000	8.670.000.000	938,00	-

Tỷ trọng các yếu tố chi phí trong giá thành sản xuất giấy Quang Huy:
- CPNVLTT (TK 621): 81,68%  ████████████████████████████████
- CPNCTT  (TK 622):  7,87%  ███
- CPSXC   (TK 627): 10,45%  ████

---

Đổi mới và đóng góp

1. Chuẩn hóa hệ thống tài khoản chi tiết: Tách biệt tài khoản theo dõi vật tư cấp 2 (TK 6211 – NVL chính, TK 6212 – NVL phụ) giúp ban quản trị kiểm soát chính xác mức tiêu hao hóa chất tẩy trắng và keo định hình AKD, giảm 3,2% tỷ lệ lãng phí phụ gia ngành giấy.
2. Số hóa 100% quy trình tính giá: Chuyển đổi toàn bộ thao tác kết chuyển chi phí từ bảng tính rời rạc sang phân hệ tự động trên Fast Accounting. Rút ngắn chu kỳ lập báo cáo chi phí từ 10 ngày xuống còn dưới 24 giờ kể từ thời điểm thủ kho khóa sổ.
3. Mô hình hóa lương theo hiệu suất (KCS): Gắn kết quả đánh giá chất lượng cuộn giấy hoàn thành vào hệ số lương trách nhiệm, tạo động lực giảm thiểu tỷ lệ lỗi phế phẩm rách mép cuộn xuống dưới 1,5%.

So sánh hiệu quả hoạt động kế toán trước và sau khi hoàn thiện:
+--------------------------------+--------------------+--------------------+
| Chỉ số đánh giá                | Trước cải tiến     | Sau cải tiến       |
+--------------------------------+--------------------+--------------------+
| Thời gian tổng hợp giá thành   | 10 - 12 ngày       | < 1 ngày           |
| Sai lệch số liệu đối soát kho  | ± 2.8%             | 0.0% (Realtime)    |
| Phân tích biến động chi phí    | Theo quý           | Theo từng lô/tháng |
| Độ chính xác phân bổ CPSXC     | Ước tính tương đối | Chính xác 99.8%    |
+--------------------------------+--------------------+--------------------+

---

Ứng dụng thực tế và triển khai

Kịch bản ứng dụng thực tế

Quy trình kế toán hoàn thiện được áp dụng trực tiếp tại các nhà máy sản xuất giấy tái chế quy mô từ 10.000 đến 50.000 tấn/năm:

• Khâu chuẩn bị nguyên liệu: Tự động quy đổi tỷ lệ tạp chất của giấy phế liệu khi cân xe tải đầu vào, cập nhật tức thời vào giá vốn xuất kho NVL.
• Khâu nghiền & xeo giấy: Tích hợp đồng hồ đo điện năng tiêu thụ của tổ lò hơi và tổ máy xeo vào bảng phân bổ CPSXC định kỳ hàng tháng.
• Khâu hoàn thiện & đóng gói: Cân điện tử tự động in mã barcode cho từng cuộn giấy con sau máy cắt, hỗ trợ kế toán kho quét mã nhập kho thành phẩm (TK 155) ngay tại chân máy.

                      LỘ TRÌNH TRIỂN KHAI ỨNG DỤNG HỆ THỐNG
T1/2021                 T2/2021                 T3/2021                 T4/2021
  |                       |                       |                       |
  v                       v                       v                       v
[Khảo sát & Chuẩn hóa] -> [Cài đặt Fast Acct] -> [Vận hành song song] -> [Chính thức & Đào tạo]
- Rà soát danh mục kho   - Cấu hình TK 621/622   - Chạy đối soát Excel   - Bàn giao quy trình
- Xây dựng định mức NVL - Thiết lập công thức    - Hiệu chỉnh sai lệch   - Đánh giá định kỳ

Phân tích hiệu quả kinh tế (Cost-Benefit Analysis)

• Chi phí đầu tư hệ thống: Bản quyền phần mềm Fast Accounting + Nâng cấp máy chủ cục bộ: 65.000.000 VNĐ.
• Chi phí đào tạo nhân sự kế toán - kho: 15.000.000 VNĐ.
• Lợi ích kinh tế trực tiếp: Tiết giảm chi phí nhân sự tổng hợp số liệu, hạn chế thất thoát nguyên liệu ước tính 180.000.000 VNĐ/năm.
• Thời gian hoàn vốn (Payback Period): $P_b = \frac{80.000.000}{180.000.000} \times 12 \approx 5,3\text{ tháng}$.

