mở đầu cho việc thanh toán không dùng tiền mặt, tạo nhiều lợi ích cho khách hàng (an toàn, thuận tiện, nhanh chóng), khuyến khích các cá nhân, doanh nghiệp gửi tiền vào ngân hàng để nhờ ngân hàng thanh toán hộ. + Các nghiệp vụ trung gian khác: Ngoài các hoạt động dịch vụ nêu trên, ngân hàng còn cung cấp cho các chủ thể kinh tế các dịch vụ: Ủy thác, bảo quản hộ các chứng từ có giá, cho khách hàng thuê két ngân hàng, dịch vụ đại lý,.2 Hoạt động cho vay khách hàng cá nhân của Ngân hàng thương mại 1.1 Khái niệm cho vay KHCN tại NHTM Cho vay là hoạt động truyền thống và quan trọng nhất của NHTM. Cho vay chiếm tỷ trọng cao nhất trong tổng tài sản, tạo thu nhập từ lãi lớn nhất và cũng là hoạt động mang lại rủi ro nhất. Cho vay là một hình thức cấp tín dụng, theo đó NHTM giao cho khách hàng sử dụng một khoản tiền để sử dụng vào mục đích và thời gian nhất định theo thoả thuận với nguyên tắc có hoàn trả cả gốc và lãi.
Khách hàng vay vốn của NHTM bao gồm các doanh nghiệp các tổ chức kinh tế, các cá nhân và hộ gia đình, trong đó khách hàng là cá nhân và hộ gia đình là bộ phận ngày càng đóng vai trò quan trọng trong hoạt động cho vay của NHTM. Như vậy, Cho vay khách hàng cá nhân là hình thức cho vay mà ngân hàng chuyển nhượng quyền sở hữu vốn của mình cho khách hàng là cá nhân hoặc hộ gia đình, với mục đích tiêu dùng hoặc hoạt động sản xuất kinh doanh nhỏ của cá nhân và hộ gia đình đó với những điều kiện nhất định được thỏa thuận trong hợp đồng.2 Đặc điểm cho vay KHCN tại NHTM Thời hạn của các khoản vay ngắn Với khách hàng là các doanh nghiệp thì các khoản vay thường được sử dụng với mục đích tài trợ cho tài sản cố định hay xây dưng nhà xưởng…. Còn với KHCN, chủ yếu các khoản vay là những khoản vay ngắn hạn, chỉ có một phần trung hạn, dài hạn hầu như không có. Các khoản cho vay có độ rủi ro cao Các khoản vay của KHCN thường được đảm bảo bằng thu nhập của chính cá nhân đó.
Tuy nhiên, nếu khách hàng gặp phải bất trắc như ốm đau, bệnh tật… thì LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 9 ngay lập tức thu nhập đó có thể giảm sút hoặc thậm chí mất đi hoàn toàn. NHTM luôn phải đối mặt với những rủi ro, mà công tác thẩm định, quản lí khách hàng lại không thể kiểm soát được hết tất cả. Chính vì điều này, rất nhiều NHTM trong một thời gian dài trước đây đã rất “ngại” cho KHCN vay vốn. Nhưng hiện nay, nhận thấy hoạt động cho vay đối với KHCN mang lại một nguồn thu không nhỏ nên các NHTM đã tập trung hướng tới mục tiêu này.
Và công tác quản lí rủi ro ngày càng được các Ngân hàng quan tâm chú trọng hơn. Chi phí thẩm định lớn Để tránh gặp phải những rủi ro trong hoạt động cho vay, ngân hàng thường tiêu tốn nhiều thời gian, tiền bạc vào hoạt động thẩm định và giám sát khoản vay một cách nghiêm ngặt. Ngoài ra, việc thu nhập thông tin cá nhân là rất khó khăn (thường không đầy đủ và thiếu chính xác) nên các NHTM sẽ chấp nhận chi phí cao để đánh đổi rủi ro cao, đảm bảo an toàn cho các món vay. Lãi suất thường cao hơn so với lãi suất của các khoản vay khác Lãi suất áp dụng cho KHCN thường cao hơn các lãi suất khác của các khoản vay khác của NHTM.
