Muc Lục TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dẫn dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo. Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm. MÃ TÀI LIỆU: 34046110 LỜI GIỚI THIỆU Chuối là loại cây ăn quả nhiệt đới, ngắn ngày, dễ trồng và cho sản lượng khá cao, trung bình có thể đạt năng suất 30 - 40 tấn/ha. Hiện nay, trên thế giới, nước đạt năng suất chuối cao nhất là Goatemala 100 tấn/ha.
Nước ta là nơi có điều kiện lý tưởng để trồng chuối, nhất là ở vùng Tây nguyên miền nam. Sản lượng chuối ở nước ta hàng năm cũng đạt khá, ngoài việc tiêu thụ nội địa, chúng ta còn xuất khẩu một lượng tương đối lớn. Tuy nhiên, so với nhiều nước xuất khẩu chuối thì năng suất chuối nước ta còn thấp. Nghề trồng chuối hiện nay chưa phát triển mạnh chủ yếu do chưa tổ chức được việc trồng chuối xuất khẩu từ khâu trồng đến khâu thu mua, vận chuyển, đóng gói, bảo quản, chế biến… Vì vậy, việc giúp bà con nông dân nắm được những kinh nghiệm trong kỹ thuật trồng chuối, nhằm nâng cao năng suất và phẩm chất sản phẩm để đáp ứng nhu cầu tiêu thụ nội địa, tăng sản lượng xuất khẩu là việc làm hết sức cần thiết.
Mô đun ”Trồng và chăm sóc chuối” giảng dạy tích hợp giữa lý thuyết và thực hành, trong đó thực hành là trọng tâm. Chuối có nhiều giống khác nhau, trong giáo trình này chúng tôi chủ yếu giới thiệu trồng và chăm sóc chuối tiêu hồng. Học xong mô đun này, học viên có được những kiến thức cơ bản về các kỹ thuật trồng và chăm sóc chuối, làm đất để trồng chuối, các bước trồng mới chuối, chăm sóc sau trồng và các tiêu chuẩn kỹ thuật. Học viên sau khi hoàn thành mô đun có kỹ năng thực hiện đúng các bước trồng mới như làm đất, đào hố, trồng mới, trồng dặm và các khâu kỹ thuật chăm sóc, phòng trừ sâu bệnh hại và thu hoạch chuối.
Giáo trình được kết cấu thành 03 bài: Bài 1: Làm đất trồng chuối; Bài 2: Chăm sóc và phòng trừ sâu bệnh hại cho chuối; Bài 3: Thu hoạch và bảo quản chuối. Giáo trình Mô đun ”Trồng và chăm sóc chuối” được biên soạn trên cơ sở chương trình chi tiết của nghề ”Trồng và chăm sóc chuối”, được Trường Cao Đẳng Cộng Đồng Kon Tum phê duyệt. Các kiến thức trong giáo trình có cập nhật các kỹ thuật mới, được sắp xếp logic từ kiến thức cơ bản về các khâu trồng chuối từ chọn đất đến trồng, chăm sóc, phòng trừ sâu bệnh và thu hoạch. Do đó người đọc có thể hiểu một cách dễ dàng.
Mặc dù đã cố gắng nhưng chắc chắn không tránh khỏi khiếm khuyết, nhóm tác giả rất mong nhận được ý kiến đóng góp của người đọc để lần xuất bản sau giáo trình được hoàn thiện hơn. Kon Tum, ngày…. năm 2020 Tham gia biên soạn 1. Trương Thanh Thương Chủ biên 2.
Cao Đình Hải Thành viên Bài 1. LÀM ĐẤT TRỒNG CHUỐI Làm đất trồng chuối là một khâu kỹ thuật quan trọng, làm đất là khâu không thể thiếu đối với bất kỳ cây trồng nào, nó đảm bảo thuận lợi cho các khâu kỹ thuật tiếp theo tạo điều kiện để cây chuối sinh trưởng, phát triển tốt đạt năng xuất cao, tăng thu nhập cho người trồng chuối. Mục tiêu: - Hiểu được các bước trong kỹ thuật làm đất trồng chuối; - Hiểu được các bước trong kỹ thuật trồng chuối; - Áp dụng kỹ thuật trồng chuối phù hợp cho từng loại đất cụ thể; - Áp dụng kỹ thuật trồng chuối phù hợp cho từng địa hình; - Thực hiện được các bước làm đất trồng chuối; - Thực hiện được các bước trồng chuối. Làm đất, làm mương thoát nước.
