Hoàn thiện tổ chức kế toán tại ĐH Tài nguyên Môi trường HN - Luận văn Thạc sĩ

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu, đề xuất giải pháp hoàn thiện tổ chức công tác kế toán tại Trường Đại học Tài nguyên và Môi trường Hà Nội, tối ưu hoạt động.

• Tác giả: Nguyễn Anh Tùng
• Người hướng dẫn: PGS.TS. Giang Thị Xuyến
• Trường học: Trường Đại học Thương mại
• Chuyên ngành: Kế toán
• Đề tài: Hoàn thiện tổ chức công tác kế toán tại Trường Đại học Tài nguyên và Môi trường Hà Nội
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Vai trò của tổ chức công tác kế toán trong đơn vị sự nghiệp

Trong bối cảnh các đơn vị sự nghiệp công lập chuyển đổi sang mô hình tự chủ tài chính, vai trò của công tác kế toán ngày càng trở nên quan trọng. Tổ chức công tác kế toán không chỉ là việc ghi chép, phản ánh các nghiệp vụ kinh tế mà còn là công cụ quản lý, kiểm soát và ra quyết định chiến lược. Đối với một cơ sở giáo dục đại học như Trường Đại học Tài nguyên và Môi trường Hà Nội (HUNRE), việc hoàn thiện tổ chức kế toán là yêu cầu cấp thiết để đảm bảo sử dụng hiệu quả nguồn lực, minh bạch tài chính và đáp ứng các quy định của nhà nước. Một hệ thống kế toán được tổ chức khoa học sẽ cung cấp thông tin chính xác, kịp thời, giúp ban lãnh đạo đánh giá đúng thực trạng tài chính, từ đó xây dựng kế hoạch phát triển bền vững. Luận văn của tác giả Nguyễn Anh Tùng (2017) đã chỉ rõ: “Kế toán có vị trí đặc biệt quan trọng, là một trong những công cụ hữu ích nhất trong công tác quản lý. Song, việc sử dụng kế toán trong hệ thống quản lý đạt được hiệu quả đến mức độ nào lại phụ thuộc vào việc tổ chức công tác kế toán trong môi trường hoạt động cụ thể”. Do đó, việc xây dựng một bộ máy kế toán tinh gọn, hiệu quả, áp dụng các chuẩn mực kế toán công Việt Nam (VPSAS) và công nghệ hiện đại là nền tảng để nâng cao hiệu quả kế toán và quản lý tài chính công trong nhà trường.

1.1. Khái niệm và nhiệm vụ của tổ chức công tác kế toán

Tổ chức công tác kế toán được định nghĩa là việc thiết lập và vận hành một hệ thống bao gồm bộ máy kế toán, các quy trình, chính sách và phương pháp nhằm thu thập, xử lý, và cung cấp thông tin tài chính một cách hiệu quả. Nhiệm vụ cốt lõi của công tác này trong một đơn vị sự nghiệp công lập như HUNRE bao gồm: tổ chức hợp lý bộ máy nhân sự kế toán; vận dụng đúng đắn chế độ, chuẩn mực kế toán hiện hành; xây dựng hệ thống thông tin kế toán và hệ thống sổ sách, chứng từ phù hợp; và thiết lập cơ chế kiểm soát nội bộ chặt chẽ. Mục tiêu cuối cùng là đảm bảo thông tin trên báo cáo tài chính trung thực, hợp lý, phục vụ công tác quản lý của nhà trường và các cơ quan chức năng.

1.2. Yêu cầu quản lý tài chính trong bối cảnh tự chủ

Cơ chế tự chủ tài chính theo Nghị định 43/2006/NĐ-CP và sau này là Nghị định 16/2015/NĐ-CP đặt ra những yêu cầu mới cho công tác quản lý tài chính công. Các trường đại học phải chủ động cân đối thu chi, khai thác các nguồn thu sự nghiệp, đồng thời phải minh bạch và chịu trách nhiệm giải trình về việc sử dụng các nguồn lực. Điều này đòi hỏi tổ chức công tác kế toán phải có khả năng bóc tách, theo dõi chi tiết các nguồn thu, nhiệm vụ chi, từ nguồn ngân sách nhà nước cấp đến các hoạt động dịch vụ, đào tạo. Hệ thống kế toán phải cung cấp được số liệu phân tích hiệu quả hoạt động của từng đơn vị, từng chương trình đào tạo, làm cơ sở cho việc ra quyết định đầu tư và phát triển.

