CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1.1 Tính cấp thiết của đề tài Ngày nay, doanh nghiệp Việt Nam đang đứng trước những cơ hội mới. Việt Nam đã chính thức trở thành thành viên của WTO, do vậy mọi hoạt động của nền kinh tế phải theo quy luật chung cùng với những luật lệ mới được áp dụng trên thế giới, cho nên các doanh nghiệp cũng cần phải phát triển đủ mạnh để có thể hòa nhập. Quá trình toàn cầu hóa đem đến cho doanh nghiệp Việt Nam rất nhiều cơ hội nhưng bên cạnh đó cũng tồn tại không ít những thách thức. Toàn cầu hóa kinh tế đòi hỏi việc xây dựng văn hóa doanh nghiệp phải có những lựa chọn đúng đắn và sáng suốt.
Không thể để xảy ra tình trạng quốc tế văn hóa doanh nghiệp, mà phải trên cơ sở văn hóa Việt Nam để thu hút tinh hoa của nhân loại, sáng tạo ra văn hóa doanh nghiệp nhưng phù hợp với tình hình và bản sắc văn hóa Việt Nam. Văn hóa doanh nghiệp có vị trí và vai trò rất quan trọng trong sự phát triển của mỗi doanh nghiệp, bởi vì bất kỳ một doanh nghiệp nào nếu không xây dựng văn hóa cho riêng mình thì doanh nghiệp đó khó có thể đứng vững và tồn tại lâu bền được. Văn hóa doanh nghiệp chính là tài sản vô hình của mỗi doanh nghiệp. Cùng với sự phát triển của nền kinh tế thị trường thì việc xây dựng văn hóa doanh nghiệp là một việc làm hết sức cần thiết.
Cùng với vốn, cơ sở vật chất, khoa học kỹ thuật,… thì vấn đề xây dựng văn hóa doanh nghiệp là vấn đề được quan tâm nhất hiện nay của mọi doanh nghiệp. Khi xây dựng doanh nghiệp, nhiều người chỉ chú trọng đến vấn đề cơ cấu, tổ chức, nhân sự và thị trường, một số khác thì coi trọng yếu tố giao tiếp làm mục tiêu để xây dựng văn hóa. Nhưng những vấn đề đó chỉ là một phần để đánh giá về sự hoạt động của doanh nghiệp và là một phần để hình thành nên văn hóa doanh nghiệp. Những ai nhận thức sâu sắc về giá trị của một doanh nghiệp thì phải đánh giá về tầm nhìn, sứ mệnh và giá trị cốt lõi của doanh nghiệp đó.
Cho nên văn hóa doanh nghiệp chính là một phương chỉ nam, mục đích sống của doanh nghiệp, giúp doanh nghiệp thu hút và gìn giữ nhân tài, gắn kết các thành viên trong doanh nghiệp, khơi dậy niềm tin niềm tự hào về doanh nghiệp, đảm bảo sự trường tồn của doanh nghiệp, là tâm niệm về mục đích tồn tại của doanh nghiệp đó. 2 Khi nhận ra được tầm quan trọng của văn hóa doanh nghiệp, các chủ doanh nghiệp không ngừng đặt ra những câu hỏi văn hóa doanh nghiệp thực chất là như thế nào? Thành lập ngày 13/09/1988, FPT đã liên tục phát triển và trở thành một trong những Tập đoàn Kinh tế - Công nghệ hàng đầu Việt Nam, lấy đội ngũ cán bộ công nghệ làm nền tảng, đội ngũ cán bộ kinh doanh làm động lực, bằng lao động sáng tạo và sự tận tụy, tạo ra các giá trị gia tăng cho khách hàng. Trong nhiều năm qua, FPT đã gặt hái được nhiều thành công quan trọng trong các lĩnh vực như: Phân phối các sản phẩm công nghệ thông tin và điện thoại di động; Tích hợp hệ thống; Giải pháp và xuất khẩu phần mềm; dịch vụ ERP; Cung cấp các giải pháp - dịch vụ viễn thông và Internet; Lắp ráp máy tính; Cung cấp dịch vụ truyền thông và giải trí; Đào tạo nguồn nhân lực… Khó lòng định nghĩa văn hóa công ty ngoài đặc tính văn hóa của nó, đó là: sự chia sẻ chung những niềm tin, giá trị, tính cách, hành động, tiêu chuẩn của các thành viên FPT. Văn hóa công ty được khởi nguồn từ văn hóa STC.
