H C M KH TO AN D fN H CHO CHU DOANH NGHIEB • ■*« i. ■ mm -IIf n h A x u a t b a n tA i c h in h KE TOA N DANH CHO CHU DOANH NGHIEP 1 Bien soan: PGS. Vo Van Nhi Dai hoc kinh te thanh pho Ho Chi Minh K E T O A N D AN H CHO CHU DOANH N G H IEP NHA XUAT BAN TAl CHINH LOfl NO I DAU Thong tin ke toan het sufc can thiet cho nha quan lv - tir mot cii'a hang buon ban nho cho den 1 tap doan kinh tr co pham vi toan cau Tuy nhien de suf dung thong tin ke toan co hieu qua thi ngUofi duoc cung cap thong tin can phai co nhOfng kien thufc nhat dinh ve ke toan tren cac khla canh: doi ti/Ong, noi dung, phuong phap cung nhu kha nang doc hieu va phan tich thong tin ke toan. Tuy theo quv mo, dac diem kinh doanh va yeu cau quan ly ma nha quan ly can co nhtifng hieu biet thich ufng ve ke toan.
NhUng hau nhu' diem giong nhau o' cac nha quan ly la nhufng quyet djnh kinh doanh cua ho deu phai diia tren nhCTng thong tin huu ich do ke toan cung cap. Be giup cho cac chii doanh nghiep co quy mo nho va trung binh tiep can vo'i ke toan dUo'i goc do la mot cong cu cung cap thong tin nh^m qua do co the hieu va suf dung du'o'c thong tin do ke toan cung cap. Chung toi bien soan cuon “Ke toan danh cho chii doanh nghiep” Hy vong cuon sach la tai lieu tham khao bo ich cho ngUo'i su' dung. Tac gia mong don nhan y kien dong gop cua ban doc.
Chuong 1 OOI TU0NG VA PHIfflNG PHAP KE TOAN ■ 1. Doi tu’ofng ciia ke toan: Bat ky 1 doanh nghiep du nho hay ldrn, du hoat dong trong linh vUc kinh doanh nao di nufa, de hoat dong dUo'c deu phai nam giif mot khoi luo'ng tai san nhat dinh. Qua trinh hoat dong cua doanh nghiep la qua trinh suf dung tai san. L;im cho tai san van dong, thay doi khong ngi/ng nham dat duo'c cac muc tieu do ra.
Nhu vay, viec luon co duoc thong tin ve tai san va sii van dong cua no se giup cho chu doanh nghiep <’ung nhu cac nha quan ly nflm bdt duo'c hoat dong cua don vi minh tCr do mdi co the thiic hien viec kiem tra, kiem soat va ra nhC^ng quyet dinh kinh te phu ho'p. Tu- nhu'ng ly giai tren co the xac dinh: doi tUong cua ke toan la tai san thuoc quyen quan ly va suf dung cua I)N cuna nhu su' van dong cua tai san trong qua trinh hoat dong cua PN. Khi noi den tai san cua doanh nghiep thi chu doanh nghiep va cac doi tifo'ng su- dung thong tin ke to;in luon quan tarn den 3 van de: Tai san gom nhiifng gt?; Tai san do dau nui co?: Tai san van dong chuyen hoa nhu' the nao? * Tai san giCfa nhiifng gi la cau hoi quan trpng can diToc oi;ii dap do chu doanh nghiep biet dtfo'c hien tai minh dang nfim giu' va suf dung bao nhiou loai tai san, gia tri cua tufng loai tai san la bao nhieu, loai tai san nao thCra hoac thieu cho nhu cau hoat dong. ke toan phai cung cap thong tin ve tiing / loai tai san va sU van dong cua chting trong qua trinh hoat dong cua doanh nghiep.
Co the liet ke 1 so loai tai san chu yeu cua doanh nghiep: - Tien. - Hang ton kho. - No' phai thu. - Cac loai chu'ng khoan (co phieu, trai phieu).