Do quy mô của các khoản vay thường không lớn nhưng chi phí bỏ ra để quản lí lại rất lớn nên các NHTM phải đề ra mức lãi suất cao để bù đắp chi phí (gồm chi phí về thời gian, nhân lực, thẩm định, quản lí…).3 Vai trò cho vay KHCN tại NHTM Đối với khách hàng Trước đây, các ngân hàng ít quan tâm đến đối tượng khách hàng cá nhân, vì món vay thường rất nhỏ và việc thu nợ rất phiền. Nhưng ngày nay, các ngân hàng đã quan tâm nhiều hơn đến đối tượng này, vì lợi nhuận thu được từ hoạt động này sẽ là không nhỏ nếu như ngân hàng thực hiện tốt công tác cho vay và công tác quản lí khoản vay. Các thủ tục cho vay ngày càng trở nên gọn nhẹ hơn, đáp ứng được nhiều hơn những yêu cầu của khách hàng đưa ra. Vì vậy, việc ngân hàng thực hiện và phát triển hoạt động cho vay KHCN sẽ mang đến những lợi ích tốt, thiết thực cho khách hàng.
Có thể nói rằng, khách hàng chính là những người hưởng lợi nhiều nhất và trực tiếp những lợi ích mà hình thức cho vay KHCN này mang lại. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 10 Đối với ngân hàng Cho vay KHCN tuy đã xuất hiện từ lâu nhưng gần đây nó mới được các NHTM Việt Nam quan tâm mở rộng và phát triển. Nhưng không phải vì thế mà phủ nhận vai trò quan trọng của hoạt động cho vay KHCN đối với các NHTM. + Cho vay KHCN tạo điều kiện đa dạng hóa hoạt động kinh doanh, nhờ đó góp phần giúp các NHTM tăng khả năng cạnh tranh, nâng cao thu nhập và phân tán được rủi ro.
Trong điều kiện ngày nay, khi mà sự cạnh tranh giữa các ngân hàng ngày càng gay gắt, quyết liệt thì vai trò của cho vay KHCN thực sự quan trọng đối với các NHTM. Bên cạnh đó, quy mô của mỗi khoản cho vay KHCN thường nhỏ và số lượng các khoản vay lớn nên ngân hàng có thể phân tán được rủi ro tốt hơn. Hơn thế nữa, do lãi suất cho vay KHCN thường cao nên thu nhập của các NHTM từ hoạt động cho vay KHCN thường rất lớn. + Cho vay KHCN giúp các NHTM mở rộng quan hệ với khách hàng.
Do tính lan truyền trong dân cư là rất cao nên các ngân hàng có thể thông qua các khoản cho vay KHCN mà quảng cáo về mình, từ đó thu hút các khách hàng đến với các dịch vụ khác của ngân hàng. Trong khi đó, các khoản tín dụng tiêu dùng tuy là những khoản nhỏ nhưng nhu cầu về chúng lại rất lớn nên nếu khai thác được thị trường này thì các NHTM có thể sử dụng được một số lượng vốn lớn. Hơn nữa, dân cư là khách hàng tiềm năng lớn của ngân hàng. Để phát triển bền vững thì các ngân hàng cần phải dựa vào nhóm đối tượng này.
Đối với nền kinh tế Cùng với sự phát triển của nền kinh tế thị trường, các sản phẩm, dịch vụ phục vụ nhu cầu dân cư ngày càng trở nên phong phú, đa dạng, phù hợp với nhu cầu của người dân. Tuy nhiên, với mức thu nhập như hiện nay, phần lớn mọi người không thể chi trả cho tất cả các nhu cầu cùng lúc được, đặc biệt là những sản phẩm, dịch vụ có chi phí cao. Nếu người tiêu dùng có thể vay được tiền từ ngân hàng thì họ có thể thỏa mãn được nhu cầu của họ ngay trong hiện tại. Điều đó làm tăng sự tiêu dùng hàng hóa, thúc đẩy hoạt động sản xuất kinh doanh của các hãng, tạo nhiều LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 11 công ăn việc làm cho người lao động.