STC được viết tắt từ chữ Sáng tác Company, là tên một tổ chức không có thật nhưng hiện hữu trong lòng mỗi thành viên FPT. Văn hóa STC thể hiện bằng những bài hát, thơ, kịch và các hình thức khác mang tính sáng tạo và hài hước. Văn hóa STC còn thể hiện ở cách ứng xử giữa người với người trong FPT, một cách ứng xử chân thành, gắn bó thân thiết như ruột thịt. Với văn hóa STC người FPT hiểu nhau hơn, xích lại gần nhau hơn.
Tuy nhiên với sự biến động không ngừng về quy mô kinh doanh và số lượng lao động thì FPT cần phải quan tâm hơn nữa đến việc duy trì và phát triển nền văn hóa đã tạo dựng sao cho phù hợp với sự đa dạng và biến động của FPT Telecom trong thời gian tới. Nắm được tầm quan trọng của vấn đề này, công ty FPT Telecom không ngừng nỗ lực xây dựng văn hóa doanh nghiệp, nâng cao và ngày một hoàn thiện hơn bản sắc văn hóa riêng của doanh nghiệp mình, khẳng định tên tuổi của doanh nghiệp trên trường quốc tế. Vậy làm thế nào để xây dựng một văn hóa doanh nghiệp của FPT Telecom bền vững? Các yếu tố nào tác động đến văn hóa đó? 3 Để trả lời những câu hỏi này tác giả đã chọn đề tài “Các yếu tố ảnh hưởng đến văn hóa doanh nghiệp tại công ty FPT Telecom” làm đề tài nghiên cứu của mình và chọn FPT Telecom nơi tác giả đang tham gia công tác làm đối tượng nghiên cứu vấn đề này.2 Mục tiêu nghiên cứu 1.1 Mục tiêu tổng quát Nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến văn hóa doanh nghiệp tại công ty FPT Telecom. Đồng thời đánh giá các yếu tố văn hóa để đưa ra nhóm các yếu tố hoàn thiện.2 Mục tiêu cụ thể Luận văn này được xây dựng dựa trên các mục tiêu sau đây: - Xác định các yếu tố ảnh hưởng đến văn hóa doanh nghiệp tại công ty FPT Telecom.
- Xây dựng mô hình nghiên cứu và đánh giá kiểm định mô hình các yếu tố ảnh hưởng đến văn hóa doanh nghiệp tại công ty FPT Telecom. - Đo lường sự ảnh hưởng của các yếu tố đã được xác định tới văn hóa doanh nghiệp tại công ty FPT Telecom. - Đưa ra kết luận và đề xuất các hàm ý nhằm góp phần hoàn thiện hoạt động xây dựng văn hóa doanh nghiệp tại công ty FPT Telecom. Đề tài nghiên cứu, hệ thống hóa nhằm làm rõ các khái niệm liên quan đến văn hóa doanh nghiệp, xác định được các yếu tố ảnh hưởng đến việc hình thành và phát triển văn hóa doanh nghiệp tại công ty FPT Telecom và đề xuất những giải pháp nhằm phát huy các yếu tố tác động tích cực đến văn hóa doanh nghiệp.3 Câu hỏi nghiên cứu - Các yếu tố nào ảnh hưởng đến văn hóa doanh nghiệp tại công ty FPT Telecom? - Mô hình nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến văn hóa doanh nghiệp tại công ty FPT Telecom là như thế nào? - Mức độ tác động của từng yếu tố tới quá trình xây dựng và phát triển văn hóa doanh nghiệp tại công ty FPT Telecom như thế nào? - Các hàm ý nào được đưa ra nhằm góp phần hoàn thiện hoạt động xây dựng văn hóa doanh nghiệp tại công ty FPT Telecom? 4 1.4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu - Đối tượng nghiên cứu: Đề tài nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến văn hóa doanh nghiệp nói chung và văn hóa doanh nghiệp tại công ty FPT Telecom nói riêng.
