Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN CHI PHÍ SẢN XUẤT TẠI DOANH NGHIỆP 1. Cơ sở lý luận về kế toán chi phí sản xuất. Một số khái niệm cơ bản. Theo chuẩn mực kế toán Việt Nam số 01 – Chuẩn mực chung (VAS 01), chi phí là tổng giá trị các khoản làm giảm lợi ích kinh tế trong kỳ kế toán dưới hình thức các khoản tiền chi ra, các khoản khấu trừ tài sản hoặc phát sinh các khoản nợ dẫn đến làm giảm vốn chủ sở hữu, không bao gồm các khoản phân phối cho cổ đông hoặc chủ sở hữu.
Chi phí trong doanh nghiệp bao gồm: - Chi phí hoạt động sản xuất kinh doanh: bao gồm chi phí sản xuất và chi phí ngoài sản xuất - Chi phí khác như chi phí thanh lý nhượng bán tài sản cố định, các khoản tiền bị khách phạt do vi phạm hợp đồng… 1. Chi phí sản xuất. Chi phí sản xuất là những chi phí phát sinh trong quá trình sản xuất chế tạo sản phẩm và cung ứng dịch vụ. Phân loại chi phí sản xuất: việc phân loại chi phí của các doanh nghiệp phải phụ thuộc vào mục đích quản trị và công tác kế toán tập hợp chi phí tại doanh nghiệp.
* Phân loại chi phí sản xuất theo nội dung. tính chất kinh tế của chi phí: Theo cách phân loại này. có thể chia chi phí sản xuất thành 5 loại như sau: - Chi phí nguyên vật liệu: bao gồm toàn bộ giá trị (giá mua và chi phí mua) của các NVL chính, NVL phụ, nhiên liệu, công cụ dụng cụ … mà doanh nghiệp sử dụng cho hoạt động sản xuất kinh doanh trong kỳ. - Chi phí nhân công: là các khoản tiền lương.
tiền công và các khoản trích theo lương (kinh phí công đoàn, bảo hiểm y tế, bảo hiểm xã hội) của công nhân trực tiếp sản xuất sản phẩm cung cấp dịch vụ. - Chi phí khấu hao TSCĐ: Gồm toàn bộ số tiền trích trong kỳ của TSCĐ phục vụ cho hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Hà Thị Thúy Vân 4 SVTH: Ngô Thu Thảo LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Khóa luận tốt nghiệp Khoa: Kế toán – Kiểm toán - Chi phí dịch vụ mua ngoài: bao gồm toàn bộ các chi phí mà doanh nghiệp dùng để chi trả do các dịch vụ mua ngoài như tiền điện, nước, vệ sinh… phục vụ hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. - Chi phí bằng tiền khác: Gồm các chi phí bằng tiền khác ngoài các loại kể trên mà doanh nghiệp chi cho hoạt động sản xuất kinh doanh trong kỳ.
* Phân loại theo mục đích công dụng của chi phí: Theo cách phân loại này, chi phí sản xuất được chia thành 3 khoản mục: - Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp: Gồm toàn bộ các khoản chi phí nguyên vật liệu chính, vật liệu phụ, nhiên liệu tham gia trực tiếp vào sản xuất chế tạo sản phẩm hay thực hiện lao vụ, dịch vụ. - Chi phí nhân công trực tiếp: Gồm toàn bộ các khoản thù lao phải trả cho công nhân trực tiếp sản xuất như lương, phụ cấp lương, các khoản trích theo lương (BHXH, BHYT, KPCĐ) - Chi phí sản xuất chung: chi phí sản xuất chung bao gồm tất cả các chi phí sản xuất không thuộc hai khoản mục trên, bao gồm: Chi phí lao động gián tiếp, phục vụ quản lý sản xuất. Chi phí nguyên, nhiên liệu dùng cho máy móc thiết bị phục vụ sản xuất. cung cấp dịch vụ.
