CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CHUNG VỀ KẾ TOÁN BÁN HÀNG TRONG DOANH NGHIỆP THƯƠNG MẠI 1. Một số lý luận chung về kế toán bán hàng trong doanh nghiệp thương mại 1. Một số khái niệm cơ bản về kế toán bán hàng trong doanh nghiệp thương mại Khái niệm bán hàng Theo chuẩn mực kế toán số 14”Doanh thu và thu nhập khác”, bán hàng được định nghĩa là:Bán sản phẩm do doanh nghiệp sản xuất ra và bán hàng hóa mua vào. Khi bán hàng thành công mà kế toán ghi nhận một khoản gọi là doanh thu, vậy doanh thu là: Khái niệm doanh thu và các khoản giảm trừ doanh thu.
Theo VAS 14 “Doanh thu và thu nhập khác”, doanh thu và các khoản giảm trừ doanh thu được định nghĩa như sau: Doanh Thu: là tổng giá trị các lợi ích kinh tế doanh nghiệp thu được trong kì kế toán, phát sinh từ các hoạt động sản xuất, kinh doanh thông thường của doanh nghiệp góp phần tăng vốn chủ sở hữu. Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ: là toàn bộ số tiền thu được hoặc sẽ thu được từ các giao dịch và nghiệp vụ kinh tế phát sinh doanh thu như doanh thu bán sản phẩm, hàng hóa,cung cấp dịch vụ cho khách hàng bao gồm các khoản phụ thu và phí thu thêm ngoài giá bán(nếu có). Chiết khấu thương mại: Là khoản doanh nghiệp bán giảm giá niêm yết cho khách do khách mua với khối lượng lớn. Giảm giá hàng bán: Là khoản giảm trừ cho người mua do hàng hóa kém phẩm chất, sai quy cách hoặc lạc hậu thị hiếu.
Giá trị hàng bán bị trả lại: Là giá trị khối lượng hàng bán đã xác định là tiêu thụ bị khách hàng trả lại và từ chối thanh toán. Chiết khấu thanh toán: Là khoản tiền người bán giảm trừ cho người mua, do người mua thanh toán tiền mua hàng trước thời hạn theo hợp đồng. 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Khái niệm giá vốn hàng bán. Theo chuẩn mực VAS 02: Là giá gốc của hàng xuất kho để, bao gồm “chi phí mua, chế biến và các chi phí liên quan trực tiếp khác để có được hàng tồn kho ở địa điểm và trạng thái hiện tại’’.
Ngoài ra khi bán hàng các khoản thu khó đòi và việc trích lập dự phòng nợ phải thu khó đòi: Phải thu khó đòi:là khoản nợ mà người nợ khó hoặc không có khả năng trả nợ đúng kỳ hạn trong một năm kế hoạch Dự phòng nợ phải thu khó đòi: là dự phòng phần giá trị bị tổn thất của các khoản nợ phải thu quá hạn thanh toán, nợ phải thu chưa quá hạn nhưng có thê không đòi được do khách nợ không có khả năng thanh toán. Một lý thuyết khác kế toán bán hàng trong doanh nghiệp thương mại 1. Đặc điểm kế toán bán hàng trong DNTM Phương thức bán hàng Bán buôn hàng hóa Khái niệm: Bán buôn là phương thức bán mà kết thúc quá trình bán hàng, hàng hóa vẫn còn trong lưu thông. Phân loại: Căn cứ vào địa điểm giao nhận và giao hàng, bán buôn được chia thành 2 hình thức: Bán buôn qua kho: Là bán buôn hàng hóa mà hàng được bán từ kho bảo quản của DN + Bán buôn qua kho theo hình thức giao hàng trực tiếp: Theo hình thức này bên mua đề cử đại diện đến kho của DNTM để nhận hàng.
