phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, Luận văn đƣợc kết cấu 4 chƣơng: Chƣơng 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu và cơ sở lí luận về họat động cho vay tiêu dùng của các ngân hàng thƣơng mại Chƣơng 2: Phƣơng pháp nghiên cứu Chƣơng 3: Thực trạng hoạt động cho vay tiêu dùng tại BIDV Đông Đô Chƣơng 4: Giải pháp mở rộng hoạt động cho vay tiêu dùng tại BIDV Đông Đô 3 CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ HOẠT ĐỘNG CHO VAY TIÊU DÙNG CỦA CÁC NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu Hoạt động cho vay tiêu dùng là một phần trong hoạt động ngân hàng bán lẻ, là một trong những nghiệp vụ tín dụng quan trọng đối với hệ thống NHTM nói chung và BIDV Đông Đô nói riêng, đã có rất nhiều công trình nghiên cứu về lĩnh vực này. Kỷ yếu của tọa đàm khoa học ―Cho vay tiêu dùng - Kinh nghiệm quốc tế và khuyến nghị chính sách cho Việt Nam‖ đƣợc Học viện Ngân hàng phối hợp với Viện chiến lƣợc Ngân hàng Nhà nƣớc tổ chức (Học viện Ngân hàng - Phân viện Phú Yên, 25/09/2013). Tại buổi tọa đàm, các nhà khoa học đã nhấn mạnh vai trò đặc biệt quan trọng của cho vay tiêu dùng đối với hàng loạt các lợi ích mang ý nghĩa cả về kinh tế và xã hội.
Đồng thời khẳng định mặc dù thị trƣờng cho vay tiêu dùng của Việt Nam mới ở giai đoạn đầu phát triển với quy mô nhỏ nhƣng đã có sự phát triển nhanh chóng, cần một hành lang pháp lí cho tổ chức và hoạt động cho vay tiêu dùng nói chung. Báo cáo nghiên cứu chuyên sâu về kinh nghiệm cho vay tiêu dùng thế giới của chuyên gia Dalibor Hála - giám đốc dịch vụ tài chính của Tập đoàn Pricewaterhouse Coopers đã đƣa ra những kinh nghiệm thiết thực đối với hoạt động CVTD tại Việt Nam. Buổi tọa đàm đã có cái nhìn toàn diện về thực trạng cho vay tiêu dùng tại Việt Nam: những thuận lợi và khó khăn, triển vọng phát triển, những khó khăn về hành lang pháp lí, các đề xuất khuyến nghị chính sách đối với hoạt động cho vay tiêu dùng tại Việt Nam trong thời gian tới. Báo cáo nghiên cứu ―Phát triển hoạt động cho vay tiêu dùng tại Việt Nam hiện nay‖ của Th.s Lê Thị Kim Huệ (Tạp chí Kinh tế và dự báo số 21 tháng 11/2013.: Bộ Kế hoạch đầu tƣ, 2013.
Tác giả đã khái quát thực trạng cho vay tiêu dùng tại Việt Nam trong thời gian qua nhƣ quy mô và tốc độ tăng trƣởng cho vay tiêu dùng giai đoạn 2007 - 2012, triển vọng phát triển cho vay tiêu dùng, những điểm còn hạn chế về việc quản lí hoạt động CVTD, hệ thống quản trị rủi ro CVTD 4 của các NHTM nói chung, lãi suất cho vay tiêu dùng. và đƣa ra những khuyến nghị nhằm phát triển hệ thống cho vay tiêu dùng. 1 2 Các công trình nghiên cứu của các tác giả Lê Minh Sơn , Trần Ngọc Minh , 3 4 Đào Ngọc Dũng , Nguyễn Thu Nguyên Giang đã hệ thống hóa các vấn đề cơ bản về cho vay tiêu dùng, đánh giá những vấn đề ảnh hƣởng đến hoạt động mở rộng cho vay tiêu dùng, phân tích thực trạng hoạt động cho vay tiêu dùng tại một ngân hàng cụ thể. Với mỗi ngân hàng khác nhau, với vị thế, quy mô khác nhau, các tác giả đã đề xuất các giải pháp mở rộng, phát triển hoạt động cho vay tiêu dùng khác nhau phù hợp với thực tế tại từng Chi nhánh nghiên cứu.