Chi phí công cụ dụng cụ dùng trong sản xuất. Chi phí khấu hao máy móc thiết bị, tài sản cố định khác dùng trong hoạt động sản xuất. Chi phí dịch vụ mua ngoài phục vụ sản xuất như điện, nước, sửa chữa, bảo hiểm tài sản tại bộ phận sản xuất, cung cấp dịch vụ… Chi phí bằng tiền khác. * Phân loại theo lĩnh vực hoạt động: - Chi phí sản xuất kinh doanh: là những chi phí liên quan đến hiện trạng sản xuất và tiêu thụ, quản lý hành chính, quản trị kinh doanh.
- Chi phí hoạt động tài chính: là những chi phí hoặc các khoản lỗ liên quan đến hoạt động đầu tư tài chính chi phí cho vay và đi vay vốn, chi phí góp vốn liên doanh, lỗ do chuyển nhượng các khoản đầu tư. Hà Thị Thúy Vân 5 SVTH: Ngô Thu Thảo LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Khóa luận tốt nghiệp Khoa: Kế toán – Kiểm toán - Chi phí bất thường: Gồm những chi phí ngoài dự kiến có thể do chủ quan hay khách quan mang lại. * Phân loại theo mối quan hệ chi phí và khối lượng công việc sản phẩm hoàn thành: Theo cách phân loại nay thì chi phí được chia thành: - Chi phí cố định (chi phí bất biến): là loại chi phí mà tổng số không thay đổi khi có sự thay đổi về mức độ hoạt động trong phạm vi phù hợp. - Chi phí biến đổi (chi phí khả biến.
biến phí): là các chi phí thay đổi về tổng số tỷ lệ với sự thay đổi của mức độ hoạt động trong kỳ - Chi phí hỗn hợp là chi phí mà nó bao gồm cả định phí và biến phí. Ở mức độ hoạt động nhất định thì chi phí hỗn hợp thể hiện các đặc điểm của định phí, nếu quá mức đó thể hiện đặc điểm của biến phí. Ví dụ về chi phí hỗn hợp như tiền nước, tiền điện thoại… * Phân loại chi phí sản xuất theo phương pháp tập hợp chi phí vào các đối tượng chi phí: Theo cách phân loại này. chi phí sản xuất được chia thành: - Chi phí trực tiếp: Là những chi phí liên quan trực tiếp đến một đối tượng chịu chi phí (một loại sản phẩm, một giai đoạn công nghệ, một phân xưởng sản xuất …) - Chi phí gián tiếp: Là các loại chi phí có liên quan đến nhiều đối tượng chịu chi phí.
Do vậy cần phân bổ các chi phí đó cho các đối tượng bằng phương pháp gián tiếp thông qua các tiêu chuẩn phân bổ hợp lý. Yêu cầu và nhiệm vụ của kế toán chi phí sản xuất. Yêu cầu kế toán chi phí sản xuất sản phẩm. Trong bối cảnh nền kinh tế thị trường với cường độ cạnh tranh ngày càng gay gắt thì công tác quản lý kinh tế nói chung và công tác quản lý chi phí nói riêng đã và đang trở thành một trong những chiến lược của doanh nghiệp để thực hiện mục tiêu tiên quyết là “tối đa hóa lợi nhuận và tối thiểu hóa chi phí”.
- Công tác hạch toán kế toán chi phí sản xuất phải được tổ chức một cách khoa học thông qua việc ghi chép, tính toán, phản ánh chính xác, thường xuyên. liên tục các chi phí đã chi ra cho quá trình sản xuất. Các thông tin cung cấp cho các nhà quản trị cần phải tuyệt đối trung thực, kịp thời, chính xác ngay khi nghiệp vụ về chi GVHD: TS. Hà Thị Thúy Vân 6 SVTH: Ngô Thu Thảo LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Khóa luận tốt nghiệp Khoa: Kế toán – Kiểm toán phí sản xuất phát sinh, giúp cho các nhà quản trị nắm rõ tình hình thực hiện các định mức chi phí về vật tư, lao động tiền vốn ở từng khâu sản xuất.
