PHẦN MỞ ĐẦU 1. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI Trong thời gian qua, tình hình kinh tế - chính trị tại Việt Nam nói riêng và toàn thế giới nói chung đã có nhiều biến động. Một vài nguyên nhân cho vấn đề trên có thể kể đến là việc Hoa Kỳ kết thúc đợt bầu cử và có tân tổng thống – ông Joe Biden vào này 20/2/2021. Ông đã thay đổi một vài chính sách về quân sự và ngoại giao của ngƣời tiền nhiệm, điều này gây ra một số sự thay đổi trên thế giới.
Hay gần đây nhất chính là vào ngày 24/2/2022 khi Nga tiến hành “Chiến dịch quân sự đặc biệt” nhằm vào Ukraina. Dẫu rằng vũ trang chỉ đƣợc sử dụng tại Ukraina nhƣng Việt Nam vẫn không tránh khỏi những hệ luỵ liên đới. Rõ ràng là chiến tranh đã gây ra gián đoạn chuỗi cung ứng hàng hoá đặc biệt là khí đốt, khiến giá xăng dầu tăng mạnh. Điều này dẫn đến giá cả của những hàng hoá dịch vụ liên quan cũng vì thế mà tăng cao.
Hơn thế nữa, tại hai thành phố lớn là Hà Nội và Hồ Chí Minh vừa mới mở cửa trở lại sau thời gian dài bị ảnh hƣởng bởi đại dịch Covid - 19. Có thể thấy rằng những doanh nghiệp, hộ kinh doanh gia đình hay những cá nhân đều phải gánh chịu những rủi ro mang tính hệ thống này. Bàn về lĩnh vực tài chính ngân hàng - huyết mạch của nền kinh tế với vai trò: duy trì sự ổn định của tỷ giá và tiền tệ, kiểm soát lạm phát, thúc đẩy hoạt động đầu tƣ và phát triển kinh doanh… thì trƣớc những biến động trên toàn cầu vừa là cơ hội nhƣng cũng là thách thức đối với ngành. Thu hẹp về hoạt động kinh doanh của các ngân hàng thƣơng mại thì hoạt động cho vay là nghiệp vụ cơ bản, trọng yếu đem lại lợi nhuận lớn cho ngân hàng.
Hoạt động cho vay đƣợc ngân hàng chia làm hai đối tƣợng: cho vay cá nhân và cho vay khách hàng doanh nghiệp. Chính vì hoạt động cho vay khách hàng doanh nghiệp chiếm tỷ trọng cao nhất và là mảng kinh doanh chủ lực tại ngân hàng nên tác giả muốn tìm hiểu hoạt động này đã thay đổi nhƣ thế nào trong giai đoạn gần đây. 2 Ngân hàng Thƣơng mại Cổ phần Đầu tƣ và Phát triển Việt Nam là ngân hàng thƣơng mại lớn nhất Việt Nam xét theo quy mô tổng tài sản (tính đến tháng 9/2021). Chi nhánh Sở giao dịch 2 là một trong những chi nhánh lớn nhất tại ngân hàng này toạ lạc ngay trung tâm quận 1-Thành Phố Hồ Chí Minh.
Với thế mạnh hơn 26 năm thành lập của mình, chi nhánh sỡ hữu lƣợng khách hàng bền vững và tiềm năng nhƣ: Công ty Cổ phần Phúc Sinh, Công ty Cổ phần tập đoàn Lộc Trời, Công ty Cổ phần Thƣơng mại Đầu tƣ Dầu khí Nam Sông Hậu, Công ty Trách nhiệm hữu hạn Thƣơng mại và Dịch vụ Long Hƣng. Chính vì những lý do trên, tác giả quyết định chọn: “Hoạt động cho vay khách hàng doanh nghiệp tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Đầu tư và Phát triển Việt Nam – Chi nhánh Sở giao dịch 2” làm đề tài nghiên cứu. MỤC TIÊU CỦA ĐỀ TÀI 2. Mục tiêu tổng quát Đánh giá kết quả hoạt động cho vay khách hàng doanh nghiệp tại Ngân hàng Thƣơng mại Cổ phần Đầu tƣ và Phát triển Việt Nam – Chi nhánh Sở giao dịch 2.