DNTM xuất kho hàng hóa, giao trực tiếp cho đại diện bên mua. Sau khi đại diện bên mua nhận đủ hàng, đã thanh toán tiền hoặc chấp nhận nợ,hàng hóa được xác định là tiêu thụ. + Bán buôn qua kho theo hình thức gửi hàng: Bên bán căn cứ vào hợp đồng kinh tế đã ký hoặc theo đơn đặt hàng xuất kho gửi hàng cho người mua bằng phương tiện vận tải của mình hoặc thuê ngoài. Chi phí vận chuyển gửi hàng có thể do bên bán hoặc bên mua chịu.
Hàng gửi đi vẫn thuộc quyền sở hữu của DN đến khi bên mua nhận được hàng, chứng từ và chấp nhận thanh toán thì quyền sở hữu hàng hóa mới được giao từ người bán sang người mua. 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Bán buôn vận chuyển thẳng Theo hình thức này, DNTM sau khi mua hàng, nhận hàng mua, không đưa về qua kho mà chuyển bán thẳng cho bên mua thứ ba. Có thể thực hiện theo hai hình thức: + Bán hàng vận chuyển thẳng theo hình thức giao tiếp (cũng gọi là hình thức giao tay ba): Theo hình thức này DNTM sau khi mua hàng, nhận hàng mua và giao trực tiếp cho đại diện bên mua tại kho người bán.Sau khi giao hàng, đại diện của bên mua ký nhận đủ hàng, bên mua đã thanh toán tiền hàng hoặc chấp nhận nợ, hàng hóa được xác nhận là tiêu thụ. + Bán buôn vận chuyển thẳng theo hình thức gửi hàng: Theo hình thức này, DNTM sau khi mua hàng, nhận hàng mua, bằng phương phương tiện vận tải của mình thuê ngoài chuyển hàng đến gao cho bên mua ở một địa điểm đã được thỏa thuận.
Hàng hóa chuyển bán trong trường hợp này vẫn thuộc quyền sở hữu của DNTM. Khi nhận được tiền của bên mua thanh toán hoặc giấy báo có của bên mua đã nhận dược hàng và chấp nhận thanh toán thì hàng được xác nhận là tiêu thụ. Bán lẻ hàng hóa: Khái niệm: Là phương thức bán hàng trực tiếp cho người tiêu dùng hoặc các đơn vị tập thể mua về để tiêu dùng nội bộ. Phân loại: Phương thức này thường có 3 hình thức: +Hình thức bán lẻ thu tiền tập trung: Hình thức này việc thu tiền của người mua và giao hàng cho người mua tách rời nhau.Mỗi quầy có một nhân viên thu tiền làm nhiệm vụ thu tiền của khách, viết hóa đơn hoặc tích sao kê cho khách để khách đến nhận hàng ở quầy do nhân viên bán hàng giao.
Hết ca, hết ngày bán hàng, nhân viên thu tiền nộp hàng cho thủ quỹ và làm giấy nộp tiền. + Hình thức bán lẻ thu tiền trực tiếp: Theo hình thức này, nhân viên bán hàng trực tiếp thu tiền và giao hàng cho khách. Hết ca, hết ngày bán hàng nhân viên phải kiểm kê kiểm tra hàng hóa tồn quầy xác định số hàng đã bán được trong ca, trong ngày để lập báo cáo bán hàng đồng thời lập giấy nộp tiền và nộp cho thủ quỹ. + Hình thức bán hàng tự phục vụ: Theo hình thức này, khách hàng tự chọn lấy hàng hóa sau đó mang đến bộ phận thu tiền để thanh toán tiền hàng.
7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Phương thức bán hàng đại lý: Là phương thức bán hàng mà trong đó DNTM giao hàng cho cơ sở nhận bán đại lý,ký gửi để DN này trực tiếp bán hàng.Sau khi bán được hàng cho cơ sở đại lý thanh toán tiền hàng cho DNTM và được hưởng một khoản tiền gọi là hoa hồng đại lý.Số hàng chuyển giao cho cơ sở đại lý vẫn thuộc quyền của DNTM, đến khi nào cơ sở đại lý thanh toán tiền hoặc chấp nhận thanh toán tiền thì nghiệp vụ bán hàng mới hoàn thành. Phương thức thanh toán Sau khi giao hàng cho bên mua và nhận được chấp nhận thanh toán bên bán có thể nhận tiền hàng theo nhiều phương thức khác nhau tuỳ vào sự thoả thuận giữa 2 bên mà lựa chọn các phương thức thanh toán cho phù hợp. Có 3 phương thức thanh toán: 1. Phương thức thanh toán trực tiếp Là phương thức thanh toán mà quyền sở hữu về tiền tệ được chuyển từ người mua sang người bán sau khi quyền chuyển sở hữu về hàng hóa bị chuyển giao.