II. Phân tích hạn chế trong tổ chức công tác kế toán tại HUNRE

Qua khảo sát và phân tích từ luận văn kế toán của Nguyễn Anh Tùng, thực trạng tổ chức công tác kế toán tại Trường Đại học Tài nguyên và Môi trường Hà Nội đã đạt được một số kết quả tích cực, tuy nhiên vẫn còn tồn tại nhiều hạn chế cần khắc phục. Các hạn chế này không chỉ ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động của phòng Kế hoạch – Tài chính mà còn tác động trực tiếp đến khả năng quản trị tổng thể của nhà trường. Việc nhận diện rõ các yếu kém trong bộ máy kế toán, quy trình kế toán, và ứng dụng công nghệ là bước đầu tiên để xây dựng các giải pháp hoàn thiện phù hợp. Một trong những thách thức lớn là việc áp dụng chế độ kế toán hành chính sự nghiệp chung cho cả hoạt động ngân sách và hoạt động sự nghiệp có thu, dẫn đến khó khăn trong việc hạch toán và đánh giá hiệu quả. Những hạn chế này, nếu không được giải quyết triệt để, sẽ là rào cản lớn khi nhà trường đẩy mạnh thực hiện cơ chế tự chủ tài chính toàn diện, đòi hỏi một hệ thống quản trị tài chính linh hoạt và chính xác hơn.

2.1. Hạn chế về cơ cấu tổ chức bộ máy kế toán

Thực trạng cho thấy bộ máy kế toán của HUNRE còn một số bất cập. Cụ thể, việc phân công nhiệm vụ cho các kế toán viên đôi khi còn chồng chéo, chưa có sự chuyên môn hóa rõ ràng cho từng mảng nghiệp vụ phức tạp. Mô tả công việc cho từng vị trí chưa được xây dựng chi tiết, dẫn đến tình trạng một nhân sự phải kiêm nhiệm nhiều phần hành khác nhau. Điều này làm giảm hiệu suất và tăng nguy cơ sai sót, đặc biệt khi khối lượng công việc ngày càng lớn. Thêm vào đó, sự phối hợp giữa phòng kế toán và các đơn vị, phòng ban khác trong trường đôi khi chưa nhịp nhàng, làm chậm quá trình luân chuyển chứng từ và xử lý thông tin, ảnh hưởng đến tính kịp thời của báo cáo tài chính.

2.2. Bất cập trong hệ thống chứng từ và quy trình kế toán

Hệ thống chứng từ và quy trình kế toán tại trường vẫn còn những điểm cần cải tiến. Luận văn chỉ ra rằng một số quy trình như thu-chi tiền mặt, rút dự toán kho bạc còn các bước thủ công, chưa được tối ưu hóa. Việc luân chuyển chứng từ qua nhiều cấp duyệt gây tốn thời gian và có thể dẫn đến thất lạc. Hệ thống tài khoản kế toán dù tuân thủ quy định nhưng chưa được chi tiết hóa để phục vụ yêu cầu quản trị nội bộ, gây khó khăn trong việc tập hợp chi phí và tính giá thành cho các dịch vụ đào tạo, nghiên cứu khoa học. Việc thiếu các biểu mẫu báo cáo quản trị chuyên sâu cũng là một hạn chế, khiến ban lãnh đạo khó có cái nhìn tổng thể về hiệu quả tài chính của từng hoạt động.

