THÔNG TIN THƯ MỤC VÀ MÔ TẢ KỸ THUẬT GIÁO TRÌNH

  • Tên giáo trình: Giáo trình mô đun: Chế biến mắm ruốc
  • Mã mô đun: MĐ02
  • Thuộc bộ giáo trình: Chương trình đào tạo nghề "Chế biến mắm nêm, mắm ruốc, mắm tôm chua"
  • Trình độ đào tạo: Sơ cấp nghề
  • Cơ quan chủ quản & chỉ đạo biên soạn: Vụ Tổ chức cán bộ – Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn
  • Đơn vị thực hiện: Trường Cao đẳng Lương thực – Thực phẩm
  • Ban biên soạn: Tạ Thị Tố Quyên (Chủ biên), Huỳnh Thị Kim Cúc, Hồ Thị Duyên Duyên

Tổng quan về giáo trình

Giáo trình mô đun "Chế biến mắm ruốc" (Mã số: MĐ02) là tài liệu đào tạo chuyên môn thuộc Bộ giáo trình đào tạo nghề "Chế biến mắm nêm, mắm ruốc, mắm tôm chua", được ban hành dưới sự chỉ đạo của Vụ Tổ chức cán bộ – Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn và thẩm định bởi Trường Cao đẳng Lương thực – Thực phẩm. Trong cấu trúc chương trình đào tạo nghề chế biến thủy hải sản, mô đun này giữ vị trí môn học kỹ thuật chuyên ngành cốt lõi, cung cấp quy trình công nghệ chế biến các sản phẩm dạng mắm lên men truyền thống từ nguồn nguyên liệu giáp xác nhỏ (ruốc/moi biển).

+-----------------------------------------------------------------------------+
|    Bộ giáo trình: Chế biến mắm nêm, mắm ruốc, mắm tôm chua (Bộ NN&PTNT)    |
+-----------------------------------------------------------------------------+
       |
       +---> Quyển 1: Giáo trình mô đun Chế biến mắm nêm
       |
       +---> Quyển 2: Giáo trình mô đun Chế biến mắm ruốc (Mã: MĐ02 - 128 giờ)
       |
       +---> Quyển 3: Giáo trình mô đun Chế biến mắm tôm chua
       |
       +---> Quyển 4: Giáo trình mô đun Tiêu thụ sản phẩm

Thời lượng đào tạo của giáo trình được phân bổ 128 giờ học, bao gồm 24 giờ lý thuyết, 92 giờ thực hành thao tác nghề và 12 giờ kiểm tra đánh giá. Mục tiêu học tập trọng tâm là trang bị cho người học năng lực thực hiện hoàn chỉnh chuỗi công đoạn chế biến: từ kiểm tra điều kiện nhà xưởng, thiết bị, bao bì; thu mua và xử lý nguyên liệu ruốc, muối; thực hiện quy trình chế biến mắm ruốc nguyên chất và mắm ruốc pha chế; đóng gói, ghi nhãn; bảo quản thành phẩm và kiểm soát an toàn thực phẩm.

Nội dung giáo trình được tiếp cận theo phương pháp mô-đun hóa kỹ năng nghề, kết hợp chặt chẽ giữa kinh nghiệm sản xuất thực tế tại các vùng ven biển (Huế, Đà Nẵng, Phú Yên, Phan Thiết, Vũng Tàu, Thanh Hóa) với các hệ thống tiêu chuẩn kỹ thuật nhà nước (TCVN, QCVN). Điểm đặc thù của tài liệu là cung cấp hướng dẫn thao tác định lượng, thông số kỹ thuật rõ ràng và quy trình kiểm soát các lỗi hư hỏng thường gặp trong quá trình lên men và bảo quản sản phẩm.

