Thực trạng kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh tại Doanh nghiệp tư nhân Nga Hiền

Khóa luận kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh tại Doanh nghiệp tư nhân Nga Hiền

• Tác giả: Huỳnh Thị Thúy Ngân
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Hoàng
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế, Đại học Huế
• Chuyên ngành: Kế toán
• Đề tài: Thực trạng kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh tại Doanh nghiệp tư nhân Nga Hiền
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2025
• Địa điểm: Huế

Tóm tắt

I. Tổng quan kế toán bán hàng và kết quả kinh doanh DNTN Nga Hiền

Kế toán bán hàng giữ vai trò huyết mạch trong chu kỳ kinh doanh của DNTN Nga Hiền. Đơn vị chuyên cung cấp các mặt hàng thương mại trên địa bàn. Quy trình kế toán bắt đầu từ khâu lập hóa đơn, giao hàng cho đến khi thu tiền. Doanh nghiệp áp dụng chế độ kế toán theo Thông tư 133/2016/TT-BTC. Niên độ kế toán bắt đầu từ ngày 01 tháng 01 và kết thúc vào ngày 31 tháng 12 hàng năm. Kỳ kế toán phân chia theo từng quý cụ thể. Đơn vị tiền tệ hạch toán chính thức là Việt Nam đồng. Toàn bộ nghiệp vụ bán hàng được phản ánh qua các tài khoản doanh thu, giá vốn và chi phí quản lý. Kế toán xác định kết quả kinh doanh thông qua việc so sánh tổng doanh thu với tổng chi phí hợp lý. Quá trình này giúp chủ doanh nghiệp nắm bắt chính xác mức sinh lời định kỳ. Số liệu kế toán cung cấp căn cứ để ban lãnh đạo đánh giá hiệu quả kinh doanh. Thông tin tài chính minh bạch hỗ trợ kiểm soát hàng tồn kho và dòng tiền chặt chẽ. Hệ thống quản lý tài chính tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển lâu dài của đơn vị.

1.1. Chế độ kế toán và kỳ kế toán áp dụng

DNTN Nga Hiền lựa chọn hệ thống chuẩn mực kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa theo Thông tư 133/2016/TT-BTC. Niên độ tài chính của đơn vị bắt đầu vào ngày 01 tháng 01 và kết thúc vào ngày 31 tháng 12 dương lịch. Doanh nghiệp chia chu kỳ ghi sổ thành bốn quý hoạt động. Đơn vị sử dụng đồng Việt Nam làm thước đo tiền tệ duy nhất trong hạch toán. Thuế giá trị gia tăng được tính toán theo phương pháp khấu trừ. Doanh nghiệp sử dụng hệ thống chứng từ gốc gồm hóa đơn điện tử, phiếu thu, phiếu chi và giấy báo ngân hàng. Việc tuân thủ quy chuẩn kế toán hiện hành đảm bảo số liệu tài chính có độ tin cậy cao, tạo điều kiện thuận lợi cho công tác kiểm tra quyết toán thuế.

1.2. Tổ chức bộ máy kế toán tại doanh nghiệp

Bộ máy kế toán tại DNTN Nga Hiền được tổ chức theo mô hình tập trung gọn nhẹ. Kế toán trưởng đảm nhận vai trò quản lý toàn diện các mặt nghiệp vụ tài chính. Nhân viên kế toán phụ trách việc thu thập chứng từ, kiểm tra tính hợp pháp và nhập liệu vào sổ sách. Mọi chứng từ bán hàng như hóa đơn giá trị gia tăng và phiếu xuất kho đều được luân chuyển kịp thời. Sơ đồ luân chuyển chứng từ kết nối chặt chẽ giữa thủ kho, nhân viên bán hàng và bộ phận kế toán. Mô hình này giúp tiết kiệm chi phí vận hành cho doanh nghiệp tư nhân. Sự phân công rõ ràng nâng cao trách nhiệm cá nhân của từng nhân viên kế toán. Thông tin kinh doanh được tổng hợp nhanh chóng, phục vụ tốt yêu cầu quản trị doanh nghiệp.

II. Phân tích quy trình kế toán bán hàng tại DNTN Nga Hiền

Thực tế hạch toán tại DNTN Nga Hiền bộc lộ nhiều điểm sáng cùng một số hạn chế. Doanh nghiệp áp dụng hình thức sổ Nhật ký chung để ghi nhận nghiệp vụ. Phương pháp tính giá xuất kho theo đơn giá bình quân cuối kỳ được duy trì ổn định. Kế toán phản ánh kịp thời các giao dịch phát sinh qua hóa đơn chứng từ hợp lệ. Tuy nhiên, doanh nghiệp còn gặp vướng mắc trong khâu theo dõi công nợ khách hàng. Một số khoản phải thu tồn đọng kéo dài nhưng chưa trích lập dự phòng phải thu khó đòi. Việc phân bổ chi phí bán hàng và chi phí quản lý còn mang tính chất ước lượng. Doanh nghiệp chưa tách biệt rõ ràng chi phí vận chuyển với các chi phí trung gian khác. Ngoài ra, việc ứng dụng phần mềm kế toán chuyên sâu chưa đồng bộ giữa các bộ phận. Nhân sự kế toán kiêm nhiệm nhiều vị trí khiến tiến độ lập báo cáo tài chính đôi khi bị chậm trễ. Những tồn tại này ảnh hưởng trực tiếp đến tính chính xác khi xác định kết quả kinh doanh cuối kỳ.

2.1. Hạch toán doanh thu và giá vốn hàng bán

Doanh nghiệp ghi nhận doanh thu bán hàng qua tài khoản 511 ngay khi xuất giao hàng hóa và nhận tiền. Kế toán kiểm tra hóa đơn bán hàng đối chiếu cùng phiếu xuất kho. Giá vốn hàng bán được tập hợp trên tài khoản 632 theo phương pháp bình quân cuối kỳ. Cách tính này đơn giản nhưng phản ánh biến động giá vốn chậm hơn so với thực tế thị trường. Trường hợp giá nhập hàng biến động mạnh trong tháng sẽ gây khó khăn cho việc định giá bán tức thời. Kế toán cũng chưa theo dõi chi tiết doanh thu theo từng nhóm mặt hàng chủ lực. Điều này làm giảm tính chuẩn xác của báo cáo phân tích biên lợi nhuận từng sản phẩm.

