CHƯƠNG I. CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA KẾ TOÁN BÁN HÀNG TRONG DNTM 1. Cơ sở lý luận về kế toán bán hàng trong DNTM 1. Một số khái niệm cơ bản - Bán hàng(1): Bán hàng là khâu cuối cùng trong hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp thương mại.
Thông qua bán hàng, giá trị và giá trị sử dụng của hàng hoá được thực hiện: vốn của doanh nghiệp thương mại đươc chuyển từ hình thái hiện vật sang hình thái giá trị, doanh nghiệp thu hồi được vốn bỏ ra, bù đắp được chi phí và có nguồn tích luỹ để mở rộng kinh doanh. - Doanh thu(2): là tổng giá trị lợi ích kinh tế doanh nghiệp thu được tỏng kỳ kế toán, phát sinh từ các hoạt động sản xuất, kinh doanh thông thường và các hoạt động khác của doanh nghiệp, góp phần làm tăng vốn chủ sở hữu, không bao gồm các khoản vốn góp của cổ đông hoặc chủ sở hữu. - Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ(3) : là tổng giá trị các lợi ích kinh tế doanh nghiệp thu được trong năm, phát sinh từ các hoạt động tiêu thụ hàng hóa, sản phẩm, dịch vụ của doanh nghiệp, được khách hàng chấp nhận thanh toán. - Doanh thu thuần về bán hàng và cung cấp dịch vụ(4): Chỉ tiêu này phản ánh số doanh thu bán hàng, thành phẩm và cung cấp dịch vụ đã trừ các khoản giảm trừ (chiết khấu thương mại, giảm giá hàng bán…) trong kỳ báo cáo, làm căn cứ tính kết quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp.
- Chiết khấu thương mại(5): là khoản doanh nghiệp bán giảm giá niêm yết cho khách hàng mua với số lượng lớn. - Giảm giá hàng bán(6): là khoản giảm trừ cho người mua hàng do hàng hóa kém phẩm chất, sai quy cách, hoặc lạc thị hiếu. -------------------------------------- (1) :Giáo trính kinh tế doanh nghiệp thương mại, trường Đại học Thương Mại (2) : VAS01, Chuẩn mực kế toán Việt Nam (3): VAS14, Chuẩn mực kế toán Việt Nam (4): Giáo trình kế toán tài chính, NXB Thống kê (5) : VAS14, Chuẩn mực kế toán Việt Nam (6) : VAS14, Chuẩn mực kế toán Việt Nam GVHD: Ths. Trần Nguyễn Bích Hiền 5 SVTH: Hoàng Thị lý LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Kế toán bán mặt hàng thép tại Công ty CP thép Tân Hưng Khoa Kế toán – Kiểm toán - Chiết khấu thanh toán(7): là khoản tiền người bán giảm trừ cho người mua, do người mua thanh toán tiền mua hàng trước thời hạn hợp đồng.
- Hàng bán bị trả lại(8): là giá trị khối lượng hàng bán đã xác định là tiêu thụ bị trả laijv à từ chối thanh toán. - Giá vốn hàng bán(9): là trị giá vốn của hàng hóa đã tiêu thụ. Đối với DNTM, giá vốn được hình thành trên cơ sở giá mua của số hàng hóa đã bán trong kỳ 1. Một số lý thuyết liên quan a.
Đặc điểm của kế toán bán hàng trong DNTM * Phương thức bán hàng - Phương thức bán lẻ : Là bán hàng trực tiếp cho người tiêu dùng để thỏa mãn nhu cầu cá nhân và tập thể. Đặc điểm của bán lẻ là khối lượng bán nhỏ, hàng hóa thường đa dạng phong phú về chủng loại, mẫu mã. Hàng hóa sau khi bán đi vào tiêu dùng trực tiếp. Có 3 hình thức bán lẻ: + Bán lẻ thu tiền tập trung: Đây là hình thức bán hàng mà trong đó, tách rời nghiệp vụ thu tiền của người mua và nghiệp vụ giao hàng cho người mua.