Đặc biệt tác giả Lê Minh Sơn còn nghiên cứu kinh nghiệm của một số ngân hàng trên thế giới, từ đó rút ra đƣợc những kinh nghiệm áp dụng vào những vấn đề còn tồn đọng trong hoạt động cho vay tiêu dùng tại Việt Nam. 5 6 Các tác giả Nguyễn An Khang , Bùi Thu Thủy đã tập trung đi sâu tìm hiểu nhu cầu thị hiếu của khách hàng đối với dịch vụ cho vay tiêu dùng thông qua việc khảo sát lấy ý kiến của khách hàng hiện hữu của ngân hàng trên các địa bàn khác nhau. Từ đó ngƣời viết đánh giá thực trạng và đƣa ra các giải pháp để ngân hàng phát triển theo hƣớng phù hợp đáp ứng nhu cầu của khách hàng. Nhìn chung, các nghiên cứu về hoạt động cho vay tiêu dùng đã cho thấy tầm quan trọng của hoạt động này trong quá trình phát triển ngân hàng, và đã hệ thống hóa lí luận về hoạt động cho vay tiêu dùng, mở rộng, phát triển hoạt động cho vay tiêu dùng.
Tuy nhiên, trong mỗi giai đoạn nghiên cứu khác nhau thì đặc điểm kinh tế xã hội, nhu cầu thị trƣờng cũng khác nhau. Ngoài ra tiềm lực của mỗi ngân hàng 1 Lê Minh Sơn (2009), Phát triển cho vay tiêu dùng tại Ngân hàng thƣơng mại cổ phần Ngoại thƣơng Việt Nam ( Vietcombank), Luận văn thạc sỹ kinh tế, Đại học kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh. 2 Trần Ngọc Minh (2011), Giải pháp mở rộng cho vay tiêu dùng tại Ngân hàng đầu tƣ và phát triển Việt nam chi nhánh sở giao dịch 1, Luận văn ThS.Kinh doanh và quản lý, Đại học kinh tế - ĐHQGHN. 3 Đào Ngọc Dũng (2012) về ―Cho vay khách hàng cá nhân tại Ngân hàng thƣơng mại cổ phần Công thƣơng Việt Nam Chi nhánh Hƣng Yên, Luận văn thạc sỹ, Đại học kinh tế - ĐHQGHN.
4 Nguyễn Thu Nguyên Giang (2013), Mở rộng hoạt động cho vay tiêu dùng tại ngân hàng thƣơng mại cổ phần Đông Nam Á – Chi nhánh Đà Nẵng, Luận văn thạc sỹ kinh tế, Đại học kinh tế Đà Nẵng. 5 Nguyễn An Khang (2009), Mở rộng cho vay tiêu dùng tại ngân hàng Thƣơng mại cổ phần An Bình, Luận văn thạc sỹ kinh tế, Học viện Tài Chính. 6 Bùi Thu Thủy (2015), Phát triển cho vay tiêu dùng tại ngân hàng thƣơng mại cổ phần Công Thƣơng Việt Nam – Chi nhánh Hải Phòng, Luận văn ThS. Kinh doanh và quản lý, Đại học kinh tế - ĐHQGHN.
5 cũng khác nhau nên điều kiện khai thác khách hàng và mở rộng quy mô cũng nhƣ cơ sở hạ tầng áp dụng công nghệ cũng khác nhau. Với thực tế nhƣ trên, việc nghiên cứu nhằm tìm ra giải pháp mở rộng quy mô cũng nhƣ nâng cao chất lƣợng cho vay tiêu dùng tại BIDV Đông Đô là vô cùng cần thiết. Xét thấy, hiện chƣa có tác giả nào nghiên cứu về hoạt động cho vay tiêu dùng tại BIDV Đông Đô trong giai đoạn 2012 -2014, vì vậy, tác giả sẽ cố gắng phân tích thực trạng hoạt động tại BIDV Đông Đô để đƣa ra những giải pháp phù hợp nhằm mở rộng hoạt động này của Chi nhánh thông qua đề tài “Hoạt động cho vay tiêu dùng tại Ngân hàng TMCP Đầu tƣ và Phát triển Việt Nam - Chi nhánh Đông Đô” 1. Cơ sở lí luận về hoạt động cho vay tiêu dùng tại Ngân hàng thƣơng mại 1.
