CHƯƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÍ LUẬN CHUNG VỀ KIỂM TOÁN TSCĐ TRONG HOẠT ĐỘNG KIỂM TOÁN CỦA CÔNG TY TNHH KIỂM TOÁN VÀ TƯ VẤN (A&C) 1.1 Khái quát chung về TSCĐ và ảnh hưởng của TSCĐ đến kiểm toán BCTC 1.1 Định nghĩa về TSCĐ Để tiến hành hoạt động sản xuất kinh doanh, các doanh nghiệp cần thiết phải có đầy đủ các yếu tố đầu vào của của quá trình sản xuất bao gồm: tư liệu lao động, đối tượng lao động và sức lao động. TSCĐ là một bộ phận chủ yếu của tư liệu lao động đóng vai trò quan trọng trong hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp. TSCĐ trong các doanh nghiệp là những tư liệu lao động chủ yếu và các tài sản khác có giá trị lớn, tham gia vào nhiều chu kì sản xuất kinh doanh và giá trị của nó được chuyển dịch dần dần, từng phần vào giá trị sản phẩm, dịch vụ được sản xuất ra trong các chu kì sản xuất. TSCĐ là các tư liệu lao động chủ yếu như nhà xưởng, máy móc, thiết bị, dụng cụ quản lí.
Đây là những TSCĐ có hình thái biểu hiện cụ thể, đa dạng về kiểu dáng, phong phú về chủng loại người ta có thể định dạng, mô tả theo các chỉ tiêu cụ thể như chất liệu, kích thước, màu sắc. Ngoài ra còn có những tài sản không có hình thái hiện vật nhưng cũng tham gia vào nhiều chu kì sản xuất kinh doanh như quyền sử dụng đất, bằng phát minh sáng chế… Song không phải mọi tư liệu lao động đều TSCĐ mà chỉ có những tài sản thỏa mãn các điều kiện qui định của chẩn mực kế toán và chế độ tài chính –kế toán của nhà nước qui định cụ thể trong từng thời kì. Tạ Thị Kiều Anh 3 Lớp: CQ44/22.04 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Học viện Tài Chính Chuyên đề cuối khóa Theo hình thái biểu hiện, TSCĐ chia ra TSCĐ hữu hình và TSCĐ vô hình. Theo Chuẩn mực kế toán Việt Nam (Số 03-TSCĐ hữu hình) qui định: TSCĐ hữu hình là những tài sản có hình thái vật chất cụ thể do doanh nghiệp nắm giữ để sử dụng cho hoạt động sản xuất kinh doanh phù hợp với tiêu chuẩn ghi nhận TSCĐ.
Như vậy TSCĐHH tham gia toàn bộ vào nhiều chu kì kinh doanh vẫn giữ nguyên hình thái vật chất ban đầu cho đến khi hư hỏng hoàn toàn; về giá trị bị giảm dần và được dịch chuyển dần vào giá trị sản phẩm mới mà TSCĐđó tham gia sản xuất. Theo tiêu chuẩn kế toán Việt Nam số 04-TSCĐ vô hình đã qui định: TSCĐ vô hình là những tài sản không có hình thái vật chất nhưng xác định được giá trị và do doanh nghiệp nắm giữ, sử dụng cho sản xuất kinh doanh, cung cấp dịch vụ hoặc cho các đối tượng khác thuê phù hợp với tiêu chuẩn ghi nhận TSCĐ. Như vậy TSCĐVH không có hình thái vật chất cụ thể mà chỉ thể hiện một lượng gíá trị đã đầu tư. Do đó, TSCĐVH rất khó nhận biết một cách riêng biệt nên khi xem xét một nguồn lực vô hình có thỏa mãn định nghĩa trên hay không thì phải xét đến các khía cạnh sau: - Tính có thể xác định được: Tức là TSCĐVH phải có thể xác định một cách riêng biệt có thể đem cho thuê, đem bán một cách độc lập.
- Khả năng kiểm soát: Tức là doanh nghiệp phải có khả năng kiểm soát tài sản, kiểm soát lợi ích thu được, gánh chịu rủi ro liên quan đến tài sản và có khả năng ngăn chặn sự tiếp cận của các đối tượng khác đối với tài sản Căn cứ quyền sở hữu TSCĐ của doanh nghiệp chia làm hai loại: TSCĐ tự có và TSCĐ thuê ngoài. Tạ Thị Kiều Anh 4 Lớp: CQ44/22.04 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Học viện Tài Chính Chuyên đề cuối khóa - TSCĐ tự có là các TSCĐ được xây dựng mua sắm và hình thành từ nguồn vốn ngân sách cấp, cấp trên cấp, nguồn vốn vay, nguồn vốn liên doanh, các quĩ của doanh nghiệp và các TSCĐ được biếu tặng. Đây là những TSCĐ thuộc sở hữu của doanh nghiệp. - TSCĐ thuê ngoài là những TSCĐ đi thuê để sử dụng trong thời gian nhất định theo hợp đồng thuê tài sản.
