Huy động vốn và nâng cao hiệu quả sử dụng vốn tại Tổng công ty xuất nhập khẩu xây dựng Việt Nam

Nghiên cứu về huy động vốn và nâng cao hiệu quả sử dụng vốn tại Tổng công ty xuất nhập khẩu xây dựng Việt Nam, luận văn ThS Kinh doanh và Quản lý.

• Tác giả: Lê Xuân Ngọc
• Người hướng dẫn: T.S. Hoàng Việt Trung
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Quản trị kinh doanh
• Đề tài: Huy động Vốn Và Nâng Cao Hiệu Quả Sử Dụng Vốn Tại Tổng Công Ty Xuất Nhập Khẩu Xây Dựng Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2006
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ HUY ĐỘNG VỐN VÀ HIỆU QUẢ SỬ DỤNG VỐN CỦA DOANH NGHIỆP
• 1.1. Khái niệm và đặc trưng về vốn
• 1.2. Vai trò của vốn trong sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp
• 1.3. Phân loại vốn theo đặc điểm luân chuyển của vốn
• 1.4. Nguồn vốn của doanh nghiệp
• 1.5. Các hình thức huy động vốn của doanh nghiệp
• 1.6. Hiệu quả sử dụng vốn trong doanh nghiệp
• 1.6.1. Quan niệm về hiệu quả sử dụng vốn trong doanh nghiệp
• 1.6.2. Các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả sử dụng vốn trong doanh nghiệp
• 1.6.2.1. Các chỉ tiêu tổng hợp
• 1.6.2.2. Các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả sử dụng vốn cố định. Các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả sử dụng vốn lưu động
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG HUY ĐỘNG VỐN VÀ HIỆU QUẢ SỬ DỤNG VỐN CỦA TỔNG CÔNG TY XUẤT NHẬP KHẨU XÂY DỰNG VIỆT NAM (VINACONEX)
• 2.1. Tổng quan về Tổng công ty xuất nhập khẩu xây dựng Việt Nam
• 2.2. Quá trình hình thành và phát triển của Tổng công ty
• 2.3. Chức năng nhiệm vụ, cơ cấu tổ chức của Tổng công ty
• 2.4. Tình hình hoạt động sản xuất kinh doanh của Tổng công ty
• 2.5. Thực trạng huy động vốn của Tổng công ty xuất nhập khẩu xây dựng Việt Nam (Vinaconex)
• 2.5.1. Cơ cấu nguồn vốn kinh doanh của Tổng công ty Vinaconex
• 2.5.2. Tình hình huy động vốn tại Tổng công ty Vinaconex
• 2.5.2.1. Huy động vốn chủ sở hữu
• 2.5.2.2. Huy động nợ
• 2.5.3. Đánh giá về huy động vốn của Tổng công ty Vinaconex
• 2.6. Hiệu quả sử dụng vốn tại Tổng công ty xuất nhập khẩu xây dựng Việt Nam (Vinaconex)
• 2.6.1. Hiệu quả sử dụng vốn chung
• 2.6.2. Hiệu quả sử dụng vốn cố định
• 2.6.3. Hiệu quả sử dụng vốn lưu động
• 2.6.4. Đánh giá hiệu quả sử dụng vốn của Tổng công ty Vinaconex
• 3. CHƯƠNG 3: NHỮNG GIẢI PHÁP CHỦ YẾU HUY ĐỘNG VỐN VÀ NÂNG CAO HIỆU QUẢ SỬ DỤNG VỐN TẠI TỔNG CÔNG TY VINACONEX
• 3.1. Định hướng công tác huy động vốn và sử dụng vốn của Tổng công ty xuất nhập khẩu xây dựng Việt Nam (Vinaconex)
• 3.2. Phương hướng phát triển của Tổng công ty Vinaconex
• 3.3. Giải pháp hoàn thiện cơ chế quản lý vốn của Tổng công ty Vinaconex theo mô hình công ty mẹ – công ty con
• 3.4. Giải pháp cụ thể về huy động vốn tại Tổng công ty xuất nhập khẩu xây dựng Việt Nam (Vinaconex)
• 3.4.1. Xác định đúng nhu cầu vốn của Tổng công ty để có cơ cấu nguồn vốn huy động thích hợp
• 3.4.2. Giải pháp huy động nguồn vốn chủ sở hữu
• 3.4.3. Giải pháp huy động nguồn vốn tín dụng
• 3.4.4. Các giải pháp khác về huy động vốn
• 3.5. Các giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng vốn
• 3.5.1. Giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng vốn nói chung
• 3.5.2. Giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng vốn cố định. Giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng vốn lưu động
• KẾT LUẬN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về huy động vốn tại Tổng công ty xuất nhập khẩu xây dựng Việt Nam