Hoạt động cho vay tiêu dùng của một NHTM 1. Khái niệm NHTM NHTM đã hình thành, tồn tại và phát triển gắn liền với sự phát triển của kinh tế hàng hóa. Sự phát triển của hệ thống NHTM đã có tác động rất lớn và quan trọng đến quá trình phát triển của nền kinh tế hàng hóa, ngƣợc lại kinh tế hàng hóa phát triển mạnh mẽ đến giai đoạn cao của nó – kinh tế thị trƣờng – thì NHTM cũng ngày càng đƣợc hoàn thiện và trở thành những định chế tài chính không thể thiếu đƣợc. Ngân hàng thƣơng mại là loại hình tổ chức tín dụng đƣợc thực hiện tất cả các hoạt động ngân hàng (hoạt động kinh doanh tiền tệ và dịch vụ ngân hàng với nội dung thƣờng xuyên là nhận tiền gửi, cấp tín dụng, Cung ứng dịch vụ thanh toán qua tài khoản) và các hoạt động kinh doanh khác có liên quan nhằm mục tiêu lợi nhuận.
Khái niệm CVTD Cho vay tiêu dùng là một trong những hình thức cấp tín dụng cơ bản của ngân hàng, là loại tín dụng có cơ cấu dƣ nợ tƣơng đối đáng kể trong tổng số dƣ nợ tín dụng của các NHTM ngày nay. Cho vay tiêu dùng là khoản cho vay nhằm tài trợ cho nhu cầu chi tiêu của ngƣời tiêu dùng, bao gồm cá nhân và hộ gia đình. Khác với cho vay sản xuất kinh 6 doanh, ngƣời vay tiêu dùng sử dụng khoản vay vào các hoạt động không sinh lời, nguồn trả nợ độc lập với việc sử dụng tiền vay. Đây là một nguồn tài chính quan trọng giúp một bộ phận ngƣời tiêu dùng có nhu cầu nhƣng chƣa có đủ khả năng để tự đáp ứng nhu cầu, có thể thực hiện đƣợc mong muốn sử dụng sản phẩm, dịch vụ một cách nhanh và sớm nhất.
Những khoản vay này chủ yếu đƣợc sử dụng vào việc mua nhà cửa, ô tô, các dụng cụ trong gia đình, các dịch vụ y tế, chi phí cho các dịp lễ, tết… 1. Đặc điểm CVTD Quy mô mỗi khoản cho vay nhỏ nhưng số lượng khoản cho vay lớn. Các khách hàng tìm đến ngân hàng với mục đích vay tiêu dùng thƣờng có nhu cầu vốn không cao. Vì khi muốn mua sắm bất cứ vật dụng gì thì ngƣời tiêu dùng thƣờng có một khoản tích lũy từ trƣớc và các vật dụng trong gia đình không có giá trị lớn, kể cả khi ngƣời tiêu dùng vay để mua nhà hay mua ô tô nhƣng các khoản đó không quá lớn so với một ngân hàng.
Tuy quy mô khoản vay là nhỏ nhƣng số lƣợng khoản cho vay tiêu dùng lại lớn, vì đối tƣợng khách hàng của loại hình cho vay này là khách hàng cá nhân và hộ gia đình, thuộc mọi tầng lớp dân cƣ trong xã hội. Khách hàng cá nhân kém nhạy cảm với lãi suất. Khi khách hàng có nhu cầu vay để phục vụ cho mục đích tiêu dùng trƣớc mắt, vấn đề họ quan tâm lớn nhất là những nhu cầu của họ đƣợc đáp ứng, những tiện ích, giá trị mà khoản vay tiêu dùng đem lại, hơn là mức lãi suất mà ngƣời vay phải trả. Mặt khác, số tiền vay thƣờng nhỏ nên mức chênh lệch lãi suất không làm cho số tiền phải trả trong một tháng chênh lệch đáng kể.
Khách hàng vay thƣờng chú ý đến việc đƣợc ngân hàng cho vay bao nhiêu trên số tài sản đảm bảo hoặc trên mức thu nhập của họ là chính. Trong khi lãi suất không phải là một trong những yếu tố quan trọng mà hộ gia đình vay tiền quan tâm thì mức thu nhập và trình độ dân trí lại tác động rất lớn đến việc sử dụng các khoản tiền vay của ngƣời tiêu dùng. Những ngƣời có thu nhập cao có xu hƣớng vay nhiều hơn so với thu nhập hàng năm của mình. Những gia đình mà ngƣời chủ gia đình vay thƣờng tạo thu nhập chính có học cao cũng nhƣ vậy.