Nội dung kiến thức cốt lõi

Các chương và chủ đề chính

Giáo trình gồm 7 bài học chính, được bố trí tuần tự theo quy trình công nghệ chế biến thực phẩm:

  • Bài 01: Giới thiệu sản phẩm mắm ruốc (Mã bài: MĐ02-01): Cung cấp khái niệm, phân loại mắm ruốc thành hai nhóm chính gồm mắm ruốc nguyên chất (dạng đặc, dạng sệt, dạng chà) và mắm ruốc pha chế (mắm ruốc pha sẵn, xào thịt, xào me, xào sả ớt). Thiết lập hệ thống tiêu chuẩn kỹ thuật theo TCVN 8679:2011 về các chỉ tiêu cảm quan, hóa lý và vi sinh vật.
  • Bài 02: Chuẩn bị nhà xưởng, thiết bị, dụng cụ, bao bì chế biến mắm ruốc (Mã bài: MĐ02-02): Hướng dẫn kiểm tra địa điểm, kết cấu xây dựng, hệ thống cấp thoát nước theo QCVN 01:2009/BYT; bố trí mặt bằng sản xuất một chiều theo QCVN 02-18:2012/BNNPTNT; vận hành thiết bị (máy xay hở, máy xay kín, máy dán thùng, máy màng co); sử dụng dụng cụ (chum vại sành, thùng nhựa thực phẩm, pa-lết kích thước 800x1200mm hoặc 1000x1200mm); quy chuẩn bao bì trực tiếp (lọ thủy tinh, lọ nhựa PET 200ml, 350ml, 500ml) và quy định ghi nhãn theo Nghị định 89/2006/NĐ-CP; kỹ thuật pha dung dịch sát khuẩn Chlorine ($Ca(OCl)_2$) từ 10 ppm đến 200 ppm.
  • Bài 03: Chuẩn bị nguyên liệu chế biến mắm ruốc (Mã bài: MĐ02-03): Nhận diện đặc điểm sinh học của con ruốc (kích thước khai thác 1,5–3,3 cm, nhóm màu đỏ hồng và màu trắng đục); phương pháp đánh giá cảm quan độ tươi; quy trình thu mua, lấy mẫu ngẫu nhiên và rửa sạch bằng nước muối nồng độ 3%; kiểm tra tiêu chuẩn muối biển (hàm lượng NaCl $\ge 97%$, thời gian lưu kho tối thiểu 3 tháng để loại nước chát).
  • Bài 04: Chế biến mắm ruốc nguyên chất: Trình bày chi tiết hai quy trình công nghệ chế biến mắm ruốc chà (trộn muối, xay nhuyễn, lọc ép loại bỏ xác vỏ, phơi nắng và ủ lên men); kỹ thuật kiểm soát chế độ phơi và nhiệt độ; các biện pháp phòng ngừa, xử lý hiện tượng hư hỏng: mắm bị lẫn nước mưa, mắm bị chua, mắm bị xám đen.
  • Bài 05: Chế biến mắm ruốc pha chế: Quy định tỷ lệ phối trộn các nguyên liệu phụ (thịt lợn, sả, ớt, tỏi, me, dầu ăn, đường); quy trình gia nhiệt, xào nấu và ổn định chất lượng; các biện pháp xử lý hiện tượng mắm pha chế nhanh hỏng hoặc vị không hài hòa.
  • Bài 06: Bảo quản mắm ruốc thành phẩm và ngăn ngừa, xử lý mắm ruốc hư hỏng trong bảo quản: Quy định chế độ nhiệt ẩm của kho lưu trữ, kỹ thuật sắp xếp hàng trên pa-lết cách sàn và cách tường tối thiểu 20 cm, quy trình xuất nhập kho và xử lý mắm biến chất khi bảo quản.
  • Bài 07: An toàn thực phẩm trong chế biến mắm ruốc: Phân tích ba nhóm mối nguy (sinh học, hóa học, vật lý); các biện pháp kiểm soát vệ sinh cơ sở theo 5 nguyên tắc an toàn thực phẩm.
+-----------------------------------------------------------------------------------+
|                        TIẾN TRÌNH NỘI DUNG GIÁO TRÌNH (7 BÀI)                     |
+-----------------------------------------------------------------------------------+
| Bài 01: Giới thiệu sản phẩm & Tiêu chuẩn TCVN 8679:2011                           |
|    |                                                                              |
|    v                                                                              |
| Bài 02: Chuẩn bị cơ sở hạ tầng (Nhà xưởng, Thiết bị, Bao bì, Hóa chất khử trùng)  |
|    |                                                                              |
|    v                                                                              |
| Bài 03: Chuẩn bị nguyên liệu (Ruốc biển, Muối NaCl >= 97%, Nước sạch)            |
|    |                                                                              |
|    v                                                                              |
| Bài 04: Quy trình công nghệ chế biến mắm ruốc nguyên chất (Mắm ruốc chà)         |
|    |                                                                              |
|    v                                                                              |
| Bài 05: Quy trình chế biến mắm ruốc pha chế (Xào thịt, me, sả ớt)                 |
|    |                                                                              |
|    v                                                                              |
| Bài 06: Bảo quản thành phẩm & Xử lý biến chất trong lưu kho                      |
|    |                                                                              |
|    v                                                                              |
| Bài 07: Kiểm soát an toàn thực phẩm (Mối nguy sinh học, hóa học, vật lý)         |
+-----------------------------------------------------------------------------------+