2.2. Khó khăn trong quản lý công nợ và chi phí

Quản lý nợ phải thu khách hàng trên tài khoản 131 tại DNTN Nga Hiền đối mặt với nhiều rủi ro. Khách hàng mua nợ thường thanh toán chậm hơn hạn định cam kết ban đầu. Kế toán chưa lập bảng phân loại tuổi nợ chi tiết theo từng mốc thời gian. Doanh nghiệp cũng không trích lập quỹ dự phòng nợ khó đòi vào chi phí định kỳ. Bên cạnh đó, các khoản chi phí bán hàng và quản lý kinh doanh phát sinh rải rác. Kế toán đôi khi dồn chứng từ chi phí vào cuối tháng mới tiến hành phân loại và định khoản. Thói quen này làm chậm tiến độ cung cấp số liệu cho ban giám đốc, ảnh hưởng tới việc kiểm soát ngân sách dòng tiền mặt.

III. Giải pháp hoàn thiện kế toán bán hàng tại DNTN Nga Hiền

Hoàn thiện công tác kế toán là đòi hỏi cấp bách nhằm nâng cao hiệu quả tài chính cho DNTN Nga Hiền. Đơn vị cần nâng cấp hệ thống phần mềm kế toán sang giải pháp tích hợp hiện đại. Việc liên thông dữ liệu giữa kho bãi, bán hàng và bộ phận tài chính giúp giảm thiểu sai sót thủ công. Doanh nghiệp nên chuyển đổi phương pháp tính giá xuất kho sang bình quân sau mỗi lần nhập. Phương thức này phản ánh chính xác giá trị thực tế của hàng hóa xuất bán tại từng thời điểm. Ngoài ra, kế toán cần thiết lập quy trình kiểm soát nội bộ nghiêm ngặt hơn. Bảng theo dõi tuổi nợ phải thu cần được cập nhật hàng tuần để đôn đốc thu hồi vốn kịp thời. Doanh nghiệp nên ban hành chính sách chiết khấu thanh toán nhằm khuyến khích khách hàng trả tiền sớm. Kế toán trưởng cần định kỳ lập báo cáo phân tích chi phí bán hàng để cắt giảm lãng phí. Các biện pháp này giúp tối ưu hóa lợi nhuận ròng và nâng cao sức cạnh tranh trên thị trường.

3.1. Cải tiến phương pháp tính giá xuất kho hàng hóa

DNTN Nga Hiền nên xem xét chuyển đổi phương pháp tính giá xuất kho từ bình quân cuối kỳ sang bình quân sau mỗi lần nhập. Phương pháp này cập nhật liên tục giá vốn ngay sau từng nghiệp vụ nhập kho. Điều đó giúp đơn vị xác định giá vốn hàng bán chính xác hơn trong môi trường biến động giá. Kế toán dễ dàng cung cấp số liệu giá vốn thực tế cho bộ phận kinh doanh. Nhân viên bán hàng sẽ linh hoạt xây dựng biểu giá bán cạnh tranh hơn. Công cụ phần mềm kế toán hiện đại hoàn toàn tự động hóa quá trình tính toán phức tạp này. Việc cải tiến phương pháp định giá tồn kho giúp hạn chế sai lệch chỉ tiêu lợi nhuận gộp.

3.2. Nâng cao hiệu quả thu hồi công nợ khách hàng

Thu hồi nợ đúng hạn giữ vai trò quyết định đối với an toàn thanh khoản của doanh nghiệp. Đơn vị cần xây dựng quy chế bán chịu rõ ràng dựa trên lịch sử tín dụng của khách mua. Kế toán lập bảng tổng hợp công nợ chi tiết và phân loại theo hạn mức 30 ngày, 60 ngày hoặc quá hạn. Các khoản nợ đến hạn cần được gửi thông báo nhắc nợ tự động qua thư điện tử. Doanh nghiệp áp dụng mức chiết khấu thanh toán 1% đến 2% nếu khách hàng trả tiền trước thời hạn quy định. Đồng thời, kế toán cần trích lập dự phòng phải thu khó đòi theo hướng dẫn Thông tư 133. Cách làm này phản ánh trung thực tình hình tài chính và phòng ngừa rủi ro tổn thất vốn kinh doanh.

IV. Kết luận về kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh

Kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh là khâu trọng yếu trong chuỗi quản trị tại DNTN Nga Hiền. Hệ thống sổ sách rõ ràng và quy trình ghi chép minh bạch bảo đảm phản ánh trung thực năng lực tài chính. Doanh nghiệp đã vận dụng tốt các quy định cơ bản của Thông tư 133/2016/TT-BTC trong việc tính thuế và hạch toán doanh thu. Tuy vậy, yêu cầu cạnh tranh thương mại ngày càng cao buộc đơn vị phải chuyển đổi mạnh mẽ. Việc ứng dụng giải pháp số hóa, tối ưu hóa công thức tính giá vốn và quản trị rủi ro nợ phải thu mang ý nghĩa sống còn. Những giải pháp hoàn thiện này không chỉ nâng cao độ tin cậy của các báo cáo tài chính mà còn cắt giảm chi phí vận hành. Chủ doanh nghiệp sẽ có cơ sở khoa học để hoạch định chiến lược giá bán và phân phối sản phẩm. Sự kết hợp giữa quy trình chặt chẽ và công nghệ tiên tiến tạo đòn bẩy thúc đẩy doanh nghiệp phát triển bền vững.

4.1. Ý nghĩa của công tác kế toán đối với quản trị

Công tác kế toán chuẩn mực cung cấp bức tranh tài chính trung thực cho ban quản trị DNTN Nga Hiền. Dữ liệu doanh thu và chi phí cập nhật liên tục giúp chủ cơ sở đánh giá chính xác khả năng sinh lời. Người điều hành dựa vào số liệu để quyết định nhập thêm mặt hàng chạy hoặc thanh lý hàng tồn ứ đọng. Báo cáo lưu chuyển tiền tệ giúp cân đối nguồn tài chính để thanh toán cho nhà cung cấp đúng hạn. Kế toán bài bản cũng là bằng chứng pháp lý rõ ràng bảo vệ doanh nghiệp trước các đợt thanh tra thuế. Quản trị tài chính vững chắc tạo tiền đề mở rộng thị phần và uy tín thương mại.