Từ kết quả có đƣợc đề xuất giải pháp khắc phục nhƣợc điểm và phát triển hoạt động. Mục tiêu cụ thể Đánh giá kết quả hoạt động cho vay khách hàng doanh nghiệp tại Ngân hàng Thƣơng mại Cổ phần Đầu tƣ và Phát triển Việt Nam – Chi nhánh Sở giao dịch 2. Đề xuất giải pháp khắc phục nhƣợc điểm và phát triển hoạt động cho vay khách hàng doanh nghiệp tại Ngân hàng Thƣơng mại Cổ phần Đầu tƣ và Phát triển Việt Nam – Chi nhánh Sở giao dịch 2. CÂU HỎI NGHIÊN CỨU Nhằm sáng tỏ các mục tiêu cụ thể ở trên, bài viết sẽ tập trung trả lời những câu hỏi sau: - Thực trạng hoạt động cho vay khách hàng doanh nghiệp tại Ngân hàng Thƣơng mại Cổ phần Đầu tƣ và Phát triển Việt Nam – Chi nhánh Sở giao dịch 2 trong giai đoạn 2017-2021 nhƣ thế nào? 3 - Có những giải pháp nào để mở rộng và phát triển hoạt động này trong thời gian tới? 4.
ĐỐI TƢỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU - Đối tƣợng nghiên cứu: Toàn bộ những vấn đề liên quan đến hoạt động cho vay khách hàng doanh nghiệp tại Ngân hàng Thƣơng mại Cổ phần Đầu tƣ và Phát triển Việt Nam – Chi nhánh Sở giao dịch 2 - Phạm vi nghiên cứu Về không gian: Nghiên cứu đƣợc thực hiện tại Ngân hàng Thƣơng mại Cổ phần Đầu tƣ và Phát triển Việt Nam – Chi nhánh Sở giao dịch 2 Về thời gian: từ năm 2017-2021 5. PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU - Phƣơng pháp thu thập số liệu: tra cứu, tổng hợp các thông tin từ các hợp đồng, báo cáo, quyết định về hoạt động cho vay mà Ngân hàng Thƣơng mại Cổ phần Đầu tƣ và Phát triển Việt Nam – Chi nhánh Sở giao dịch 2 cung cấp. Bên cạnh đó, tìm hiểu các thông tin trên truyền thông, báo chí liên quan đến hoạt động này. - Phƣơng pháp thống kê mô tả: từ những số liệu thu thập đƣợc tiến hành tóm tắt, tính toán, mô tả để phản ánh tổng quát các đối tƣợng nghiên cứu.
- Phƣơng pháp phân tích, so sánh (theo chiều dọc và chiều ngang): nhằm nổi bật mức độ và xu hƣớng biến động của các đối tƣợng nghiên cứu qua từng giai đoạn. Từ các phƣơng pháp trên lựa chọn ra đƣợc các chỉ tiêu cụ thể để đánh giá hoạt động cho vay tại Ngân hàng Thƣơng mại Cổ phần Đầu tƣ và Phát triển Việt Nam – Chi nhánh Sở giao dịch 2 và đề xuất các giải pháp khắc phục. TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU Trong quá khứ, đã có rất nhiều tác giả nghiên cứu về hoạt động cho vay khách hàng doanh nghiệp tại các ngân hàng thƣơng mại phải kể đến nhƣ sau: Lê Kim Dung (2018) với đề tài “Hoạt động cho vay khách hàng doanh nghiệp tại Ngân hàng Thương mại Cổ Phần Đầu tư và Phát triển Việt Nam- Chi nhánh Thành phố Hồ Chí Minh”. Nghiên cứu góp phần hệ thống lại các cơ sở lý luận về cho vay khách hàng doanh nghiệp của ngân hàng thƣơng mại nói chung và Ngân hàng Thƣơng mại Cổ Phần Đầu tƣ và Phát triển Việt Nam- Chi nhánh Thành phố Hồ Chí Minh nói riêng.
Tác giả đã nêu ra hai nhóm chỉ tiêu về quy mô (dƣ nợ, cơ cấu dƣ nợ, số lƣợng khách hàng.) và về hiệu quả (nợ xấu, tỷ lệ thu nhập lãi thuần…) để đánh giá hiệu quả hoạt động cho vay của khách hàng doanh nghiệp. Ngoài ra, tác giả cũng chỉ ra hoạt động cho vay khách hàng doanh nghiệp tại chi nhánh chỉ tập trung vào các doanh nghiệp lớn còn đối với các doanh nghiệp vừa và nhỏ hay doanh nghiệp thuộc khối ngành ƣu tiên vẫn chƣa đạt nhiều thành tựu. Trần Phú (2019) với đề tài “Phát triển hoạt động cho vay khách hàng doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Ngân hàng Thương mại Cổ Phần Sài Gòn Công Thương - Chi nhánh Bình Thuận”. Luận văn đƣa ra một cơ sở lý luận khá hoàn chỉnh về tín dụng ngân hàng và vai trò của nó đối với sự phát triển của các doanh nghiệp vừa và nhỏ.