- Tai san co dinh. Tung loai tai san nav la doi tUo'ng cu the cua ke toan. Tai san do dau ma co cung la cau hoi quan trong khong chi chu doanh nghiep mo'i quan tarn ma con la su quan tarn cua nhieu doi tUo'ng khac co quyen lo'i hoac gian tiep doi vo'i doanh nghiep. Ke toan phai cung cap thong tin ve cac nguon tao nen tai san cua DN va su van dong cua cac nguon nay.
Co the liet ke 1 so nguon tao nen TS cua DN. - No' phai tra: bao gom cac khoan vay, mUOn, no' nan de bao dam nhu cau tai san cho hoat dong, nhu: + Vay ngAn han + Vay dai han + No' phai tra +. - Von chu so' hufu: la nguon von do chu so' hiiu DN bo ra tu dau va bo sung them trong qua trinh hoat dong, nhu: - Nguon von kinh doanh. - Lo'i nhuan Tung loai nguon von nav la doi tUo'ng cu the cua ke toan Tai san va nguon von co moi quan he mat thiet.
Bo'i bat 8 ky 1 loai tai san nao cung phai difo'c tao ta tir 1 hoac 1 so nguon nhat dinh. Do vay, luon luon co: Tong cong tai san = Tong cong nguon von Hoac: TAI SAN = Nof phai tra + V on chu scf htfu Vi d u : Cong ty A bo von ban dau de hinh thanh DN gom: - Tien mat: 100 trieu - Tai san co dinh: 400 trieu. Sau do khi di vao hoat dong, cong ty A co mua chiu 1 so hang hoa co tri gia 200 trieu. Nhu' vay: Khi mo'i thanh lap thi tong tai san la 500 trieu do von chu so’ hufu tao ra.
Sau do, khi xay ra nghiep vu mua chiu hang hoa thi tong tai san la 700 trieu diioc tao ra tir von chu sd hufu (nguon von kinh doanh) 500 trieu va tCr no’ phai tra (phai tra ngU'o'i b a r) 200 trieu. * Tai san van dong, chuyen hoa nhu the nao la cau hoi vo cung quan trong doi vo'i chii doanh nghiep va cac nha quan ly bo'i tai san ma ho dau tii vao cac hoat dong la de sinh lo’i, ma muon sinh lo'i thi tai san phai van dong, luan chuyen khong ngting de thiTc hien ke hoach kinh doanh. Khi tai san van dong, chuyen hoa thi no se hinh thanh nen cac khoan chi phi va dong tho'i tao ra cac khoan doanh thu. Ke toan phai cung cap thong tin ve chi phi bo ra va doanh thu mang ve trong suot qua trinh hoat dong ciia doanh nghiep.
Co the liet ke 1 so khoan chi phi va doanh thu chu yeu nhif sau: - Chi phi san xuat. - Chi phi tieu thu (ban hang) - Chi phi quan ly. 9 - Doanh thu ban hang. TiTng loai chi phi, doanh thu la doi tufong cu the cua ke toan.
Doanh thu va chi phi co moi quan he mat thiet trong qua trinh hoat dong cua DN va qua do doanh nghiep mdi co can cOr de xac dinh lai, lo trong kv hoat dong cua minh. PhtfcTng phap ke toan: De thu thap thong tin, xuf ly thong tin, tong ho'p va cung cap thong tin ve tinh hinh tai san, nguon von cung nhu tinh hinh kinh doanh cua DN thi ke toan phai sii dung cac phu’o'ng phap sau: 2. Phu'o'ng p h a p chiing tit ke toan. Day la phUo'ng phap ghi nhan thong tin ban dau ve cac nghiep vu kinh te phat sinh thong qua cac mau chufng tii duo'c nha nUoc quy dinh.