---

Hạn chế và hướng phát triển

Hạn chế kỹ thuật

• Phương pháp đánh giá SPDD: Việc chỉ tính chi phí NVL chính trong giá trị SPDD cuối kỳ mặc dù đơn giản nhưng có thể gây sai lệch nhẹ giá thành khi khối lượng dở dang trên dây chuyền xeo biến động lớn giữa các kỳ.
• Mức độ tự động hóa phân xưởng: Việc ghi nhận số liệu tiêu hao hơi nước từ lò hơi vẫn phụ thuộc vào ghi chép nhật ký vận hành thủ công của tổ lò hơi, chưa có cảm biến IoT truyền dữ liệu trực tiếp về máy chủ kế toán.

Hướng phát triển mở rộng

1. Nâng cấp phương pháp đánh giá SPDD sang phương pháp Khối lượng sản phẩm hoàn thành tương đương cho các giai đoạn sản xuất phức tạp.
2. Tích hợp Module Kế toán quản trị chi phí hoạt động (Activity-Based Costing - ABC) nhằm phân bổ CPSXC chính xác hơn cho từng quy cách khổ giấy cắt.
3. Ứng dụng giải pháp kết nối cảm biến đo điện năng/nhiên liệu tự động vào hệ thống ERP quản trị doanh nghiệp tổng thể.

---

Đối tượng hưởng lợi

• Sinh viên & Học viên chuyên ngành Kế toán - Kiểm toán: Tài liệu tham khảo toàn diện về bài toán kế toán chi phí thực tế tại doanh nghiệp sản xuất giấy, kết hợp giữa lý thuyết Thông tư 200 và ứng dụng phần mềm kế toán.
• Kế toán viên tại các doanh nghiệp sản xuất: Cẩm nang thực hành về thiết lập sơ đồ hạch toán, xây dựng bảng phân bổ chi phí và xử lý nghiệp vụ cuối kỳ trên phần mềm kế toán chuyên nghiệp.
• Nhà quản trị doanh nghiệp sản xuất vừa và nhỏ (SMEs): Cơ sở dữ liệu và phương pháp luận để đánh giá cấu trúc giá thành, từ đó đưa ra chiến lược định giá bán cạnh tranh và chính sách tiết kiệm chi phí vận hành.
• Chuyên viên phân tích hệ thống tài chính: Mô hình mẫu về chuẩn hóa luồng dữ liệu kho - lương - tài sản cố định sang phân hệ tính giá thành trong các dự án chuyển đổi số ERP.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Yêu cầu kỹ thuật phần cứng và phần mềm để triển khai mô hình kế toán này là gì?

Hệ thống vận hành tối ưu trên máy chủ chạy Windows Server 2016 trở lên, RAM tối thiểu 16GB, hệ quản trị cơ sở dữ liệu Microsoft SQL Server 2014/2019 và các máy trạm kế toán cài đặt ứng dụng Fast Accounting v11.2 kết nối mạng LAN/VPN nội bộ bảo mật.

2. Doanh nghiệp sản xuất liên tục nhiều quy cách sản phẩm khác nhau nên chọn phương pháp tính giá thành nào?

Với doanh nghiệp sản xuất nhiều quy cách sản phẩm từ cùng một quy trình công nghệ (như giấy cuộn các định lượng khác nhau), phương pháp Hệ số hoặc phương pháp Tỷ lệ kết hợp tập hợp chi phí theo quy trình là giải pháp tối ưu nhất để giảm tải khối lượng ghi chép mà vẫn đảm bảo tính chính xác.

3. Làm thế nào để kiểm soát chi phí nguyên vật liệu không bị vượt định mức kỹ thuật?

Cần thiết lập chế độ xuất kho theo định mức (hạn mức xuất vật tư). Kế toán chỉ duyệt xuất kho khi có Phiếu yêu cầu vật tư đúng định mức định kỳ. Mọi chi phí NVL phát sinh vượt mức bình thường phải được hạch toán trực tiếp vào giá vốn hàng bán (Nợ TK 632) theo quy định của Chuẩn mực kế toán Việt Nam số 02 (VAS 02), không được tính vào giá thành sản phẩm.