Kiến thức nền tảng được xây dựng

Giáo trình xây dựng cơ sở lý thuyết dựa trên các nguyên lý sinh hóa và công nghệ thực phẩm:

  • Cơ chế thủy phân protein: Quá trình lên men chuyển hóa protein trong thân ruốc thành các acid amin nhờ hệ enzyme protease nội tại trong đường tiêu hóa của động vật giáp xác, kết hợp tác động ức chế vi khuẩn hoại sinh bằng nồng độ muối cao.
  • Hệ thống tiêu chuẩn hóa chất lượng: Dữ liệu chuẩn theo TCVN 8679:2011 quy định giới hạn các chỉ tiêu hóa lý và vi sinh:
Tên chỉ tiêu kỹ thuật Mắm ruốc đặc Mắm ruốc sệt Mắm ruốc chà
Hàm lượng Nitơ tổng số ($g/kg$, không nhỏ hơn) 26 20 30
Hàm lượng Nitơ amoniac ($g/kg$, không lớn hơn) 6,5 7,0 6,0
Tỷ lệ Nitơ acid amin / Nitơ tổng số ($%$, không nhỏ hơn) 12 12 15
Hàm lượng Natri clorua - NaCl ($%$, không lớn hơn) 25 20 20
Hàm lượng nước ($%$, không lớn hơn) 50 70 55
Hàm lượng cát sạn ($%$, không lớn hơn) 1,5 1,0 0,5
Giới hạn vi sinh vật (áp dụng chung) Mức tối đa cho phép
- Tổng số vi khuẩn hiếu khí $2 \times 10^4\text{ CFU/g}$
- Escherichia coli $3\text{ MPN/g}$
- Clostridium perfringens $10\text{ CFU/g}$
- Staphylococcus aureus $10\text{ CFU/g}$
  • Nguyên lý sát khuẩn hóa học: Công thức tính toán lượng bột sát trùng Chlorine:

$$m = \frac{N \cdot V}{10 \cdot D}$$

Trong đó:

  • $m$: Khối lượng bột Chlorine cần cân ($g$)
  • $N$: Nồng độ dung dịch cần pha chế ($ppm$)
  • $V$: Thể tích dung dịch cần sử dụng ($lít$)
  • $D$: Hoạt tính của bột Chlorine ($%$)

Kỹ năng phát triển

  • Kỹ năng kỹ thuật: Vận hành thiết bị xay ruốc, máy xay thô, máy dán miệng thùng carton, máy khò nhiệt bọc màng co; cân định lượng bằng cân đồng hồ và cân điện tử; pha chế hóa chất sát trùng Chlorine đúng nồng độ theo từng mục đích sử dụng (10–20 ppm rửa tay, 50–100 ppm tráng dụng cụ, 100–200 ppm tẩy sàn xưởng).
  • Kỹ năng phân tích: Đánh giá cảm quan nhận diện mức độ tươi ươn của nguyên liệu ruốc (phân biệt ruốc tươi sáng bóng, đầu dính chặt thân với ruốc ươn long đầu, có mùi khai); kiểm tra tạp chất và độ khô của muối biển; nhận diện các sai hỏng trong quá trình lên men (mắm bị chua do thiếu muối hoặc ngấm nước mưa, mắm bị xám đen do oxy hóa).
  • Kỹ năng thực hành sản xuất: Bố trí mặt bằng chế biến theo nguyên tắc một chiều chống nhiễm chéo; thực hiện quy trình vệ sinh nhà xưởng 6 bước và vệ sinh thiết bị 4 bước; đóng gói, dán nhãn theo đúng quy định pháp lý.