Khi ban hang thi phai lap hoa don, khi chi tien thi phai lap phieu chi,. Du'a vao chung tu" ke toan de thu thap thong tin ban dau, de kiem tra, kiem soat viec thuc hien noi quy. quy cho hoat dong, lam can ci'i de ghi so ke toan,. Chufng tir ke toan phai co day du chu ky cua nhung ngUo'i co trach nhiem.
Phu'o'ng phap tinh gia: Day la phu'o'ng phap xac dinh gia tri cua cac loai tai san de thu'c hien viec ghi so va tong ho'p thong tin theo yeu cau (juan lv. Vi du xac dinh gia nhap kho hang hoa, vat lieu: gia xuat kho hang hoa, vat lieu; xac dinh gia thanh san xuat the 1(1 bien san pham; xac dinh gia tri tai san co dinh, Viec tinh gia phai can cuf vao chi phi thifc te ma doanh nghiep da bo ra de co duo'c tai san ma minh dang nam giu hoac da stir dung. V i d u : Ngay 05 DN mua 1 chiec hang A co gia thuc te mua la 100. Nhif vay, hang A difpc ghi so theo gia 100.
Gia su den ngay 08 co sU tang gia nen 1 cai hang A luc nay la 110, doanh nghiep khong diio'c dieu chinh hang A da mua thoo gia 1 10 ma van phai ghi nhan la 100 nhu' cu. Neu ngay 08 doanh nghiep mua tiep 1 cai hang A thi cai hang A nay duo'c ghi nhan theo gia 110. Phiictng phap tai khoan va ghi so kep. - Tai khoan la phiio'ng phap difo'c dung de cung cap thong tin ve so hien co, tang, giam cho tC/ng loai tai san, nguon von, doanh thu, chi phi.
Vi d u : Tai khoan tien mat cung cap thong tin ve so tien mat thu vao, chi ra, ton quy. Tai khoan vay ngiin han cung cap thong tin ve so tien di vay, tra no' va hien con thieu no' vay ng^n han. Tai khoan co 2 b£n: NO’ - CO de phan anh tinh hinh tang, giam cho tiTng doi tuiong ke toan No' Tai khoan Co Tai khoan duo'c nha niTo'c quy dinh thong nhat. 11 - Ghi so kep la phu'o'ng phap ghi so tien cua nghiep vu kinh te phat sinh vao cac tai khoan co lien quan.
V I ) : DN chi tien mat 500 de mua hang hoa. Nhu vay, nghiep vu nay lien quan den tai khoan hang hoa va tai khoan tien m at, trong do hang hoa tang con tien mat giam nen khi ghi so phai ghi dong thdi vao ca 2 tai khoan nay. No' Tien mat Co No Hang hoa Co I 500 500 r Ghi c h u. Theo quy dinh khi tai san hoac chi phi tang thi ghi vao hen No', con giam ghi vao ben Co; nguon von hoac doanh thu tang thi ghi vao ben Co, giam ghi vao ben N o.
Phu'cmg phap bdo cdo ke toan. Bao cao ke toan la phu'o'ng phap tinh toan tong hop so lieu tu' cac so ke toan de tao ra 1 he thong cac chi tieu phan anh tinh hinh tai san, nguon von cung nhu tinh hinh va ket qua kinh doanh cua doanh nghiep trong thang, quy. VI d u : De cung cap thong tin ve tai san va nguon von cua doanh nghiep vao cuoi thang thi ke toan phai lap bang can doi ke toan 12 B AN G CAN DOI KE TOAN Ngay 31.2005 Dcm vi: trieu d on g tAi sAn SO TIEN - Tien 100 - Hang ton kho 200 - Tai san co dinh 400 Cpng: 700 NGUON VON SO TIEN - No' phai tra 200 - Von chu so' hu'u 500 Cong: 700 De cung cap thong tin ve tinh hinh kinh doanh thi ke toan phai lap bao cao ket qua hoat dong kinh doanh (bao cao lai 16).