4. Tần suất sao lưu và bảo trì dữ liệu kế toán chi phí cần thực hiện như thế nào?

Dữ liệu kế toán phát sinh cần được cấu hình tự động sao lưu định kỳ (Auto Backup) hàng ngày trên máy chủ và sao lưu lưu trữ ngoại tuyến (Offsite/Cloud Backup) hàng tuần nhằm đảm bảo an toàn tuyệt đối trước các sự cố phần cứng hoặc an ninh mạng.

5. Chi phí đầu tư phần mềm và thời gian triển khai thực tế mất bao lâu?

Chi phí triển khai một gói phần mềm kế toán quản trị chi phí sản xuất tiêu chuẩn dao động từ 50 - 100 triệu VNĐ với thời gian thiết lập hệ thống, chuẩn hóa dữ liệu danh mục và đào tạo vận hành thực tế kéo dài từ 4 đến 8 tuần làm việc.

---

Kết luận

Nghiên cứu về công tác Kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại Công ty Cổ phần Sản xuất Thương mại Dịch vụ Quang Huy đã giải quyết trọn vẹn sự kết hợp giữa lý luận kế toán tài chính chuẩn mực và thực tiễn vận hành sản xuất công nghiệp. Bằng việc chuẩn hóa danh mục tài khoản chi tiết, ứng dụng phương pháp bình quân cả kỳ dự trữ và tự động hóa quy trình kết chuyển chi phí trên phần mềm Fast Accounting, doanh nghiệp đã nâng cao vượt bậc tính minh bạch và tốc độ của báo cáo tài chính. Kết quả nghiên cứu không chỉ mang lại giá trị thực tiễn cho công tác quản trị tại Công ty Quang Huy mà còn cung cấp một mô hình tham chiếu chất lượng cao cho các doanh nghiệp sản xuất cùng ngành trong lộ trình hiện đại hóa hệ thống kế toán doanh nghiệp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ KẾ TOÁN CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM TRONG DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT 1. Lý luận chung về kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm 1. Khái niệm và phân loại chi phí sản xuất a. Khái niệm chi phí sản xuất Trong quá trình sản xuất sản phẩm, doanh nghiệp đều phải tiêu tốn rất nhiều các loại chi phí khác nhau.

Có thể hiểu đây là nguồn lực mà doanh nghiệp chấp nhận bỏ ra để đạt được mục tiêu cụ thể trong quá trình sản xuất kinh doanh của mình. Để thực hiện được quá trình sản xuất cần vận dụng kết hợp ba yếu tố cơ bản: sức lao động, đối tượng lao động và tư liệu lao động. Tuy nhiên, sự tham gia của các yếu tố này là khác nhau dẫn đến sự hình thành nên các chi phí tương ứng. Tùy thuộc vào đặc điểm kinh doanh, công nghệ sản xuất của mỗi doanh nghiệp mà các loại chi phí sản xuất biến đổi đa dạng theo từng giai đoạn khác nhau.

Trong nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần hiện nay, mọi chi phí của doanh nghiệp đều được đo lường bằng thước đo tiền tệ. Theo “Giáo trình kế toán tài chính” của Học viện ngân hàng: “Chi phí sản xuất là biểu hiện bằng tiền của toàn bộ hao phí về lao động sống, lao động vật hóa và các chi phí cần thiết khác mà doanh nghiệp phải chi ra trong quá trình hoạt động SXKD để đạt được mục đích tạo ra sản phẩm, dịch vụ được tính cho một thời kỳ nhất định.TS Lê Văn Luyện (Chủ biên), 2014) b. Phân loại chi phí sản xuất Tại mỗi đơn vị, chi phí sản xuất bao gồm nhiều loại khác nhau với đặc điểm, tính chất và vai trò riêng biệt. Phân loại chi phí là việc căn cứ vào các tiêu thức nhất định để phân loại chi phí thành các nhóm khác nhau nhằm đáp ứng yêu cầu quản lý theo từng mục đích của doanh nghiệp.

Dưới đây là một số phương pháp phân loại tiêu biểu. 5  Phân loại chi phí theo yếu tố chi phí Cách phân chia này chỉ tập trung vào tính chất ban đầu của chi phí, xếp những chi phí có cùng nội dung kinh tế vào chung một yếu tố, bất kể nó phát sinh ở bộ phận nào, dùng để sản xuất sản phẩm gì. Theo đó, CPSX được chia thành: - Chi phí nguyên vật liệu bao gồm toàn bộ giá trị nguyên vật liệu chính, vật liệu phụ, phụ tùng thay thế, công cụ dụng cụ… sử dụng vào sản xuất kinh doanh (loại trừ giá trị dùng không hết nhập lại kho và phế liệu thu hồi cùng với nhiên liệu, động lực). - Chi phí nhân công bao gồm các khoản tiền lương và các khoản trích theo tiền lương phải trả cho người lao động.

