Phân tích thực trạng kê đơn thuốc BHYT ngoại trú tại BV Lao và Bệnh phổi Tây Ninh

Luận văn phân tích thực trạng kê đơn thuốc BHYT ngoại trú tại BV Phổi Tây Ninh 2023, cung cấp các chỉ số kê đơn, cơ cấu thuốc và kiến nghị.

Trường đại học

Đại học Dược Hà Nội

Người đăng

Ẩn danh

Thể loại

Luận văn Dược sĩ chuyên khoa cấp I

2024

93
2
0

Phí lưu trữ

35 Point

Tóm tắt

I. Thực trạng kê đơn thuốc BHYT ngoại trú tại Bệnh viện Phổi Tây Ninh 2023

Kê đơn thuốc BHYT ngoại trú tại Bệnh viện Lao và Bệnh Phổi Tây Ninh năm 2023 là một quá trình quan trọng trong đảm bảo chất lượng chăm sóc sức khỏe cho bệnh nhân. Nghiên cứu thực trạng kê đơn thuốc giúp đánh giá sự tuân thủ quy định, tối ưu hóa chi phí điều trị và nâng cao hiệu quả sử dụng thuốc. Bệnh viện Lao và Bệnh Phổi Tây Ninh là cơ sở y tế chuyên khoa quan trọng, có khối lượng bệnh nhân ngoại trú lớn, yêu cầu các tiêu chuẩn kê đơn thuốc BHYT ngoại trú phải được tuân thủ nghiêm ngặt. Việc phân tích thực trạng kê đơn thuốc không chỉ giúp bác sĩ, dược sĩ hiểu rõ hơn về các vấn đề hiện tại mà còn là cơ sở để đưa ra các giải pháp cải thiện.

1.1. Định nghĩa và quy định kê đơn thuốc BHYT ngoại trú

Kê đơn thuốc BHYT ngoại trú là quá trình bác sĩ lựa chọn và cấp phát thuốc cho bệnh nhân điều trị tại phòng khám, không nằm viện. Theo quy định của Bộ Y Tế, đơn thuốc BHYT phải tuân thủ danh mục thuốc thiết yếu, thuốc biệt dược gốc và thuốc generic được phê duyệt. Các yêu cầu bắt buộc bao gồm ghi rõ tên thuốc, liều lượng, cách sử dụng, thời gian sử dụng và chỉ định điều trị. Việc kê đơn phải hạn chế kháng sinh không cần thiết, tránh tương tác thuốc nguy hiểm và đảm bảo chi phí hợp lý cho bệnh nhân.

1.2. Tầm quan trọng của phân tích thực trạng kê đơn

Phân tích thực trạng kê đơn thuốc giúp xác định những điểm yếu trong quy trình kê đơn, từ đó cải thiện chất lượng dịch vụ y tế. Tại Bệnh viện Phổi Tây Ninh, việc nắm bắt thực trạng kê đơn giúp quản lý chi phí thuốc BHYT, giảm tình trạng kê đơn không hợp lý và nâng cao hiệu quả điều trị. Nghiên cứu cung cấp dữ liệu cụ thể về tỷ lệ kê thuốc generic, sử dụng kháng sinh, vitamin và các chỉ số quan trọng khác nhằm đảm bảo bệnh nhân nhận được thuốc phù hợp với tiêu chí BHYT.

II. Đặc điểm của thuốc kê đơn trong điều trị ngoại trú

Thuốc kê trong đơn điều trị ngoại trú BHYT tại Bệnh viện Phổi Tây Ninh năm 2023 thể hiện nhiều đặc điểm quan trọng liên quan đến nguồn gốc, phân loại và cơ cấu sử dụng. Phần lớn thuốc được kê là thuốc có nguồn gốc từ nước ngoàithuốc generic, giúp giảm chi phí cho bệnh nhân BHYT. Cơ cấu các nhóm thuốc theo tác dụng dược lý cho thấy sử dụng chủ yếu là kháng sinh, thuốc hô hấp, vitamin và khoáng chất. Việc kiểm soát sử dụng kháng sinh và corticoid là yếu tố then chốt để đảm bảo kê đơn BHYT ngoại trú tuân thủ quy định và hiệu quả điều trị.