Mỗi quầy hàng có một nhân viên thu tiền làm nhiệm vụ thu tiền của khách; viết các hoá đơn hoặc tích kê cho khách để khách đến nhận hàng ở quầy hàng do nhân viên bán hàng giao. Hết ca bán hàng, nhân viên bán hàng căn cứ vào hoá đơn và tích kê giao hàng cho khách hoặc kiểm kê hàng hoá tồn quầy để xác định số lượng hàng đã bán trong ngày và lập báo cáo bán hàng. Nhân viên thu tiền làm giấy nộp tiền và nộp tiền bán hàng cho thủ quỹ. + Bán lẻ thu tiền trực tiếp: Theo hình thức này, nhân viên bán hàng trực tiếp thu tiền của khách và giao hàng cho khách.
Hết ca, hết ngày bán hàng, nhân viên bán hàng làm giấy nộp tiền và nộp tiền cho thủ quỹ. Đồng thời, kiểm kê hàng hoá tồn quầy để xác định số lượng hàng đã bán trong ca, trong ngày và lập báo cáo bán hàng. + Bán hàng tự phục vụ: Khách hàng tự chọn lấy hàng hoá, mang đến bàn tính tiền và thanh toán tiền hàng. Nhân viên thu tiền kiểm hàng, tính tiền lập hoá đơn bán hàng và thu tiền của khách hàng.
Nhân viên bán hàng có trách nhiệm hướng dẫn khách hàng và quản lý hàng hoá ở quầy hàng do mình phụ trách. -------------------------------------- (7) : VAS14, Chuẩn mực kế toán Việt Nam (8) :VAS14, Chuẩn mực kế toán Việt Nam (9) : Giáo trình kế toán tài chính, NXB Thống kê GVHD: Ths. Trần Nguyễn Bích Hiền 6 SVTH: Hoàng Thị lý LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Kế toán bán mặt hàng thép tại Công ty CP thép Tân Hưng Khoa Kế toán – Kiểm toán + Hình thức bán hàng tư động: Bán hàng tự động là hình thức bán lẻ hàng hoá mà trong đó, các doanh nghiệp thương mại sử dụng các máy bán hàng tự động chuyên dùng cho một hoặc một vài loại hàng nào đó đặt ở các nơi công cộng khách hàng sau khi bỏ tiền vào máy, máy tự động đẩy hàng cho người mua. - Phương thức bán buôn : Là bán hàng cho những người trung gian để họ tiếp tục chuyển bán hoặc bán cho người sản xuất để tiếp tục sản xuất ra sản phẩm.
Đặc điểm của bán buôn là khối lượng bán lớn, hàng hóa thường không phong phú đa dạng như bán lẻ. Hàng hóa sau khi bán vẫn còn nằm trong khâu lưu thông. Có 2 hình thức bán buôn: + Bán buôn qua kho: Bán buôn hàng hoá qua kho là phương thức bán buôn hàng hoá mà trong đó hàng phải được xuất từ kho bảo quản của doanh nghiệp. Bán buôn hàng hoá qua kho có thể thực hiện dưới 2 hình thức: Bán buôn hàng hoá qua kho theo hình thức giao hàng trực tiếp.
Theo hình thức này, bên mua cử đại diện đến kho của bên bán để nhận hàng. Doanh nghiệp thương mại xuất kho hàng hoá, giao trực tiếp cho đại diện bên mua. Sau khi đại diện bên mua nhận đủ hàng, thanh toán tiền hoặc chứng nhận nợ, hàng hoá được xác định là tiêu thụ. Bán buôn qua kho theo hình thức chuyển hàng.
Theo hình thức này, căn cứ vào hợp đồng đã ký kết hoặc theo đơn đặt hàng doanh nghiệp thương mại xuất kho hàng hoá, dùng phương tiện của mình hoặc đi thuê ngoài, chuyển hàng đến kho của bên mua hoặc một địa điểm mà bên mua quy định trong hợp đồng. Hàng hoá chuyển bán vẫn thuộc quyền sở hữu của bên doanh nghiệp thương mại, chỉ khi nào được bên mua kiểm nhận, thanh toán hoặc chấp nhận thanh toán thì số hàng chuyển giao mới được coi là tiêu thụ; người bán mất quyền sở hữu số hàng đã giao. Chi phí vận chuyển do doanh nghiệp thương mại chịu hay bên mua chịu là do sự thoả thuận từ trước giữa hai bên. Nếu doanh nghiệp thương mại chịu chi phí vận chuyển, sẽ được tính vào chi phí bán hàng.
