CHƯƠNG I. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN BÁN HÀNG TRONG DOANH NGHIỆP THƯƠNG MẠI. Lý luận chung về kế toán bán hàng trong các Doanh nghiệp 1.1 Một số khái niệm. Các khái niệm được trích dẫn nguồn " Giáo trình kế toán tài chính doanh nghiệp thương mại, Trường Đại học Thương Mại xuất bản năm 2012" và " Giáo trình kế toán doanh nghiệp thương mại nhỏ và vừa , Trường Đại học Thương Mại xuất bản năm 2013" , diễn đàn kế toán " http://thegioiketoan.com " * Khái niệm về bán hàng : Bán hàng là khâu cuối cùng của hoạt động sản xuất kinh doanh của Doanh nghiệp.
Hay nói cách khác bán hàng là khâu cuối cùng của quá trình tuần hoàn và luân chuyển vốn của Doanh nghiệp, chuyển hoá vốn của Doanh nghiệp lúc này chỉ mang tính chất hàng hoá nhưng khi doanh nghiệp đem bán cho khách hàng và thu được một khoản tiền tương ứng với giá trị đã thoả thuận hoặc quy định trong hợp đồng kinh tế thì lúc này giá trị hàng hoá được thể hiện. Như vậy bán hàng còn là quá trình trao đổi giữa Doanh nghiệp và khách hàng để thực hiện giá trị hàng hoá. * Khái niệm doanh thu bán hàng : Là toàn bộ số tiền bán sản phẩm, hàng hoá, tiền cung cấp dịch vụ cho khách hàng bao gồm cả phụ thu và phí thu thêm ngoài giá bán (nếu có). Số tiền bán hàng được ghi trên Hoá đơn (GTGT) , Hoá đơn bán hàng, hoặc trên các chứng từ khác có liên quan tới việc bán hàng, hoặc giá thoả thuận giữa người mua và người bán.
* Khái niệm giá vốn hàng bán: Là giá vốn thực tế xuất kho của số hàng hoá (gồm cả chi phí mua hàng phân bổ cho hàng hoá đã bán ra trong kỳ-đối với doanh nghiệp thương mại) hoặc là giá thành thực tế sản phẩm, lao vụ, dịch vụ hoàn thành (đối với doanh nghiệp sản xuất, dịch vụ) đã được xác định là tiêu thụ và các khoản khác được tính vào giá vốn để xác định kết quả kinh doanh trong kỳ. * Khái niệm các khoản giảm trừ doanh thu : - Chiết khấu thương mại: Là khoản tiền mà Doanh nghiệp đã giảm trừ hoặc đã thanh toán cho người mua hàng do việc người mua hàng đã mua hàng (sản phẩm, hàng hoá, dịch vụ) với khối lượng lớn và theo thoả thuận,bên bán sẽ dành cho bên Sinh viên: Nguyễn Thị Nhân 4 Lớp: K7-HK1C2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Khóa luận tốt nghiệp GVHD: ThS. Nguyễn Thị Thúy mua một khoản chiết khấu thương mại đã ghi trên hợp đồng kinh tế mua bán hoặc cam kết mua, bán hàng. - Hàng bán trả lại : Là số sản phẩm, hàng hoá Doanh nghiệp đã xác định tiêu thụ nhưng bị khách hàng trả lại do vi phạm các điều kiện cam kết trong hợp đồng kinh tế như : hàng kém phẩm chất, sai quy cách, chủng loại.
- Giảm giá hàng bán : Là các khoản giảm trừ được Doanh nghiệp (bên bán) chấp thuận một cách đặc biệt trên giá đã thoả thuận trong hoá đơn, vì lý do hàng bán bị kém phẩm chất, không đúng quy cách hoặc không đúng thời hạn đã ghi trong hợp đồng kinh tế. - Chiết khấu thanh toán: Là khoản tiền người bán giảm trừ cho người mua, do người mua thanh toán tiền mua hàng trước thời hạn theo hợp đồng. Tùy từng doanh nghiệp sẽ có thời hạn bán chịu và % cho khách hàng hưởng như thế nào. Đặc điểm, yêu cẩu quản lý và nhiệm vụ kế toán bán hàng 1.