Phương pháp giảng dạy và học tập

Giáo trình áp dụng mô hình đào tạo tích hợp (Integrated Vocational Training), kết hợp giữa việc truyền thụ lý thuyết công nghệ và rèn luyện kỹ năng thao tác thực tế tại xưởng. Thời lượng thực hành chiếm 71,8% (92/128 giờ), định hướng người học hình thành kỹ năng qua thao tác trực tiếp.

+-----------------------------------------------------------------------------+
|                CƠ CẤU THỜI LƯỢNG MÔ ĐUN CHẾ BIẾN MẮM RUỐC                   |
+-----------------------------------------------------------------------------+
| [■■■■■■] Lý thuyết: 24 giờ (18.75%)                                         |
| [■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■] Thực hành xưởng: 92 giờ (71.88%)                  |
| [■■■] Kiểm tra, đánh giá: 12 giờ (9.37%)                                    |
| Tổng cộng: 128 giờ (100%)                                                   |
+-----------------------------------------------------------------------------+

Hệ thống bài tập và thực hành

Mỗi bài học đều tích hợp bài tập tình huống và phiếu thực hành định lượng:

  • Bài tập trắc nghiệm và câu hỏi kiến thức: Yêu cầu người học phân biệt các dạng sản phẩm mắm ruốc, tiêu chuẩn kỹ thuật TCVN 8679:2011, các yêu cầu kiểm tra mặt bằng và vật liệu thiết bị tiếp xúc thực phẩm.
  • Bài tập thực hành thao tác:
    • Thực hành 2.1: Mô tả màu sắc, mùi, vị, trạng thái cảm quan và xác định chủng loại mẫu mắm ruốc trên thực tế.
    • Thực hành 2.2: Lập bảng đối chiếu nhận diện công dụng của 12 loại thiết bị, dụng cụ và vật liệu phụ trợ trong xưởng.
    • Thực hành 2.3: Tính toán và thực hiện pha chế 10 lít dung dịch Chlorine nồng độ 100 ppm từ bột hoạt tính.
    • Thực hành 2.4: Thực hiện quy trình vệ sinh bề mặt xưởng, thiết bị, dụng cụ trước và sau ca chế biến.
    • Thực hành chuẩn bị nguyên liệu: Pha nước muối 3% để rửa sạch nguyên liệu ruốc; kiểm tra tạp chất và xếp dỡ muối vào kho.
+-----------------------------------------------------------------------------+
|                     QUY TRÌNH THỰC HÀNH VỆ SINH XƯỞNG VÀ THIẾT BỊ           |
+-----------------------------------------------------------------------------+
|                                                                             |
|  [Vệ sinh xưởng cuối ca]          [Vệ sinh thiết bị, dụng cụ]               |
|  1. Dọn dẹp nguyên vật liệu       1. Vệ sinh khô (che chắn motor, quét vụn) |
|  2. Quét sạch vụn thủy sản        2. Tráng rửa sơ bộ bằng nước sạch         |
|  3. Xối nước ướt bề mặt           3. Cọ rửa bằng chất tẩy rửa chuyên dụng   |
|  4. Chà sàn bằng xà phòng         4. Rửa sạch bọt bằng nước (3-4 lần)       |
|  5. Rửa trôi chất tẩy rửa         5. Khử trùng Chlorine 100 ppm (10-20 phút)|
|  6. Khử trùng Chlorine 100-200ppm 6. Rửa lại nước sạch, để ráo khô          |
|                                                                             |
+-----------------------------------------------------------------------------+

Phương pháp đánh giá và tự học

  • Phương pháp đánh giá: Hoạt động kiểm tra (chiếm 12 giờ) gồm hai phần độc lập: kiểm tra lý thuyết (đánh giá mức độ hiểu biết về tiêu chuẩn hóa học, vi sinh, quy trình công nghệ) và kiểm tra kỹ năng thực hành (đánh giá mức độ chuẩn xác khi định lượng hóa chất, thao tác vận hành thiết bị, tuân thủ an toàn vệ sinh lao động và chất lượng mẫu sản phẩm thu được).
  • Hướng dẫn tự học: Sử dụng phần "Ghi nhớ" tóm tắt ở cuối mỗi bài học để củng cố các nguyên tắc kỹ thuật bắt buộc; sử dụng bảng tra cứu lượng hóa chất (Bảng 2.1) để rèn luyện kỹ năng tính toán pha chế dung dịch sát khuẩn trong các điều kiện nồng độ khác nhau.