Nếu bên mua chịu chi phí vận chuyển, sẽ phải thu tiền của bên mua. Trần Nguyễn Bích Hiền 7 SVTH: Hoàng Thị lý LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Kế toán bán mặt hàng thép tại Công ty CP thép Tân Hưng Khoa Kế toán – Kiểm toán + Bán buôn hàng hoá vận chuyển thẳng: Doanh nghiệp thương mại sau khi mua hàng, nhận hàng mua không đưa về nhập kho mà chuyển bán thẳng cho bên mua. Phương thức này có thể thực hiện theo hai hình thức: Bán buôn hàng hoá vận chuyển thẳng theo hình thức giao hàng trực tiếp Doanh nghiệp thương mại sau khi mua hàng, giao trực tiếp cho đại diện của bên mua tại kho người bán. Sau khi giao, nhận, đại diện bên mua ký nhận đủ hàng bên mua đã thanh toán tiền hoặc chấp nhận nợ, hàng hoá được xác nhận là tiêu thụ.
Bán buôn hàng hoá vận chuyển thẳng theo hình thức chuyển hàng. Theo hình thức chuyển hàng này, doanh nghiệp thương mại sau khi mua hàng nhận hàng mua, dùng phương tiện vận tải của mình hoặc thuê ngoài vận chuyển hàng đến giao cho bên mua ở địa điểm đã được thoả thuận. Hàng hoá chuyển bán trong trường hợp này vẫn thuộc quyền sở hữu của doanh nghiệp thương mại. Khi nhận tiền của bên mua thanh toán hoặc giấy báo của bên mua đã nhận đươc hàng và chấp nhận thanh toán thì hàng hoá chuyển đi mới được xác định là tiêu thụ.
- Phương thức gửi bán đại lý: Doanh nghiệp thương mại giao hàng cho cơ sở nhận đại lý. Họ nhận hàng và thanh toán tiền cho doanh nghiệp thương mại rồi sau đó được nhận hoa hồng đại lý bán(hàng hóa thuộc quyền sở hữu của doanh nghiệp thương mại). Hàng hóa được xác nhận là tiêu thụ khi doanh nghiệp nhận được tiền cho bên nhận đại lý thanh toán hoặc chấp nhận thanh toán. - Phương thức bán trả chậm, trả góp: Doanh nghiệp dành cho người mua ưu đãi được trả tiên hàng trong kỳ.
Doanh nghiệp được hưởng thêm khoản chênh lệch giữa giữa giá bán trả góp và giá bán thông thường theo phương trả tiền ngay gọi là lãi trả góp * Phương thức và hình thức thanh toán Việc quản lý thanh toán đóng vai trò quan trọng trong hoạt động bán hàng, quản lý tốt các nghiệp vụ thanh toán doanh nghiệp mới tránh được những tổn thất về tiền hàng giúp doanh nghiệp không bị chiếm dụng vốn, giữ uy tín với khách hàng. Hiện nay các DNTM thường áp dụng các hình thức và phương thức thanh toán sau: - Hình thức thanh toán: GVHD: Ths. Trần Nguyễn Bích Hiền 8 SVTH: Hoàng Thị lý LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Kế toán bán mặt hàng thép tại Công ty CP thép Tân Hưng Khoa Kế toán – Kiểm toán + Thanh toán theo hình thức trả trước: khách hàng phải ứng trước tiền hàng cho doanh nghiệp. + Thanh toán theo hình thức trả ngay: khách hàng trả tiền ngay cho doanh nghiệp khi doanh nghiệp xuất bán hàng.
+ Thanh toán theo hình thức trả chậm, trả góp: khi doanh nghiệp xuất bán hàng cho khách hàng, khách hàng không cần phải trả tiền ngay mà có thể nhận nợ, với hình thức này khách hàng có thể phải chịu thêm phí trả chậm. - Phương thức thanh toán: + Thanh toán bằng tiền mặt: Khi mua hàng thì bên mua sẽ nhận hàng rồi giao tiền ngay hoặc nhận nợ sau đó tiến hành xuất quỹ tiền mặt để thanh toán cho người bán.