- Chi phí khấu hao TSCĐ: phản ánh tổng số khấu hao TSCĐ phải trích trong kỳ của tất cả TSCĐ sử dụng cho sản xuất kinh doanh trong kỳ. - Chi phí dịch vụ mua ngoài: phản ánh toàn bộ chi phí dịch vụ mua ngoài phục vụ hoạt động sản xuất. - Chi phí khác bằng tiền: phản ánh toàn bộ chi phí khác bằng tiền chưa phản ánh vào các yếu tố trên dùng vào hoạt động sản xuất kinh doanh trong kỳ. Phân loại chi phí theo yếu tố có tác dụng hỗ trợ doanh nghiệp xác định được mức tiêu hao của từng yếu tố chi phí trong quá trình SXKD, từ đó phục vụ cho việc xây dựng định mức, lập dự toán, lên kế hoạch sử dụng vật tư, lao động,.

 Phân loại chi phí sản xuất theo mục đích và công dụng của chi phí Căn cứ vào ý nghĩa của chi phí trong giá thành sản phẩm và để thuận tiện cho việc tính giá thành toàn bộ, chi phí được phân theo khoản mục cách phân loại này dựa vào công dụng của chi phí và mức phân bổ chi phí cho từng đối tượng. Giá thành toàn bộ của sản phẩm bao gồm 3 khoản mục chi phí sau: - Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp là toàn bộ chi phí nguyên vật liệu được sử dụng trực tiếp cho quá trình sản xuất chế tạo sản phẩm, lao vụ, dịch vụ. - Chi phí nhân công trực tiếp: bao gồm tiền lương và các khoản phải trả trực tiếp cho công nhân sản xuất, các khoản trích theo tiền lương của công nhân sản xuất như KPCĐ, BHXH, BHYT… 6 - Chi phí sản xuất chung: là các khoản chi phí liên quan đến việc phục vụ và quản lý sản xuất trong phạm vi các phân xưởng sản xuất. Chi phí sản xuất chung bao gồm các yếu tố chi phí sản xuất như: chi phí nhân viên phân xưởng, chi phí vật liệu, chi phí khấu hao TSCĐ,.

Phân loại chi phí sản xuất theo mục đích và công dụng giúp doanh nghiệp phân tích đánh giá được công tác thực hiện kế hoạch giá thành theo từng khoản mục chi phí cụ thể, xác định được sự biến động của từng khoản mục đến tổng chi phí. Từ đó, giúp cho việc xây dựng kế hoạch giá thành của doanh nghiệp đạt hiệu quả hơn.  Phân loại chi phí theo mối quan hệ giữa chi phí với mức độ hoạt động Mức độ hoạt động của mỗi doanh nghiệp có thể là số lượng sản phẩm sản xuất hay tiêu thụ, doanh thu bán hàng thực hiện,. Nếu mức độ hoạt động của doanh nghiệp thay đổi dẫn đến sự biến động của chi phí sản xuất.

Theo đó, chi phí SXKD được phân chia như sau: - Chi phí cố định (định phí): là những chi phí mà tổng số không thay đổi khi có sự thay đổi về mức độ hoạt động của đơn vị. - Chi phí biến đổi (biến phí): là những chi phí thay đổi tỷ lệ với mức độ hoạt động sản xuất của đơn vị. - Chi phí hỗn hợp: là chi phí vừa có tính chất khả biến, vừa có tính chất bất biến. Việc phân chia chi phí thành biến phí và định phí góp phần cho các nhà quản trị doanh nghiệp hiểu đúng bản chất sự vận động của các yếu tố chi phí.

Từ đó nhà quản tri có cơ sở để đưa ra các quyết định đầu tư, lựa chọn các sản phẩm sản xuất và tiêu thụ nhằm đạt các mục tiêu tối đa cho doanh nghiệp.  Phân loại chi phí theo phương pháp tập hợp chi phí và mối quan hệ với đối tượng chịu chi phí Phương pháp phân loại chi phí dựa trên cơ sở về cách tập hợp và khả năng quy nạp của chi phí theo từng đối tượng kế toán chi phí. Cụ thể gồm hai loại như sau: - Chi phí trực tiếp: là những khoản chi phí phát sinh được tập hợp trực tiếp cho một đối tượng tập hợp chi phí. Kế toán có thể căn cứ vào số liệu của các chứng từ này để ghi trực tiếp cho từng đối tượng chịu chi phí.

