phần mở đầu, kết luận, danh mục chữ viết tắt, danh mục bảng, sơ đồ, danh mục tài liệu tham khảo, luận văn đƣợc trình bày trong 3 chƣơng: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh trong các doanh nghiệp thương mại. Chƣơng 2: Thực trạng kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty cổ phần Tập đoàn Nagakawa. Chƣơng 3: Một số giải pháp hoàn thiện kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty cổ phần Tập đoàn Nagakawa. Với khả năng và kiến thức còn khiêm tốn, mặc dù bản thân em đã có nhiều cố gắng, xong bài viết không tránh khỏi những thiếu sót.
Em rất mong nhận đƣợc những ý kiến đóng góp của các thầy cô để bài luận văn của em đƣợc hoàn chỉnh hơn. Em xin chân thành cảm ơn Ts. Bùi Thị Thanh Tình cùng các anh chị trong phòng kế toán tại Công ty cổ phần Tập đoàn Nagakawa đã tận tình giúp đỡ em hoàn thiện luận văn này. Em xin chân thành cám ơn! 5 CHƢƠNG I CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN BÁN HÀNG VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH TRONG CÁC DOANH NGHIỆP THƢƠNG MẠI 1.
HOẠT ĐỘNG BÁN HÀNG VÀ VAI TRÕ CỦA KẾ TOÁN BÁN HÀNG TRONG DOANH NGHIỆP THƢƠNG MẠI 1. Hoạt động bán hàng trong các doanh nghiệp thương mại Bán hàng là quá trình chuyển giao quyền sở hữu sản phẩm (SP), hàng hóa (HH), dịch vụ (DV) gắn với phần lớn lợi ích hoặc rủi ro cho khách hàng đồng thời đƣợc khách hàng thanh toán hoặc chấp nhận thanh toán. Quá trình bán hàng là giai đoạn cuối cùng của quá trình sản xuất – kinh doanh, có ý nghĩa quan trọng đối với các doanh nghiệp. Vai trò của kế toán bán hàng trong các doanh nghiệp thương mại Ở thời điểm cơ chế thị trƣờng cạnh tranh gay gắt, các doanh nghiệp để tồn tại cần có sự điều hành quản lý hoạt động kinh doanh của mình một cách hiệu quả để đứng vững trên thị trƣờng và ngày càng phát triển hơn.
Muốn quản lý tốt và kinh doanh có hiệu quả doanh nghiệp phải biết sử dụng kế toán nhƣ là một công cụ quản lý quan trọng và không thể thiếu đƣợc. Đặc biệt là để quản lý tốt nghiệp vụ tiêu thụ SP, HH thì công tác kế toán bán hàng phải phát huy hết vai trò chức năng của nó, cần phải biết tổ chức công tác này một cách hợp lý, khoa học và thƣờng xuyên đƣợc hoàn thiện phù hợp với từng doanh nghiệp và phù hợp với tình hình thị trƣờng. Bên cạnh đó, để hoạch định chính sách nhằm ổn định doanh thu, hiệu quả kinh doanh nhà quản trị cần thông tin mang tính chất quản lý các khâu bán hàng ở bộ phận kế toán, chính vì vậy để kiểm soát, tổ chức chặt chẽ ở công tác kế toán bán hàng đƣợc doanh nghiệp cho là cần thiết ở hiện tại cũng nhƣ tƣơng lai. PHƢƠNG THỨC BÁN HÀNG VÀ PHƢƠNG THỨC THANH TOÁN TRONG CÁC DOANH NGHIỆP THƢƠNG MẠI 1.
Phương thức bán hàng 1. Phương thức bán hàng trực tiếp 6 Bán hàng trực tiếp là phƣơng thức giao hàng cho ngƣời mua trực tiếp tại kho (hoặc trực tiếp tại phân xƣởng không qua kho) của doanh nghiệp. Hàng hoá khi bàn giao cho khách hàng đƣợc khách hàng trả tiền hay chấp nhận thanh toán, số hàng hoá này chính thức coi là tiêu thụ thì khi đó doanh nghiệp bán hàng mất quyền sở hữu về số hàng hoá đó. Phƣơng thức này bao gồm bán buôn và bán lẻ: a.
