CHƯƠNG I LÝ LUẬN CHUNG VỀ KẾ TOÁN BÁN HÀNG VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH TRONG DOANH NGHIỆP THƯƠNG MẠI 1. Sự cần thiết tổ chức công tác kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp thương mại 1. Bán hàng , xác định kết quả kinh doanh 1. Khái niệm về quá trình bán hàng ➢ Khái niệm Bán hàng là quá trình chuyển giao quyền sở hữu hàng hóa gắn với phần lợi ích hoặc rủi ro cho khách hàng đồng thời được khách hàng thanh toán hoặc chấp nhận thanh toán.
Bán hàng là giai đoạn cuối cùng của quá trình hoạt động kinh doanh trong các doanh nghiệp thương mại, đây là quá trình chuyển hóa vốn từ hình thái hàng hóa sang hình thái vốn tiền tệ hoặc vốn trong thanh toán. ➢ Đặc điểm của quá trình bán hàng - Có sự thỏa thuận trao đổi giữa người mua và người bán. Người bán đồng ý bán, người mua đồng ý mua, trả tiền và chấp nhận trả tiền. - Có sự thay đổi quyền sở hữu về hàng hóa: người sở hữu mất quyền sở hữu còn người mua có quyền sở hữu về hàng hóa đã mua bán.
- Trong quá trình tiêu thụ hàng hóa các đơn vị kinh tế cung cấp cho khách hàng một khối lượng hàng hóa nhất định và nhận lại từ khách hàng một khoản tiền gọi là doanh thu tiêu thụ hàng hóa.2 Khái niệm về kết quả kinh doanh và ý nghĩa của chúng ➢ Khái niệm Kết quả kinh doanh là kết quả cuối cùng về các hoạt động sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp trong một kì kế toán nhất định, hay kết quả kinh 10 SV: Vũ Thị Hằng Lớp:CQ50/21.03 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Học Viện Tài Chính Luận Văn Tốt Nghiệp doanh là biểu hiện bằng tiền phần chênh lệch giữa tổng doanh thu và tổng chi phí của các hoạt động kinh tế đã được thực hiện. Kết quả kinh doanh được biểu hiện bằng lãi (nếu doanh thu lớn hơn chi phí) hoặc lỗ (nếu doanh thu nhỏ hơn chi phí).2 Sự cần thiết của tổ chức công tác kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh trong thương mại 1.1 Ý nghĩa của tổ chức công tác bán hàng và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp thương mại Trong nền kinh tế hiện nay,việc tiêu thụ sản phẩm có ý nghĩa hết sức quan trọng,nó đảm bảo cho quá trình sản xuất kinh doanh diễn ra liên tục là điều kiện tồn tại và phát triển của doanh nghiệp.Tiêu thụ sản phẩm là nội dung quan trọng khi doanh nghiệp lập kế hoạch sản xuất kinh doanh hợp lý về thời gian số lượng tìm cách phát huy thế mạnh ,hạn chế được nhược điểm của mình.Bán hàng và xác định kết quả kinh doanh có mối liên hệ trực tiếp đến lợi nhuận của doanh nghiệp.Tăng doanh thu, giảm chi phí là yêu cầu cơ bản của tất cả các doanh nghiệp trong nền kinh tế.Việc tổ chức công tác bán hàng và xác định kết quả kinh doanh một cách khoa học ,hợp lý và phù hợp với điều kiện cụ thể của từng doanh nghiệp có ý nghĩa quan trọng trong công tác quản lý của doanh nghiệp 1.2 Vai trò của tổ chức công tác bán hàng và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp thương mại Để giữ vai trò là công cụ quản lý kinh tế thì kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh cần phải làm tốt nhiệm vụ của mình đó là: - Ghi chép ,tính toán đúng,đầy đủ ,kịp thời phản ánh số hiện có,tình hình luân chuyển hàng hóa,sử dụng tài sản,tiền vốn.Các chi phí khác trong quá trình 11 SV: Vũ Thị Hằng Lớp:CQ50/21.03 