Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế và áp lực cạnh tranh gia tăng trong lĩnh vực bất động sản tại Việt Nam, văn hóa doanh nghiệp được xác định là nền tảng định hình bản sắc, duy trì sự gắn kết nội bộ và nâng cao năng lực thích ứng của tổ chức. Đối với các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực dịch vụ và phân phối bất động sản, sự biến động của thị trường đòi hỏi sự đồng thuận cao về tư tưởng, mục tiêu và quy chuẩn ứng xử của toàn bộ đội ngũ nhân sự.

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Chu Văn Quyến (chuyên ngành Quản trị kinh doanh, Trường Đại học Thăng Long) tập trung nghiên cứu thực tiễn quản trị tại Công ty Cổ phần Dịch vụ và Đầu tư Tân Long (Tân Long Land). Bối cảnh thực tiễn cho thấy sau 20 năm hình thành và mở rộng từ quy mô công ty trách nhiệm hữu hạn sang công ty cổ phần, doanh nghiệp đối mặt với yêu cầu chuẩn hóa môi trường làm việc, củng cố sự gắn bó của nhân viên và duy trì hiệu quả hoạt động trong giai đoạn thị trường bất động sản gặp nhiều biến động vĩ mô (2021–2023).

Mục tiêu nghiên cứu: Mục tiêu tổng quát của đề tài là phân tích thực trạng văn hóa doanh nghiệp tại Công ty Cổ phần Dịch vụ và Đầu tư Tân Long – Trụ sở chính, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp nhằm hoàn thiện và nâng cao hiệu quả văn hóa tổ chức.

Nhiệm vụ nghiên cứu:

  1. Hệ thống hóa cơ sở lý thuyết về văn hóa doanh nghiệp và các mô hình đánh giá văn hóa tổ chức.
  2. Phân tích thực trạng văn hóa doanh nghiệp tại Công ty Cổ phần Dịch vụ và Đầu tư Tân Long – Trụ sở chính; đánh giá các ưu điểm, nhược điểm trong việc triển khai văn hóa tại đơn vị.
  3. Đề xuất các nhóm giải pháp cụ thể, khả thi nhằm hoàn thiện văn hóa doanh nghiệp tại Công ty Cổ phần Dịch vụ và Đầu tư Tân Long.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

  • Đối tượng nghiên cứu: Văn hóa doanh nghiệp và công tác xây dựng, hoàn thiện văn hóa doanh nghiệp tại tổ chức.
  • Phạm vi không gian: Công ty Cổ phần Dịch vụ và Đầu tư Tân Long – Trụ sở chính (địa chỉ: Số 39B, đường Xuân Diệu, Phường Quảng An, Quận Tây Hồ, Hà Nội).
  • Phạm vi thời gian:
    • Dữ liệu thứ cấp: Thu thập và đánh giá số liệu hoạt động sản xuất kinh doanh giai đoạn 2021 – 2023.
    • Dữ liệu sơ cấp: Tiến hành khảo sát thực nghiệm trong thời gian từ ngày 15/06/2024 đến ngày 15/08/2024.
  • Phạm vi nội dung: Tập trung khảo sát, đánh giá 3 cấp độ văn hóa tổ chức theo khung lý thuyết của Edgar H. Schein và các nhân tố ảnh hưởng.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khóa luận thiết lập nền tảng lý luận dựa trên việc đối chiếu các định nghĩa kinh điển và mô hình phân tích cấu trúc văn hóa doanh nghiệp:

  • Khung khái niệm và lý thuyết nền tảng:

