phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, luận văn được kết cấu thành 3 chương: Chƣơng 1: Lý luận chung về huy động và sử dụng vốn trong doanh nghiệp xuất nhập khẩu. Chƣơng 2: Thực trạng huy động và sử dụng vốn tại Công ty xuất nhập khẩu Intimex. Chƣơng 3: Một số giải pháp nhằm nâng cao khả năng huy động và sử dụng vốn có hiệu quả tại Công ty xuất nhập khẩu Intimex. -8- CHƢƠNG 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ HUY ĐỘNG VÀ SỬ DỤNG VỐN TRONG DOANH NGHIỆP XUẤT NHẬP KHẨU 1.
Doanh nghiệp xuất nhập khẩu 1. Doanh nghiệp xuất nhập khẩu trong nền kinh tế thị trường 1. Khái niệm, đặc điểm doanh nghiệp xuất nhập khẩu Theo Luật doanh nghiệp của Việt Nam được Quốc hội thông qua ngày 12/6/1999 và có hiệu lực thi hành từ ngày 01/01/2000, thì "Doanh nghiệp là tổ chức kinh tế có tên riêng, có tài sản, có trụ sở giao dịch ổn định, được đăng ký kinh doanh theo quy định của pháp luật nhằm đạt mục đích thực hiện các hoạt động kinh doanh".476] Tại Luật doanh nghiệp cũng chỉ rõ : "Kinh doanh là việc thực hiện một, một số hoặc tất cả các công đoạn của quá trình đầu tư, từ sản xuất đến tiêu thụ sản phẩm hoặc cung ứng dịch vụ trên thị trường nhằm mục đích sinh lợi".476] Hoạt động kinh doanh xuất nhập khẩu là hoạt động trao đổi hàng hoá giữa nước này với nước khác thông qua hoạt động mua và bán ở phạm vi quốc tế. Doanh nghiệp xuất nhập khẩu là doanh nghiệp có chức năng chủ yếu là thực hiện hoạt động kinh doanh xuất nhập khẩu, doanh thu xuất nhập khẩu chiếm phần lớn doanh thu của doanh nghiệp.
Hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp xuất nhập khẩu là hoạt động ở phạm vi quốc tế nên chịu sự tác động mạnh mẽ của luật pháp quốc tế, bị áp lực cạnh tranh lớn. Ngoài ra, do doanh nghiệp phải sử dụng ngoại tệ trong thanh toán quốc tế nên chịu ảnh hưởng lớn của các chính sách tài chính tiền tệ trong nước. Khi tỷ giá ngoại tệ thay đổi sẽ làm ảnh hưởng lớn đến hoạt động xuất nhập khẩu. Bởi vậy, đòi hỏi doanh nghiệp phải nắm bắt được thị trường -9- thế giới, có được định hướng kinh doanh đúng đắn, có đội ngũ nhân viên am hiểu luật pháp quốc tế, am hiểu thị trường quốc tế và giỏi ngoại ngữ, giỏi nghiệp vụ.
Phân loại doanh nghiệp xuất nhập khẩu Có nhiều tiêu thức để phân lọai doanh nghiệp nói chung hay doanh nghiệp xuất nhập khẩu nói riêng, song, để nghiên cứu vấn đề huy động và sử dụng vốn có hiệu quả thì có thể sử dụng các tiêu thức phân loại sau: - Theo tính chất sở hữu bao gồm : Doanh nghiệp Nhà nước Doanh nghiệp ngoài Nhà nước : doanh nghiệp tập thể, doanh nghiệp tư nhân, Công ty hợp danh,. Doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài. - Theo quy mô bao gồm : doanh nghiệp quy mô lớn, quy mô vừa và quy mô nhỏ. Quy mô được phản ánh chủ yếu theo 2 tiêu thức: Số lao động và số vốn tính bằng tiền.