Đối tượng khảo sát chỉ giới hạn trong phạm vi công ty FPT Telecom và các cán bộ lãnh đạo cùng với nhân viên của công ty. - Phạm vi nghiên cứu: Không gian: do thời gian nghiên cứu có hạn nên việc nghiên cứu chỉ tiến hành khảo sát tại công ty FPT Telecom. Thời gian nghiên cứu: + Số liệu thứ cấp được lấy từ năm 2014 – 2017. + Số liệu sơ cấp: được điều tra từ tháng 9 – 12/2017.5 Phương pháp nghiên cứu Nghiên cứu này được thực hiện thông qua hai bước chính: nghiên cứu sơ bộ sử dụng phương pháp định tính và nghiên cứu chính thức sử dụng phương pháp định lượng.
Nghiên cứu định tính: phỏng vấn chuyên gia, tổng hợp các ý kiến của Hội đồng quản trị, Ban Tổng giám đốc cùng với các trưởng phòng, trưởng nhóm trong quá trình hoàn thiện, duy trì và phát triển văn hóa doanh nghiệp tại công ty FPT Telecom. Nghiên cứu định lượng: là nghiên cứu chính thức được sử dụng với kỹ thuật thu thập dữ liệu bằng cách phỏng vấn qua bảng câu hỏi đóng dựa trên quan điểm, ý kiến đánh giá của các quản lý, nhân viên, các cá nhân tham gia vào hoạt động kinh doanh trong công ty FPT Telecom. Toàn bộ dữ liệu hồi đáp sẽ được xử lý với sự hỗ trợ của phần mềm SPSS 23. Thông tin thu thập sẽ được xử lý bằng phần mềm SPSS 23.
Thang đo sau khi được đánh giá bằng phương pháp hệ số tin cậy Cronbach`s Alpha và phân tích nhân tố khám phá EFA, phân tích hồi quy tương quan được sử dụng để kiểm định mô hình nghiên cứu.6 Lược khảo tài liệu nghiên cứu và điểm mới của đề tài Đối với vấn đề về văn hóa doanh nghiệp thì đã có khá nhiều nghiên cứu của nhiều tác giả trong và ngoài nước.1 Nghiên cứu ngoài nước - Nghiên cứu của David H. Maister (2005), “Bản sắc văn hóa doanh nghiệp”, NXB Thống kê, Hà Nội. Tác giả đưa ra kết quả của cuộc nghiên cứu kết hợp những dữ liệu và chứng cứ dựa trên những nhân tố dẫn đến sự thành công về tài chính. Khảo sát 139 văn phòng của 29 công ty trên 15 quốc gia kinh doanh trên 15 mặt hàng với dịch vụ khác nhau, với cùng một câu hỏi đơn giản: quan điểm của cá nhân có tương quan với sự thành công về tài chính hay không? Sau khảo sát, tác giả đưa ra kết luận là có sự tương quan.
Hầu hết các công ty thành công về tài chính đã làm tốt hơn những công ty còn lại, hầu như trên mọi khía cạnh theo quan điểm của nhân viên và những công ty có nhân viên phục vụ tốt này được đánh giá là sinh nhiều tiền lời hơn. Điều này tác động mạnh hơn là những quan điểm đã mang đến những kết quả về tổ chức và phần lớn không thể khác được (David H. Công trình nghiên cứu kể trên đã đề cập đến những nội dung rất sâu sắc và toàn diện của văn hóa doanh nghiệp, sự giao thoa giữa các nền văn hóa doanh nghiệp được tác giả rất quan tâm và đề cập nhiều, tác giả cho rằng văn hóa doanh nghiệp là yếu tố không thể thiếu và cần được coi trọng hàng đầu để doanh nghiệp tồn tại được và tạo lợi thế cạnh tranh trong bối cảnh toàn cầu hóa hiện nay. Tuy nhiên nghiên cứu của tác giả David H.