2.3. Hạn chế về ứng dụng công nghệ thông tin CNTT

Mặc dù đã sử dụng phần mềm kế toán, nhưng mức độ ứng dụng CNTT vào công tác kế toán tại HUNRE vẫn còn hạn chế. Phần mềm hiện tại chủ yếu phục vụ cho mục đích kế toán tài chính, chưa tích hợp mạnh mẽ các tính năng của kế toán quản trị. Việc khai thác dữ liệu để lập các báo cáo phân tích sâu còn phụ thuộc nhiều vào thao tác thủ công trên Excel. Hệ thống chưa có sự liên thông dữ liệu tự động với các bộ phận khác như phòng đào tạo (quản lý học phí), phòng quản trị (quản lý tài sản), làm tăng khối lượng công việc đối chiếu, nhập liệu và tiềm ẩn rủi ro sai lệch số liệu. Việc chưa áp dụng chữ ký số và hóa đơn điện tử một cách toàn diện cũng làm giảm hiệu quả của hệ thống thông tin kế toán.

III. Giải pháp hoàn thiện bộ máy và quy trình kế toán tại HUNRE

Để nâng cao hiệu quả kế toán và đáp ứng yêu cầu quản lý trong giai đoạn mới, việc hoàn thiện bộ máy kế toán và chuẩn hóa quy trình kế toán là nhiệm vụ trọng tâm. Các giải pháp đề xuất trong nghiên cứu của Nguyễn Anh Tùng (2017) tập trung vào việc tái cấu trúc nhân sự, phân định rõ chức năng, nhiệm vụ và xây dựng một hệ thống quy trình vận hành khoa học, minh bạch. Mục tiêu là xây dựng một bộ máy kế toán chuyên nghiệp, có khả năng thích ứng cao với sự thay đổi của cơ chế chính sách, đồng thời tối ưu hóa các khâu trong quy trình nghiệp vụ để giảm thiểu sai sót, tiết kiệm thời gian và chi phí. Việc hoàn thiện này cần dựa trên nguyên tắc vừa tuân thủ quy định của nhà nước về kế toán hành chính sự nghiệp, vừa linh hoạt điều chỉnh cho phù hợp với đặc thù của một đơn vị sự nghiệp công lập tự chủ. Đây là nền tảng vững chắc để triển khai các giải pháp về công nghệ và tăng cường kiểm soát nội bộ.

3.1. Tái cấu trúc bộ máy kế toán theo hướng chuyên môn hóa

Giải pháp hàng đầu là cần xây dựng lại cơ cấu bộ máy kế toán theo hướng chuyên môn hóa. Cần xây dựng bản mô tả công việc chi tiết cho từng vị trí kế toán viên, phân định rõ ràng các phần hành như kế toán vốn bằng tiền, kế toán tài sản cố định, kế toán thanh toán, kế toán tổng hợp, và đặc biệt là tách riêng kế toán theo dõi các nguồn thu sự nghiệp. Việc này giúp mỗi cá nhân tập trung vào chuyên môn, nâng cao chất lượng công việc và giảm thiểu tình trạng kiêm nhiệm. Đồng thời, cần có kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ thường xuyên để cập nhật kiến thức mới, đặc biệt là các quy định về chuẩn mực kế toán công Việt Nam (VPSAS), giúp đội ngũ nhân sự đáp ứng tốt yêu cầu công việc.

3.2. Chuẩn hóa hệ thống chứng từ và luân chuyển chứng từ

Cần rà soát, chuẩn hóa và hệ thống hóa lại toàn bộ biểu mẫu chứng từ kế toán, bao gồm cả chứng từ bắt buộc và các chứng từ quản trị nội bộ. Nên xây dựng một quy chế rõ ràng về quy trình lập, kiểm tra, luân chuyển và lưu trữ chứng từ. Tối ưu hóa quy trình bằng cách giảm bớt các khâu trung gian không cần thiết, quy định rõ thời gian xử lý tại mỗi bộ phận. Việc áp dụng quy trình luân chuyển chứng từ điện tử thông qua hệ thống phần mềm dùng chung sẽ là một bước đột phá, giúp rút ngắn thời gian, tăng cường tính minh bạch và dễ dàng truy xuất khi cần thiết. Điều này góp phần củng cố hệ thống kiểm soát nội bộ và đảm bảo tính pháp lý cho mọi giao dịch tài chính.