Điểm nổi bật và cập nhật

  • Cụ thể hóa hệ thống tiêu chuẩn kỹ thuật nhà nước: Giáo trình tích hợp các văn bản pháp quy vào quy trình thao tác nghề:
    • Quy chuẩn chất lượng nước chế biến theo QCVN 01:2009/BYT.
    • Điều kiện an toàn thực phẩm cơ sở chế biến thủy sản theo QCVN 02-18:2012/BNNPTNT.
    • Chỉ tiêu chất lượng cảm quan, hóa lý, vi sinh vật của mắm ruốc nguyên chất theo TCVN 8679:2011.
    • Quy cách nội dung, vị trí và cách thể hiện nhãn mác theo Nghị định số 89/2006/NĐ-CP.
  • Kết hợp công nghệ truyền thống và bán công nghiệp: Tài liệu giải thích cơ sở khoa học của các dụng cụ truyền thống (chum vại sành làm từ đất nung tráng men có khả năng chịu mặn, hấp thu nhiệt mặt trời giúp mắm nhanh ngấu chín) song song với việc chuẩn hóa thiết bị hiện đại (máy xay trục vít inox, máy bọc màng co, máy dán nhãn, xe đẩy, xe nâng, pa-lết nhựa tiêu chuẩn).
  • Định lượng kỹ thuật chính xác: Loại bỏ phương pháp ước lượng cảm tính trong xử lý vệ sinh và chế biến; cung cấp bảng tra cứu lượng bột Chlorine cụ thể theo các mức hoạt tính 40%, 60%, 70% và nồng độ từ 5 ppm đến 200 ppm; quy định rõ ràng thời gian ủ muối biển (tối thiểu 3 tháng) nhằm đào thải nước chát chứa tạp chất $CaCl_2, MgCl_2$.

Đối tượng sử dụng giáo trình

  • Học viên đào tạo nghề: Học viên theo học các khóa đào tạo trình độ sơ cấp nghề "Chế biến mắm nêm, mắm ruốc, mắm tôm chua"; học sinh, sinh viên các trường trung cấp, cao đẳng chuyên ngành Chế biến Thủy sản, Công nghệ Thực phẩm cần tài liệu hướng dẫn thực hành chế biến thủy sản lên men.
  • Điều kiện tiên quyết (Prerequisites): Người học cần có kiến thức toán học cơ bản để thực hiện các phép tính tỷ lệ nồng độ dung dịch; hiểu biết đại cương về vệ sinh an toàn thực phẩm và thao tác sử dụng các dụng cụ đo lường thể tích, khối lượng thông dụng.
  • Giảng viên và cán bộ đào tạo: Sử dụng làm giáo trình giảng dạy chính thức cho mô đun MĐ02; căn cứ vào mục tiêu bài học, bảng tiêu chuẩn kỹ thuật và phiếu hướng dẫn thực hành để biên soạn giáo án, bài kiểm tra đánh giá tay nghề.
  • Cơ sở sản xuất và doanh nghiệp: Tài liệu tham khảo kỹ thuật cho kỹ thuật viên, chủ cơ sở chế biến, hợp tác xã tại các địa phương ven biển nhằm chuẩn hóa dây chuyền sản xuất theo nguyên tắc một chiều, thiết lập quy trình kiểm soát vệ sinh khử trùng và hoàn thiện hồ sơ ghi nhãn, công bố chất lượng mắm ruốc theo quy định pháp luật.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

1. Giáo trình này phù hợp với những đối tượng nào?

Giáo trình được biên soạn phục vụ học viên học nghề trình độ sơ cấp, sinh viên các trường cao đẳng kỹ thuật chuyên ngành chế biến thực phẩm, đồng thời là tài liệu hướng dẫn kỹ thuật cho công nhân, chủ cơ sở chế biến mắm ruốc tại các làng nghề truyền thống và hợp tác xã thủy sản.

2. Cần trang bị những kiến thức nền tảng nào trước khi học mô đun này?

Người học cần có kiến thức cơ bản về an toàn vệ sinh thực phẩm, kỹ năng tính toán đại số để áp dụng công thức pha chế dung dịch khử khuẩn, và khả năng sử dụng các thiết bị đo lường khối lượng (cân đồng hồ, cân điện tử) thông thường.