Theo Điều 3, Nghị định số 90/2001/ NĐ-CP ngày 23/11/2001 của Chính phủ về trợ giúp DN nhỏ và vừa quy định: Doanh nghiệp nhỏ và vừa là DN có vốn đăng ký không quá 10 tỷ đồng hoặc số lao động trung bình hàng năm không quá 300 người. - Theo lĩnh vực kinh doanh bao gồm: doanh nghiệp kinh doanh trên một hoặc nhiều lĩnh vực khác nhau như kinh doanh tư liệu sản xuất, tư liệu tiêu dùng,. kinh doanh tổng hợp. Vai trò của doanh nghiệp xuất nhập khẩu Vai trò của doanh nghiệp xuất nhập khẩu trước hết được nhìn nhận qua vai trò của hoạt động xuất nhập khẩu.
Xuất nhập khẩu được khẳng định là hoạt động tất yếu khách quan trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế. -10- Trong lịch sử phát triển kinh tế thế giới,đã khẳng định “một đất nước muốn phát triển một cách nhanh chóng bền vững, ngoài việc phải khai thác tối đa tiềm năng trong nước, thì phải biết tận dụng “tinh hoa “ của khoa học kỹ thuật, của kinh tế thế giới, phát huy lợi thế của kinh tế trong nước thông qua xuất nhập khẩu”.101] Đặc biệt trong thời đại ngày nay, sự tham gia vào phân công lao động quốc tế của một nước tức là nước đó đi vào chuyên môn hóa sản xuất sản phẩm hoăc cung cấp dịch vụ nào đó cho quốc gia khác thông qua trao đổi mua bán, dựa vào lợi thế tuyệt đối và lợi thế tương dối của nước mình. Trong điều kiện hiện nay, xu hướng toàn cầu hoá nền kinh tế của các nước trên thế giới đang diễn ra với tốc độ ngày càng cao khiến cho các quốc gia trong khu vực và trên thế giới trong mối tương quan chặt chẽ, không một quốc gia nào muốn phát triển mà lại cho phép mình đứng ngoài “cuộc chơi” chung. Đứng ngoài có nghĩa là bị loại bỏ, là đánh mất cơ hội và có thể sẽ phải tự mình đối phó với những khó khăn to lớn.
Chính vì vậy, xuất nhập khẩu được thừa nhận là hoạt động kinh tế đối ngoại rất cơ bản, là phương tiện để phát triển đất nứơc. Về xuất khẩu, vai trò của hoạt động xuất khẩu được thể hiện qua những nội dung sau: - Xuất khẩu tạo nguồn vốn chủ yếu để phát triển kinh tế: Công nghiệp hoá theo những bước đi thích hợp là con đường tất yếu để khắc phục tình trạng đói nghèo và chậm phát triển của đất nước. Để công nghiệp hoá đất nước trong thời gian ngắn đòi hỏi phải có số vốn lớn để nhập khẩu máy móc, thiết bị, công nghệ tiên tiến. Nguồn vốn để nhập khẩu có thể lấy từ nhiều nguồn như: đầu tư của nước ngoài, vay nợ, viện trợ.
nhưng rồi cũng phải trả bằng cách này hay cách khác ở thời kỳ sau này. Như vậy, chỉ có xuất khẩu là nguồn vốn quan trọng nhất để nhập khẩu và công ngiệp hoá hiện đại hoá đất nước. -11- - Xuất khẩu đóng góp vào chuyển dịch cơ cấu kinh tế, thúc đẩy sản xuất phát triển: Cơ cấu sản xuất và tiêu dùng trên thế giới đang thay đổi một cách mạnh mẽ. Đó là thành quả của cuộc cách mạng khoa học công nghệ hiện đại.
Sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế trong quá trình công nghiệp hoá phù hợp với sự phát triển kinh tế thế giới là tất yếu đối với những nước đang trên đường tìm kiếm sự đi lên. Hiện nay người ta thiên về xu hướng coi trọng thị trường - đặc biệt là thị trường thế giới – là yếu tố quan trọng để tổ chức sản xuất. điều đó tác động tích cực đến sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế, thúc đẩy sản xuất phát triển. - Xuất khẩu là cơ sở để mở rộng quan hệ và thúc đẩy quan hệ kinh tế đối ngoại của đất nước.