- Nhà quản trị cần tiến hành theo dõi, kiểm tra tính hợp pháp, hợp lệ của những thông tin mà kế toán cung cấp. Quản lý sát sao về tài sản, vật tư lao động, tiền vốn, hiệu quả làm việc của người lao động… để có thể đánh giá đúng đắn và chính xác về các chi phí sản xuất phát sinh. - Ngoài ra, nhà quản trị cần khai thác tối đa khả năng của doanh nghiệp. không ngừng nâng cao năng suất lao động để thực hiện mục tiêu tối thiểu hóa chi phí.
tạo lợi thế cạnh tranh về giá cả trên thị trường. Nhiệm vụ của kế toán chi phí sản xuất sản phẩm. Để đảm bảo cung cấp kịp thời và trung thực các thông tin về tình hình chi phí của doanh nghiệp, giúp các nhà quản trị đưa ra quyết định đúng đắn và chính xác thì công tác kế toán chi phí sản xuất sản phẩm cần thực hiện các nhiệm vụ sau: - Xác định đối tượng hạch toán chi phí sản xuất, vận dụng các phương pháp tập hợp và phân bổ chi phí sao cho phù hợp với đặc điểm sản xuất và quy trình công nghệ của doanh nghiệp. - Tổ chức tập hợp, kết chuyển hoặc phân bổ từng loại chi phí sản xuất theo đúng đối tượng kế toán tập hợp chi phí đã xác định và phương pháp thích hợp, xác định đúng đắn trị giá sản phẩm dở dang cuối kỳ để phù hợp với từng yêu cầu quản lý (như theo từng giai đoạn sản xuất, từng phân xưởng.
theo yếu tố chi phí, khoản mục giá thành, theo sản phẩm và công việc). - Theo dõi và kiểm tra việc thực hiện dự toán chi phí sản xuất. thực hiện tối thiểu hóa chi phí, xây dựng phương án chi phí sản xuất kinh doanh có lợi nhất cho doanh nghiệp. - Hướng dẫn kiểm tra các bộ phận có liên quan, tính toán, phân loại các chi phí nhằm phục vụ việc tập hợp chi phí sản xuất được nhanh chóng, khoa học.
- Định kỳ cung cấp các báo cáo về chi phí sản xuất cho lãnh đạo của doanh nghiệp nói chung cũng như các nhà quản trị nói riêng. - Phân tích tình hình thực hiện định mức và dự toán chi phí sản xuất, phân tích cụ thể với từng loại chi phí, từ đó đề xuất ra các biện pháp nhằm giảm chi phí. hạ giá thành sản phẩm. Hà Thị Thúy Vân 7 SVTH: Ngô Thu Thảo LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Khóa luận tốt nghiệp Khoa: Kế toán – Kiểm toán 1.
Nội dung nghiên cứu của kế toán chi phí sản xuất. Kế toán chi phí sản xuất theo quy định của chuẩn mực kế toán Việt Nam. Chuẩn mực kế toán số 01 – Chuẩn mực chung. Chuẩn mực kế toán số 01 ban hành và công bố theo Quyết định số 165/2002/QĐ-BTC ngày 31 tháng 12 năm 2002 của Bộ trưởng Bộ tài chính.
Mục đích của VAS 01 là quy định và hướng dẫn các nguyên tắc và yêu cầu kế toán cơ bản, các yếu tố và ghi nhận các yếu tố của báo cáo tài chính của doanh nghiệp. Theo VAS 01 thì chi phí sản xuất kinh doanh và chi phí khác được ghi nhận trong Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh khi các khoản chi phí này làm giảm bớt lợi ích kinh tế trong tương lai có liên quan tới việc làm giảm bớt tài sản hoặc tăng nợ phải trả, các chi phí này phải được xác định một cách đáng tin cậy.