Do đó, với việc thực hiện hoạt động cho vay KHCN có thể thực hiện tốt nhiệm vụ kích cầu cho nền kinh tế, tạo nên sự hòa hợp giữa cung và cầu trên thị trường, là điều kiện cho nền kinh tế phát triển cao hơn.4 Phân loại cho vay KHCN tại NHTM a. Căn cứ vào mục đích cho vay Các khoản vay KHCN bao gồm hai hình thức: Vay tiêu dùng và Vay sản xuất kinh doanh: - Vay tiêu dùng: Là các khoản vay đáp ứng nhu cầu chi tiêu của các cá nhân, hộ gia đình như : xây dựng sửa chữa nhà, mua sắm vật dụng gia đình, mua xe cơ giới, du học, chữa bệnh, cuới hỏi,. - Vay sản xuất kinh doanh: là các khoản vay phục vụ mục đích bổ sung vốn sản xuất kinh doanh, đầu tư của cá nhân , hộ gia đình: bổ sung vốn lưu động, mua sắm máy móc thiết bị, đầu tư cơ sở vật chất cho hoạt động sản xuất kinh doanh. Căn cứ vào thời gian cho vay Thời gian cho vay có thể là ngắn hạn (thời hạn cho vay dưới 12 tháng), trung hạn (thời hạn cho vay từ 12 tháng đến 60 tháng) và dài hạn (thời hạn cho vay từ 60 tháng trở lên); c.Căn cứ vào phương thức cho vay Phương thức cho vay có thể là cho vay từng lần, cho vay trả góp, thấu chi, riêng đối các nhu cầu vay vốn bổ sung vốn lưu động thường xuyên trong hoạt động sản xuất kinh doanh phương thức cho vay theo HMTD được sử dụng khá phổ biến.
- Cho vay từng lần: Là phương thức cho vay mà mỗi lần vay vốn khách hàng và ngân hàng làm các thủ tục vay vốn cần thiết và ký kết hợp đồng tín dụng - Cho vay trả góp: Khi vay vốn ngân hàng và khách hàng thoả thuận xác định số lãi vốn vay phải trả cộng với số nợ gốc được chia ra để trả nợ theo nhiều ký hạn trong thời gian cho vay. - Cho vay theo hạn mức thấu chi: Là việc cho vay mà ngân hàng thoả thuận bằng văn bản chấp thuận cho khách hàng chi vượt số tiền tự có trên tài khoản khách LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 12 hàng phù hợp với các quy định của Chính phủ và Ngân hàng Nhà Nước Việt Nam về hoạt động thanh toán qua các tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán. - Cho vay theo hạn mức tín dụng (HMTD): Ngân hàng và khách hàng xác định và thoả thuận một mức dư nợ vay tối đa duy trì trong một khoảng thời gian nhất định d. Căn cứ vào tài sản đảm bảo tín dụng Các biện pháp đảm bảo khoản vay là yếu tố quan trọng trong việc xét duyệt cho vay của ngân hàng với khách hàng, hiện tại các ngân hàng xem xét cho vay với khách hàng dựa trên hai hình thức: - Cho vay có tài sản đảm bảo: là các khoản vay được đảm bảo bằng tài sản thuộc sở hữu của chính khách hàng vay vốn hoặc của người thứ ba.
Tài sản đảm bảo cho khoản vay có thể là số dư tài khoản tiền gửi, sổ tiết kiệm, hàng hoá, máy móc thiết bị, bất động sản,. - Cho vay không có tài sản đảm bảo (tín chấp): Là cho vay không cần đảm bảo bằng tài sản mà dựa trên uy tín của khách hàng. Ngân hàng lựa chọn các khách hàng có uy tín và khả năng trả nợ tốt để cho vay theo hình thức này.