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Học Viện Tài Chính Luận Văn Tốt Nghiệp như chi phí bán hàng ,chi phí QLDN cho hàng bán ra,tính toán giá vốn của hàng xuất bán và kết quả hoạt động kinh doanh.Trên cơ sở đó đưa ra các biện pháp hoàn thiện hoạt động kinh doanh ,hoạt động quản lý,tiết kiệm chi phí nâng cao doanh lợi -Quản lý chặt chẽ số lượng, chất lượng từng mặt hàng lượng hàng bán ra để có thể cung ứng kịp thời cho thị trường và mang lại lợi nhuận cho doanh nghiệp .Phản ánh kịp thời thường xuyên tình hình bán hàng, giá cả hàng bán và thời hạn thanh toán.Đôn đốc việc thu tiền hàng tránh thất thoát ứ đọng vốn ảnh hưởng đến lợi nhuận của doanh nghiệp. - Kiểm tra việc thực hiện kế hoạch bán hàng kế hoạch doanh thu, phân phối lợi nhuận và thực hiện nghĩa vụ với nhà nước - Cung cấp thông tin đầy đủ, chính xác và kịp thời trung thực về tình hình bán hàng và kết quả kinh doanh để phục vụ cho việc điều hành, quản lý hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp 1.2 Kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp thương mại 1.1Các phương thức bán hàng và thanh toán 1.1 Phương thức bán hàng Trong doanh nghiệp thương mại có các hình thức bán hàng: ➢ Phương thức bán buôn ➢ Phương thức bán lẻ ➢ Các phương thức bán hàng khác 1.1Phương thức bán buôn Hàng hóa vẫn nằm trong khu vực lưu thông chưa đi vào tiêu dung.Bán buôn hàng hóa thường được áp dụng với trường hợp bán hàng với khối lượng 12 SV: Vũ Thị Hằng Lớp:CQ50/21.03 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Học Viện Tài Chính Luận Văn Tốt Nghiệp lớn và được thực hiện bởi 2 hình thức: bán buôn qua kho và bán buôn vận chuyển thẳng ➢ Bán buôn qua kho : Theo hình thức này hàng hóa được xuất bán cho khách hàng từ kho dự trữ của doanh nghiệp và thực hiện theo hai cách : xuất bán trực tiếp và xuất gửi đi bán + Hình thức xuất bán trực tiếp tại kho: bên bán xuất hàng từ kho và giao trực tiếp cho bên mua. Hàng được ghi nhận là bán khi bên mua đã nhận hàng và ký xác nhận trên hóa đơn bán hàng.
+ Hình thức xuất gửi đi bán: bên bán xuất hàng từ kho để chuyển đến cho bên mua theo thời gian và địa điểm đã ghi trong hợp đồng. Hàng được coi là bán khi bên mua đã nhận được hàng và đã trả tiền hoặc chấp nhận trả tiền về số hàng đã nhận. ➢ Bán buôn vận chuyển thẳng: là hàng được giao bán ngay từ khâu mua không qua kho của xí nghiệp bán buôn. Phương thức bán buôn này cũng được thực hiện dưới hai hình thức là bán buôn vận chuyển thẳng trực tiếp và bán buôn vận chuyển thẳng theo hình thức chuyển hàng.
+ Phương thức bán buôn vận chuyển thẳng trực tiếp: Doanh nghiệp nhận hàng ở bên bán và giao trực tiếp cho khách hàng của mình. Khi bên mua nhận đủ hàng và ký nhận trên hóa đơn bán hàng thì hàng được coi là bán. + Phương thức bán buôn chuyển hàng: Doanh nghiệp nhận hàng ở bên bán và chuyển số hàng đó cho khách hàng của mình. Khi nào đến tay khách hàng được họ kiểm nhận và trả tiền hoặc chấp nhận trả tiền thì hàng được coi là bán.2Phương thức bán lẻ 13 SV: Vũ Thị Hằng Lớp:CQ50/21.03 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Học Viện Tài Chính Luận Văn Tốt Nghiệp Bán lẻ hàng hóa là bán hàng trực tiếp cho người tiêu dùng.Qua khâu bán lẻ, hàng hóa vĩnh viễn rời khỏi lĩnh vực lưu thông, giá trị của nó được thực hiện đầy đủ.