3. Điểm khác biệt của giáo trình này so với các tài liệu chế biến dân gian là gì?

Tài liệu đã chuẩn hóa phương pháp chế biến mắm ruốc dựa trên hệ thống chỉ tiêu khoa học (TCVN 8679:2011, QCVN 02-18:2012/BNNPTNT), cung cấp công thức tính toán lượng hóa chất khử trùng Chlorine chính xác, phân loại rõ ràng 3 dạng mắm ruốc nguyên chất và quy định cụ thể các thông số kỹ thuật (hàm lượng nitơ tổng số, nitơ acid amin, nitơ amoniac, độ ẩm, nồng độ muối).

4. Phương pháp tự học giáo trình như thế nào để đạt hiệu quả cao?

Người học cần nghiên cứu kỹ mục tiêu và phần "Ghi nhớ" tại mỗi bài học; giải toàn bộ hệ thống câu hỏi trắc nghiệm; đối chiếu quy trình sản xuất thực tế với các bước công nghệ được mô tả; thực hành tính toán nồng độ hóa chất và tra cứu bảng tiêu chuẩn cảm quan, hóa lý để nhận diện sai sót kỹ thuật.

5. Có những tài liệu bổ trợ nào đi kèm với giáo trình mô đun này?

Giáo trình MĐ02 nằm trong bộ giáo trình 4 quyển đồng bộ gồm:

  1. Giáo trình mô đun Chế biến mắm nêm
  2. Giáo trình mô đun Chế biến mắm ruốc (MĐ02)
  3. Giáo trình mô đun Chế biến mắm tôm chua
  4. Giáo trình mô đun Tiêu thụ sản phẩm

Người học có thể tham khảo thêm các tiêu chuẩn: TCVN 8679:2011, QCVN 01:2009/BYT, QCVN 02-18:2012/BNNPTNT và Nghị định 89/2006/NĐ-CP.

Kết luận

Giáo trình mô đun "Chế biến mắm ruốc" (Mã số: MĐ02) là tài liệu đào tạo nghề chuẩn mực, hệ thống hóa toàn bộ quy trình công nghệ sản xuất mắm ruốc từ khâu chuẩn bị hạ tầng, tiếp nhận nguyên liệu đến khâu hoàn thiện, bảo quản sản phẩm và kiểm soát mối nguy an toàn thực phẩm.

+-----------------------------------------------------------------------------+
|                          LỘ TRÌNH ĐÀO TẠO ĐỀ XUẤT                           |
+-----------------------------------------------------------------------------+
|                                                                             |
|  [Khối Kiến thức Cơ sở]                                                     |
|  * An toàn thực phẩm & Tiêu chuẩn vệ sinh (QCVN 01, QCVN 02, TCVN 8679)     |
|                                                                             |
|  [Khối Kỹ năng Chuyên môn - Mô đun Sản phẩm]                               |
|  * Mô đun MĐ01: Chế biến mắm nêm                                            |
|  * Mô đun MĐ02: Chế biến mắm ruốc (Mô đun cốt lõi - 128 giờ)                |
|  * Mô đun MĐ03: Chế biến mắm tôm chua                                       |
|                                                                             |
|  [Khối Hoàn thiện & Thương mại]                                             |
|  * Mô đun MĐ04: Tiêu thụ sản phẩm (Bao gói, dán nhãn NĐ 89, phân phối kho) |
|                                                                             |
+-----------------------------------------------------------------------------+

Lộ trình học tập khuyến nghị bắt đầu bằng việc nắm vững các quy định về an toàn thực phẩm và chuẩn bị nhà xưởng tại Bài 02 và Bài 07, tiếp tục với kỹ thuật kiểm soát nguyên liệu tại Bài 03, sau đó tiến hành thực hành quy trình chế biến mắm ruốc nguyên chất (Bài 04) và mắm ruốc pha chế (Bài 05). Để hoàn thiện năng lực nghề nghiệp, người học nên kết hợp nghiên cứu trọn bộ các mô đun chế biến mắm nêm, mắm tôm chua và mô đun tiêu thụ sản phẩm trong cùng hệ thống đào tạo của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn.