Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý lao động trực tiếp trong Doanh nghiệp Chương 2: Phân tích thực trạng quản lý lao động trực tiếp tại công ty Sơn tinh điện Việt Thái Chương 3: Đánh giá thực trạng quản lý lao động trực tiếp tại công ty Sơn tĩnh điện Việt Thái và đề xuất hướng giải quyết CHUONG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VE QUAN LY LAO ĐỘNG TRỰC TIẾP TRONG DOANH NGHIỆP 1. Lao động trực tiếp trong Doanh nghiệp 1. Khái niệm lao động trực tiếp Trong khoảng 20 năm trở lại đây việc đưa lao động của một quốc gia ra khỏi phạm vi của nước đó dé làm việc trên một quốc gia khác đã trở nên quen thuộc với số lượng ngày càng tăng. Đó là do sự phát triển kinh tế trên phạm vi toàn cầu đang có những chuyên biến về chất và không đồng đều giữa các nước dựa trên cơ sở phát triển mạnh của khoa học kỹ thuật.Thực tế cho thấy, sức lao động của các quốc gia có dư thừa lao động đến giai đoạn hiện nay đã được xem như là một loại hàng hoá có thể mang lại nguồn thu ngoại tệ rất lớn cho ngân sách quốc gia.
Ta có thê đưa ra khái niệm lao động như sau: “Lao động là hoạt động có mục dich, thông qua hoạt động đó con người tác động vào giới tự nhiê, cải biến chúng thành những vật có ích nhằm đáp ứng nhu câu nào đó của con người ”. Thực chất lao động là sự vận động của sức lao động trong quá trình tạo ra của cải vật chất cho xã hội, lao động cũng chính là quá trình kết hợp của sức lao động và tư liệu sản xuất dé sản xuất ra sản phẩm phục vụ nhu cau con người. Có thể nói lao động là yếu tố quyết định cho mọi hoạt động kinh tế. Lao động, một mặt là bộ phận của nguồn lực phát triển, đó là yếu tố đầu vào không thé thiếu được trong qúa trình sản xuất.
Đặc biệt đối với lao động trực tiếp lại càng khoogn thé thiếu trong Doanh nghiệp sản xuất do đây là yếu tổ cốt yếu đề chuyên hóa các yếu tô đầu vào thành sản phẩm của Doanh nghiệp. Phân loại lao động trực tiếp Mỗi doanh nghiệp dù ở lĩnh vực hoạt động sản xuất kinh doanh khác nhau có những cách phân loại lao động khác nhau tùy thuộc vào yêu cầu quản lý cụ thể của từng doanh nghiệp. Có nhiều cách phân loai lao động khác nhau, trong đó có 2 cách chủ yếu là phân theo thời gian lao động và phân loại theo quá trình sản xuất, các khâu sản xuất của doanh nghiệp. Thứ nhất, Doanh nghiệp có thể phân loại lao động theo thời gian lao động.
Với phương pháp này lao động được chia làm 2 loại gồm: Lao động thường xuyên: Lao động do doanh nghiệp trực tiếp quản lý và chi trả lương gồm: công nhân viên sản xuất kinh doanh cơ bản và công nhân viên thuôc các hoạt động thường xuyên khác của công ty. Lao động thời vụ: là lao động làm việc tại các doanh nghiệp do các ngành khác chi trả lương như cán bộ chuyên tách đoàn thể, học sinh, sinh viên thực tập, sinh viên làm thời vụ, part time,. Thứ hai, phân loại theo thời gian gắn liền với quá trình sản xuất bao gồm: Lao động trực tiếp sản xuất: là người trực tiếp tiến hành hoạt động sản xuất kinh doanh tạo ra những sản phẩm trực tiếp, đảm bảo thực hiện các nhiệm vụ nhất định của công ty. Lao động gián tiếp sản xuất: những người chỉ đạo, phục vụ quản lý kinh doanh của doanh nghiệp.