Xuất khẩu và các quan hệ kinh tế đối ngoại có tác động qua lại với nhau. Xuất khẩu là một hoạt động kinh tế đối ngoại, đồng thời thúc đẩy các hoạt động kinh tế đối ngoại khác như: quan hệ tín dụng, đầu tư, mở rộng vận tải quốc tế.Mặt khác, chính các quan hệ kinh tế đối ngoại này tạo tiền đề cho mở rộng xuất khẩu. - Xuất khẩu tạo ra khả năng mở rộng thị trường tiêu thụ góp phần cho sản xuất phát triển ổn định. Xuất khẩu tạo điều kiện mở rộng khả năng cung cấp đầu vào cho sản xuất trong nước.
Xuất khẩu tạo ra những tiền đề kinh tế - kỹ thuật nhằm cải tạo và nâng cao năng lực sản xuất trong nước. Xuất khẩu góp phần giải quyết công ăn việc làm và cải thiện đời sống nhân dân. - Xuất khẩu đòi hỏi các doanh nghiệp phải luôn luôn đổi mới và hoàn thiện công việc quản trị sản xuất kinh doanh để nâng cao khả năng cạnh tranh của hàng hoá trên thị trường thế giới. Về nhập khẩu, vai trò của hoạt động nhập khẩu được thể hiện qua những nội dung sau: -12- - Nhập khẩu tạo khả năng cung ứng đầu vào cho sản xuất, nâng cao năng lực sản xuất trong nước.
Nhập khẩu bổ sung kịp thời những mặt mất cân đối của nền kinh tế, đảm bảo phát triển kinh tế cân đối và ổn định. - Nhập khẩu tạo sự cạnh tranh của hàng hoá nội và hàng hoá ngoại, tạo ra năng lực cho các nhà sản xuất trong nước buộc phải vươn lên tồn tại, tạo sự phát triển thực chất của sản xuất xã hội và thanh lọc các đơn vị sản xuất yếu kém. - Nhập khẩu có vai trò tích cực đến thúc đẩy xuất khẩu. Nhập khẩu giải quyết tình trạng thiếu nguyên liệu trong nước, tạo đầu ra cho sản xuất.
Nhập khẩu đại hoá công nghệ sản xuất, đồng thời giảm hao phí, tiết kiệm nguyên liệu đầu vào, giảm giá thành sản phẩm, nâng cao sứ cạnh tranh của sản phẩm trong nước trên thị trường quốc tế. Nhập khẩu góp phần cải thiện, nâng cao đời sống của nhân dân. vì nhập khảu vừa thoả mãn nhu cầu của trực tiếp của nhân dân về hành tiêu dùng, vừ đảm bảo đầu vào cho sản xuất, tạo việc làm ổn định cho người lao động. Tóm lại, đẩy mạnh xuất nhập khẩu là vấn đề có ý nghĩa chiến lược để phát triển kinh tế và hội nhập quốc tế, tạo cầu nối giữa nền kinh tế trong nước với nền kinh tế thế giới, biến nền kinh tế thế giới thành nơi cung cấp các “yếu tố đầu vào” và tiêu thụ các “yếu tố đầu ra” cho nền kinh tế quốc dân trong hệ thống kinh tế quốc tế.
Ngoài ra vai trò của doanh nghiệp xuất nhập khẩu còn được thấy qua tính chất chuyên môn hoá của hoạt động. Các doanh nghiệp này có chức năng chủ yếu là thực hiện hoạt động xuất nhập khẩu, nên có khả năng nắm bắt được thị trường quốc tế, am hiểu luật pháp quốc tế tạo điều kiện đẩy mạnh hoạt động xuất nhập khẩu. Vốn của doanh nghiệp xuất nhập khẩu 1. Khái niệm, đặc điểm của vốn trong doanh nghiệp xuất nhập khẩu a.
Khái niệm của vốn Bất kỳ một doanh nghiệp nào cũng cần có một nguồn lực tài chính nhất định để tiến hành các hoạt động sản xuất kinh doanh. Nguồn lực tài chính được thể hiện và sử dụng dưới các dạng khác nhau nhằm mục đích thu được lợi ích lớn hơn trong tương lai được coi là vốn của doanh nghiệp. Trong cuốn Từ điển Longman rút gọn về Tiếng Anh kinh doanh, vốn được định nghĩa như sau: “Vốn là tài sản tích luỹ được sử dụng vào sản xuất nhằm tạo ra lợi ích lớn hơn; đó là một trong các yếu tố của quá trình sản xuất (các yếu tố khác là đất đai và lao động).