3.3. Hoàn thiện hệ thống tài khoản và sổ kế toán chi tiết

Trên cơ sở hệ thống tài khoản kế toán theo quy định của Bộ Tài chính, HUNRE cần chi tiết hóa các tài khoản cấp 2, cấp 3 để theo dõi riêng biệt các hoạt động. Ví dụ, cần mở các tài khoản chi tiết để hạch toán doanh thu, chi phí cho từng hệ đào tạo, từng dự án nghiên cứu khoa học, hoặc từng hợp đồng dịch vụ. Việc này giúp hệ thống thông tin kế toán cung cấp số liệu chính xác để lập báo cáo quản trị, phân tích lãi lỗ của từng hoạt động. Tương tự, hệ thống sổ kế toán chi tiết cũng cần được tổ chức lại một cách khoa học, có thể mã hóa theo từng phòng ban, dự án để thuận tiện cho việc tổng hợp và phân tích dữ liệu sau này.

IV. Cách tối ưu hệ thống thông tin kế toán và kiểm soát nội bộ

Bên cạnh yếu tố con người và quy trình, công nghệ và hệ thống kiểm soát là hai trụ cột không thể thiếu để hoàn thiện tổ chức công tác kế toán. Trong thời đại số, việc đầu tư và tối ưu hóa hệ thống thông tin kế toán không còn là một lựa chọn mà là yêu cầu bắt buộc. Một hệ thống mạnh mẽ sẽ tự động hóa nhiều tác vụ, cung cấp dữ liệu tức thời và hỗ trợ ra quyết định hiệu quả. Song song với đó, việc xây dựng một hệ thống kiểm soát nội bộ vững chắc là cơ chế để phòng ngừa rủi ro, gian lận và đảm bảo mọi hoạt động tài chính tuân thủ đúng quy định của pháp luật và quy chế của nhà trường. Các giải pháp này khi được thực hiện đồng bộ sẽ tạo ra một môi trường quản lý tài chính công minh bạch, hiệu quả và bền vững tại Trường Đại học Tài nguyên và Môi trường Hà Nội, giúp nâng cao hiệu quả kế toán một cách toàn diện.

4.1. Nâng cấp và khai thác hiệu quả phần mềm kế toán

Nhà trường cần đầu tư nâng cấp hoặc thay thế phần mềm kế toán hiện tại bằng một giải pháp hiện đại hơn, có khả năng tích hợp nhiều module. Phần mềm mới cần đáp ứng cả yêu cầu của kế toán tài chính và kế toán quản trị, cho phép tùy chỉnh các mẫu báo cáo tài chính và báo cáo quản trị theo yêu cầu. Quan trọng hơn, cần xây dựng một hệ thống cơ sở dữ liệu kế toán tập trung, có khả năng kết nối và liên thông dữ liệu với các phần mềm quản lý khác (đào tạo, nhân sự, tài sản). Điều này giúp loại bỏ việc nhập liệu trùng lặp, đảm bảo tính nhất quán của dữ liệu và cung cấp số liệu real-time cho ban lãnh đạo.

4.2. Xây dựng và hoàn thiện hệ thống báo cáo quản trị

Để phục vụ công tác điều hành, cần xây dựng một hệ thống báo cáo kế toán quản trị chuyên biệt. Hệ thống này không chỉ dừng lại ở các báo cáo tài chính theo quy định mà cần bao gồm các báo cáo phân tích sâu như: báo cáo phân tích cơ cấu thu - chi; báo cáo hiệu quả tài chính của từng khoa, từng chương trình đào tạo; báo cáo phân tích điểm hòa vốn; báo cáo dòng tiền... Các báo cáo này cần được thiết kế trực quan, dễ hiểu và được lập định kỳ (hàng tháng, hàng quý) để cung cấp thông tin kịp thời cho các quyết định quản lý, đặc biệt trong bối cảnh nhà trường hướng tới tự chủ tài chính.