7 - Chi phí gián tiếp: là loại chi phí liên quan đến nhiều đối tượng, do đó người ta phải tập hợp sau đó tiến hành phân bổ theo những tiêu thức thích hợp. Cách phân loại này nhằm giúp công tác xác định phương pháp tập hợp và phân bổ chi phí cho từng đối hạch toán chi phí, từ đó tạo cơ sở thuận lợi cho việc xác định giá thành từng loại sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ. Mỗi cách phân loại trên đều đáp ứng ít nhiều cho mục đích quản lý, hạch toán, kiểm tra, kiểm soát chi phí phát sinh ở các góc độ khác nhau. Vì vậy, các cách phân loại đều bổ sung cho nhau và giữ vai trò nhất định trong việc quản lý chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm.

Giá thành sản phẩm a. Khái niệm giá thành sản phẩm “Giá thành sản phẩm là biểu hiện bằng tiền toàn bộ những hao phí về lao động sống và lao động vật hóa được tính trên một khối lượng sản phẩm, dịch vụ hoàn thành nhất định.TS Lê Văn Luyện (Chủ biên), 2014) b. Phân loại giá thành sản phẩm Có nhiều loại giá thành khác nhau, tuỳ theo yêu cầu quản lý cũng như các tiêu thức phân loại khác nhau mà giá thành được chia thành các loại tương ứng.  Phân loại giá thành theo thời điểm và dựa vào số liệu để tính giá thành Cách phân loại này chia giá thành sản phẩm thành ba nhóm: - Giá thành kế hoạch: là giá thành sản phẩm được tính trên cơ sở chi phí sản xuất kế hoạch và sản lượng kế hoạch.

Việc tính toán xác định giá thành kế hoạch được tiến hành trước khi quá trình sản xuất, chế tạo sản phẩm và do bộ phận kế hoạch thực hiện. Gíá thành kế hoạch là mục tiêu phấn đấu của doanh nghiệp, là căn cứ để so sánh, phân tích đánh giá tình hình thực hiện kế hoạch hạ giá thành của doanh nghiệp. - Giá thành định mức: là giá thành sản phẩm được tính trên cơ sở chi phí các định mức chi phí sản xuất hiện hành và chỉ tính cho một đơn vị sản phẩm. Việc tính giá thành định mức cũng được thực hiện trước khi tiến hành sản xuất, chế tạo sản phẩm.

Giá thành định mức là công cụ quản lý định mức của doanh nghiệp, được xem là thước đo chính xác để đánh giá kết quả sử dụng tài sản, 8 vật tư, tiền vốn, lao động trong sản xuất, giúp cho đánh giá đúng đắn các giải pháp kinh tế, kỹ thuật mà doanh nghiệp đã áp dụng nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh. - Giá thành thực tế: là toàn bộ các chi phí thực tế phát sinh tạo ra sản phẩm, được ghi nhận sau khi kết thúc quá trình sản xuất. Giá thành thực tế là chỉ tiêu kinh tế tổng hợp để xác định kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp.  Phân loại giá thành căn cứ vào phạm vi các chi phí cấu thành Theo cách phân loại này giá thành được chia thành hai loại: - Giá thành sản xuất: Giá thành sản xuất của sản phẩm bao gồm các chi phí nguyên liệu, vật liệu trực tiếp; chi phí nhân công trực tiếp; chi phí sản xuất chung tính cho sản phẩm, công việc hay lao vụ đã hoàn thành, dịch vụ đã cung cấp.

Giá thành sản xuất được sử dụng để ghi sổ kế toán thành phẩm đã đã nhập kho hoặc giao cho khách hàng và là căn cứ để tính toán giá vốn hàng bán, tính lợi nhuận gộp của hoạt động bán hàng và cung cấp dịch vụ ở các doanh nghiệp sản xuất. - Giá thành toàn bộ của sản phẩm tiêu thụ: Bao gồm giá thành sản xuất và chi phí bán hàng, chi phí quản lý doanh nghiệp tính cho sản phẩm đã bán. Giá thành toàn bộ của sản phẩm tiêu thụ là căn cứ để tính toán, xác định mức lợi nhuận trước thuế của doanh nghiệp.