Đặc điểm nghiệp vụ bán hàng * Các phương thức bán hàng. + Phương thức bán buôn hàng hoá : Bán buôn hàng hóa là việc bán hàng cho các đơn vị thương mại khác nhau hoặc bán cho các đơn vị sản xuất để tiếp tục sản xuất. Đặc biệt của nghiệp vụ này là hàng hóa chưa đến tay người tiêu dùng, giá trị của hàng hóa chưa thực hiện đầy đủ. Hiện nay có hai hình thức bán buôn sau: Bán buôn qua kho và bán buôn vận chuyển thẳng.
- Bán buôn qua kho : Là phương thức mà hàng hóa được nhập kho doanh nghiệp mới xuất bán. Bán buôn qua kho có 2 hình thức sau: Bán buôn theo phương thức nhận hàng trực tiếp: Khách hàng đến nhận hàng tại kho của doanh nghiệp. Hàng hóa được xác định tiêu thụ khi bên mua đã nhận được hàng và ký vào hóa đơn mua hàng. Bán buôn theo phương thức chuyển hàng: Doanh nghiệp ký hợp đồng với khác hàng rồi căn cứ vào hợp đồng để chuyển hàng đến giao cho khách hàng tại địa điểm đã quy định trong hợp đồng.
Trong trường hợp này, hàng hóa xuất khỏi kho của doanh nghiệp và chuyển giao cho khách hàng thì hàng hóa vẫn thuộc quyền sở hữu của doanh nghiệp. Thời điểm xác định bán hàng là khi bên mua nhận được hàng, đồng thời thanh toán hoặc chấp nhận thanh toán cho doanh nghiệp. Sinh viên: Nguyễn Thị Nhân 5 Lớp: K7-HK1C2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Khóa luận tốt nghiệp GVHD: ThS. Nguyễn Thị Thúy - Bán buôn vận chuyển thẳng : Hàng hóa được mua đi bán lại ngay không qua nhập kho của doanh nghiệp.
Bán buôn vận chuyển thẳng có các hình thức sau: Giao tay ba : Doanh nghiệp sau khi mua hàng, giao trực tiếp cho đại diện của bên mua tại kho người bán. Sau khi đại diện bên mua ký nhận đủ hàng, bên mua đã thanh toán tiền hàng hoặc chấp nhận nợ, hàng hoá được xác nhận là tiêu thụ. Gửi hàng : Doanh thu trong trường hợp này chỉ là số hoa hồng nhận được từ nghiệp vụ môi giới hàng cho nhà cung cấp hoặc cho khách hàng. + Phương thức bán lẻ hàng hoá gồm các hình thức sau: Bán lẻ thu tiền trực tiếp : Theo hình thức này, nhân viên bán hàng trực tiếp thu tiền của khách và giao hàng cho khách.
Hết ca, hết ngày bán hàng, nhân viên bán hàng làm giấy nộp tiền và nộp tiền cho thủ quỹ. Đồng thời kiểm kê hàng hoá tồn quầy để xác định số lượng hàng đã bán trong ca, trong ngày và lập báo cáo bán hàng. Bán lẻ thu tiền tập trung : Là hình thức bán hàng mà trong đó tách rời nghiệp vụ thu tiền của người mua và nghiệp vụ giao hàng cho người mua. Bán lẻ tự phục vụ : Theo hình thức này, khách hàng tự chọn lấy hàng hoá, mang đến bàn tính tiền để tính tiền và thanh toán tiền hàng.
Nhân viên thu tiền kiểm hàng, tính tiền, lập hoá đơn bán hàng và thu tiền của khách hàng. Bán trả chậm, trả góp : Theo hình thức này, người mua được trả tiền mua hàng thành nhiều lần, ngoài số tiền thu theo giá bán thông thường còn thu thêm ở người mua một khoản lãi do trả chậm. + Phương thức bán hàng đại lý : Gửi đại lý bán hay ký gửi hàng hoá là hình thức bán hàng mà trong đó doanh nghiệp thương mại giao cho cơ sở đại lý, ký gửi để các cơ sở này trực tiếp bán hàng. Bên nhận làm đại lý, ký gửi sẽ trực tiếp bán hàng, thanh toán tiền hàng và được hưởng hoa hồng đại lý.
