CHƯƠNG 1 : LÝ LUẬN CHUNG VỀ KẾ TOÁN BÁN HÀNG VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ BÁN HÀNG TRONG DOANH NGHIỆP THƯƠNG MẠI.Đặc điểm hoạt động kinh doanh thương mại ảnh hưởng đến Kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng trong doanh nghiệp thương mại. Thương mại được hiểu là buôn bán,tức là mua hang hoá để bán ra nhiều hơn.Như vậy hoạt đọng thương mại tách biệt hẳn không liên quan đến quá trình tạo ra sản phẩm như thế nào,sản phẩm được sản xuất ra từ đây nó chỉ là hoạt động trao đổi lưu thông hàng hoá dịch vụ dựa trên sự thoả thuận về giá cả. Hoạt động kinh doanh thương mại là việc thực hiện một hay nhiều hành vi thương mại của thương nhân làm phát sinh quyền và nghĩa vụ giữa các thương nhân với nhau hoặc giữa thương nhân có liên quan bao gồm việc mua bán hàng hóa, cung ứng dịch vụ thương mại và các hoạt động xúc tiến thương mại nhằm mục đích lợi nhuận hoặc thực hiện chính sách kinh tế xã hội. Thương nhân có thể là cá nhân có năng lực hành vi dân sự hay các hộ gia đình, tổ hợp tác hoặc các daonh nghiệp thuộc thành phần kinh tế thành lập theo quy định của pháp luật.
Hoạt động kinh doanh thương mại có chức năng tổ chức và thực hiện việc mua bán trao đổi hàng hoá, cung cấp các dịch vụ nhằm phục vụ sản xuất và đời sống nhân dân. Hoạt động kinh doanh thương mại là khâu trung gian nối liền giữa sản xuất và tiêu dùng. * Hoạt động kinh doanh thương mại có những đặc điểm sau: - Về hoạt động: Hoạt động kinh tế cơ bản là lưu chuyển hàng hoá (Lưu chuyển hàng hoá là sự tổng hợp các hoạt động thuộc quá trình mua bán trao đổi và dự trữ hàng hoá ). - Về hàng hoá: Hàng hoá trong kinh doanh thương mại gồm các loại vật tư, sản phẩm có hình thái vật chất và phi vật chất mà doanh nghiệp mua về với mục đích để bán.
Khoa kế toán - Về phương thức lưu chuyển hàng hoá: Hoạt động kinh doanh thương mại có 2 hình thức lưu chuyển chính là bán buôn, bán lẻ. - Về tổ chức kinh doanh: có thể theo nhiều mô hình khác nhau như tổ chức bán buôn, bán lẻ, công ty kinh doanh tổng hợp, công ty môi giới, công ty xúc tiến thương mại. - Về sự vận động của hàng hoá: sự vận động của hàng hoá không giống nhau, tuỳ thuộc vào nguồn hàng và ngành hàng (hàng lưu chuyển trong nước, hàng xuất nhập khẩu. Do đó chi phí thu mua và thời gian lưu chuyển hàng hoá cũng khác nhau giữa các loại hàng.Những vấn đề chung về bán hàng và xác định kết quả bán hàng.Khái niệm và vai trò của bán hàng.
Bán hàng là quá trình vận chuyển vốn kinh doanh từ hình thái này sang hình thái khác từ vốn dự trữ hang hoá sang vốn bằng tiền hoặc vốn trong thanh toán (nợ phải thu),thể hiện mối quan hệ giữa người bán và người mua.Trong đó người bán có quyền sở hữu về tiền nhưng mát quyền sở hữu đối với hàng hoá.Trong DN bán hang là khâu cuối cùng trong quá trình hoạt động kinh doanh của một DNTM,nó chính là quá trình chuyển giao quyền sở hữu về hang hoá tư tay người bán sang tay người mua để nhận quyền sở hữu về tiền tệ hoặc quyền dduwwcj đòi tiền ở người mua. - Kết quả bán hang là số chênh lệch giữu doanh thu thuàn và giá trị vốn hang hoá,chi phí bán hang và chi phí quản lý doanh nghiệp. Vai trò của nghiệp vụ bán hàng: - Đối với xã hội: Bán hàng là một nhân tố hết sức quan trọng thúc đẩy quá trình tái sản xuất cho xã hội. Nếu bán được nhiều hàng hoá tức là hàng hoá được chấp nhận, bán được nhiều, do đó nhu cầu mới phát sinh cần có hàng hoá mới cho nên điều tất yếu là cần tái sản xuất cũng như mở rộng sản xuất.
- Đối với thị trường hàng hoá: bán hàng thực hiện quá trình trao đổi giá trị. Người có giá trị sử dụng (người sản xuất) lấy được giá trị sử dụng hàng hoá và phải trả bằng giá trị. Khoa kế toán - Đối với doanh nghiệp thương mại: Với chức năng là trung gian nối liền giữa sản xuất và tiêu dùng nên doanh nghiệp thương mại có nhiệm vụ cung cấp dịch vụ hàng hoá cho người tiêu dùng. Trong hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp thương mại, quá trình lưu chuyển hàng hoá được diễn ra như sau: Mua vào- Dự trữ - Bán ra, trong đó bán hàng hoá là khâu cuối cùng nhưng lại có tính chất quyết định đến khâu trước đó.
Bán hàng quyết định xem doanh nghiệp có nên tiếp tục mua vào hay dự trữ nữa hay không? số lượng là bao nhiêu?. Vậy bán hàng là mục đích cuối cùng của doanh nghiệp thương mại cần hướng tới và rất quan trọng, nó quyết định đến việc thành công hay thất bại của doanh nghiệp. Do đó thực hiện tốt khâu bán hàng sẽ giúp doanh nghiệp thương mại: + Thu hồi vốn nhanh, quay vòng tốt để tiếp tục hoạt động kinh doanh. + Đẩy mạnh tốc độ chu chuyển vốn lưu động → quản lý vốn tốt giảm việc huy động vốn từ bên ngoài (lãi xuất cao).
+ Thực hiện tốt quá trình chu chuyển hàng hoá trong doanh nghiệp thương mại, điều hoà lượng hàng hoá mua vào, dữ trữ bán ra hợp lý. + Xác định được kết quả kinh doanh để hoạch định kế hoạch kinh doanh cho năm tiếp theo được tốt hơn. + Hoàn thành việc thực hiện nghĩa vụ đối với ngân sách nhà nước cũng như thực hiện nghĩa vụ thanh toán với các bên liên quan như: ngân hàng, chủ nợ,. Có thể thấy rằng nghiệp vụ bán hàng đóng vai trò quan trọng trong doanh nghiệp thương mại nhất là trong cơ chế thị trường hiện nay cạnh tranh rất khốc liệt.
Do đó đòi hỏi mỗi doanh nghiệp cần phải tìm ra được chỗ đứng cho riêng mình trên thương trường cũng như mỗi doanh nghiệp thương mại cần phải tìm ra được biện pháp để thúc đẩy quá trình bán hàng để đứng vững và ngày càng phát triển hơn trong thị trường này. Doanh nghiệp thương mại cần quan tâm tới chất lượng hàng hoá, giá cả, các dịch vụ sau bán, chính sách thu hút khách hàng (quảng cáo, tiếp thị, giảm giá. Khoa kế toán Nếu trong kinh doanh, quá trình bán hàng được thực hiện trôi chảy thì các quá trình khác cũng sẽ được thực hiện tốt do chúng có mối quan hệ ảnh hưởng trực tiếp đến nhau. Xác định kết quả bán hàng là xác định số lợi nhuận hay lỗ về bán hàng hóa, dịch vụ và là kết quả của việc so sánh giữa doanh thu thuần về bán hàng hóa, dịch vụ với giá vốn hàng bán, chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp.
Việc xác định kết quả bán hàng có thể được tiến hành vào cuối kỳ kinh doanh thường là cuối tháng, cuối quý, cuối năm tùy thuộc vào từng đặc điểm kinh doanh và yêu cầu quản lý của từng doanh nghiệp.Các phương thức bán hàng và phương thức thanh toán. a) Phương thức bán hàng. - Phương thức bán hàng cũng là một vấn đề hết sức quan trọng trong khâu bán hàng, để đẩy nhanh được tốc độ tiêu thụ, ngoài việc nâng cao chất lượng, cải tiến mẫu mã… lựa chọn cho mình những phương thức bán hàng sao cho có hiệu quả là điều rất quan trọng trong khâu lưu thông hàng hóa đến với người tiêu dùng một cách nhanh nhất và hiệu quả nhất. Trong các doanh nghệp thương mại có thể tiến hành theo một trong hai phương thức là bán buôn và bán lẻ hoặc đồng thời tiến hành cả hai phương thức đấy.
Ngoài ra còn một số phương thức khác như bán hàng gửi đại lý, bán hàng trả chậm trả góp, chuyển hàng chờ chấp nhận… Phương thức bán buôn: Bán buôn là hình thức bán hàng cho các đơn vị, tổ chức kinh tế khác nhằm mục đích tiếp tục chuyển bán hoặc tiêu dùng cho sản xuất. Bán buôn bao gồm: Bán buôn qua kho: là phương thức luân chuyển hàng hóa trong kinh doanh thương mại mà trong đó hàng hóa sau quá trình thu mua sẽ được nhập kho rồi mới xuất kho bán buôn với khối lượng lớn. Bán buôn qua kho thể hiện qua 2 hình thức: - Bán buôn trực tiếp qua kho: Bên bán xuất kho hàng hóa giao trực tiếp cho bên mua tại kho. Sau khi bên mua nhận, toàn bộ số hàng hóa đã giao được SV: ….
Khoa kế toán chính thức tiêu thụ, quyền sở hữu hàng hóa được chuyển giao từ bên bán sang bên mua. - Bán buôn chuyển hàng qua kho: Bên bán xuất kho hàng hóa chuyển đến địa điểm giao hàng cho bên mua theo hợp đồng quy định. Trong thời gian từ khi xuất kho hàng hóa đến khi chưa được bên mua kiểm nhận, hàng hóa vẫn thuộc sở hữu của bên bán. Khi bên bán bàn giao hàng hóa cho bên mua, lượng hàng hóa được bên mua kiểm nhận mới thực sự tiêu thụ, quyền sở hữu của số hàng này mới chuyển từ bên bán sang bên mua.
Chi phí vận chuyển do doanh nghiệp thương mại chịu hay bên mua chịu là do sự thỏa thuận từ trước giữa hai bên. Bán buôn vận chuyển thẳng không qua kho: Là phương thức luân chuyển hàng hóa trong kinh doanh thương mại mà trong đó hàng hóa sau quá trình thu mua sẽ được chuyển thẳng cho người mua mà không nhập kho. Bán buôn vận chuyển thẳng không qua kho có thể thực hiện theo 2 hình thức: - Bán buôn vận chuyển thẳng có tham gia thanh toán: là hình thức bán buôn mà trong đó công ty thương mại phải chịu trách nhiệm thanh toán với bên bán về tiền mua hàng cũng như chịu trách nhiệm thu tiền hàng đã bán ở bên mua. - Bán buôn vận chuyển thẳng không tham gia thanh toán: là hình thức bán buôn mà trong đó công ty thương mại chỉ đóng vai trò là người trung gian, xúc tiến việc mua bán hàng hóa và hưởng hoa hồng.
Bán lẻ hàng hóa: Là việc bán thẳng cho người tiêu dùng. Bán lẻ hàng hóa có thể được thực hiện dưới các hình thức sau: - Hình thức bán lẻ thu tiền trực tiếp: Nhân viên bán bán hàng trực tiếp thu tiền của khách và giao hàng cho khách. Hết ca, hết ngày bán nhân viên bán hàng làm giấy nộp tiền và nộp tiền cho thủ quỹ đồng thời kiểm kê hàng hóa tồn quầy để xác định số hàng đã bán trong ca, trong ngày và lập báo cáo bán hàng. - Hình thức bán lẻ thu tiền tập trung: Là hình thức bán hàng mà trong đó nghiệp vụ thu tiền của người mua và nghiệp vụ giao hàng tách rời nhau.
Khách SV: ….