Bán buôn Bán buôn hàng hóa là phƣơng thức bán hàng chủ yếu cho các doanh nghiệp thƣơng mại (DNTM), các doanh nghiệp sản xuất. Đặc điểm của hàng bán buôn là hàng hóa vẫn nằm trong lĩnh vực lƣu thông, chƣa đƣa vào lĩnh vực tiêu dùng, do vậy giá trị và giá trị sử dụng của hàng hóa chƣa đƣợc thực hiện. Hàng bán buôn thƣờng đƣợc bán theo lô hoặc đƣợc bán với số lƣợng lớn, giá bán biến động tùy thuộc vào số lƣợng hàng bán và phƣơng thức thanh toán. Trong bán buôn thƣờng bao gồm hai phƣơng thức: - Bán buôn hàng hóa qua kho: Bán buôn hàng hóa qua kho là phƣơng thức bán buôn hàng hóa mà trong đó hàng bán phải đƣợc xuất từ kho bảo quản của doanh nghiệp.
Bán buôn hàng hoá qua kho có thể thực hiện dƣới hai hình thức: + Bán buôn hàng hoá qua kho theo hình thức giao hàng trực tiếp: Theo hình thức này, bên mua cử đại diện đến kho của DNTM để nhận hàng. DNTM xuất kho hàng hoá giao trực tiếp cho đại diện bên mua. Sau khi đại diện bên mua nhận đủ hàng, thanh toán tiền hoặc chấp nhận nợ, hàng hoá đƣợc xác định là tiêu thụ. + Bán buôn hàng hoá qua kho theo hình thức chuyển hàng: Theo hình thức này, căn cứ vào hợp đồng kinh tế đã ký kết hoặc theo đơn đặt hàng, DNTM xuất kho hàng hoá, dùng phƣơng tiện vận tải của mình hoặc đi thuê ngoài, chuyển hàng đến kho của bên mua hoặc một địa điểm nào đó bên mua quy định trong hợp đồng.
Hàng hoá chuyển bán vẫn thuộc quyền sở hữu của DNTM. Chỉ khi nào đƣợc bên mua kiểm nhận, thanh toán hoặc chấp nhận thanh toán thì số hàng chuyển giao mới đƣợc coi là tiêu thụ, ngƣời bán mất quyền sở hữu về số hàng đã giao. Chi phí vận chuyển do DNTM chịu hay bên mua chịu là do sự thoả thuận từ trƣớc giữa hai bên. 7 Nếu DNTM chịu chi phí vận chuyển, sẽ đƣợc ghi vào chi phí bán hàng (CPBH).
Nếu bên mua chịu chi phí vận chuyển, sẽ phải thu tiền của bên mua. - Bán buôn hàng hóa vận chuyển thẳng: Theo phƣơng thức này, DNTM sau khi mua hàng, nhận hàng mua, không đƣa về nhập kho mà chuyển bán thẳng cho bên mua. Phƣơng thức này có thể thực hiện theo hai hình thức: Bán buôn hàng hoá vận chuyển thẳng theo hình thức giao hàng trực tiếp (còn gọi là hình thức giao tay ba): Theo hình thức này, DNTM sau khi mua hàng, giao trực tiếp cho đại diện của bên mua tại kho ngƣời bán. Sau khi đại diện bên mua ký nhận đủ hàng, bên mua đã thanh toán tiền hàng hoặc chấp nhận nợ, hàng hoá đƣợc xác nhận là tiêu thụ.
Bán buôn hàng hoá vận chuyển thẳng theo hình thức chuyển hàng: Theo hình thức này, DNTM sau khi mua hàng, nhận hàng mua, dùng phƣơng tiện vận tải của mình hoặc thuê ngoài vận chuyển hàng đến giao cho bên mua ở địa điểm đã đƣợc thoả thuận. Hàng hoá chuyển bán trong trƣờng hợp này vẫn thuộc quyền sở hữu của DNTM. Khi nhận đƣợc tiền của bên mua thanh toán hoặc giấy báo của bên mua đã nhận đƣợc hàng và chấp nhận thanh toán thì hàng hoá chuyển đi mới đƣợc xác định là tiêu thụ. Bán lẻ Bán lẻ hàng hóa là phƣơng thức bán hàng trực tiếp cho ngƣời tiêu dùng, các đơn vị kinh tế hoặc các đơn vị kinh tế tập thể mua về mang tính chất tiêu dùng nội bộ.
Bán hàng theo phƣơng thức này có đặc điểm là hàng hóa đã ra khỏi lĩnh vực lƣu thông và đi vào lĩnh vực tiêu dùng, giá trị và giá trị sử dụng của hàng hóa đã đƣợc thực hiện. Bán lẻ thƣờng bán đơn chiếc hoặc số lƣợng nhỏ, giá bán thƣờng ổn định. Bán lẻ có thể thực hiện dƣới các hình thức sau: - Bán lẻ thu tiền tập trung Đây là hình thức bán hàng mà trong đó tách rời nghiệp vụ thu tiền của ngƣời mua và nghiệp vụ giao hàng cho ngƣời mua. Mỗi quầy hàng có một nhân viên thu tiền làm nhiệm vụ thu tiền của khách, viết các hóa đơn hoặc tích kê cho khách để 8 khách đến nhận hàng ở quầy hàng do nhận viên bán hàng giao.
Hết ca (hoặc hết ngày) bán hàng, nhân viên bán hàng căn cứ vào hoá đơn và tích kê giao hàng cho khách hoặc kiểm kê hàng hoá tồn quầy để xác định số lƣợng hàng đã bán trong ngày, trong ca và lập báo cáo bán hàng. Nhân viên thu tiền làm giấy nộp tiền và nộp tiền bán hàng cho thủ quỹ. - Bán lẻ thu tiền trực tiếp Theo hình thức này, nhân viên bán hàng trực tiếp thu tiền của khách và giao hàng cho khách. Hết ca, hết ngày bán hàng, nhân viên bán hàng làm giấy nộp tiền và nộp tiền cho thủ quỹ.
Đồng thời, kiểm kê hàng hoá tồn quầy để xác định số lƣợng hàng đã bán trong ca, trong ngày và lập báo cáo bán hàng. - Bán lẻ tự phục vụ hách hàng tự chọn lấy hàng hóa, mang đến bàn tính tiền và thanh toán tiền hàng. Nhân viên thu tiền kiểm hàng, tính tiền lập hóa đơn bán hàng và thu tiền của khách hàng. Nhân viên bán hàng có trách nhiệm hƣớng dẫn khách hàng và quản lý hàng hóa ở quầy hàng do mình phụ trách.
Hình thức này đƣợc áp dụng phổ biến ở các siêu thị. Phương thức bán hàng đại lý, ký gửi Gửi đại lý bán hay ký gửi hàng hoá là hình thức bán hàng mà trong đó DNTM giao hàng cho cơ sở đại lý, ký gửi để các cơ sở này trực tiếp bán hàng. Bên nhận làm đại lý, ký gửi sẽ trực tiếp bán hàng, thanh toán tiền hàng và đƣợc hƣởng hoa hồng đại lý. Số hàng chyển giao cho các cơ sở đại lý, ký gửi vẫn thuộc quyền sở hữu của DNTM cho đến khi DNTM đƣợc cơ sở đại lý, ký gửi thanh toán tiền hay chấp nhận thanh toán hoặc thông báo về số hàng đã đƣợc bán, doanh nghiệp mới mất quyền sở hữu về số hàng này.
Phương thức chuyển hàng theo hợp đồng Căn cứ vào hợp đồng đã ký, đến ngày giao hàng, doanh nghiệp sẽ xuất kho để chuyển hàng cho bên mua bằng phƣơng tiện của mình hoặc đi thuê ngoài đến địa điểm đã ghi trong hợp đồng, chi phí vận chuyển này do bên nào chịu tuỳ thuộc vào sự thoả thuận của hai bên và đƣợc ghi trong hợp đồng kinh tế. Hàng gửi đi vẫn 9 thuộc quyền sở hữu của doanh nghiệp, khi ngƣời mua thông báo đã đƣợc nhận hàng và chấp nhận thanh toán thì số hàng đó đƣợc coi là tiêu thụ, doanh nghiệp hạch toán vào doanh thu. Chứng từ sử dụng trong trƣờng hợp này là hoá đơn GTGT hoặc hoá đơn kiêm phiếu xuất kho do doanh nghiệp lập, chứng từ này đƣợc lập thành 4 liên: 1 liên gửi cho ngƣời mua, 2 liên gửi cho phòng kế toán để làm thủ tục thanh toán, 1 liên thủ kho giữ. Phương thức bán hàng trả chậm, trả góp Bán hàng theo trả chậm, trả góp là phƣơng thức bán hàng thu tiền nhiều lần, ngƣời mua thanh toán lần đầu ngay tại thời điểm mua.