4.3. Tăng cường công tác kiểm tra và kiểm soát nội bộ

Hoàn thiện tổ chức công tác kế toán phải đi đôi với việc tăng cường kiểm soát nội bộ. Nhà trường cần xây dựng và ban hành quy chế kiểm tra, kiểm soát tài chính nội bộ một cách toàn diện. Cần xác định rõ trách nhiệm của từng cá nhân, bộ phận trong việc tuân thủ quy trình tài chính. Tổ chức các đợt kiểm tra kế toán định kỳ và đột xuất để phát hiện và chấn chỉnh kịp thời các sai sót. Kế toán trưởng đóng vai trò nòng cốt trong việc giám sát việc thực hiện chế độ kế toán, tài chính trong toàn đơn vị. Một hệ thống kiểm soát hiệu quả sẽ là lá chắn bảo vệ tài sản của nhà trường và đảm bảo tính minh bạch, tuân thủ pháp luật.

V. Lộ trình và điều kiện để hoàn thiện tổ chức kế toán tại HUNRE

Việc hoàn thiện tổ chức công tác kế toán là một quá trình đòi hỏi sự quyết tâm, kế hoạch chi tiết và sự phối hợp đồng bộ từ nhiều phía. Đây không chỉ là trách nhiệm của riêng phòng Kế hoạch – Tài chính mà cần có sự chỉ đạo quyết liệt từ Ban Giám hiệu và sự tham gia của các đơn vị liên quan. Để các giải pháp đề xuất trong luận văn kế toán của Nguyễn Anh Tùng có thể đi vào thực tiễn và mang lại hiệu quả, cần xác định một lộ trình thực hiện rõ ràng cùng các điều kiện đảm bảo cần thiết. Các điều kiện này bao gồm cả yếu tố nội tại từ phía Trường Đại học Tài nguyên và Môi trường Hà Nội và sự hỗ trợ từ các cơ quan quản lý cấp trên. Khi có sự chuẩn bị kỹ lưỡng về nhân lực, vật lực và cơ chế, quá trình cải tổ bộ máy kế toán và hệ thống thông tin kế toán sẽ diễn ra thuận lợi, góp phần quan trọng vào sự phát triển chung của nhà trường trong bối cảnh mới.

5.1. Điều kiện cần thiết từ phía Nhà trường HUNRE

Về phía HUNRE, điều kiện tiên quyết là sự cam kết và chỉ đạo sát sao của Ban Giám hiệu. Lãnh đạo trường cần nhận thức rõ tầm quan trọng của việc hoàn thiện công tác kế toán và tạo điều kiện về nguồn lực (kinh phí, nhân sự) để triển khai các giải pháp. Cần thành lập một ban chỉ đạo hoặc tổ công tác để xây dựng kế hoạch chi tiết, phân công nhiệm vụ và giám sát tiến độ thực hiện. Bên cạnh đó, cần đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến để tất cả cán bộ, viên chức, đặc biệt là lãnh đạo các đơn vị, hiểu và phối hợp thực hiện các quy trình tài chính mới, góp phần xây dựng một môi trường quản lý tài chính công chuyên nghiệp và minh bạch.