2.1. Cơ cấu thuốc theo nguồn gốc xuất xứ và loại biệt dược

Theo nghiên cứu, thuốc BHYT ngoại trú tại Bệnh viện Phổi Tây Ninh bao gồm thuốc biệt dược gốc và thuốc generic. Tỷ lệ thuốc generic chiếm phần lớn, tuân thủ quy định BHYT về lựa chọn thuốc có giá phải chăng. Thuốc có nguồn gốc từ nước ngoài và các nhà sản xuất trong nước được kê theo danh mục thuốc bệnh viện được phê duyệt. Điều này đảm bảo bệnh nhân nhận được thuốc chất lượng cao trong khi giữ chi phí ở mức hợp lý.

2.2. Thực trạng sử dụng kháng sinh và các nhóm thuốc khác

Sử dụng kháng sinh trong đơn BHYT ngoại trú tại bệnh viện thể hiện một số vấn đề cần cải thiện. Tỷ lệ kê kháng sinh vẫn còn cao, trong đó có những trường hợp kê không hợp lý. Vitamin và khoáng chất được kê để bổ sung dinh dưỡng cho bệnh nhân hô hấp. Sử dụng corticoid được kiểm soát chặt chẽ. Tương tác thuốc trong đơn cũng được theo dõi để đảm bảo an toàn cho bệnh nhân.

III. Các chỉ số và tiêu chí kê đơn thuốc BHYT ngoại trú

Chỉ số kê đơn thuốc BHYT ngoại trú là các thước đo quan trọng để đánh giá chất lượng kê đơn tại Bệnh viện Phổi Tây Ninh năm 2023. Số thuốc kê trung bình trong một đơn, tỷ lệ đơn có thuốc tiêm và chi phí trung bình trên mỗi đơn là những chỉ số chính được theo dõi. Nghiên cứu cho thấy số thuốc kê trung bình trong mỗi đơn khác nhau tùy theo chẩn đoán và tình trạng bệnh nhân. Việc kiểm soát các chỉ số này giúp tối ưu hóa kê đơn BHYT và đảm bảo tuân thủ tiêu chuẩn quốc tế.

3.1. Số lượng thuốc trong đơn và chi phí trung bình

Số thuốc kê trung bình trong một đơn điều trị ngoại trú tại bệnh viện thể hiện xu hướng kê đơn hợp lý. Chi phí trung bình trên mỗi đơn thuốc BHYT được kiểm soát trong khuôn khổ chính sách BHYT. Sự phân bổ chi phí giữa các nhóm thuốc khác nhau cho thấy ưu tiên trong việc sử dụng thuốc thiết yếu. Đơn thuốc có kê thuốc tiêm chiếm tỷ lệ nhất định, phục vụ cho những bệnh nhân cần điều trị tích cực hơn.

3.2. Tuân thủ quy định danh mục thuốc BHYT thiết yếu

Tỷ lệ thuốc nằm trong danh mục thuốc bệnh việndanh mục thuốc thiết yếu BHYT tại Bệnh viện Phổi Tây Ninh đạt mức cao, cho thấy sự tuân thủ tốt của bác sĩ. Kê đơn thuốc BHYT phải ưu tiên thuốc thiết yếu, giá phải chăng và hiệu quả điều trị cao. Việc tuân thủ tiêu chuẩn này không chỉ giúp kiểm soát chi phí mà còn đảm bảo bệnh nhân nhận được thuốc cần thiết, phù hợp với tình trạng bệnh của họ.