Bán lẻ bao gồm các phương thức sau: ➢ Bán lẻ thu tiền trực tiếp : Nhân viên trực tiếp thu tiền và giao hàng cho khách hàng ➢ Bán lẻ thu tiền tập trung : Theo hình thức này thì việc thu tiền và giao hàng cho người mua tách rời nhau,nhân viên thu tiền sau khi nhận tiền phải viết hóa đơn cho khách hàng,khách hàng cầm hóa đơn đến nơi bán hàng để nhận hàng ➢ Bán lẻ tự chọn: Khách hàng tự chọn mặt hàng mua trong các siêu thị và thanh toán tiền mua hàng tại các quầy thu tiền của siêu thị. ➢ Bán hàng trả góp: Doanh nghiệp thương mại cho phép người mua trả sau và thành nhiều lần.Doanh thu được ghi nhận ngay tại thời điểm người mua nhận hàng và chấp nhận thanh toán.3Các phương thức bán hàng khác Ngoài các phương thức bán hàng phổ biến đã nêu ở trên,trong doanh nghiệp thương mại còn có một số phương thức bán hàng khác như : ➢ Phương thức gửi bán đại lý Doanh nghiệp thương mại giao hàng cho đại lý (hàng giao cho đại lý vẫn thuộc quyền sở hữu của doanh nghiệp thương mại).Chỉ khi nào đại lý thanh toán tiền hoặc chấp nhận thanh toán thì kế toán mới ghi nhận doanh thu.2 Phương thức thanh toán Trong doanh nghiệp thương mại có các phương thức thanh toán: ➢ Phương thức thanh toán bằng tiền mặt 14 SV: Vũ Thị Hằng Lớp:CQ50/21.03 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Học Viện Tài Chính Luận Văn Tốt Nghiệp Là hình thức bán hàng thu tiền ngay, nghĩa là khi giao hàng cho người mua thì người mua nộp tiền ngay cho thủ quỹ. Theo phương thức này khách hàng có thể được hưởng chiết khấu theo hóa đơn. ➢ Phương thức thanh toán không dùng tiền mặt Chuyển khoản qua ngân hàng Séc Ngân phiếu Chứng từ sử dụng trong hình thức thanh toán này là hoá đơn GTGT 1.2 Kế toán chi tiết bán hàng và xác đinh kết quả kinh doanh 1.1 Chứng từ sử dụng Tùy theo phương thức, hình thức bán hàng, kế toán bán hàng sử dụng các chứng từ sau: - Hóa đơn GTGT (mẫu 01 – GTKT – 3LL) - Hóa đơn bán hàng thông thường (mẫu 02 – GTTT – 3LL) - Bảng thanh toán hàng đại lý, ký gửi (mẫu 01 – BH) - Thẻ quầy hàng (mẫu 02 – BH) - Phiếu xuất kho (mẫu 02 – VT) - Phiếu xuất kho kiêm vận chuyển nội bộ (mẫu 03 PXK – 3LL) - Phiếu xuất kho hàng gửi đại lý (mẫu 04 HDL – 3LL) - Các chứng từ thanh toán: phiếu thu, séc chuyển khoản, séc thanh toán, ủy nhiệm thu, giấy báo Có, bảng sao kê của NH,… - Báo cáo bán hàng, bảng kê bán lẻ hàng hóa, dịch vụ - Bảng thanh toán hàng đại lý, ký gửi - Các chứng từ khác liên quan 1.2 Các phương pháp hạch toán chi tiết hàng hóa 15 SV: Vũ Thị Hằng Lớp:CQ50/21.03 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Học Viện Tài Chính Luận Văn Tốt Nghiệp Hàng hóa được hạch toán chi tiết theo 1 trong 3 phương pháp: phương pháp mở thẻ song song, phương pháp số dư và phương pháp ghi sổ đối chiếu luân chuyển.
➢ Phương pháp ghi thẻ song song Điều kiện vận dụng: Những đơn vị thường xuyên áp dụng phương pháp hạch toán thẻ song song thường có đặc trưng chủng loại vật tư ít, mật độ nhập xuất nhiều cần giám sát thường xuyên, hệ thống kho tàng tập trung kế toán có thể kiểm tra và đối chiếu thường xuyên.