Huy động vốn là một trong những yếu tố quan trọng quyết định sự phát triển của Tổng công ty xuất nhập khẩu xây dựng Việt Nam (Vinaconex). Việc huy động vốn hiệu quả không chỉ giúp công ty duy trì hoạt động sản xuất kinh doanh mà còn mở rộng quy mô và nâng cao năng lực cạnh tranh. Trong bối cảnh nền kinh tế thị trường hiện nay, Vinaconex cần áp dụng các chiến lược huy động vốn linh hoạt và hiệu quả để đáp ứng nhu cầu đầu tư và phát triển bền vững.

1.1. Khái niệm huy động vốn và vai trò của nó

Huy động vốn là quá trình thu hút nguồn lực tài chính từ nhiều nguồn khác nhau để phục vụ cho hoạt động sản xuất kinh doanh. Vai trò của huy động vốn rất quan trọng, giúp doanh nghiệp có đủ tài chính để đầu tư vào các dự án, nâng cao năng lực sản xuất và mở rộng thị trường.

1.2. Tổng quan về Tổng công ty xuất nhập khẩu xây dựng Việt Nam

Vinaconex là một trong những tổng công ty lớn tại Việt Nam, hoạt động trong lĩnh vực xây dựng và xuất nhập khẩu. Công ty có vai trò quan trọng trong việc phát triển hạ tầng và xây dựng các công trình lớn, góp phần vào sự phát triển kinh tế của đất nước.

II. Thách thức trong huy động vốn tại Tổng công ty Vinaconex

Mặc dù Vinaconex đã có những thành công nhất định trong việc huy động vốn, nhưng vẫn gặp phải nhiều thách thức. Các yếu tố như cạnh tranh gay gắt, biến động của thị trường tài chính và yêu cầu về hiệu quả sử dụng vốn đang đặt ra áp lực lớn cho công ty. Việc nhận diện và giải quyết những thách thức này là rất cần thiết để đảm bảo sự phát triển bền vững.

2.1. Cạnh tranh trong huy động vốn

Cạnh tranh trong việc huy động vốn ngày càng gia tăng, đặc biệt là từ các doanh nghiệp cùng ngành. Vinaconex cần có những chiến lược huy động vốn độc đáo để thu hút nhà đầu tư và đối tác.

2.2. Biến động của thị trường tài chính

Thị trường tài chính luôn biến động, ảnh hưởng đến khả năng huy động vốn của Vinaconex. Việc theo dõi và phân tích các xu hướng thị trường là rất quan trọng để đưa ra quyết định huy động vốn kịp thời.

III. Phương pháp huy động vốn hiệu quả tại Vinaconex

Để nâng cao hiệu quả huy động vốn, Vinaconex cần áp dụng các phương pháp đa dạng và linh hoạt. Việc kết hợp giữa huy động vốn chủ sở hữu và nợ vay sẽ giúp công ty tối ưu hóa cơ cấu nguồn vốn và giảm thiểu rủi ro tài chính.

3.1. Huy động vốn chủ sở hữu

Huy động vốn chủ sở hữu thông qua việc phát hành cổ phiếu hoặc tăng cường lợi nhuận giữ lại là một trong những phương pháp hiệu quả. Điều này không chỉ giúp tăng cường vốn mà còn tạo niềm tin cho nhà đầu tư.

3.2. Huy động vốn từ các nguồn tín dụng

Vinaconex có thể huy động vốn từ các ngân hàng và tổ chức tài chính thông qua các khoản vay ngắn hạn và dài hạn. Việc lựa chọn các nguồn tín dụng phù hợp sẽ giúp công ty giảm thiểu chi phí lãi vay.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về huy động vốn

Việc áp dụng các phương pháp huy động vốn đã mang lại nhiều kết quả tích cực cho Vinaconex. Công ty đã có thể mở rộng quy mô sản xuất và nâng cao hiệu quả kinh doanh. Các nghiên cứu cho thấy rằng việc quản lý vốn hiệu quả đã giúp Vinaconex tăng trưởng bền vững trong thời gian qua.