5.2. Yêu cầu về nguồn nhân lực và cơ sở vật chất

Con người là yếu tố quyết định. Nhà trường cần có chính sách tuyển dụng, đào tạo và đãi ngộ hợp lý để thu hút và giữ chân đội ngũ kế toán viên có năng lực, trình độ chuyên môn cao và phẩm chất đạo đức tốt. Cần tổ chức các khóa đào tạo chuyên sâu về chuẩn mực kế toán công Việt Nam (VPSAS), kỹ năng sử dụng phần mềm kế toán và phân tích tài chính. Về cơ sở vật chất, cần đầu tư hệ thống máy tính cấu hình cao, hạ tầng mạng ổn định và các thiết bị văn phòng hiện đại để đảm bảo hệ thống thông tin kế toán vận hành thông suốt và an toàn, bảo mật.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ TỔ CHỨC CÔNG TÁC KẾ TOÁN TRONG CÁC ĐƠN VỊ SỰ NGHIỆP CÔNG LẬP 1. Tổng quan về đơn vị sự nghiệp công lập 1. Khái niệm đơn vị sự nghiệp công lập Đơn vị sự nghiệp công lập (dưới đây gọi là đơn vị sự nghiệp) là đơn vị do cơ quan nhà nước có thẩm quyển thành lập, có tư cách pháp nhân, có con dấu và tài khoản riêng, thực hiện chức năng phục vụ quản lý nhà nước hoặc cung cấp dịch vụ công trong các ngành, lĩnh vực theo quy định của pháp luật như y tế, giáo dục đào tạo, khoa học, công nghệ, môi trường, dịch vụ việc làm,…. Các đơn vị sự nghiệp công lập hoạt động theo nguyên tắc phục vụ xã hội, không vì mục đích lợi nhuận, phục vụ cho các nhu cầu, lợi ích chung thiết yếu, các quyền và nghĩa vụ cơ bản của các tổ chức cá nhân, đảm bảo công bằng trong phân phối và khả năng tiếp cận bình đẳng giữa mọi công dân nhất là các dịch vụ cơ bản.

Các đơn vị sự nghiệp công lập đều sử dụng ngân sách nhà nước nên hệ thống kế toán phải tuân theo Chế độ kế toán hành chính sự nghiệp và Hệ thống mục lục ngân sách nhà nước để phục vụ công tác quản lý và thống kê. Nhà nước cho phép tạo lập nguồn thu (phí, lệ phí, sản xuất, dịch vụ) để trang trải phần hoặc toàn bộ chi phihoạt động thường xuyên. Mức thu, nội dung thu thực hiện theo các quy định của Nhà nước. Nguồn thu sự nghiệp được bổ sung vào nguồn kinh phihoạt động của đơn vị và được quản lý theo các quy định của Nhà nước về thu, chi sự nghiệp.

Theo Nghị định 43/2006/NĐ-CP ngày 25/4/2006 của Chính phủ, các đơn vị sự nghiệp công lập được giao quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm trong tổ chức công việc, sắp xếp lại bộ máy tổ chức, sử dụng lao động và nguồn lực tài chính để hoàn thành nhiệm vụ được giao, phát huy mọi khả năng của đơn vị để cung cấp dịch vụ với chất lượng cao cho xã hội và tăng nguồn thu nhằm từng bước giải quyết thu nhập cho người lao động. Phân loại đơn vị sự nghiệp công lập Căn cứ vào nguồn thu sự nghiệp Theo tiêu thức này, đơn vị sự nghiệp được phân loại để thực hiện quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm về tài chính như sau: * Đơn vị có nguồn thu sự nghiệp tự bảo đảm toàn bộ chi phí hoạt động thường xuyên (gọi tắt là đơn vị sự nghiệp tự bảo đảm chi phí hoạt động). 6 Đơn vị có nguồn thu sự nghiệp tự bảo đảm một phần chi phí hoạt động thường xuyên, phần còn lại được ngân sách nhà nước cấp (gọi tắt là đơn vị sự nghiệp tự bảo đảm một phần chi phí hoạt động). * Đơn vị có nguồn thu sự nghiệp thấp, đơn vị không có nguồn thu, kinh phí hoạt động thường xuyên do ngân sách nhà nước bảo đảm toàn bộ (gọi tắt là đơn vị sự nghiệp do ngân sách nhà nước bảo đảm toàn bộ chi phí hoạt động).