Tác giả đã đề ra các giả pháp để mở rộng cho vay doanh nghiệp vừa và nhỏ nhƣ cải tiến thủ tục cho vay, mở rộng huy động vốn, phát triển sản phẩm. Đối với việc nâng cao hiệu quả cho vay tác giả đề xuất nên cải tiến quy trình vay, nâng cao chất lƣợng thẩm định, chú trọng đào tạo nhân sự.Về phía cơ quan quản lý nhà nƣớc cần phải hoàn thiện pháp luật về xử lí tài sản đảm bảo và vai trò của trung tâm thông tin tín dụng cần đƣợc phát huy. Lê Thanh Hải (2020) với đề tài “Nâng cao hiệu quả hoạt động cho vay khách hàng doanh nghiệp tại Ngân hàng Thương mại Cổ Phần Kỹ Thương Việt Nam – Chi nhánh Đồng Nai”. Tác giả đã khảo lƣợc từ các nghiên cứu trƣớc để đƣa ra cơ sở lý luận chung về hiệu quả hoạt động cho vay khách hàng doanh nghiệp tại 5 ngân hàng thƣơng mại, trong đó cũng bao gồm tiêu chí đánh giá hiệu quả hoạt động cho vay khách hàng doanh nghiệp.
Nguyễn Đạt Thắng (2020) với đề tài “Quản trị rủi ro cho vay khách hàng doanh nghiệp tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam - Chi Nhánh Khu công nghiệp Sóng Thần”. Luận văn đã chỉ ra những hạn chế trong công tác quản trị rủi ro cho vay khách hàng doanh nghiệp tại chi nhánh nhƣ việc chi nhánh không có chức danh hỗ trợ tín dụng hay xử lý nợ xấu mà các công việc đó đều do cán bộ phòng quan hệ khách hàng thực hiện. Thêm vào đó, việc chấm điểm phi tài chính trong việc xếp hạng khách hàng doanh nghiệp vẫn dựa trên đánh giá chủ quan của ngƣời chấm chƣa tiệm cận đƣợc với quốc tế. Nguyễn Quốc Trí (2020) với đề tài “Các yếu tố tác động đến hoạt động cho vay khách hàng doanh nghiệp tại Sacombank – Chi Nhánh quận 11”.
Sau khi phân tích hồi quy, tác giả đã chỉ ra bốn yếu tố gồm nhân viên cho vay, quy trình cho vay, chính sách cho vay, nguồn vốn huy động tác động cùng chiều đến hoạt động cho vay khách hàng doanh nghiệp tại chi nhánh. Trong khi đó, yếu tố khả năng cạnh tranh lại tác động ngƣợc chiều. Wang Duyên Sang (2021) với đề tài “Phát triển cho vay khách hàng doanh nghiệp tại Ngân hàng Thương mại Cổ Phần Nam Á – Chi Nhánh Lý Thường Kiệt”. Tác giả đã đƣa ra các giải pháp cụ thể để phát triển cho vay khách hàng doanh nghiệp tại chi nhánh cụ thể nhƣ: Tăng cƣờng thực hiện các giải pháp Marketing; Cải tiến quy trình cho vay; Đa dạng hóa sản phẩm; Nâng cao hiệu quả công tác thẩm định; Phân tán rủi ro trong cho vay khách hàng doanh nghiệp; Đầu tƣ nâng cao hệ thống công nghệ thông tin; Nâng cao chất lƣợng nguồn nhân lực.
Tóm lại, đã có rất nhiều những nghiên cứu trƣớc đây liên qua đến hoạt động cho vay khách hàng doanh nghiệp. Tuy nhiên, xét về mặt không gian lẫn thời gian thì đây là một đề tài hoàn toàn mới vì vẫn chƣa đƣợc đề cập trong các công trình nghiên cứu trƣớc đây. ĐÓNG GÓP CỦA NGHIÊN CỨU Về mặt lý thuyết: từ việc khảo lƣợc các nghiên cứu trong quá khứ nghiên cứu đã chỉ ra thực trạng hoạt động cho vay khách hàng doanh nghiệp tại các ngân hàng thƣơng mại.