    • Định nghĩa văn hóa: Tác giả dẫn chiếu định nghĩa văn hóa theo nghĩa rộng của Edward Burnett Tylor (1874), Chủ tịch Hồ Chí Minh (1943), UNESCO (2001) và Từ điển Tiếng Việt.
    • Định nghĩa văn hóa doanh nghiệp: Trích dẫn định nghĩa của Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO), PGS.TS Dương Thị Liễu (2009) và định nghĩa của Edgar H. Schein (2010).
    • Mô hình 3 cấp độ văn hóa doanh nghiệp của Edgar H. Schein: Khung phân tích cốt lõi của khóa luận, gồm:
      1. Cấp độ 1: Các quá trình và cấu trúc hữu hình (Kiến trúc nội - ngoại thất, biểu tượng logo/slogan, lễ nghi và lễ hội hàng năm, cách ăn mặc và đồng phục, ấn phẩm truyền thông, thái độ và cung cách ứng xử của nhân viên).
      2. Cấp độ 2: Những giá trị được tuyên bố (Sứ mệnh, tầm nhìn, mục tiêu, định hướng chiến lược).
      3. Cấp độ 3: Những quan niệm chung (Giá trị cốt lõi, những câu nói thể hiện quan niệm chung ngầm hiểu).
    • Các yếu tố ảnh hưởng đến văn hóa doanh nghiệp: Phân loại thành nhóm yếu tố bên trong (người đứng đầu/chủ doanh nghiệp, lịch sử - truyền thống, ngành nghề kinh doanh, hình thức sở hữu, mối quan hệ nội bộ) và nhóm yếu tố bên ngoài (khách hàng, văn hóa xã hội và dân tộc, thể chế xã hội, quá trình toàn cầu hóa).
    • Bài học kinh nghiệm thực tiễn: Phân tích tình huống xây dựng văn hóa doanh nghiệp tại Tập đoàn Vingroup dựa trên hệ giá trị "Chất lượng - Đổi mới - Uy tín - Trách nhiệm" để rút ra 4 bài học ứng dụng cho doanh nghiệp bất động sản quy mô vừa và nhỏ.

  • Phương pháp nghiên cứu:

    • Phương pháp phân tích lý thuyết: Tổng hợp tài liệu, giáo trình quản trị học, bài báo khoa học nhằm xây dựng khung đánh giá văn hóa tổ chức.
    • Phương pháp thu thập dữ liệu thứ cấp: Thu thập báo cáo tài chính, báo cáo hoạt động thường niên giai đoạn 2021–2023 từ Phòng Tài chính – Kế toán và Phòng Tuyển dụng và Nhân sự.
    • Phương pháp thu thập và xử lý dữ liệu sơ cấp: Điều tra bằng bảng hỏi cấu trúc kết hợp phỏng vấn nội bộ:
      • Quy mô tổng thể tại trụ sở chính: $N = 89$ nhân sự.
      • Cỡ mẫu tối thiểu theo công thức Slovin ($e = 0{,}05$): $n = \frac{N}{1 + N \times e^2} = \frac{89}{1 + 89 \times 0{,}05^2} \approx 73$ nhân viên.
      • Quá trình triển khai: Phát ra 85 phiếu khảo sát, thu về 82 phiếu, số phiếu hợp lệ đưa vào phân tích là 77 phiếu (đạt tỷ lệ 90,58% so với số phiếu phát ra, cao hơn cỡ mẫu tối thiểu 73).
      • Phương pháp phân tích: Thống kê mô tả, tính toán tỷ lệ phần trăm theo từng tiêu chí thuộc 3 cấp độ văn hóa và tổng hợp ý kiến định tính từ ban lãnh đạo, các phòng ban.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý thuyết về văn hoá doanh nghiệp

Chương này khái quát toàn bộ nền tảng lý luận về văn hóa và văn hóa doanh nghiệp:

  • Trình bày vai trò của văn hóa doanh nghiệp đối với tổ chức: tạo bản sắc riêng, tạo lợi thế cạnh tranh, nâng cao hiệu quả kinh doanh, thu hút và giữ chân nhân tài.
  • Đi sâu vào cấu trúc 3 cấp độ văn hóa của Edgar H. Schein; phân tích chi tiết từng thành tố cấu thành từ bề mặt hữu hình đến các tầng nhận thức sâu kín.
  • Xác định hệ thống các nhân tố bên trong và bên ngoài chi phối sự hình thành, biến đổi của văn hóa tổ chức.
  • Đúc kết 4 bài học kinh nghiệm từ mô hình văn hóa Tập đoàn Vingroup: (1) Văn hóa là yếu tố then chốt cho phát triển bền vững; (2) Con người đóng vai trò trung tâm; (3) Văn hóa phải tương thích với chiến lược kinh doanh; (4) Văn hóa tác động trực tiếp đến thương hiệu và uy tín bên ngoài.

Chương 2: Thực trạng văn hoá doanh nghiệp tại Công ty Cổ phần Dịch vụ và Đầu tư Tân Long – Trụ sở chính

Chương 2 trình bày tổng quan về tổ chức và thực trạng triển khai văn hóa tại đơn vị:

  • Khái quát đơn vị: Thành lập năm 2004 bởi ông Lê Tiến Liêm, trụ sở tại 39B Xuân Diệu, Tây Hồ, Hà Nội; chuyển đổi thành CTCP năm 2013; ký kết hợp tác chiến lược với VPBank năm 2022. Cơ cấu tổ chức gồm Đại hội đồng cổ đông, Hội đồng quản trị, Ban kiểm soát, Tổng Giám đốc, 5 Phó Tổng Giám đốc, các Giám đốc kinh doanh, Giám đốc hành chính nhân sự, hệ thống các phòng ban chuyên môn và các văn phòng đại diện tại Hà Nội, các tỉnh, nghỉ dưỡng.
  • Kết quả kinh doanh 2021–2023:
    • Năm 2022, doanh thu đạt 1.580.618.395 VNĐ (tăng 29,99% so với 2021), lợi nhuận sau thuế đạt 442.256 VNĐ (tăng 6,99%).
    • Năm 2023, doanh thu giảm 65,49% xuống 615.395.395 VNĐ; tổng chi phí giảm 52,7% xuống 580.296 VNĐ; lợi nhuận sau thuế giảm 94,28% xuống mức 25.504 VNĐ do ảnh hưởng suy thoái chung của thị trường bất động sản và vướng mắc pháp lý dự án (như Harmony Square, Athena Complex).
  • Đánh giá thực trạng theo 3 cấp độ văn hóa (kết quả khảo sát 77 nhân viên):
    • Cấp độ 1 (Quá trình và cấu trúc hữu hình): Trụ sở chính khang trang, có hệ thống nhận diện thương hiệu logo/slogan rõ ràng; tổ chức định kỳ các sự kiện (Year End Party 2023 "Tết sum vầy, năm mới rồng bay", du lịch "Together We Shine" tại Quy Nhơn 2022, giải bóng đá Tân Long Winter Cup 2022, chương trình "Giáng sinh ấm áp – Trao gửi yêu thương"); áp dụng đồng phục polo và sơ mi trắng. Tuy nhiên, kiến trúc văn phòng còn thiếu không gian tiện ích (pantry), cơ cấu giải thưởng nội bộ chưa đa dạng, việc thực thi quy chế đồng phục chưa đồng đều giữa các bộ phận.
    • Cấp độ 2 (Những giá trị được tuyên bố): Sứ mệnh, tầm nhìn, mục tiêu và định hướng chiến lược đã được ban hành văn bản. Mặc dù vậy, mức độ hiểu sâu và gắn kết của nhân viên mới đối với chiến lược dài hạn vẫn có khoảng cách nhất định.
    • Cấp độ 3 (Những quan niệm chung): Giá trị cốt lõi và các khẩu hiệu hành động bước đầu tạo được sự đồng thuận trong ứng xử, nhưng chưa được cụ thể hóa thành tiêu chuẩn hành vi chi tiết trong xử lý công việc hàng ngày.
  • Đánh giá ưu, nhược điểm: Xác định rõ các điểm mạnh về tính gắn kết nội bộ và nhận diện thương hiệu, đồng thời chỉ ra các hạn chế về cơ sở vật chất, hệ thống tài liệu hóa quy chuẩn văn hóa và công tác truyền thông nội bộ.

Chương 3: Một số giải pháp nhằm hoàn thiện văn hoá doanh nghiệp tại Công ty Cổ phần Dịch vụ và Đầu tư Tân Long

Chương 3 đề xuất định hướng và giải pháp hoàn thiện văn hóa doanh nghiệp theo từng cấp độ:

  • Định hướng phát triển: Bám sát chiến lược kinh doanh giai đoạn mới của Tân Long Land và định hướng xây dựng môi trường làm việc chuyên nghiệp, minh bạch.
  • Hệ thống giải pháp cụ thể:
    • Giải pháp cho Cấp độ 1: Đề xuất quy hoạch lại không gian làm việc (bổ sung khu vực Pantry, phương án kiến trúc tòa nhà mới); chuẩn hóa và bổ sung mẫu đồng phục công sở (vest, váy công sở bên cạnh áo polo/sơ mi); đa dạng hóa danh mục khen thưởng và tổ chức sự kiện gắn kết định kỳ; nâng cao chất lượng các ấn phẩm truyền thông nội bộ (tạp chí nội bộ, catalogue dự án).
    • Giải pháp cho Cấp độ 2: Rà soát, chuẩn hóa văn bản tuyên bố sứ mệnh, tầm nhìn; tổ chức các buổi phổ biến mục tiêu chiến lược và lồng ghép nội dung định hướng doanh nghiệp vào chương trình đào tạo hội nhập cho nhân viên mới.
    • Giải pháp cho Cấp độ 3: Đẩy mạnh truyền thông và thực hành giá trị cốt lõi; xây dựng sổ tay văn hóa doanh nghiệp chứa đựng các quy tắc ứng xử chuẩn mực; lan tỏa các thông điệp hành động thông qua vai trò gương mẫu của đội ngũ cán bộ quản lý.
    • Các giải pháp hỗ trợ khác: Tăng cường ứng dụng công nghệ trong quản trị nội bộ; cải thiện chính sách đãi ngộ, phúc lợi và hoàn thiện cơ chế đánh giá hiệu quả công việc gắn liền với tiêu chí văn hóa.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận cung cấp bức tranh dữ liệu chi tiết về thực trạng tài chính và văn hóa doanh nghiệp tại Công ty Cổ phần Dịch vụ và Đầu tư Tân Long – Trụ sở chính:

Tổng hợp kết quả hoạt động kinh doanh giai đoạn 2021 – 2023

Chỉ tiêu tài chính Năm 2021 (VNĐ) Năm 2022 (VNĐ) Năm 2023 (VNĐ) Chênh lệch 2022/2021 (%) Chênh lệch 2023/2022 (%)
Tổng doanh thu Cơ sở tính toán 1.580.618.395 615.395.395 +29,99% -65,49%
Tổng chi phí 853.000.000 1.337.000.000 580.296.000 +43,82% -52,70%
Lợi nhuận trước thuế 517.258.983 554.243.000 34.697.000 +7,15% -93,84%
Thuế TNDN hiện hành 103.922.624 111.987.000 8.595.000 +7,76% -92,10%
Lợi nhuận sau thuế 413.336.359 442.256.000 25.504.000 +6,99% -94,28%

(Nguồn: Số liệu trích xuất từ Báo cáo tài chính của Phòng Tài chính – Kế toán trong văn bản khóa luận)

Đóng góp thực tiễn và học thuật của tác giả

  • Về mặt học thuật: Vận dụng đầy đủ mô hình 3 cấp độ của Edgar H. Schein vào bối cảnh doanh nghiệp phân phối dịch vụ bất động sản tại Việt Nam; cung cấp phương pháp xác định cỡ mẫu đại diện ($n = 77$) theo công thức Slovin trong phạm vi doanh nghiệp quy mô nhỏ tại trụ sở chính.
  • Về mặt thực tiễn: Khóa luận chỉ ra mối liên hệ giữa sự suy giảm kết quả kinh doanh năm 2023 và nhu cầu cấp thiết phải củng cố nội lực thông qua văn hóa doanh nghiệp. Tác giả đề xuất các giải pháp mang tính ứng dụng trực tiếp tại Tân Long Land: bản vẽ thiết kế không gian pantry văn phòng, mẫu quy chế trang phục (vest/váy công sở), cơ cấu giải thưởng nội bộ và các bước truyền thông giá trị cốt lõi.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Dựa trên phạm vi và nội dung trình bày trong văn bản, công trình tồn tại một số hạn chế và định hướng nghiên cứu mở rộng:

  • Hạn chế của đề tài:

    • Phạm vi khảo sát sơ cấp mới chỉ thực hiện đối với 77 nhân sự tại Trụ sở chính (Hà Nội), chưa tiến hành điều tra mở rộng trên toàn bộ hơn 800 chuyên viên, cộng tác viên thuộc hệ thống chi nhánh các tỉnh và văn phòng nghỉ dưỡng.
    • Dữ liệu thứ cấp phản ánh giai đoạn thị trường bất động sản gặp khủng hoảng nặng nề (2021–2023), do đó các chỉ số tài chính có sự biến động đột biến, chưa phản ánh trạng thái hoạt động ở chu kỳ ổn định dài hạn.
    • Nghiên cứu tập trung vào mô hình của Edgar H. Schein, chưa so sánh định lượng văn hóa Tân Long Land với các mô hình văn hóa tổ chức khác (như mô hình của Cameron & Quinn, Denison).

  • Hướng nghiên cứu tiếp theo:

    • Mở rộng phạm vi điều tra sang toàn bộ mạng lưới chi nhánh, văn phòng đại diện tại các tỉnh để đánh giá sự phân hóa văn hóa theo vùng miền.
    • Đo lường tác động định lượng cụ thể của việc thực thi văn hóa doanh nghiệp đối với hiệu suất kinh doanh (KPI) và tỷ lệ giữ chân nhân sự môi giới bất động sản.