4.2. Lộ trình ứng dụng công nghệ và phần mềm kế toán

DNTN Nga Hiền cần đẩy mạnh số hóa toàn diện quy trình xử lý kế toán bán hàng. Doanh nghiệp nên đầu tư nâng cấp phần mềm kế toán có khả năng kết nối hóa đơn điện tử tự động. Kế toán viên có thể đồng bộ hóa chứng từ bán lẻ trực tiếp từ các điểm kinh doanh về hệ thống máy chủ trung tâm. Giải pháp này loại bỏ hoàn toàn các lỗi nhập liệu thủ công và tiết kiệm thời gian hạch toán. Doanh nghiệp cần đào tạo nâng cao kỹ năng tin học và nghiệp vụ định kỳ cho đội ngũ kế toán. Việc áp dụng công nghệ mới tạo tiền đề cho việc phân tích dữ liệu bán hàng thông minh, nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh tổng thể.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Khóa luận tốt nghiệp của sinh viên Huỳnh Thị Thúy Ngân (Khoa Kế toán – Tài chính, Trường Đại học Kinh tế – Đại học Huế) thực hiện dưới sự hướng dẫn của TS. Nguyễn Hoàng vào năm 2025, tập trung nghiên cứu chuyên đề "Thực trạng kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh tại Doanh nghiệp tư nhân Nga Hiền".

Về bối cảnh thực tiễn, tác giả chỉ ra rằng trong nền kinh tế thị trường, các doanh nghiệp thương mại phải đối mặt với sự biến động liên tục của nhu cầu tiêu dùng và môi trường cạnh tranh. Đối với doanh nghiệp kinh doanh thương mại, quá trình lưu chuyển hàng hóa từ khâu mua hàng, quản lý kho bãi đến tiêu thụ và thu tiền giữ vai trò quyết định đến việc bảo toàn và phát triển vốn. Trong chuỗi hoạt động này, công tác kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh là công cụ cung cấp thông tin quản trị tài chính, giúp kiểm soát hàng tồn kho, ngăn ngừa thất thoát hàng hóa, phát hiện các mặt hàng luân chuyển chậm, theo dõi tiến độ thu hồi công nợ và đo lường chính xác hiệu quả kinh doanh. Tại Doanh nghiệp tư nhân (DNTN) Nga Hiền – một đơn vị hoạt động thương mại chuyên phân phối các mặt hàng tiêu dùng nhanh như sữa, bánh kẹo, đồ uống và đồ gia dụng – hoạt động bán hàng tạo ra nguồn thu chủ đạo. Việc nghiên cứu thực trạng hạch toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại đơn vị nhằm nhận diện các điểm phù hợp cũng như những hạn chế trong công tác kế toán thực tế, từ đó đề xuất các giải pháp hoàn thiện.

Mục tiêu nghiên cứu của khóa luận được phân định cụ thể:

1. Mục tiêu tổng quát: Đánh giá thực trạng kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh tại DNTN Nga Hiền.
2. Mục tiêu cụ thể:
   • Hệ thống hóa cơ sở lý thuyết liên quan đến kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh tại các doanh nghiệp thương mại.
   • Mô tả thực trạng công tác kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh tại DNTN Nga Hiền.
   • Đánh giá thực trạng công tác kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh tại DNTN Nga Hiền; trên cơ sở đó đề xuất các khuyến nghị nhằm góp phần hoàn thiện công tác kế toán tại đơn vị.

Đối tượng nghiên cứu là thực trạng kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng tại DNTN Nga Hiền. Phạm vi nghiên cứu về mặt không gian được thực hiện tại Phòng Kế toán – Tài chính của DNTN Nga Hiền. Về mặt thời gian, dữ liệu báo cáo tài chính giai đoạn 2021–2023 được thu thập để phân tích tình hình tài sản, nguồn vốn, nhân sự và kết quả kinh doanh tổng quát; các nghiệp vụ kinh tế phát sinh phục vụ việc mô tả, phản ánh chi tiết thực trạng kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh được khảo sát chuyên sâu trong phạm vi quý IV năm 2023.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khung lý thuyết của đề tài được xây dựng trên hệ thống chuẩn mực và chế độ kế toán hiện hành của Việt Nam áp dụng cho doanh nghiệp quy mô vừa và nhỏ:

• Chế độ kế toán áp dụng: Thông tư số 133/2016/TT-BTC ngày 26/08/2016 của Bộ Tài chính hướng dẫn Chế độ kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa.
• Chuẩn mực kế toán: Chuẩn mực Kế toán Việt Nam (VAS) số 14 "Doanh thu và thu nhập khác" quy định 5 điều kiện ghi nhận doanh thu bán hàng, 4 điều kiện ghi nhận doanh thu cung cấp dịch vụ và nguyên tắc ghi nhận doanh thu tài chính từ tiền lãi, cổ tức, lợi nhuận được chia; Chuẩn mực Kế toán Việt Nam (VAS) số 01 "Chuẩn mực chung" xác định bản chất và điều kiện ghi nhận chi phí.
• Quy định hạch toán: Vận dụng các điều khoản trong Thông tư 133/2016/TT-BTC đối với doanh thu (Điều 57), chi phí (Điều 62), và kết quả hoạt động kinh doanh (Điều 68) bao gồm kết quả kinh doanh thông thường, kết quả hoạt động tài chính và kết quả hoạt động khác.
• Hệ thống tài khoản sử dụng: Tài khoản loại 5 (TK 511 – Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ, TK 515 – Doanh thu hoạt động tài chính), loại 6 (TK 632 – Giá vốn hàng bán, TK 635 – Chi phí tài chính, TK 642 – Chi phí quản lý kinh doanh với hai tài khoản chi tiết TK 6421 – Chi phí bán hàng và TK 6422 – Chi phí quản lý doanh nghiệp), loại 7 (TK 711 – Thu nhập khác), loại 8 (TK 811 – Chi phí khác, TK 821 – Chi phí thuế thu nhập doanh nghiệp), loại 9 (TK 911 – Xác định kết quả kinh doanh) và TK 421 (Lợi nhuận sau thuế chưa phân phối).
• Phương pháp kế toán hàng tồn kho và tài sản: Đơn vị sử dụng phương pháp tính giá trị hàng xuất kho theo phương pháp bình quân cuối kỳ (bình quân cả kỳ), tính thuế giá trị gia tăng (GTGT) theo phương pháp khấu trừ và trích khấu hao tài sản cố định theo phương pháp đường thẳng.

Phương pháp nghiên cứu trong khóa luận bao gồm phương pháp thu thập dữ liệu và phương pháp xử lý dữ liệu:

• Phương pháp thu thập dữ liệu:
  • Phương pháp phỏng vấn: Phỏng vấn trực tiếp Kế toán trưởng về quy mô tổ chức, chế độ, chính sách, quy định quản lý nội bộ và các bước vận hành quy trình bán hàng tại đơn vị.
  • Phương pháp quan sát: Quan sát quy trình luân chuyển chứng từ từ khâu tiếp nhận đơn hàng, lập hóa đơn, xuất kho đến khi ghi nhận doanh thu; theo dõi thao tác hạch toán và nhập liệu của nhân viên kế toán trên phần mềm kế toán.
  • Phương pháp thu thập tài liệu: Thu thập tài liệu sơ cấp và thứ cấp thông qua chụp ảnh, sao chụp chứng từ kế toán gốc (hóa đơn GTGT, phiếu thu, phiếu chi, phiếu xuất kho), sao kê ngân hàng và báo cáo tài chính các năm 2021, 2022, 2023.
  • Phương pháp nghiên cứu tài liệu: Tổng hợp các lý thuyết, quy định pháp luật kế toán từ giáo trình của Trường Đại học Kinh tế – Đại học Huế, văn bản quy phạm pháp luật và các công trình nghiên cứu liên quan.
• Phương pháp xử lý dữ liệu:
  • Phân tích định tính: Đánh giá trình tự hạch toán, tính hợp lệ của hệ thống chứng từ, phương thức mở sổ kế toán và đối chiếu quy trình thực tế tại doanh nghiệp với các quy định tại Thông tư 133/2016/TT-BTC.
  • Phân tích định lượng: Sử dụng số liệu từ bảng cân đối kế toán, báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh để tính toán tỷ lệ, so sánh mức độ biến động cơ cấu tài sản, nguồn vốn, quy mô nhân sự và doanh thu qua các năm 2021, 2022 và 2023.

Nguồn dữ liệu của đề tài bao gồm hồ sơ pháp lý của DNTN Nga Hiền, báo cáo tài chính giai đoạn 2021–2023, hệ thống sổ kế toán (Sổ Nhật ký chung, Sổ Cái các tài khoản 511, 515, 632, 635, 642, 711, 821, 911, 421, Sổ chi tiết TK 3334), các chứng từ kế toán quý IV/2023 (Hóa đơn GTGT số 823, 905, 1142, 46667, 412417; các phiếu thu, chi, xuất kho tương ứng) và dữ liệu giao dịch từ Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam (VietinBank).

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận về kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh tại các doanh nghiệp thương mại

Chương này trình bày hệ thống hóa lý thuyết về hạch toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp thương mại:

• Khái niệm và đặc điểm: Bán hàng là việc chuyển giao quyền sở hữu sản phẩm, hàng hóa gắn liền với việc thu tiền hoặc quyền thu tiền. Xác định kết quả kinh doanh là việc so sánh giữa doanh thu, thu nhập đạt được với chi phí phát sinh trong một kỳ nhất định (tháng, quý, năm) theo nguyên tắc phù hợp.
• Phương thức bán hàng và thanh toán: Tác giả phân loại các phương thức bán buôn (bán buôn qua kho, vận chuyển thẳng giao tay ba, đại lý ký gửi), bán lẻ (thu tiền trực tiếp, bán hàng trả góp, thu tiền tập trung), bán hàng theo hợp đồng; các phương thức thanh toán gồm trả tiền ngay (tiền mặt, chuyển khoản ngân hàng) và mua chịu (ghi nhận công nợ).
• Phương pháp tính giá xuất kho và giá bán: Trình bày cơ sở lý thuyết của phương pháp giá đích danh, phương pháp nhập trước – xuất trước (FIFO), phương pháp bình quân gia quyền (bình quân cả kỳ và bình quân sau mỗi lần nhập); các cách xác định giá bán (theo chi phí, giá mục tiêu, dựa trên cạnh tranh, giá trị cảm nhận, giá khuyến mãi, giá thâm nhập).
• Quy trình hạch toán kế toán chi tiết:
  • Kế toán doanh thu bán hàng và các khoản giảm trừ: Hạch toán TK 511 theo 4 tài khoản cấp 2 (TK 5111, TK 5112, TK 5113, TK 5118); xử lý chiết khấu thương mại, giảm giá hàng bán, hàng bán bị trả lại ghi giảm trực tiếp vào bên Nợ TK 511 theo quy định của Thông tư 133/2016/TT-BTC.
  • Kế toán doanh thu hoạt động tài chính và thu nhập khác: Trình tự phản ánh tiền lãi, chiết khấu thanh toán được hưởng vào TK 515; thu thanh lý tài sản cố định, tiền phạt vi phạm hợp đồng vào TK 711.
  • Kế toán chi phí: Trình tự tập hợp giá vốn hàng bán trên TK 632; chi phí quản lý kinh doanh gồm chi phí bán hàng (TK 6421) và chi phí quản lý doanh nghiệp (TK 6422); chi phí tài chính (TK 635); chi phí khác (TK 811); chi phí thuế thu nhập doanh nghiệp (TK 821).
  • Kế toán xác định kết quả kinh doanh: Tập hợp toàn bộ doanh thu, thu nhập (kết chuyển từ TK 511, 515, 711 sang bên Có TK 911) và kết chuyển chi phí (từ TK 632, 635, 642, 811, 821 sang bên Nợ TK 911) vào cuối kỳ, sau đó kết chuyển số chênh lệch lãi/lỗ sang TK 421.

Chương 2: Thực trạng bán hàng và xác định kết quả kinh doanh tại Doanh nghiệp tư nhân Nga Hiền

Chương 2 mô tả chi tiết đặc điểm tổ chức hoạt động, bộ máy quản lý, bộ máy kế toán và thực tế hạch toán các nghiệp vụ kinh tế tại đơn vị:

• Tổng quan doanh nghiệp: DNTN Nga Hiền thành lập ngày 15/01/2004, hoạt động theo Giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh mã số thuế 3300362567 do Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Thừa Thiên Huế cấp, do ông Nguyễn Hiền làm Giám đốc, trụ sở tại số 03 Lịch Đợi, phường Phường Đúc, TP. Huế, chịu sự quản lý trực tiếp của Chi cục Thuế Thành phố Huế.

Mã ngành	Tên ngành nghề kinh doanh	Chi tiết hoạt động
4632	Bán buôn thực phẩm (ngành chính)	Bán buôn đường, sữa
4633	Bán buôn đồ uống	Bán buôn rượu, bia, nước ngọt
4649	Bán buôn đồ dùng khác cho gia đình	Nước hoa, mỹ phẩm, chế phẩm vệ sinh; dược phẩm, dụng cụ y tế; đồ điện gia dụng, đèn điện
4933	Vận tải hàng hoá bằng đường bộ	Vận chuyển hàng hóa phục vụ lưu thông

• Tổ chức bộ máy quản lý và kế toán: Cơ cấu quản lý gồm Giám đốc, Phó Giám đốc và ba phòng ban chức năng (Phòng Kinh doanh, Phòng Kế toán, Phòng Nhân sự). Bộ máy kế toán tổ chức theo mô hình tập trung gồm 4 nhân sự: Kế toán trưởng (Trần Thị Hà), Kế toán bán hàng (Nguyễn Thị Khánh Hòa), Kế toán công nợ (Dương Thị Bảo Ngân) và Thủ kho (Trần Phúc).
• Chính sách kế toán thực tế: Áp dụng Thông tư 133/2016/TT-BTC, niên độ kế toán từ 01/01 đến 31/12, kỳ kế toán chia theo 4 quý, đồng tiền hạch toán là VND, hình thức sổ Sổ Nhật ký chung, phương pháp nộp thuế GTGT khấu trừ, phương pháp xuất kho bình quân cuối kỳ, phương pháp khấu hao đường thẳng, và sử dụng Phần mềm Kế toán Việt Nam (KTVN).
• Tình hình tài chính tổng quát giai đoạn 2021–2023: Khóa luận đánh giá biến động nhân sự qua Bảng 2.2, biến động tài sản – nguồn vốn qua Bảng 2.3 và kết quả hoạt động kinh doanh qua Bảng 2.4.
• Thực trạng hạch toán nghiệp vụ cụ thể tại quý IV/2023:
  • Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ: Phương thức bán hàng chủ yếu là bán buôn xuất kho và bán lẻ, thanh toán bằng tiền mặt, chuyển khoản hoặc bán chịu. Tác giả minh họa qua Hóa đơn GTGT bán ra số 823 (kèm Phiếu định khoản chứng từ) và Hóa đơn GTGT bán ra số 905 (kèm Phiếu thu liên 1, liên 2), trích xuất ghi nhận trên phần mềm KTVN và Sổ Cái TK 511.
  • Doanh thu tài chính và thu nhập khác: Doanh thu tài chính phát sinh chủ yếu là lãi tiền gửi không kỳ hạn tại VietinBank, chứng từ sử dụng là Giấy báo có, hạch toán vào TK 515; thu nhập khác phản ánh các khoản hỗ trợ thương mại và chiết khấu thương mại mua vào theo Hóa đơn GTGT mua vào số 46667, hạch toán vào TK 711.
  • Chi phí và giá vốn: Giá vốn hàng bán được tính toán cuối kỳ theo công thức bình quân cả kỳ, phản ánh qua Hóa đơn GTGT bán ra số 1142, Phiếu xuất kho liên 1 và Sổ Cái TK 632; chi phí quản lý kinh doanh phản ánh dịch vụ mua ngoài theo Hóa đơn GTGT mua vào số 412417, kèm Phiếu chi liên 1, liên 2 và Sổ Cái TK 642; chi phí tài chính ghi nhận phí dịch vụ ngân hàng căn cứ trên bản sao kê giao dịch VietinBank, hạch toán vào TK 635.
  • Thuế TNDN và xác định kết quả: Doanh nghiệp căn cứ Tờ khai quyết toán thuế TNDN để hạch toán số thuế phải nộp vào TK 821 và đối ứng TK 3334. Cuối quý IV/2023, kế toán thực hiện kết chuyển toàn bộ doanh thu từ TK 511, 515, 711 sang bên Có TK 911; kết chuyển các khoản chi phí từ TK 632, 642, 635, 821 sang bên Nợ TK 911; phần chênh lệch thặng dư được kết chuyển vào bên Có TK 421 trên Sổ Cái tài khoản 911 và Sổ Cái tài khoản 421.

Chương 3: Định hướng và một số ý kiến giải pháp nhằm cải thiện công tác kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh tại Doanh nghiệp tư nhân Nga Hiền

Dựa trên thực trạng hạch toán tại đơn vị, tác giả đưa ra các đánh giá tổng hợp:

• Đánh giá tình hình chung: Doanh nghiệp duy trì được mạng lưới phân phối ổn định trên địa bàn tỉnh Thừa Thiên Huế; bộ máy kế toán gọn nhẹ, tuân thủ đúng chế độ kế toán theo Thông tư 133/2016/TT-BTC và vận hành phần mềm kế toán phục vụ lập báo cáo định kỳ.
• Nhược điểm còn tồn tại:
  • Khâu lập và luân chuyển chứng từ đôi khi chưa kịp thời giữa thủ kho và kế toán bán hàng, dẫn đến việc nhập liệu vào phần mềm KTVN bị dồn vào thời điểm cuối tháng hoặc cuối quý.
  • Việc áp dụng phương pháp tính giá xuất kho bình quân cuối kỳ khiến kế toán không thể xác định được giá vốn hàng bán ngay tại thời điểm xuất hóa đơn, làm giảm tính kịp thời của thông tin quản trị giá vốn và lợi nhuận gộp trong kỳ.
  • Công tác theo dõi chi tiết chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp còn gộp chung vào tài khoản cấp 1 (TK 642) mà chưa tách biệt triệt để giữa TK 6421 và TK 6422 trên hệ thống sổ, gây khó khăn cho việc phân tích hiệu quả hoạt động phân phối thương mại.
• Giải pháp đề xuất:
  • Hoàn thiện quy trình luân chuyển chứng từ: Thiết lập quy định về thời gian bàn giao phiếu xuất kho, hóa đơn bán hàng giữa bộ phận kho và kế toán bán hàng trong ngày.
  • Cải tiến phương pháp tính giá vốn xuất kho: Xem xét ứng dụng phương pháp bình quân sau mỗi lần nhập trên phần mềm kế toán để cung cấp số liệu giá vốn tức thời cho nhà quản lý.
  • Phân loại và theo dõi chi tiết chi phí hoạt động: Tách bạch rõ ràng tài khoản chi phí bán hàng (TK 6421) và chi phí quản lý doanh nghiệp (TK 6422) trên phần mềm để kiểm soát chi phí bán buôn và chi phí vận tải đường bộ.
  • Nâng cấp kỹ năng sử dụng phần mềm kế toán: Khai thác đầy đủ các phân hệ quản lý công nợ khách hàng và cảnh báo tồn kho tối thiểu trên phần mềm KTVN.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đã tổng hợp và phản ánh toàn bộ hệ thống chứng từ, tài khoản và quy trình hạch toán kế toán bán hàng, xác định kết quả kinh doanh tại DNTN Nga Hiền:

Phần hành kế toán	Chứng từ thực tế sử dụng	Tài khoản kế toán sử dụng	Thao tác trên phần mềm KTVN
Doanh thu bán hàng	Hóa đơn GTGT số 823, 905; Phiếu định khoản; Phiếu thu	TK 511 (5111), TK 111, TK 131, TK 3331	Nhập phân hệ Bán hàng, xuất hóa đơn điện tử
Doanh thu tài chính	Giấy báo có VietinBank, sổ phụ ngân hàng	TK 515, TK 112	Nhập phân hệ Tiền gửi ngân hàng
Thu nhập khác	Hóa đơn GTGT số 46667 (chiết khấu thương mại, hỗ trợ)	TK 711, TK 111, TK 331	Nhập chứng từ nghiệp vụ khác
Giá vốn hàng bán	Phiếu xuất kho theo HĐ 1142	TK 632, TK 156	Chạy tính giá xuất kho cuối kỳ trên phân hệ Kho
Chi phí quản lý	Hóa đơn GTGT số 412417; Phiếu chi	TK 642 (6421, 6422), TK 111	Nhập phân hệ Tiền mặt / Mua dịch vụ
Chi phí tài chính	Bản sao kê giao dịch ngân hàng VietinBank	TK 635, TK 112	Nhập phân hệ Ngân hàng
Thuế TNDN	Tờ khai quyết toán thuế TNDN, Sổ chi tiết TK 3334	TK 821, TK 3334	Tính toán cuối năm tài chính
Xác định kết quả	Sổ Cái TK 911, Sổ Cái TK 421	TK 911, TK 421	Thực hiện bút toán kết chuyển tự động cuối kỳ

Các giải pháp tác giả kiến nghị bám sát các đặc điểm hoạt động thương mại thực phẩm và nước giải khát của đơn vị, tập trung vào việc chuẩn hóa quy trình đối chiếu giữa thủ kho và kế toán công nợ, phân định rõ các tiểu khoản chi phí phục vụ quản trị bán hàng.

Đóng góp của khóa luận thể hiện ở việc hệ thống hóa một bộ hồ sơ chứng từ thực tế đầy đủ tại một doanh nghiệp tư nhân thương mại hoạt động gần 20 năm tại Thừa Thiên Huế, đối chiếu trực tiếp giữa quy định pháp lý của Thông tư 133/2016/TT-BTC với việc hạch toán thực tế trên phần mềm kế toán chuyên dụng tại cơ sở kinh doanh.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận có một số giới hạn xuất phát từ phạm vi nghiên cứu:

• Giới hạn không gian: Đề tài chỉ khảo sát tại một đơn vị duy nhất là DNTN Nga Hiền, quy mô doanh nghiệp tư nhân, do đó các kết luận và giải pháp mang tính đặc thù cho mô hình kinh doanh bán buôn thực phẩm, đồ uống quy mô vừa và nhỏ tại địa phương.
• Giới hạn thời gian: Việc mô tả chi tiết các nghiệp vụ kinh tế và trích xuất chứng từ kế toán chỉ tập trung vào quý IV năm 2023; số liệu chuỗi thời gian phân tích tài chính giới hạn trong 3 năm (2021–2023).
• Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng khảo sát công tác kế toán quản trị doanh thu, phân tích điểm hòa vốn cho từng nhóm mặt hàng (sữa, bia nước ngọt, đồ gia dụng) và hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ chu trình mua hàng – bán hàng – quản lý kho tại các doanh nghiệp thương mại vừa và nhỏ.

Giá trị tham khảo

Khóa luận là tài liệu tham khảo phù hợp cho sinh viên chuyên ngành Kế toán, Kiểm toán và Tài chính doanh nghiệp đang thực hiện chuyên đề tốt nghiệp về mảng kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh. Nội dung khóa luận cung cấp các mẫu biểu chứng từ thực tế (Hóa đơn GTGT, Phiếu xuất kho, Phiếu thu, Phiếu chi) và quy trình luân chuyển chứng từ áp dụng Thông tư 133/2016/TT-BTC. Đồng thời, tài liệu cung cấp minh họa chi tiết về việc kết nối giữa chứng từ giấy với màn hình thao tác trên Phần mềm Kế toán Việt Nam (KTVN), giúp người đọc hình dung rõ việc tổ chức sổ sách kế toán theo hình thức Nhật ký chung tại một doanh nghiệp thương mại hoạt động phân phối thực tế.

Câu hỏi thường gặp

1. DNTN Nga Hiền áp dụng chế độ kế toán và chính sách hạch toán nào trong niên độ nghiên cứu?
Doanh nghiệp áp dụng Chế độ kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa ban hành theo Thông tư số 133/2016/TT-BTC ngày 26/08/2016 của Bộ Tài chính. Hình thức ghi sổ kế toán là Sổ Nhật ký chung; phương pháp nộp thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ; phương pháp tính giá trị hàng xuất kho là phương pháp bình quân cuối kỳ; trích khấu hao tài sản cố định theo phương pháp đường thẳng; đơn vị tiền tệ sử dụng là Việt Nam đồng (VND).

2. Bộ máy kế toán của DNTN Nga Hiền được tổ chức như thế nào và gồm những nhân sự nào?
Bộ máy kế toán của đơn vị được tổ chức theo mô hình kế toán tập trung, trực thuộc Ban Giám đốc, bao gồm 4 vị trí nhân sự: Kế toán trưởng (bà Trần Thị Hà), Kế toán bán hàng (bà Nguyễn Thị Khánh Hòa), Kế toán công nợ (bà Dương Thị Bảo Ngân) và Thủ kho (ông Trần Phúc).

3. Doanh nghiệp sử dụng phần mềm kế toán nào và ngân hàng giao dịch nào được phản ánh trong khóa luận?
Doanh nghiệp sử dụng "Phần mềm Kế toán Việt Nam" (KTVN) để thực hiện các thao tác nhập liệu, in hóa đơn, trích xuất sổ kế toán và lập báo cáo tài chính. Tổ chức tín dụng phát sinh giao dịch tiền gửi, tiền vay và sao kê chi phí tài chính được trích dẫn trong bài là Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam (VietinBank).

4. Dữ liệu thực tế để mô tả quy trình kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh được lấy trong khoảng thời gian nào?
Dữ liệu phân tích tổng quan về nguồn nhân lực, tài sản, nguồn vốn và kết quả kinh doanh được lấy từ Báo cáo tài chính các năm 2021, 2022 và 2023. Các chứng từ gốc, số liệu hạch toán nghiệp vụ bán hàng, giá vốn, chi phí và các bút toán kết chuyển TK 911 được khảo sát chi tiết trong quý IV năm 2023.

5. Những chứng từ kế toán tiêu biểu nào được tác giả trích dẫn làm minh chứng thực tế trong khóa luận?
Tác giả trích dẫn các chứng từ thực tế gồm: Hóa đơn GTGT bán ra số 823 và 905 (kèm Phiếu định khoản và Phiếu thu hai liên); Hóa đơn GTGT bán ra số 1142 (kèm Phiếu xuất kho liên 1); Hóa đơn GTGT mua vào số 46667 (chiết khấu thương mại, hỗ trợ); Hóa đơn GTGT mua vào số 412417 (chi phí mua ngoài kèm Phiếu chi hai liên); Giấy báo có và bản sao kê giao dịch từ VietinBank; cùng Tờ khai quyết toán thuế TNDN.

Kết luận

Khóa luận của tác giả Huỳnh Thị Thúy Ngân đã hoàn thành mục tiêu hệ thống hóa cơ sở lý luận về kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh theo Thông tư 133/2016/TT-BTC trong doanh nghiệp thương mại. Công trình mô tả chi tiết thực tế tổ chức chứng từ, ghi sổ Nhật ký chung và xử lý trên phần mềm KTVN tại DNTN Nga Hiền trong quý IV năm 2023. Các phát hiện về hạn chế trong luân chuyển chứng từ và phương pháp tính giá xuất kho bình quân cuối kỳ là cơ sở thực tiễn để tác giả đề xuất các giải pháp hoàn thiện công tác kế toán tại đơn vị.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN BÁN HÀNG VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH TẠI CÁC DOANH NGHIỆP THƯƠNG MẠI 1.1 Khái quát về nghiệp vụ bán hàng và xác định kết quả kinh doanh tại các doanh nghiệp thương mại 1.1 Công tác kế toán bán hàng Hoạt động bán hàng được hiểu là việc doanh nghiệp chuyển giao quyền sở hữu sản phẩm, hàng hóa, hoặc cung cấp dịch vụ cho khách hàng, đồng thời ghi nhận doanh thu từ hoạt động này. Hoạt động bán hàng được thực hiện theo kế hoạch kinh doanh và các chiến lược đã được doanh nghiệp vạch ra, sản phẩm của doanh nghiệp được khách hàng chấp nhận, uy tín của doanh nghiệp sẽ được duy trì và củng cố trên thị trường. Bán hàng là hoạt động liên quan đến mối quan hệ chặt chẽ với khách hàng, gây ảnh hưởng đến niềm tin, uy tín và tạo ra nhu cầu của người tiêu dùng. Vì vậy, nó còn là vũ khí cạnh tranh đắc lực của các doanh nghiệp và đối thủ.

Kế toán bán hàng là vị trí kế toán đảm nhận toàn bộ các nghiệp vụ liên quan đến quản lý hóa đơn bán hàng và thực hiện ghi chép mọi công việc liên quan đến nghiệp vụ bán hàng, ghi sổ chi tiết doanh thu hàng bán và các báo cáo theo quy định của doanh nghiệp.2 Xác định kết quả kinh doanh Xác định kết quả kinh doanh là một thuật ngữ được sử dụng để chỉ tổng quan về hiệu suất tài chính của một doanh nghiệp hoặc tổ chức trong một khoảng thời gian nhất định. Kế toán xác định kết quả kinh doanh của doanh nghiệp là quá trình tính toán, đánh giá và ghi nhận lợi nhuận hoặc lỗ của doanh nghiệp sau khi đã hoàn thành hoạt động kinh doanh trong một kỳ kế toán nhất định, thường là theo tháng, quý, hoặc năm. Kết quả kinh doanh được xác định dựa trên chênh lệch giữa doanh thu và chi phí. 5 Theo điều 68 thông tư 133/2016/TT- BTC: “Kết quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp bao gồm: kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh, kết quả hoạt động tài chính và kết quả hoạt động khác.3 Doanh thu Theo chuẩn mực kế toán Việt Nam (VAS) số 14 “Doanh thu và thu nhập khác”: “Doanh thu là tổng giá trị các lợi ích kinh tế doanh nghiệp thu được trong kỳ kế toán, phát sinh từ các hoạt động sản xuất, kinh doanh thông thường của doanh nghiệp, góp phần làm tăng vốn chủ sở hữu.” Doanh thu bao gồm: Doanh thu bán hàng, doanh thu cung cấp dịch vụ, tiền lãi, tiền bản quyền, cổ tức và lợi nhuận được chia.4 Chi phí Theo chuẩn mực kế toán Việt Nam (VAS) số 01: “Chi phí là tổng giá trị các khoản làm giảm lợi ích kinh tế trong kỳ kế toán dưới hình thức các khoản tiền chi ra, các khoản khấu trừ tài sản hoặc phát sinh các khoản nợ dẫn đến làm giảm vốn chủ sở hữu, không bao gồm khoản phân phối cho cổ đông hoặc chủ sở hữu.” Chi phí bao gồm các chi phí sản xuất, kinh doanh phát sinh trong quá trình hoạt động kinh doanh thông thường của doanh nghiệp và các chi phí khác.

Đặc điểm của doanh nghiệp kinh doanh thương mại ảnh hưởng đến tổ chức công tác kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh Doanh nghiệp thương mại là đơn vị trung gian giữa doanh nghiệp sản xuất và người tiêu dùng. Vì vậy trong các doanh nghiệp thương mại, việc tổ chức công tác kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh có ý nghĩa hết sức quan trọng. Một là, thông qua việc xác định kết quả kinh doanh, các doanh nghiệp thương mại biết được tình hình sản xuất kinh doanh của mình và đưa ra các chiến lược bán hàng và xác định kết quả kinh doanh. Hai là, thông qua việc xác định kết quả kinh doanh, các nhà quản lý doanh nghiệp sẽ có khả năng phân tích, đánh giá và đưa ra các phương án, kế hoạch sản xuất kinh doanh phù hợp.

Ba là, thông qua công tác xúc tiến bán hàng và xác định kết quả kinh doanh, các bộ phận trong doanh nghiệp sẽ có cơ sở để đưa ra những quyết định đúng đắn về cách thức bán hàng và xác định kết quả kinh doanh. 6 Bốn là, từ khi các doanh nghiệp thương mại ra đời thì thời gian luân chuyển hàng hóa cũng diễn ra nhanh hơn, công tác bán hàng và xác định kết quả kinh doanh ngày càng sôi động. Năm là, trong các doanh nghiệp thương mại sự vận động hàng hóa không giống nhau, thời gian luân chuyển giữa các loại hàng hóa khác nhau. Cuối cùng, tốc độ tiêu thụ hàng hóa, số lượng tiêu thụ ngày càng nhiều nhằm đáp ứng nhu cầu thị trường.

Thông qua hoạt động bán hàng, doanh nghiệp thương mại thực hiện được giá trị hàng hóa, thu hồi được tiền để bù đắp chi phí trong quá trình sản xuất sản phẩm, thu hồi vốn nhanh, tái sản xuất nhanh để tăng doanh thu.3 Chức năng và nhiệm vụ của kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh Kế toán bán hàng có chức năng thu thập, xử lý dữ liệu và cung cấp thông tin được coi là công cụ quan trọng giúp doanh nghiệp quản lý tiêu thụ hàng hóa và xác định kết quả kinh doanh. Để đáp ứng yêu cầu quản lý bán hàng, quy trình bán hàng và xác định kết quả kinh doanh, kế toán cần thực hiện các nhiệm vụ sau: Cung cấp các thông tin kế toán đầy đủ và đúng sự thật để phục vụ cho việc lập báo cáo tài chính và định kỳ phân tích hoạt động kinh tế liên quan đến quá trình bán hàng hóa, xác định và phân phối kết quả. Phản ánh và ghi chép đầy đủ, kịp thời, chính xác các khoản phải thu, các khoản giảm trừ doanh thu và chi phí cho các hoạt động khác nhau của doanh nghiệp. Bên cạnh đó, theo dõi và đôn đốc các khoản phải thu khách hàng.

Phản ánh và ghi chép đầy đủ, kịp thời, chính xác tình hình bán hàng hóa của doanh nghiệp và sự biến động của từng loại sản phẩm, hàng hóa về mặt chỉ tiêu, số lượng, chất lượng, chủng loại và giá trị. Phản ánh và tính toán chính xác kết quả của từng hoạt động, giám sát tình hình thực hiện nghĩa vụ đối với Nhà Nước và tình hình phân phối kết quả của các hoạt động.4 Phương thức bán hàng, thanh toán, xác định giá vốn và giá bán 1.1 Phương thức bán hàng Doanh nghiệp thương mại có thể sử dụng nhiều phương thức bán hàng khác nhau tùy theo đặc điểm kinh doanh và tính chất sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ của mình để đáp 7 ứng nhu cầu kinh doanh và thị trường. Các phương thức bán hàng chính tại doanh nghiệp thương mại là: * Bán buôn (bán sỉ): Là hoạt động bán hàng áp dụng ở các đối tượng khách hàng mua với số lượng lớn cho các doanh nghiệp khác, nhà phân phối, hoặc các cửa hàng bán lẻ. Không bao gồm bán hàng trực tiếp cho người mua để sử dụng linh hoạt của cá nhân và hộ gia đình, bán buôn gồm các hình thức sau: - Bán buôn qua kho: Là hình thức bán buôn hàng hóa mà các thành phẩm sản xuất hay mua về đều được đưa vào kho của doanh nghiệp sau hàng hóa đó mới được giao trực tiếp từ kho của doanh nghiệp cho người mua hoặc đại diện của người mua.

Có hai hình thức bán hàng qua kho, đó là: người mua sẽ đến nhận hàng tại kho và doanh nghiệp sẽ tổ chức chuyển hàng từ kho. - Bán buôn vận chuyển thẳng (còn gọi là hình thức giao tay ba): Là hình thức bán buôn mà doanh nghiệp sau khi mua hàng, nhận hàng mua, nhưng hàng hóa sẽ không được lưu trữ qua kho mà được giao thẳng từ nhà cung cấp cho khách hàng theo thỏa thuận giữa doanh nghiệp và nhà cung cấp. - Bán buôn theo hình thức đại lý ký gửi: Doanh nghiệp giao hàng cho các đại lý hoặc điểm bán ký gửi. Đại lý chịu trách nhiệm bán hàng và trả lại phần doanh thu đã bán cho doanh nghiệp.

* Bán lẻ: Là phương thức bán hàng mà doanh nghiệp bán hàng hóa trực tiếp cho người tiêu dùng hoặc các tổ chức kinh tế, các đơn vị kinh tế tập thể,. Cuối cùng để sinh hoạt cho cá nhân và gia đình, với số lượng nhỏ. - Bán lẻ thu tiền trực tiếp: Là hình thức bán hàng rất phổ biến, hàng hóa sẽ được bán trực tiếp cho người tiêu dùng tại các cửa hàng tạp hóa, siêu thị hay các cửa ăn, đồ uống. Người mua trả tiền ngay sau khi nhận hàng, mô hình này phù hợp với khách hàng mua với số lượng nhỏ.

- Bán lẻ thu tiền trả góp: Là hình thức người mua trả tiền mua hàng hóa theo nhiều đợt. Ngoài thu đúng số tiền bán ra của hoàn hóa thông thường thì doanh nghiệp còn thu thêm ở người mua một khoản lãi do trả chậm. Hình thức này được áp dụng phổ biến khi khách hàng muốn mua sản phẩm mà tại thời điểm đó tài chính của khách hàng không đủ để chi trả. 8 - Bán lẻ thu tiền tập trung: Là hình thức bán hàng mà trong đó tách rời nghiệp vụ giao hàng hóa cho người mua và nghiệp vụ thu tiền của người mua.

Hình thức này tổ chức ở quy mô bán lẻ lớn như tại các siêu thị, các của hàng bách hóa,. Khách hàng tự do chọn chủng loại, lựa số lượng và sau đó thanh toán tại quầy thu tiền chung. Kế toán bán hàng ở hình thức này phải lập báo cáo hàng ngày và đen tiền nhận được từ khách hàng nộp vào phòng kế toán. * Bán hàng ký gửi: Là hình thức bán hàng hóa mà người bán ký gửi hàng hóa để nhờ bên nhận ký gửi bán hộ hàng hóa và có trả thù lao theo thỏa thuận từ trước.

Hàng hóa được coi là đã tiêu thụ khi bên nhận ký gửi xác nhận đã bán được hàng hóa cho khách hàng. Việc thực hiện nghĩa vụ thanh toán cho đại lý ký gửi có thể được thực hiện theo một trong hai cách sau: - Bên nhận ký gửi hàng hóa được hưởng chiết khấu % theo giá bán hàng hóa cho người mua. - Bên nhận ký gửi hàng hóa thanh toán cho bên ký gửi với một mức giá mà bên ký gửi đã thông báo, bên nhận ký gửi bán hàng với mức giá bao nhiêu là họ quyết định. * Bán hàng theo hợp đồng: Là khi doanh nghiệp thương mại ký hợp đồng với khách hàng để cung cấp hàng hóa theo một số lượng, giá cả, thời hạn, và điều kiện thanh toán nhất định.

Hợp đồng có thể là cung cấp một lần hoặc nhiều lần trong một khoảng thời gian.