Thanh toán trực tiếp có thể bằng tiền mặt, séc hoặc có thể bằng hàng hoá (nếu bán theo phương thức hàng đổi hàng). Theo phương thức thanh toán này thì sự vận động của hàng hoá gắn liền với sự vận động của tiền tệ. Phương thức thanh toán trả chậm Là phương thức thanh toán mà quyền sở hữu về tiền tệ sẽ được chuyển giao sau một khoảng thời gian so với thời điểm chuyển quyền sở hữu về hàng hoá. Từ phương thức thanh toán này hình thành nên khoản nợ phải thu của khách hàng.
Theo phương thức thanh toán này thì sự vận động của hàng hoá, sự vận động của tiền tệ có khoảng cách về không gian và thời gian. Phương thức thanh toán trả trước Là phương thức thanh toán mà quyền sở hữu về tiền tệ sẽ được chuyển giao trước thời điểm giao nhận hàng hóa. Mục đích của việc thanh toán trước là để chắc chắn việc thực hiện hợp đồng mua hàng hóa của khách hàng. Như vậy, theo phương thức thanh toán này thì sự vận động của hàng hóa và sự vận động của tiền cũng có khoảng cảnh về không gian và thời gian.
8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Các hình thức thanh toán Thanh toán trực tiếp bằng tiền mặt Là hình thức thanh toán trực tiếp giữa người mua và người bán.Hình thức này thường được doanh nghiệp sử dụng trong bán lẻ hàng hóa, hoặc bán với số lượng ít, số tiền phát sinh không lớn như các khoản chi về vận chuyển hàng hóa, phí, lệ phí,. Nó đảm bảo khả năng thu tiền nhanh,tránh được rủi ro trong thanh toán. Thanh toán qua ngân hàng Trong điều kiện kinh tế phát triển theo xu hướng khu vực hóa, toàn cầu hóa như hiện nay, ngân hàng đóng vai trò quan trọng trong quan hệ thanh toán tiền hàng giữa người mua và người bán.
Hình thức thanh toán qua ngân hàng rất đa dạng: - Thanh toán bằng séc - Thanh toán bằng ủy nhiệm chi - Thanh toán bằng ủy nhiệm thu 1. Yêu cầu quản lý nghiệp vụ bán hàng Quản lý quá trình bán hàng và doanh thu bán hàng, giá vốn hàng hóa và các khoản nợ phải thu là một yêu cầu thực tế xuất phát từ mục tiêu của doanh nghiệp. Nếu doanh nghiệp quản lý tốt khâu bán hàng thì mới đảm bảo được hoàn thành chỉ tiêu kế hoạch tiêu thụ và đánh giá chính xác hiệu quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Do đó những vấn đề quản lý nghiệp vụ bán hàng cần đặt ra là: Quản lý kế hoạch và tình hình thực hiện kế hoạch tiêu thụ đối với từng thời kỳ, từng khách hàng, từng hoạt động kinh tế.
Quản lý chất lượng và mẫu mã, quy cách hàng hóa, xây dựng thương hiệu riêng cho sản phẩm của mình là mục tiêu cho sự phát triển bền vững của mỗi doanh nghiệp. Quản lý doanh thu, các khoản phải thu của khách hàng theo từng phương thức bán, theo tình hình thanh toán của khách hàng, yêu cầu thanh toán đúng hình thức, đúng hạn, để tránh hiện tượng mất mát, thất thoát, ứ đọng vốn.