Vậy, đơn vị sự nghiệp có thu là những đơn vị sự nghiệp mà trong quá trình hoạt động sự nghiệp được phép thu phí để bù đắp một phần hay toàn bộ chi phí hoạt động thường xuyên của đơn vị. Cách xác định để phân loại đơn vị sự nghiệp có thu: Mức độ đảm bảo chi phí Tổng số nguồn thu sự nghiệp hoạt động thường xuyên = x 100% của đơn vị (%) Tổng số chi hoạt động thường xuyên Đơn vị sự nghiệp có thu tự bảo đảm toàn bộ chi phí thường xuyên là đơn vị có mức tự bảo đảm chi phí hoạt động thường xuyên tính theo công thức trên bằng hoặc lớn hơn 100%; còn đơn vị sự nghiệp có thu tự bảo đảm một phần chi phí hoạt động thượng xuyên là đơn vị có mức tự bảo đảm chi phí hoạt động thường xuyên nhỏ hơn 100%. Căn cứ vào lĩnh vực hoạt động cụ thể, đơn vị sự nghiệp có thu bao gồm: + Đơn vị sự nghiệp hoạt động trong lĩnh vực Giáo dục đào tạo; + Đơn vị sự nghiệp hoạt động trong lĩnh vực Y tế, đảm bảo xã hội; + Đơn vị sự nghiệp hoạt động trong lĩnh vực Văn hoá thông tin; + Đơn vị sự nghiệp hoạt động trong lĩnh vực Thể dục thể thao; + Đơn vị sự nghiệp hoạt động trong Nông lâm ngư nghiệp, Thuỷ lợi; + Đơn vị sự nghiệp hoạt động trong lĩnh vực sự nghiệp kinh tế khác. Riêng trong lĩnh vực GD&ĐT, các đơn vị SNCT có các loại hình như sau: + Các cơ sở giáo dục mầm non; + Các trường tiểu học, trung học cơ sở, trung học phổ thông; + Các trung tâm kỹ thuật tổng hợp hướng nghiệp, trung tâm giáo dục thường xuyên, trung tâm giáo dục từ xa, các trung tâm đào tạo khác; + Các trường trung học chuyên nghiệp, trường dạy nghề; + Các trường Đại học, Cao đẳng, Học viện.

Như vậy trường Đại học công lập nằm trong hệ thống các đơn vị sự nghiệp có thu thuộc lĩnh vực giáo dục đào tạo. Vì thế, trường Đại học công lập vừa mang 7 những đặc điểm chung của đơn vị sự nghiệp có thu, vừa mang những đặc điểm riêng về các hoạt động chính cũng như cơ cấu tổ chức do đặc thù của lĩnh vực hoạt động quy định. Các đơn vị này có trách nhiệm đào tạo và nghiên cứu khoa học, đào tạo và bồi dưỡng đội ngũ trí thức, đội ngũ cán bộ khoa học, kỹ thuật, nghiệp vụ và quản lý, phù hợp với quy mô phát triển của quốc gia, có trình độ chuyên môn giỏi, đủ sức giải quyết những vấn đề khoa học kỹ thuật và quản lý kinh tế, quản lý nhà nước do thực tiễn đất nước đặt ra. Căn cứ vào phân cấp quản lý tài chính Theo tiêu thức này các đơn vị sự nghiệp trong cùng một ngành dọc được phân thành các cấp sau: Đơn vị dự toán cấp I: là đơn vị trực tiếp nhận dự toán ngân sách hàng năm do Thủ tướng Chính phủ hoặc Uỷ ban nhân dân giao.

Đơn vị dự toán cấp I thực hiện phân bổ, giao dự toán ngân sách cho đơn vị cấp dưới trực thuộc. Đơn vị dự toán cấp II: là đơn vị cấp dưới đơn vị dự toán cấp I, được đơn vị dự toán cấp I giao dự toán và phân bổ dự toán được giao cho đơn vị dự toán cấp III (trường hợp được ủy quyền của đơn vị dự toán cấp I). Định kỳ đơn vị phải tổng hợp chỉ tiêu kinh phí ở đơn vị và của đơn vị dự toán cấp III báo cáo lên đơn vị dự toán cấp I và cơ quan tài chính cùng cấp. Đơn vị dự toán cấp III: là đơn vị trực tiếp sử dụng ngân sách (Đơn vị sử dụng ngân sách Nhà nước), được đơn vị dự toán cấp I hoặc cấp II giao dự toán ngân sách.