Mục đích của việc làm đất * Mục đích của việc làm đất trồng chuối - Cải thiện tính chất lý, hoá học của đất. - Làm tăng tính thấm nước, tính giữ nước, giữ phân của đất. - Làm đất còn góp phần cải thiện chế độ nước chế độ không khí, làm tăng cường hoạt động của tập đoàn vi sinh vật trong đất. - Làm đất còn có tác dụng diệt trừ cỏ dại và mầm mống sâu bệnh hại trong đất.
Yêu cầu kỹ thuật làm đất Việc chọn quy trình làm đất phù hợp tùy theo khả năng thâm canh của người trồng chuối trên đất trồng và địa hình. * Nếu đất bằng phẳng có kết hợp trồng xen các cây trồng khác cần đạt các yêu cầu sau: - Làm đất đúng thời vụ, làm sớm trước khi trồng 1 – 1,5 tháng. - Làm đất kỹ, sạch cỏ dại, dọn sạch các loại gốc cây. - Làm đúng độ sâu, nếu làm đất bằng máy cày sâu 30 – 35cm.
- Chuẩn bị đất cẩn thận tăng độ tơi xốp cho đất, tăng khả năng giữ nước, tăng khả năng hút và thoát nước, rễ cây phát triển tốt. Trường hợp trồng với quy mô lớn, không kết hợp được trồng xen và địa hình vườn trồng khó có thể làm đất cơ giới. - Tiến hành dọn cỏ theo từng băng và đốt - Nếu trên đất có cây thân gỗ thì phá bỏ cây thân gỗ dọn ra khỏi vườn sau đó tiến hành đào hố trồng. Các phương pháp làm đất * Làm đất trồng chuối ở vùng đất bằng và vùng tương đối bằng phẳng Trồng chuối ở vùng đất tương đối bằng phẳng khả năng rửa trôi xói mòn thấp, cần tiến hành cày bừa kỹ để diệt các loại cỏ nguy hiểm như cỏ tranh, cỏ ống.
trước khi trồng chuối. Cày đất trồng chuối * Làm đất trồng chuối ở vùng đồi núi - Cần tiến hành làm đất tối thiểu để hạn chế xói mòn rửa trôi. - Cày theo đường đồng mức (là đường có cùng độ cao, chạy ngang qua đồi trên vùng đất dốc). - Cày theo hàng trồng chiều rộng khoảng 1m.
Trồng chuối trên vùng đồi 1. Làm mương tiêu nước: Trước khi lập vườn chuối phải làm xong bộ phận tiêu nước. Thông thường hệ thống tiêu nước gồm 2 loại: mương nổi và mương ngầm: Mương nổi: đào kênh tiêu xung quanh vườn chuối sâu từ 0,9 – 1,2 m, rộng khoảng 1,5 mét và cách khoảng 25-30 m đào một mương tiêu nhỏ. Cách này tốn nhiều đất nên ít được áp dụng đối với nông dân với diện tích canh tác nhỏ; Mương ngầm: cứ cách khoảng 40m dùng ống sành hay ống nhựa PE đặt sâu dưới mặt đất 1 m làm mương ngầm để thoát nước, hạ thấp mức nước ngầm dưới đất 2.
Đào hố trồng chuối 2. Xác định mật độ, khoảng cách trồng chuối Khoảng cách trồng có liên quan mật thiết đến những đặc tính sinh thái, yêu cầu sinh lý và năng suất, chất lượng của cây chuối. Trồng chuối với mật độ thấp quá hay mật độ cao quá đều ảnh hưởng đến năng suất chuối. Cần xác định khoảng cách và mật độ thích hợp để cây chuối phát triển trong điều kiện thuận lợi.
Cơ sở xác định mật độ * Xác định mật độ trồng căn cứ vào các yếu tố sau: - Mật độ trồng dày hay thưa phụ thuộc vào giống chuối. Đối với giống càng thấp cây, tán lá hẹp như chuối tiêu lùn có thể trồng dày, còn các loại như chuối tiêu vừa, chuối tiêu cao thì trồng thưa hơn. - Đặc điểm khí hậu, thời tiết. - Độ phì nhiêu của đất.
Thường dựa vào nguyên tắc: Đất tốt trồng thưa, đất xấu trồng dày. - Địa hình đất. Trên đất dốc chuối được trồng dày hơn trên đất bằng phẳng, nên trồng theo kiểu nanh sấu để hạn chế xói mòn đất. Mật độ, khoảng cách trồng * Mật độ trồng chuối tiêu: - Chuối tiêu thấp (lùn).
+ Hàng cách hàng 2m, cây cách cây 2m (mật độ 2500 cây/ha) + Hoặc hàng cách hàng 2m, cây cách cây 2,5m (mật độ 2. Theo kinh nghiệm của Hợp tác xã Bắc Tây nguyên Farm hiện đang trồng giống chuối tiêu lùn tại Huyện Đắk Hà cho biết, mật độ trồng áp dụng từ 2. Tuy nhiên, khi trồng mật độ dày cần phải chú ý: Chọn cây con thật đồng đều nhằm tránh hiện tượng lấn át, tranh giành dinh dưỡng và ánh sáng giữa các cây; chú ý bón phân đúng mức và phòng tránh kịp thời bệnh đốm lá cho cây; trồng dày hợp lý có tác dụng tốt cho vườn chuối, vườn sớm được che bóng, ít cỏ dại, tạo điều kiện nóng ẩm phù hợp với cây chuối và tốt hơn cả là tăng năng suất chuối. Khoảng cách trồng chuối 2.
Đào hố trồng chuối - Đất đã được cày bừa thật kỹ, làm sạch cỏ, tiến hành dăng dây cắm cọc theo khoảng cách đã xác định để tiến hành đào hố. - Kích thước hố 40 x 40 x 40 (cm) hoặc 50 x 50 x 50 (cm). Nếu đất xấu đào kích thước rộng hơn. Kích thước hố trồng Khi đào, lớp đất mặt tơi xốp nhiều mùn để sang một bên miệng hố.
Lớp đất phía dưới để sang một bên. Hố trồng chuối 3. Bón lót Bón lót là bón phân vào đất trước khi gieo trồng nhằm cung cấp kịp thời dinh dưỡng cho cây chuối. Một số loại phân mà chất chất dinh dưỡng cung cấp cho cây nằm phần lớn ở dạng khó tiêu hoặc chậm phân giải thì cần có thời gian cho sự chuyển hoá các chất này sang dạng dễ tiêu hơn.
Vì thế các loại phân này cần được bón sớm để có thời gian phân giải cung cấp từ từ chất dinh dưỡng cho cây chuối. Các loại phân và lượng phân bón lót 3. Vôi * Tác dụng - Vôi cung cấp canxi cho cây chuối: Canxi là chất trung lượng cần thiết cho cây trồng trong đó có cây chuối. - Vôi có tác dụng khử chua đất: Hầu hết đất canh tác nông nghiệp đều chua mà cây chuối phát triển tốt trong điều kiện đất hơi chua cho đến trung tính (pH> 5.5) nếu đất có pH<5.5 thì phải bón vôi khử chua trước khi trồng chuối.
Đặc biệt là những vùng đất bị nhiễm phèn. - Ngoài ra vôi còn có tác dụng làm cho đất tới xốp tạo thuận lợi cho rễ chuối phát triển và hút nhiều dinh dưỡng từ đất. * Liều lượng bón Tùy vào độ chua của đất mà xác định lượng vôi bón cho phù hợp. Để đánh giá độ chua của đất người ta dùng trị số pH đây là ký hiệu để chỉ độ chua.
Phân cấp độ chua của đất theo trị số pH. pH pH H20 KCl Cấp độ chua < 4.5 Trung tính Để biết được độ chua của đất, có thể tiến hành như sau: - Hoà đất vào nước theo tỷ lệ 1 đất + 2,5 nuớc lắc nhẹ, để lắng sau đó dùng giấy thử ( giấy quỳ) để đo. Phương pháp này đơn giản nhất mà người làm nông có thể thực hiện được.