IV. Kiến nghị cải thiện kê đơn thuốc BHYT ngoại trú

Để nâng cao chất lượng kê đơn thuốc BHYT ngoại trú tại Bệnh viện Phổi Tây Ninh, cần thực hiện các biện pháp cải thiện toàn diện. Tăng cường đào tạo, nâng cao nhận thức cho bác sĩ và dược sĩ về quy định kê đơn, giảm sử dụng kháng sinh không hợp lý và kiểm soát tương tác thuốc là những ưu tiên hàng đầu. Xây dựng hệ thống giám sát kê đơn BHYT bằng công nghệ thông tin, tạo cơ chế phản hồi từ dược sĩ lâm sàng và định kỳ đánh giá chất lượng kê đơn sẽ giúp cải thiện tình trạng. Sự hợp tác chặt chẽ giữa các khoa phòm trong quản lý kê đơn thuốc BHYT là điều kiện cần thiết để đạt được mục tiêu.

4.1. Tăng cường quản lý và giám sát kê đơn thuốc BHYT

Quản lý kê đơn thuốc BHYT ngoại trú cần được nâng lên mức độ hệ thống với sự tham gia của Khoa Dược và Ban lãnh đạo bệnh viện. Áp dụng công nghệ thông tin để kiểm soát, cảnh báo những đơn kê không hợp lý, vượt quá chi phí cho phép. Đưa ra quy định cụ thể về số lượng thuốc tối đa trong một đơn, hạn chế kê kháng sinh không cần thiết. Tổ chức đánh giá định kỳ chất lượng kê đơn BHYT và công bố kết quả để tạo động lực cải thiện cho các khoa phòng.

4.2. Đào tạo và nâng cao nhận thức cho nhân sự y tế

Tổ chức các buổi huấn luyện, seminar về quy định kê đơn thuốc BHYT cho bác sĩ, dược sĩ lâm sàng tại bệnh viện. Cập nhật thường xuyên danh mục thuốc thiết yếu BHYT, hướng dẫn sử dụng thuốc generic và biệt dược gốc. Nâng cao kỹ năng phát hiện tương tác thuốc, chỉ định kháng sinh hợp lý cho bác sĩ. Tạo môi trường làm việc hợp tác giữa bác sĩ kê đơn và dược sĩ lâm sàng để kiểm soát chất lượng kê đơn BHYT ngoại trú ngay từ bước đầu.

18/12/2025

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN 1. Đơn thuốc và quy định kê đơn thuốc trong điều trị ngoại trú 1. Khái niệm Đơn thuốc là cơ sở pháp lý cho việc chỉ định dùng thuốc, bán thuốc và cấp thuốc theo đơn [1]. Bác sỹ có thể chỉ định điều trị cho người bệnh vào đơn thuốc (theo mẫu qui định của BYT) hoặc sổ y bạ, sổ điều trị bệnh mạn tính gọi chung là đơn thuốc.

Đơn thuốc là căn cứ hợp pháp để bán thuốc, cấp phát thuốc, pha chế thuốc theo đơn và sử dụng thuốc Ðơn thuốc là một chỉ định điều trị của người thầy thuốc đối với bệnh nhân, nhằm giúp họ có được những thứ thuốc theo đúng phác đồ điều trị. Như vậy, với một căn bệnh nào đó, đơn thuốc có những điểm giống nhau về nguyên tắc và các chủng loại thuốc [8]. Tuy nhiên, do những khác biệt về tuổi tác, giới tính, tình trạng cơ thể bệnh tật, như phụ nữ mang thai, đang cho con bú, bệnh nhân bị suy gan, suy thận., đặc biệt là người có tiền sử dị ứng với một dược chất nào đó nên việc kê đơn nhiều khi rất khó khăn. Từ những thông tin trên, người thầy thuốc có thể suy nghĩ và thay thế bằng những loại thuốc khác có cùng tác dụng dược lý.