Đơn vị cấp dưới của đơn vị dự toán cấp III được nhận kinh phí để thực hiện phần công việc cụ thể, khi chi tiêu phải thực hiện công tác kế toán và quyết toán theo quy định. Các đơn vị dự toán có thể chỉ có một cấp hoặc hai cấp, điều này tùy thuộc vào phân cấp quản lý kinh tế tài chính, đặc biệt cơ chế phân cấp quản lý ngân sách Nhà nước. Như vậy, đơn vị sự nghiệp có thu là đơn vị sự nghiệp có sử dụng một phần kinh phí NSNN được giao để thực hiện nhiệm vụ chính trị, chuyên môn, đồng thời có hoạt động thu sự nghiệp để đảm bảo một phần chi phí hoạt động. Mục đích của cách phân loại này nhằm sử dụng và quản lý nguồn kinh phí của Nhà nước một cách chặt chẽ, có hiệu quả.

Đặc điểm hoạt động và yêu cầu quản lý của các đơn vị sự nghiệp công lập 1. Đặc điểm hoạt động của các đơn vị sự nghiệp công lập Đơn vị sự nghiệp công lập có bốn đặc trưng cơ bản: 8 - Các đơn vị sự nghiệp hoạt động theo nguyên tắc phục vụ xã hội, không vì mục tiêu lợi nhuận; - Sản phẩm của các đơn vị sự nghiệp là sản phẩm mang lại lợi ích chung, có tính bền vững và gắn bó hữu cơ với quá trình tạo ra của cải vật chất, giá trị tinh thần, xã hội và có thể sử dụng chung cho nhiều người, nhiều đối tượng trên phạm vi rộng; - Hoạt động của các đơn vị sự nghiệp luôn gắn liền và bị chi phối bởi các chương trình phát triển kinh tế - xã hội của Nhà nước; - Các đơn vị sự nghiệp dù hoạt động trong lĩnh vực nào, có nguồn thu hay không đều giữ vai trò rất quan trọng trong việc phát triển nền kinh tế quốc dân và thực thi các chính sách xã hội của Nhà nước. Mỗi hoạt động trong đơn vị sự nghiệp được trang trải bằng một nguồn kinh phí khác nhau và số lượng các hoạt động không giống nhau ở tất cả các đơn vị, sự khác nhau này tạo nên đặc trưng của các nghiệp vụ kinh tế phát sinh và đặc điểm của các đối tượng gắn với các nghiệp vụ đó. Đặc điểm này ảnh hưởng tới hệ thống chứng từ, hệ thống tài khoản, sổ kế toán và báo cáo tài chính cần sử dụng để phản ánh thông tin về các đối tượng kế toán gắn với các đơn vị có các đặc điểm hoạt động khác nhau.

Chính sự khác nhau đó dẫn đến sự khác nhau trong khối lượng công việc kế toán, do đó ảnh hưởng lớn tới việc xác định khối lượng và phân công công việc, bố trí nhân sự và xây dựng quy chế hoạt động trong bộ máy kế toán nhằm thực hiện tốt công việc quản lý tài chính tại đơn vị. Đơn vị sự nghiệp là một bộ phận trong hệ thống các đơn vị của bộ máy quản lý nhà nước nên luôn chịu sự chi phối của Nhà nước thông qua các công cụ quản lý đặc biệt là quản lý tài chính. Các đơn vị này phải chịu sự điều tiết theo một cơ chế tài chính nhất định và cơ chế tài chính này có thể không giống nhau với đơn vị sự nghiệp thuộc các ngành, các lĩnh vực khác nhau điều đó dẫn đến các thông tin cần thiết từ kế toán phục vụ cho quản lý tài chính cũng sẽ khác nhau, đặc điểm này đòi hỏi bộ máy kế toán, hệ thống các chỉ tiêu trên chứng từ, sổ kế toán, báo cáo kế toán phải được xây dựng phù hợp đáp ứng yêu cẩu cung cấp thông tin thích hợp cho quản lý. Các đơn vị sự nghiệp có thể hoạt động theo các mô hình khác nhau, có thể là mô hình một cấp hoặc mô hình nhiều cấp có nhiều đơn vị trực thuộc.