Trong đó, “Lao động trực tiếp là lao động tham gia trực tiếp vào quá trình sản xuất, trực tiếp sử dụng các công cụ lao động tác động lên đối tượng lao động để tạo ra sản phẩm vật chất” hay nói 1 cách đơn giản lao động trực tiếp chính là người tác động trực tiếp lên các công cụ, nguyên liệu, tư liệu sản xuất như máy móc, thiết bị, nguyên vật liệu,. dé tạo ra sản phẩm, của cải vật chất phục vụ nhu cầu của con người. (Những người làm việc trong khu vực sản xuất, nhưng không trực tiếp trên sản phẩm, được gọi là lao động gián tiếp ) Lao động trực tiếp gồm những người trực tiếp tiến hành hoạt động SXKD tạo ra sản phẩm hay trực tiếp thực hiện các công việc dịch vụ nhất định. Theo nội dung công việc mà người lao động thực hiện, loại lao động trực tiếp được chia thành: Lao động SXKD chính, lao động SXKD phụ trợ, lao động của các hoạt động khác.
Theo năng lực và trình độ chuyên môn, lao động trực tiếp được phân thành các loại: Lao động tay nghề cao: Gồm những người đã qua đào tạo chuyên môn và có nhiều kinh nghiệm trong công việc thực tế, có khả năng đảm nhận các công việc phức tạp đòi hỏi trình độ cao. Lao động có tay nghề trung bình: Gồm những người đã qua đào tao chuyên môn, nhưng thời gian công tác thực tế chưa nhiều hoặc những người chưa được đào tạo qua trường lớp chuyên môn nhưng có thời gian làm việc thực tế tương đối lâu được trưởng thành do học hỏi từ thực tế. Đặc điểm lao động trực tiếp Lao động nói chung và lao động trực tiếp nói riêng đều có những đặc điểm và tính chat sau: Thứ nhất, hoạt độnglao động phải có mục đích, có ý thức của con người. Đặc trưng này chỉ ra sự khác biệt giữa hoạt động lao động của con người và hoạt động có tính chất bản năng của con vật.
Thứ hai, xét về mục đích, hoạt động đó phải tạo ra nhằm thỏa mãn một nhu cau nao đó của con người. Thứ ba, hoạt động của con người phải tác động vào giới tự nhiên, làm biến đồi tự nhiên và xã hội nhằm tạo ra của cải vật chất và tinh thần phục vụ lợi ích của con người. Trong tất cả các hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp, ở bất kì 1 doanh nghiệp nao đặc biệt với doanh nghiệp sản xuất lao động trực tiếp luôn luôn giữ vai trò và những đặc điểm riêng biệt quan trọng nhất, vì họ trực tiếp tạo ra sản phẩm cho doanh nghiệp. Cụ thé đặc điểm ay duoc thé hién trong các mặt sau: - Lao động trực tiếp chính là quá trình sử dụng tư liệu lao động tác động lên các đối tượng lao động dé biến chúng từ những nguyên vật liệu, sản pham sơ chế bán thành phẩm.
thành những sản phẩm hoàn chỉnh dé nuôi sống bản thân và làm cho xã hội ngày càng phát triển. Trong quá trình làm việc, lao động trực tiếp ngày càng tìm tòi, học hỏi, sáng tạo dé chế tạo ra những sản phẩm cho năng suất cao. - Lao động trực tiếp có vai trò rất quan trọng trong quá trình sản xuất kinh doanh, cần phải có đội ngũ lao động trực tiếp có tay nghề cao thì doanh nghiệp mới có thé tồn tai và phát triển được. - Lực lượng lao động trực tiếp là lực lượng vô cùng to lớn thúc đây quá trình sản xuất kinh doanh cho doanh nghiệp.