Vì thế, nhiều trường hợp tuy cùng một bệnh nhưng mỗi thầy thuốc lại có những cách kê đơn khác nhau. Ðiều hết sức cần tránh đối với người bệnh là không nên dựa vào đơn thuốc của người khác có chung một chẩn đoán hoặc triệu chứng gần giống như mình để điều trị. Ðơn thuốc là tổng hợp các loại thuốc, bao gồm cả thuốc bắt buộc phải bán theo đơn và những thuốc có thể mua tự do. Ðó là một “y lệnh” hướng dẫn cho các bệnh nhân ngoại trú và cả nội trú cần uống, bôi xoa, phun, dán hay tiêm truyền.

Ðơn thuốc liệt kê số lượng thuốc, liều lượng, số lần dùng thuốc trong ngày, thời gian dùng thuốc trước hay sau bữa ăn. Một đơn thuốc được coi là tốt phải đạt được các yêu cầu: Hiệu quả chữa bệnh cao, an toàn trong dùng thuốc và tiết kiệm [14]. Nguyên tắc kê đơn thuốc Theo hướng dẫn thực hành kê đơn thuốc tốt của Tổ chức Y tế Thế giới, để thực hiện được quá trình kê đơn thuốc tốt, người thầy thuốc cần phải tuân thủ theo quá trình thực hiện kê đơn, điều trị hợp lý gồm 6 bước [7]: - Bước 1: Xác định vấn đề bệnh lý của bệnh nhân. Quá trình này cần được thực hiện một cách thận trọng dựa trên sự quan sát kỹ lưỡng của bác sĩ, mô tả bệnh của bản thân bệnh nhân, tiền sử bệnh, X-quang, kết quả xét nghiệm và các thăm khám khác.

- Bước 2: Xác định mục tiêu điều trị. Việc xác định mục tiêu điều trị giúp người thầy thuốc tránh được việc sử dụng nhiều thuốc không cần thiết, tập trung vào bệnh của bệnh nhân. - Bước 3: Xác định phương pháp điều trị đã được chứng minh hiệu quả, an toàn kinh tế và phù hợp với bệnh nhân nhất trong số các phương án điều trị khác nhau, kể cả phương án không dùng thuốc. Thẩm định lại sự phù hợp của thuốc đã lưa chọn cho bệnh nhân.

Sự phù hợp được đánh giá trên 3 khía cạnh: (1) Sự phù hợp giữa tác dụng và dạng dùng của thuốc với bệnh nhân, (2) Sự phù hợp của liều dùng hằng ngày, (3) Sự phù hợp của quá trình điều trị. Đối với mỗi khía cạnh cần phải kiểm tra mục đích điều trị, hiệu quả (chỉ định và sự liên quan đến liều dùng) và an toàn (chống chỉ định, tương tác thuốc, nhóm thuốc có nguy cơ cao) có được đảm bảo. - Bước 4: Bắt đầu điều trị. Cần đưa ra những chỉ dẫn cho bệnh nhân.

Ví dụ như viết một đơn thuốc rõ ràng, cẩn thận, ngắn gọn nhưng dễ hiểu cho bệnh nhân. - Bước 5: Cung cấp thông tin, hướng dẫn sử dụng và cảnh báo cho bệnh nhân. Cần phải cung cấp cho bệnh nhân ít nhất các thông tin sau: Các tác dụng của thuốc; hướng dẫn sử dụng (cách dùng, thời gian dùng, bảo quản.); cảnh báo (không nên dùng khi nào, liều tối đa, thời gian điều trị đầy đủ); hẹn tái khám lần tới, xác minh mọi thông tin có rõ ràng đối với bệnh nhân. 4 - Bước 6: Giám sát điều trị.