Số hàng chuyển giao cho các cơ sở đại lý, ký gửi vẫn thuộc quyền sở hữu của doanh nghiệp cho đến khi doanh nghiệp được cơ sở đại lý, ký gửi thanh toán tiền hay chấp nhận thanh toán hoặc thông báo về số hàng đã bán được, doanh nghiệp mới mất quyền sở hữu về số hàng này. Sinh viên: Nguyễn Thị Nhân 6 Lớp: K7-HK1C2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Khóa luận tốt nghiệp GVHD: ThS. Nguyễn Thị Thúy * Các phương thức thanh toán. - Phương thức thanh toán trực tiếp.
Phương thức thanh toán trực tiếp là phương thức thanh toán mà quyền sở hữu về tiền tệ sẽ được chuyển từ người mua sang người bán ngay sau khi quyền sở hữu hàng hoá bị chuyển giao. Thanh toán trực tiếp có thể bằng tiền mặt, ngân phiếu, séc hoặc có thể bằng hàng hoá (nếu bán theo phương thức hàng đổi hàng), ở hình thức này sự vận động của hàng hoá gắn liền với sự vận động của tiền tệ. - Phương thức thanh toán chậm trả. Phương thức thanh toán trả chậm là phương thức thanh toán mà quyền sở hữu về tiền tệ sẽ được chuyển giao sau một khoảng thời gian so với thời điểm chuyển quyền sở hữu về hàng hoá, do đã hình thành khoản công nợ phải thu khách hàng.
Nợ phải thu cần được hạch toán, quản lí chi tiết cho từng đối tượng phải thu và ghi chép theo từng lần thanh toán. Ở hình thức này sự vận động của hàng hóa và tiền tệ có khoảng cách về không gian và thời gian. Yêu cầu quản lý và nhiệm vụ kế toán bán hàng * Yêu cầu về quản lý Quản lý về số lượng, chất lượng, giá trị hàng bán ra: Nhà quản lý cần phải nắm bắt được doanh nghiệp cần kinh doanh mặt hàng nào có hiệu quả. Phải xác định được xu hướng của các mặt hàng để có thể kịp thời mở rộng phạm vi kinh doanh hay chuyển hướng kinh doanh mặt hàng khác.
Giúp cho các nhà quản lý có thể thiết lập các kế hoạch cụ thể xác thực và đưa ra các quyết định đúng đắn kịp thời trong kinh doanh. Quản lý về giá: Bao gồm lập và theo dõi thực nhận những chính sách giá. Đây là một công việc quan trọng trong quá trình bán hàng đòi hỏi các nhà lãnh đạo phải xây dựng một chính sách giá phù hợp với từng mặt hàng , nhóm hàng, từng phương thức bán hàng, và từng địa điểm kinh doanh. Quản lý về giá cả giúp các nhà quản lý theo dõi, nắm bắt được sự biến động của giá cả từ đó có chính sách giá linh hoạt phù hợp với từng thời kỳ, từng giai đoạn.
Quản lý việc thu tiền: Bao gồm thời hạn nợ, khả năng trả nợ, thời điểm thu tiền, phương thức bán hàng. Sinh viên: Nguyễn Thị Nhân 7 Lớp: K7-HK1C2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Khóa luận tốt nghiệp GVHD: ThS. Nguyễn Thị Thúy * Nhiệm vụ của kế toán bán hàng Để đáp ứng kịp thời những yêu cầu trên kế toán bán hàng phải thực hiện tốt những nhiệm vụ sau: Ghi chép đầy đủ, kịp thời sự biến động ( nhập – xuất ) của từng loại mặt hàng trên cả hai mặt số lượng và giá trị hàng hóa trên tổng số và trên từng mặt hàng, từng địa điểm bán hàng , từng phương thức bán hàng. Theo dõi, phản ánh giám sát chặt chẽ quá trình bán hàng, ghi chép kịp thời đầy đủ khoản chi phí.
Thu nhập về bán hàng thông qua doanh thu bán hàng một cách chính xác. Xác định chính xác đầy đủ, kịp thời các loại doanh thu chi phí của từng hoạt động và của toàn doanh nghiệp trong kỳ hạch toán.