Giá trị tham khảo

Báo cáo khóa luận mang lại giá trị tham khảo rõ ràng cho các nhóm đối tượng:

  • Sinh viên ngành Quản trị kinh doanh, Quản trị nhân lực: Cung cấp mẫu cấu trúc khóa luận chuẩn mực theo mô hình 3 cấp độ của Edgar H. Schein; phương pháp tính toán cỡ mẫu khảo sát thực tế và cách thức phân tích dữ liệu khảo sát kết hợp báo cáo tài chính.
  • Nhà nghiên cứu và người thực hiện đề tài văn hóa tổ chức: Tham khảo nguồn tài liệu tổng quan lý thuyết về văn hóa (các định nghĩa của Schein, Tylor, UNESCO, Dương Thị Liễu) và bài học thực tiễn từ Vingroup.
  • Ban lãnh đạo và bộ phận nhân sự tại các công ty bất động sản quy mô vừa và nhỏ: Tham khảo hệ thống giải pháp tổ chức không gian làm việc, quản lý đồng phục, thiết kế hoạt động phong trào và lộ trình văn bản hóa các giá trị cốt lõi nhằm ổn định tổ chức trong giai đoạn thị trường biến động.

Câu hỏi thường gặp

1. Khóa luận sử dụng mô hình lý thuyết nào làm khung phân tích chính cho thực trạng văn hóa tại Công ty Tân Long?
Khóa luận sử dụng mô hình 3 cấp độ văn hóa doanh nghiệp của Edgar H. Schein (2010), phân loại văn hóa thành: Cấp độ 1 (Quá trình và cấu trúc hữu hình), Cấp độ 2 (Những giá trị được tuyên bố), và Cấp độ 3 (Những quan niệm chung).

2. Quy mô mẫu khảo sát thực tế tại Trụ sở chính Công ty Tân Long được tính toán và thực hiện như thế nào?
Từ quy mô tổng thể $N = 89$ cán bộ nhân viên tại trụ sở chính, tác giả áp dụng công thức Slovin với sai số cho phép $e = 0{,}05$ để xác định cỡ mẫu tối thiểu là 73 nhân viên. Quá trình khảo sát phát ra 85 phiếu, thu về 82 phiếu và có 77 phiếu hợp lệ được đưa vào xử lý dữ liệu (thời gian khảo sát từ 15/06/2024 đến 15/08/2024).

3. Tình hình kinh doanh của Công ty Tân Long biến động như thế nào trong giai đoạn 2021–2023?
Năm 2022, doanh thu tăng trưởng 29,99% (đạt 1.580.618.395 VNĐ) và lợi nhuận sau thuế đạt 442.256 VNĐ. Năm 2023, do khó khăn chung của ngành bất động sản và các dự án chưa đủ điều kiện bàn giao, doanh thu giảm 65,49% (đạt 615.395.395 VNĐ), dẫn đến lợi nhuận sau thuế giảm 94,28% (đạt 25.504 VNĐ).

4. Khóa luận đã đúc kết những bài học kinh nghiệm gì từ mô hình văn hóa của Tập đoàn Vingroup?
Khóa luận rút ra 4 bài học: (1) Văn hóa là yếu tố then chốt quyết định sự phát triển bền vững; (2) Yếu tố con người đóng vai trò trung tâm thông qua đào tạo và đãi ngộ; (3) Văn hóa phải phù hợp và nhất quán với chiến lược kinh doanh; (4) Hoàn thiện văn hóa nội bộ có tác động trực tiếp đến việc xây dựng hình ảnh thương hiệu và uy tín bên ngoài.

5. Tác giả đề xuất những giải pháp cụ thể nào nhằm hoàn thiện Cấp độ 1 (quá trình và cấu trúc hữu hình) tại Tân Long Land?
Các giải pháp cấp độ 1 gồm: Thiết kế bổ sung không gian Pantry văn phòng, đề xuất phương án kiến trúc tòa nhà mới, ban hành mẫu đồng phục vest và váy công sở bổ sung, đa dạng hóa danh mục khen thưởng và nâng cao chất lượng ấn phẩm nội bộ (tạp chí, catalogue).

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Chu Văn Quyến đã hoàn thành mục tiêu hệ thống hóa cơ sở lý thuyết về văn hóa doanh nghiệp và phân tích toàn diện thực trạng tại Trụ sở chính Công ty Cổ phần Dịch vụ và Đầu tư Tân Long theo mô hình 3 cấp độ của Edgar H. Schein. Nghiên cứu chỉ ra những thành tố văn hóa đã được xây dựng, nhận diện các hạn chế về cơ sở vật chất, truyền thông nội bộ và tác động từ sự suy giảm kinh doanh giai đoạn 2021–2023. Hệ thống giải pháp được đề xuất mang tính cụ thể, bám sát thực tế vận hành của doanh nghiệp và cung cấp tài liệu tham khảo có giá trị học thuật lẫn ứng dụng thực tiễn trong chuyên ngành Quản trị kinh doanh.