Bất kỳ hoạt động nào của đội ngũ lao động trực tiếp cũng bắt nguồn từ nhu cầu cuộc sống của con người mà nhu cầu này ngày một cao, từ đây phải thúc đây đội ngũ lao động trực tiếp hoạt động, làm việc có hiệu quả hơn, nâng cao tay nghề dé tao ra của cải vật chất thoả mãn nhu cầu. - Lực lượng lao động trực tiếp với tư cách là một bộ phận quan trọng và đồng thời cũng là lực lượng tiêu dùng mạnh mẽ luôn đóng vai trò quyết định là mục tiêu của sự phát triển của doanh nghiệp cũng như sự phát triển của kinh tế xã hội. - Lao động trực tiếp đóng vai trò rất quan trọng trong doanh nghiệp sản xuất. Nếu như không có lao động trực tiếp thì quá trình hoạt động sản xuất kinh doanh không thé thự hiện được.
Một doanh nghiệp mà có nguồn lao động sản xuất trực tiếp có trình độ tay nghề cao sẽ tạo điều kiện cho doanh nghiệp phát trién mạnh. Ngày nay, với sự phát triển vượt bậc của khoa học kỹ thuật cùng với sự bùng nỗ của công nghệ thông tin (mạng máy tính .) thi lao động trực tiếp có xu hướng giảm đi. Các doanh nghiệp đòi hỏi ngày càng khắt khe hơn trong lĩnh vực chuyên môn, năng lực trình độ, tay nghề của người lao động trực tiếp dé đáp ứng được yêu cầu công việc, hội nhập quốc tế, phát triển những dây chuyền sản xuất hiện đại. Lao động trực tiếp gồm những người trực tiếp tiến hành hoạt động SXKD tạo ra sản phẩm hay trực tiếp thực hiện các công việc dịch vụ nhất định.
Theo nội dung công việc mà người lao động thực hiện, loại lao động trực tiếp được chia thành: Lao động SXKD chính, lao động SXKD phụ trợ, lao động của các hoạt động khác. Theo năng lực và trình độ chuyên môn, lao động trực tiếp được phân thành các loại: Lao động tay nghề cao: Gồm những người đã qua đào tạo chuyên môn và có nhiều kinh nghiệm trong công việc thực tế, có khả năng đảm nhận các công việc phức tạp đòi hỏi trình độ cao. Lao động có tay nghề trung bình: Gồm những người đã qua đào tạo chuyên môn, nhưng thời gian công tác thực tế chưa nhiều hoặc những người chưa được đào tạo qua trường lớp chuyên môn nhưng có thời gian làm việc thực tế tương đối lâu được trưởng thành do học hỏi từ thực té. Quan ly lao động trực tiếp trong Doanh nghiệp 1.
Khái niệm và mục tiêu quản lý lao động trực tiếp trong Doanh nghiệp Khái niệm quản lý lao động trực tiếp: Quản lý được định nghĩa theo rất nhiều các khác nhau nhưng nói tóm lại “ Quản lý là quá trình lập kế hoạch, tô chức, lãnh đạo, kiểm soát các nguồn nhân lực và hoạt động của hệ thống xã hội nhằm đạt được mục đích của hệ thong xã hội nhăm đạt được mục đích của hệ thống với hiệu lực và hiệu quả cao một cách bền vững trong điều kiện môi trường luôn biến động” Ta có thé hiểu: “Quản lý lao động trực tiếp là những người quản lý những lao động tham gia trực tiếp vào quá trình sản xuất, trực tiếp sử dụng các công cụ lao động tác động lên đổi tượng lao động để tạo ra sản phẩm vật chat.” Nói don giản quản lý chính là quá trình phối hop các nguồn lực một cách có hiệu quả nhăm đạt được mục tiêu của tô chức. Mac đã chỉ ra “Moi lao động xã hội trực tiếp hoặc lao động chung khi thực hiện trên một quy mô tương đối lớn, mức độ nhéu hay ít đều cần có quản lý” vì vậy vai trò của quản lý là thiết yếu.