Nếu như bệnh nhân được chữa khỏi thì ngừng quá trình điều trị hoặc nếu phương pháp điều trị này có hiệu quả nhưng bệnh vẫn chưa khỏi hẳn thì cần xem lại có tác dụng phụ nào nghiêm trọng hay không. Nếu có thì cân nhắc lại liều dùng hoặc chọn thuốc khác, nếu không thì tiếp tục điều trị. Trường hợp bệnh không được chữa khỏi thì phải nghiên cứu lại tất cả các bước trên. Một số điểm lưu ý khi kê đơn thuốc + Không nên kê nhiều thứ thuốc trong một đơn.

+ Nên kê những loại thuốc có một thành phần. Không nên kê các thuốc hỗn hợp nhiều thành phần. + Trong trường hợp có điều gì nghi vấn, có thể tư vấn và tranh thủ sự trợ giúp của dược sĩ, nhất là dược sĩ lâm sàng. + Luôn tranh thủ thời gian rảnh rỗi để cập nhật các thông tin mới về thuốc.

Tuy nhiên cũng cần cảnh giác và thận trọng đối với những thông tin có tính thương mại, không đảm bảo khách quan. Hiện Bộ Y tế đã cho xuất bản cuốn Dược thư quốc gia là một cuốn sách có những thông tin chuẩn mực và khách quan về thuốc, có thể được xem như cẩm nang về việc dùng thuốc hiệu quả, an toàn và hợp lý. + Ðối với các loại thuốc có nhiều tác dụng phụ như kháng sinh, corticoid, thuốc chống ung thư, trong đơn thuốc hoặc trong bệnh án (nếu là bệnh nhân nội trú) nên đánh số để biết rõ ngày dùng thuốc. Quy định kê đơn thuốc trong điều trị ngoại trú Kê đơn là hoạt động của bác sĩ xác định xem người bệnh cần dùng những thuốc gì, liều dùng cùng với liệu trình điều trị phù hợp.

Luật khám chữa bệnh có hiệu lực từ ngày 01/01/2011 quy định: khi kê đơn thuốc, người thầy thuốc phải ghi đầy đủ rõ ràng vào đơn thuốc thông tin về thuốc, hàm lượng, liều dùng, cách dùng và thời gian dùng thuốc. Việc kê đơn phải phù hợp với chẩn đoán bệnh, tình trạng của người bệnh. Kê đơn tốt phải đảm bảo sự cân bằng giữa các yếu tố hợp lý, an toàn, hiệu quả, kinh tế và tôn trọng sự lựa chọn của bệnh nhân. Trên 5 thế giới, WHO và Hội y khoa các nước đã ban hành và áp dụng “Hướng dẫn kê đơn tốt”.

Để thực hành kê đơn thuốc tốt, người thầy thuốc cần phải tuân thủ quá trình thực hiện kê đơn, điều trị hợp lý gồm 6 bước. Việt Nam đã ban hành những văn bản hướng dẫn về kê đơn thuốc. Việc kê đơn thuốc phải phù hợp với chẩn đoán bệnh, tình trạng người bệnh. Kê đơn tốt phải đảm bảo sự cân bằng giữa các yếu tố hợp lý, an toàn, hiệu quả, kinh tế và tôn trọng sự lựa chọn của bệnh nhân.

Theo quy định tại Thông tư 52/2017/TT – BYT ngày 29 tháng 12 năm 2017 của Bộ Y tế và Thông tư 18/2022/TT-BYT sửa đổi một số điều của Thông tư 52 6 có quy định về kê đơn thuốc trong điều trị ngoại như sau: - Ghi đủ, rõ ràng và chính xác các mục in trong Đơn thuốc hoặc trong sổ khám bệnh của người bệnh. - Ghi địa chỉ nơi người bệnh thường trú hoặc tạm trú: số nhà, đường phố, tổ dân phố hoặc thôn/ấp/bản, xã/phường/thị trấn, quận/huyện/thị xã/thành phố thuộc tỉnh, tỉnh/thành phố. - Đối với trẻ dưới 72 tháng tuổi thì phải ghi số tháng tuổi, ghi tên của bố hoặc mẹ hoặc người đưa trẻ đến khám. - Kê đơn thuốc theo quy định như sau: + Thuốc có một hoạt chất: ghi tên chung quốc tế (INN, generic) hoặc Theo tên chung quốc tế + (tên thương mại) Ví dụ 1: Thuốc có hoạt chất là Paracetamol, hàm lượng 500mg thì ghi tên thuốc như sau: Paracetamol 500mg.

Ví dụ 2: Thuốc có hoạt chất là Paracetamol, hàm lượng 500mg, tên thương mại là A thì ghi tên thuốc như sau: Paracetamol (A) 500mg. + Thuốc có nhiều hoạt chất hoặc sinh phẩm y tế thì ghi theo tên thương mại. - Ghi tên thuốc, nồng độ/hàm lượng, số lượng/thể tích, liều dùng, đường dùng, thời điểm dùng của mỗi loại thuốc. - Nếu đơn thuốc có thuốc độc phải ghi thuốc độc trước khi ghi các thuốc khác.

- Số lượng thuốc gây nghiện phải viết bằng chữ, chữ đầu viết hoa. 6 - Số lượng thuốc chỉ có một chữ số (nhỏ hơn 10) thì viết số 0 phía trước. - Trường hợp sửa chữa đơn thì người kê đơn phải ký tên ngay bên cạnh nội dung sửa. - Gạch chéo phần giấy còn trống từ phía dưới nội dung kê đơn đến phía trên chữ ký của người kê đơn theo hướng từ trên xuống dưới, từ trái sang phải; ký tên, ghi (hoặc đóng dấu) họ tên người kê đơn.

Yêu cầu về hình thức kê đơn thuốc - Người kê đơn thuốc thực hiện kê đơn thuốc cho người bệnh vào Đơn thuốc hoặc Sổ khám bệnh theo mẫu quy định và ghi tên thuốc, hàm lượng, số lượng, số ngày sử dụng vào Sổ khám bệnh của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh. - Người kê đơn thuốc ra chỉ định Điều trị bằng thuốc vào bệnh án Điều trị ngoại trú của người bệnh đồng thời kê đơn (sao chỉ định Điều trị) vào Sổ khám bệnh của người bệnh theo mẫu quy định hoặc Sổ Điều trị bệnh cần chữa trị dài ngày của người bệnh. - Kê đơn thuốc đối với người bệnh tiếp tục phải Điều trị ngoại trú ngay sau khi kết thúc việc Điều trị nội trú. Theo Điều 4 Thông tư 52/2017/TT – BYT ngày 29 tháng 12 năm 2017 của Bộ Y tế, quy định về nguyên tắc kê đơn như sau: 1.

Chỉ được kê đơn thuốc sau khi đã có kết quả khám bệnh, chẩn đoán bệnh. Kê đơn thuốc phù hợp với chẩn đoán bệnh và mức độ bệnh. Việc kê đơn thuốc phải đạt được mục tiêu an toàn, hợp lý và hiệu quả. Ưu tiên kê đơn thuốc dạng đơn chất hoặc thuốc generic.

Việc kê đơn thuốc phải phù hợp với một trong các tài liệu sau đây: - Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị hoặc Hướng dẫn điều trị và chăm sóc HIV/AIDS do Bộ Y tế ban hành hoặc công nhận; Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị của cơ sở khám, chữa bệnh xây dựng theo quy định tại Điều 6 Thông tư số 21/2013/TT-BYT ngày 08 tháng 8 năm 2013 của Bộ trưởng Bộ Y tế quy định về 7 tổ chức và hoạt động của Hội đồng Thuốc và Điều trị trong bệnh viện trong trường hợp chưa có hướng dẫn chẩn đoán và điều trị của Bộ Y tế.

Nội dung được bảo vệ bản quyền — Tải xuống đầy đủ