4.1. Kết quả huy động vốn trong thời gian qua

Vinaconex đã huy động thành công một lượng vốn lớn từ các nguồn khác nhau, giúp công ty thực hiện nhiều dự án lớn và nâng cao năng lực cạnh tranh trên thị trường.

4.2. Ảnh hưởng của huy động vốn đến hiệu quả kinh doanh

Huy động vốn hiệu quả đã giúp Vinaconex cải thiện đáng kể hiệu quả kinh doanh, từ đó tạo ra lợi nhuận cao hơn và tăng cường vị thế trên thị trường.

V. Kết luận và định hướng tương lai cho huy động vốn tại Vinaconex

Huy động vốn là một trong những yếu tố quyết định sự thành công của Vinaconex trong tương lai. Công ty cần tiếp tục cải thiện các phương pháp huy động vốn và áp dụng các chiến lược mới để đáp ứng nhu cầu phát triển. Định hướng tương lai sẽ tập trung vào việc tối ưu hóa cơ cấu nguồn vốn và nâng cao hiệu quả sử dụng vốn.

5.1. Định hướng phát triển huy động vốn

Vinaconex sẽ tiếp tục tìm kiếm các nguồn vốn mới và đa dạng hóa các hình thức huy động vốn để đáp ứng nhu cầu đầu tư trong tương lai.

5.2. Tăng cường quản lý và sử dụng vốn

Công ty cần chú trọng đến việc quản lý và sử dụng vốn hiệu quả hơn nữa, từ đó nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh và phát triển bền vững.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh nền kinh tế thị trường ngày càng phát triển, vốn đóng vai trò then chốt trong hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Tổng công ty xuất nhập khẩu xây dựng Việt Nam (Vinaconex) là một doanh nghiệp nhà nước đa ngành với quy mô lớn, hoạt động trong các lĩnh vực xây lắp, xuất nhập khẩu, đầu tư phát triển và xuất khẩu lao động. Từ năm 2002 đến 2005, tổng vốn kinh doanh của Vinaconex đã tăng gấp 2,71 lần, trong đó vốn chủ sở hữu chiếm tỷ trọng nhỏ nhưng có tốc độ tăng trưởng nhanh, còn nợ phải trả chiếm tỷ trọng lớn với xu hướng tăng cao. Điều này đặt ra vấn đề cấp thiết về huy động vốn và nâng cao hiệu quả sử dụng vốn nhằm đảm bảo sự phát triển bền vững của Tổng công ty.

Mục tiêu nghiên cứu tập trung vào việc hệ thống hóa lý luận về huy động vốn và hiệu quả sử dụng vốn trong doanh nghiệp, đánh giá thực trạng tại Vinaconex trong giai đoạn 2002-2005, đồng thời đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả huy động và sử dụng vốn. Phạm vi nghiên cứu bao gồm các hoạt động kinh doanh và tài chính của Vinaconex trong khoảng thời gian này, với ý nghĩa quan trọng trong việc cải thiện các chỉ số tài chính như tỷ suất lợi nhuận vốn chủ sở hữu, vòng quay vốn và khả năng thanh toán nợ ngắn hạn.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết kinh tế cổ điển và hiện đại về vốn và quản trị tài chính doanh nghiệp. Hai khung lý thuyết chính được áp dụng gồm:

1. Lý thuyết vốn và huy động vốn: Vốn được phân loại thành vốn cố định và vốn lưu động, vốn chủ sở hữu và nợ phải trả, vốn dài hạn và ngắn hạn. Các hình thức huy động vốn bao gồm vốn chủ sở hữu (vốn góp, lợi nhuận để lại, phát hành cổ phiếu) và vốn vay (tín dụng ngân hàng, phát hành trái phiếu, thuê tài chính).

2. Lý thuyết hiệu quả sử dụng vốn: Đánh giá hiệu quả dựa trên các chỉ tiêu tài chính như vòng quay vốn, tỷ suất lợi nhuận vốn kinh doanh, hiệu suất sử dụng tài sản cố định và vốn lưu động, khả năng thanh toán nợ ngắn hạn và nhanh. Các chỉ tiêu này phản ánh khả năng sinh lời, tốc độ luân chuyển vốn và mức độ an toàn tài chính của doanh nghiệp.

Các khái niệm chính bao gồm: vốn cố định, vốn lưu động, vốn chủ sở hữu, nợ phải trả, hiệu suất sử dụng vốn, tỷ suất lợi nhuận vốn chủ sở hữu, vòng quay vốn lưu động, khả năng thanh toán.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử kết hợp với phương pháp phân tích, tổng hợp. Nguồn dữ liệu chính là báo cáo tài chính, số liệu sản xuất kinh doanh của Vinaconex giai đoạn 2002-2005, các văn bản pháp luật liên quan đến quản lý tài chính doanh nghiệp nhà nước và cổ phần hóa.

Phân tích số liệu được thực hiện bằng phương pháp thống kê mô tả, so sánh tỷ lệ phần trăm tăng trưởng vốn, doanh thu, lợi nhuận và các chỉ tiêu hiệu quả sử dụng vốn. Cỡ mẫu nghiên cứu là toàn bộ các đơn vị thành viên và các hoạt động tài chính của Vinaconex trong giai đoạn nghiên cứu. Timeline nghiên cứu tập trung vào các năm 2002 đến 2005, với việc thu thập, xử lý và phân tích dữ liệu theo từng năm để đánh giá xu hướng và hiệu quả.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tăng trưởng vốn kinh doanh mạnh mẽ: Tổng vốn kinh doanh của Vinaconex tăng liên tục với tốc độ 49,39% năm 2003, 38,5% năm 2004 và 31,02% năm 2005 so với năm trước. Tổng vốn năm 2005 gấp 2,71 lần năm 2002.

2. Cơ cấu vốn chủ yếu dựa vào nợ phải trả: Nợ phải trả chiếm tỷ trọng lớn trong tổng nguồn vốn (trên 80%), tăng gấp 2,5 lần từ năm 2002 đến 2005. Vốn chủ sở hữu chiếm tỷ trọng nhỏ (tăng từ 8,4% lên 15,66%) nhưng tốc độ tăng vốn chủ sở hữu rất cao, gấp 5,05 lần trong giai đoạn này.

3. Hiệu quả sử dụng vốn chưa tối ưu: Vòng quay vốn lưu động và vốn cố định có xu hướng tăng nhưng vẫn còn tiềm ẩn rủi ro do tỷ lệ nợ cao. Khả năng thanh toán nợ ngắn hạn gần mức an toàn (gần 1), cho thấy doanh nghiệp có thể gặp khó khăn nếu doanh thu giảm.

4. Hoạt động cổ phần hóa và huy động vốn chủ sở hữu: Vinaconex đã cổ phần hóa 31 công ty thành viên và thành lập 12 công ty cổ phần mới, giúp tăng vốn chủ sở hữu và cải thiện tình hình tài chính. Đề án cổ phần hóa toàn Tổng công ty được phê duyệt năm 2005, dự kiến hoàn thành trong năm 2006.

Thảo luận kết quả

Việc tăng trưởng vốn kinh doanh nhanh phản ánh sự mở rộng quy mô hoạt động và đầu tư của Vinaconex, đặc biệt trong lĩnh vực xây lắp và đầu tư phát triển đô thị. Tuy nhiên, tỷ trọng nợ phải trả cao làm tăng rủi ro tài chính, nhất là khi lợi nhuận và doanh thu có thể biến động. So với các nghiên cứu trong ngành xây dựng, tỷ lệ nợ cao là điểm cần kiểm soát để tránh mất cân đối tài chính.

Hiệu quả sử dụng vốn được cải thiện qua các chỉ tiêu vòng quay vốn và tỷ suất lợi nhuận, nhưng vẫn cần nâng cao hơn nữa để đảm bảo sự phát triển bền vững. Việc cổ phần hóa và huy động vốn chủ sở hữu là bước đi đúng đắn, giúp giảm áp lực nợ và tăng tính chủ động tài chính. Các biểu đồ thể hiện xu hướng tăng vốn, tỷ trọng nợ và vốn chủ sở hữu theo năm sẽ minh họa rõ nét các biến động tài chính của Tổng công ty.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường cơ cấu vốn hợp lý: Giảm tỷ trọng nợ phải trả xuống dưới 70% tổng nguồn vốn trong vòng 3 năm tới bằng cách tăng vốn chủ sở hữu qua phát hành cổ phiếu và tái đầu tư lợi nhuận. Chủ thể thực hiện: Ban lãnh đạo Vinaconex phối hợp với các cổ đông và cơ quan quản lý.

2. Hoàn thiện cơ chế quản lý vốn theo mô hình công ty mẹ – công ty con: Áp dụng mô hình quản lý vốn tập trung, minh bạch, nâng cao hiệu quả sử dụng vốn cố định và lưu động. Thời gian thực hiện: 1-2 năm. Chủ thể: Hội đồng quản trị và Ban Tổng giám đốc.

3. Đẩy nhanh tiến trình cổ phần hóa toàn Tổng công ty: Hoàn thành cổ phần hóa trong năm 2006, tạo điều kiện huy động vốn từ thị trường chứng khoán, tăng tính linh hoạt tài chính. Chủ thể: Ban chỉ đạo cổ phần hóa và các đơn vị liên quan.

4. Tăng cường quản lý và kiểm soát chi phí vốn vay: Đàm phán lãi suất vay ưu đãi, đa dạng hóa nguồn vay, hạn chế vay ngắn hạn để giảm áp lực trả nợ. Thời gian: liên tục. Chủ thể: Phòng Tài chính – Kế toán và Ban Tổng giám đốc.

5. Nâng cao hiệu quả sử dụng vốn lưu động: Rút ngắn kỳ thu tiền trung bình, tăng vòng quay các khoản phải thu, tối ưu hóa tồn kho để giảm vốn lưu động cần thiết. Chủ thể: Các đơn vị thành viên và phòng kế hoạch tài chính.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Ban lãnh đạo và quản lý Vinaconex: Để hiểu rõ thực trạng tài chính, cơ cấu vốn và các giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng vốn, từ đó hoạch định chiến lược tài chính phù hợp.

2. Các doanh nghiệp nhà nước đa ngành: Học hỏi kinh nghiệm huy động vốn và quản lý vốn trong điều kiện đa ngành nghề, đặc biệt trong lĩnh vực xây dựng và đầu tư phát triển.

3. Nhà nghiên cứu và sinh viên ngành quản trị kinh doanh, tài chính: Tài liệu tham khảo về lý thuyết và thực tiễn huy động vốn, hiệu quả sử dụng vốn trong doanh nghiệp nhà nước tại Việt Nam.

4. Cơ quan quản lý nhà nước và các tổ chức tài chính: Đánh giá hiệu quả quản lý vốn nhà nước tại doanh nghiệp, hỗ trợ xây dựng chính sách tài chính và cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước.

Câu hỏi thường gặp

1. Vinaconex huy động vốn chủ yếu từ nguồn nào?
   Vinaconex huy động vốn chủ yếu từ nợ phải trả (trên 80%) và vốn chủ sở hữu (khoảng 15-16%). Vốn chủ sở hữu tăng nhanh nhờ cổ phần hóa và lợi nhuận để lại.

2. Hiệu quả sử dụng vốn của Vinaconex được đánh giá như thế nào?
   Hiệu quả sử dụng vốn có xu hướng cải thiện qua các chỉ tiêu vòng quay vốn và tỷ suất lợi nhuận, nhưng vẫn còn tiềm ẩn rủi ro do tỷ lệ nợ cao và khả năng thanh toán nợ ngắn hạn gần mức an toàn.

3. Vinaconex đã áp dụng những hình thức huy động vốn nào?
   Tổng công ty sử dụng đa dạng hình thức huy động vốn gồm vốn ngân sách nhà nước, phát hành cổ phiếu, vay tín dụng ngân hàng, phát hành trái phiếu và thuê tài chính.

4. Cổ phần hóa có vai trò gì trong huy động vốn của Vinaconex?
   Cổ phần hóa giúp tăng vốn chủ sở hữu, cải thiện tình hình tài chính, giảm nợ và tạo điều kiện huy động vốn từ thị trường chứng khoán, nâng cao hiệu quả quản lý doanh nghiệp.

5. Giải pháp nào được đề xuất để nâng cao hiệu quả sử dụng vốn?
   Các giải pháp gồm hoàn thiện cơ chế quản lý vốn, tăng vốn chủ sở hữu, giảm tỷ trọng nợ, nâng cao quản lý vốn lưu động và đẩy nhanh cổ phần hóa toàn Tổng công ty.

Kết luận

• Vốn là yếu tố quyết định sự phát triển và hiệu quả hoạt động của Vinaconex trong giai đoạn 2002-2005.
• Tổng vốn kinh doanh tăng mạnh, nhưng cơ cấu vốn chủ yếu dựa vào nợ phải trả, tiềm ẩn rủi ro tài chính.
• Hiệu quả sử dụng vốn có cải thiện nhưng cần nâng cao hơn nữa để đảm bảo phát triển bền vững.
• Cổ phần hóa và đa dạng hóa nguồn vốn là giải pháp quan trọng giúp Vinaconex tăng vốn chủ sở hữu và giảm áp lực nợ.
• Các bước tiếp theo bao gồm hoàn thiện cơ chế quản lý vốn, đẩy nhanh cổ phần hóa và kiểm soát chi phí vốn vay nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng vốn.

Hành động ngay hôm nay: Ban lãnh đạo Vinaconex và các đơn vị thành viên cần triển khai các giải pháp đề xuất để đảm bảo sự phát triển ổn định và bền vững trong tương lai gần.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, luận văn đƣợc kết cấu thành 3 chƣơng: Chƣơ ng 1: Lý luận chung về huy động vốn và hiệu quả sử dụng vốn của doanh nghiệp. Chƣơ ng 2: Thực trạng huy động vốn và hiệu quả sử dụng vốn của Tổng công ty xuất nhập khẩu xây dựng Việt Nam (Vinaconex). Chƣơ ng 3: Những giải pháp chủ yếu huy động vốn và nâng cao hiệu quả sử dụng vốn tại Tổng công ty xuất nhập khẩu xây dựng Việt Nam (Vinaconex). 4 CHƢƠNG 1 LÝ LUẬN CHUNG VỀ HUY ĐỘNG VỐN VÀ HIỆU QUẢ SỬ DỤNG VỐN CỦA DOANH NGHIỆP.

HUY ĐỘNG VỐN CỦA DOANH NGHIỆP. Vốn của doanh nghiệp 1. Khái niệm và đặc trưng về vốn Vốn là điều kiện tiên quyết và có ý nghĩa quyết định để tiến hành bất kỳ một quá trình sản xuất, kinh doanh nào. Có rất nhiều quan niệm khác nhau về vốn.

Theo lý thuyết kinh tế cổ điển vốn là một trong các yếu tố đầu vào để sản xuất, kinh doanh. Vốn bao gồm các sản phẩm lâu bền đƣợc chế tạo để sử dụng trong sản xuất, kinh doanh (máy móc, thiết bị, nhà cửa, sản phẩm. Quan điểm này nhìn nhận vốn dƣới góc độ hiện vật là chủ yếu. Samuelson và William D.

Nordhaus trong kinh tế học: ‟‟ Vốn là khái niệm thƣờng dùng để chỉ các hàng hoá làm vốn nói chung, một nhân tố sản xuất. Một hàng hoá làm vốn, khác với nhân tố sơ yếu (đất đai, lao động) ở chỗ nó là một đầu vào mà bản thân là một đầu ra của một nền kinh tế gồm: vốn vật chất (nhà xƣởng, thiết bị, kho tàng.); vốn tài chính (tiền, chứng khoán. Theo quan điểm này vốn bao gồm hai loại: vốn vật chất và vốn tài chính. Trong bộ ‟‟Tƣ bản‟‟ C.Mác đã khái quát hoá phạm trù vốn thông qua phạm trù tƣ bản.Mác: Tƣ bản là giá trị mang lại giá trị thặng dƣ qua quá trình vận động của nó.

Nhƣ vậy vốn là giá trị toàn bộ tài sản doanh nghiệp dùng để tiến hành hoạt động sản xuất kinh doanh nhằm mục đích sinh lời cho doanh nghiệp. Vốn có những đặc trƣng sau đây: 5 Thứ nhất: Vốn đại diện cho một lƣợng giá trị tài sản, có nghĩa là vốn phải đại diện cho một lƣợng giá trị thực của tài sản hữu hình và vô hình nhƣ nhà xƣởng, máy móc thiết bị, phƣơng tiện vận tải., quyền sử dụng đất, nhãn hiệu hàng hoá, quyền phát hành, phần mềm máy vi tính, bản quyền, bằng sáng chế, giấy phép nhƣợng quyền. Thứ hai: Vốn phải đƣợc vận động nhằm mục đích sinh lời. Trong quá trình vận động, đồng vốn có thể thay đổi hình thái biểu hiện, nhƣng điểm xuất phát và điểm cuối cùng của vòng tuần hoàn phải là giá trị – là tiền.

Đồng tiền phải quay về nơi xuất phát với giá trị lớn hơn. Thứ ba: Vốn phải đƣợc tích tụ và tập trung đến một lƣợng nhất định nào đó mới làm cho nó có đủ sức để đầu tƣ vào sản xuất kinh doanh. Thứ tư: Vốn có giá trị về mặt thời gian, do ảnh hƣởng của giá cả, lạm phát nên sức mua của đồng tiền ở các thời điểm khác nhau là khác nhau. Điều này có ý nghĩa quan trọng trong việc đầu tƣ vốn và đánh giá hiệu quả sử dụng vốn.

Thứ năm: Vốn luôn gắn với chủ sở hữu nhất định. Tuy nhiên ngƣời sở hữu vốn với ngƣời sử dụng vốn có thể đồng nhất hoặc không đồng nhất. Thứ sáu: Vốn là một loại hàng hoá đặc biệt, đƣợc mua bán trên thị trƣờng dƣới hình thức mua, bán quyền sử dụng vốn. Gía cả của hàng hoá đặc biệt này trên thị trƣờng đƣợc thể hiện là số lợi tức mà ngƣời mua quyền sử dụng vốn phải trả cho ngƣời đã nhƣợng đi quyền sử dụng vốn; đƣợc thoả thuận, có tính chất xác định trƣớc, cũng có thể chƣa đƣợc xác định trƣớc.

Gía cả của vốn phụ thuộc vào nhiều yếu tố, trong đó dặc biệt là quan hệ cung – cầu trên thị trƣờng vốn. Vai trò của vốn trong sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp Vốn là điều kiện tiên quyết và có ý nghĩa quyết định để tiến hành bất kỳ một quá trình sản xuất, kinh doanh nào. Khi thành lập doanh nghiệp phải có một lƣợng vốn tối thiểu cần thiết đầu tƣ cho hoạt động sản xuất kinh doanh. 6 Trong quá trình sản xuất kinh doanh vốn là điều kiện để doanh nghiệp đầu tƣ thay thế tài sản cố định, đầu tƣ cho sự tăng trƣởng của doanh nghiệp.

Nhƣ vậy vốn có thể đƣợc xem là điều kiện tiên quyết đảm bảo cho sự ra đời và tồn tại của doanh nghiệp. Quy mô vốn của doanh nghiệp nhiều hay ít sẽ quyết định quy mô tài sản, ảnh hƣởng rất lớn đến trình độ trang bị kỹ thuật và công nghệ, năng lực sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp, quy mô thị trƣờng và khả năng thâm nhập, mở rộng thị trƣờng của doanh nghiệp. Có vốn lớn doanh nghiệp có cơ hội mở rộng phạm vi hoạt động, có thể đầu tƣ vào lĩnh vực kinh doanh mới hoặc cũng có thể cải tiến nâng cao chất lƣợng sản phẩm, tạo lợi thế cạnh tranh trong nền kinh tế thị trƣờng. Vốn là yếu tố quyết định đến việc đáp ứng các yêu cầu nghiên cứu khoa học, ứng dụng các thành tựu tiến bộ khoa học - kỹ thuật mới vào sản xuất kinh doanh; quyết định khả năng đổi mới trang thiết bị, quy trình công nghệ, phƣơng pháp quản lý trong doanh nghiệp.

Quy mô vốn là một trong những tiêu thức quan trong để phân biệt quy mô doanh nghiệp lớn hay nhỏ. Thông qua các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả sử dụng vốn có thế đánh giá hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp; thực hiện giám sát kiểm tra thƣờng xuyên, chặt chẽ các mặt hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp, đƣa ra các quyết định để điều chỉnh các hoạt động phù hợp với diễn biến thực tế kinh doanh nhằm nâng cao hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp. Phân loại vốn theo đặc điểm luân chuyển của vốn Theo cách phân loại này vốn kinh doanh của doanh nghiệp đƣợc chia thành 2 loại: Vốn cố định và vốn lƣu động. + Vốn cố định: Vốn cố định của doanh nghiệp là bộ phận vốn đầu tƣ ứng trƣớc về tài sản cố định mà đặc điểm của nó là luân chuyển dần từng phần trong nhiều chu kỳ 7 sản xuất và hoàn thành một vòng tuần hoàn khi tài sản cố định hết thời gian sử dụng.

Tài sản cố định là những tƣ liệu lao động chủ yếu đƣợc sử dụng một cách trực tiếp hay gián tiếp trong quá trình sản xuất, kinh doanh. Tài sản cố định của doanh nghiệp gồm tài sản cố định hữu hình và tài sản cố định vô hình. Tài sản cố định hữu hình là những tài sản có hình thái vật chất do doanh nghiệp nắm giữ để sử dụng cho hoạt động sản xuất, kinh doanh nhƣ máy móc, thiết bị, phƣơng tiện vận tải, nhà xƣởng. Thông thƣờng các tài sản đƣợc ghi nhận là tài sản cố định hữu hình phải thoả mãn đồng thời tất cả 4 tiêu chuẩn sau đây: - Chắc chắn thu đƣợc lợi ích kinh tế trong tƣơng lai từ việc sử dụng tài sản đó; - Nguyên giá tài sản phải đƣợc xác định một cách đáng tin cậy; - Thời gian sử dụng ƣớc tính trên 1 năm; - Có đủ tiêu chuẩn giá trị theo quy định hiện hành.

Tài sản cố định vô hình là tài sản không có hình thái vật chất nhƣng xác định đƣợc giá trị và do doanh nghiệp nắm giữ, sử dụng trong sản xuất, kinh doanh, cung cấp dịch vụ hoặc cho các đối tƣợng khác thuê phù hợp với tiêu chuẩn ghi nhận tài sản cố định vô hình nhƣ quyền sử dụng đất, nhãn hiệu hàng hoá, quyền phát hành, phần mềm máy vi tính, bản quyền, bằng sáng chế, giấy phép nhƣợng quyền. Đặc điểm chung của các tài sản cố định trong doanh nghiệp là tham gia vào nhiều chu kỳ sản xuất sản phẩm với vai trò là các công cụ lao động. Trong quá trình đó hình thái vật chất và đặc tính sử dụng ban đầu của tài sản cố định là không thay đổi, song giá trị của nó lại chuyển dịch dần từng phần vào giá trị sản phẩm sản xuất ra. Bộ phận giá trị chuyển dịch này cấu thành một yếu tố chi phí sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp và đƣợc bù đắp khi sản phẩm đƣợc tiêu thụ.

Những đặc điểm kinh tế của tài sản cố định trong quá trình sử dụng có ảnh hƣởng quyết định, chi phối đặc điểm tuần hoàn và chu chuyển của vốn cố 8 định. Có thể khái quát những nét đặc thù về sự vận động của vốn cố định trong quá trình sản xuất, kinh doanh nhƣ sau: - Vốn cố định tham gia vào nhiều chu kỳ sản xuất sản phẩm, điều này do đặc điểm của tài sản cố định đƣợc sử dụng lâu dài trong nhiều chu kỳ sản xuất quyết định. - Vốn cố định đƣợc luân chuyển dần từng phần trong các chu kỳ sản xuất. Khi tham gia vào quá trình sản xuất một bộ phận vốn cố định đƣợc luân chuyển và cấu thành chi phí sản xuất sản phẩm (dƣới hình thức chi phí khấu hao) tƣơng ứng với phần giá trị hao mòn của tài sản cố định - Sau nhiều chu kỳ sản xuất vốn cố định mới hoàn thành một vòng luân chuyển.

Sau mỗi chu kỳ sản xuất phần vốn đƣợc luân chuyển vào giá trị sản phẩm dần tăng lên, phần vốn đầu tƣ ban đầu vào tài sản cố định dần giảm xuống; cho đến khi tài sản cố định hết thời gian sử dụng, giá trị của nó đƣợc chuyển dịch hết vào giá trị sản phẩm đã sản xuất thì vốn cố định hoàn thành 1 vòng luân chuyển. Vốn cố định là bộ phận vốn quan trọng trong toàn bộ vốn của doanh nghiệp. Quy mô của vốn cố định nhiều hay ít sẽ quyết định quy môtài sản cố định, ảnh hƣởng rất lớn đến trình độ trang bị kỹ thuật và công nghệ, năng lực sản xuất của doanh nghiệp. Những đặc điểm luân chuyển của vốn cố định đòi hỏi việc quản lý vốn cố định phải luôn gắn liền với việc quản lý hình thái hiện vật của nó là các tài sản cố định.

+ Vốn lưu động: Vốn lƣu động của doanh nghiệp là số vốn tiền tệ ứng trƣớc để đầu tƣ, mua sắm các tài sản lƣu động của doanh nghiệp. Tài sản lƣu động đƣợc chia làm 2 loại: tài sản lƣu động sản xuất và tài sản lƣu động lƣu thông. Tài sản lƣu động sản xuất bao gồm các loại nguyên liệu, vật liệu, nhiên liệu, bán thành phẩm, sản phẩm dở dang, phụ tùng thay thế. đang trong quá trình dự trữ sản xuất, sản xuất hoặc chế biến.