Tùy hợp đồng thuê mà chia thành TSCĐ thuê tài chính và TSCĐ thuê hoạt động. + Thuê tài chính là thuê tài sản mà bên cho thuê có sự chuyển giao phần lớn rủi ro và lợi ích gắn liền với quyền sở hữu tài sản cho bên cho thuê. Quyền sở hữu tài sản có thể chuyển giao vào cuối thời hạn thuê. TSCĐ thue tài chính doanh nghiệp có quyền kiểm soát và sử dụng lâu dài theo các điều khoản của hợp đồng thuê.
+ TSCĐ thuê hoạt động là TSCĐ không thỏa mãn bất cứ điều kiện nào của hợp đồng thuê tài chính. Bên thuê chỉ đươc quản lý và sử dụng tài sản trong thời hạn qui định hợp đồng và phải hoàn trả khi hết hạn thuê.2 Đặc điểm của TSCĐ Tài sản cố định là những tài sản có giá trị lớn và thời gian sử dụng lâu dài, tham gia vào nhiều chu kì sản xuất kinh doanh. Khoản mục Tài sản cố định là một khoản mục chiếm tỷ trọng đáng kể trên bảng cân đối kế toán. Tài sản cố định là cơ sở vật chất của đơn vị.
Nó phản ánh năng lực sản xuất hiện có và trình độ ứng dụng khoa học kĩ thuật vào hoạt động của đơn vị. Tài sản cố định là một trong các yếu tố quan trọng tạo khả năng tăng trưởng bền vững, tăng năng suất lao động, từ đó giảm chi phí hạ giá thành sản phẩm dịch vụ. Tài sản cố định là những tài sản sử dụng cho mục đích sản suất kinh doanh chứ không phải để bán và trong quá trình sử dụng tài sản cố định bị hao mòn dần. Giá trị của chúng được chuyển dần vào chi phí hoạt động và sẽ Tạ Thị Kiều Anh 5 Lớp: CQ44/22.04 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Học viện Tài Chính Chuyên đề cuối khóa được thu hồi sau khi bán hàng hoá, dịch vụ.
Để sử dụng Tài sản cố định được tốt, ngoài việc sử dụng hợp lý công suất để phát triển sản xuất, doanh nghiệp phải tiến hành bảo dưỡng, sửa chữa tài sản cố định.3 Đặc điểm TSCĐ ảnh hưởng kiểm toán BCTC của doanh nghiệp Đặc điểm chủ yếu và cơ bản của TSCĐ chi phối đến công tác kiểm toán là TSCĐ thường có giá trị lớn, quá trình mua sắm và trang bị TSCĐ trong các doanh nghiệp thường không nhiều và diễn ra không đều đặn, thường nó được thực hiện theo một trình tự có sự kiểm soát tương đối chặt chẽ của các doanh nghiệp. TSCĐ thường có thời gian sử dụng lâu dài, thời gian quản lí các tài sản này trong các doanh nghiêp thường lớn. Trong quá trình sử dụng, doanh nghiệp phải trích khấu hao các tài sản này. Việc áp dụng một chính sách khấu hao hợp lí ảnh hưởng rất nhiều đến mức độ trung thực và hợp lí của các thông tin liên quan đến TSCĐ trên các BCTC.
Mặt khác, trong quá trình sử dụng TSCĐ có thể được nâng cấp và sửa chữa, điều đó cũng có thể ảnh hưởng đến các thông tin liên quan đến TSCĐ trên các BCTC. Tài sản cố định là một trong các bộ phận tài sản thiết yếu của doanh nghiệp, là một trong các bộ phận tư liệu sản xuất không thể thiếu của doanh nghiệp. Bất kì một doanh nghiệp nào khi tiến hành hoạt động sản xuất kinh doanh của mình cũng đều cần có TSCĐ. Như vậy, có thể nói TSCĐ đóng một vai trò vô cùng quan trọng không thể thiếu trong doanh nghiệp.Trong BCTC của doanh nghiệp có rất nhiều thông tin liên quan đến TSCĐ bao gồm: các thông tin về nguyên giá, giá trị hao mòn, các khoản chi phí có liên quan đến TSCĐ như: chi phí khấu hao trong chi phí sản xuất kinh doanh từ đó tác động đến các chỉ tiêu lợi nhuận, chi phí và kết quả kinh doanh được tổng hợp và trình bày trong các BCTC hằng năm của đơn vị.2 Lí luận chung về kiểm toán TSCĐ 1.1 Mục tiêu kiểm toán và căn cứ kiểm toán Tạ Thị Kiều Anh 6 Lớp: CQ44/22.04 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Học viện Tài Chính Chuyên đề cuối khóa Mục tiêu kiểm toán TSCĐ Phù hợp với mục đích chung của kiểm toán BCTC là xác nhận mức độ tin cậy của BCTC được kiểm toán; Mục tiêu cụ thể của kiểm toán TSCĐ là thu thập đầy đủ các bằng chứng thích hợp từ đó đưa ra lời xác nhận về mức độ tin cậy cuẩ các thông tin tài chính có liên quan.
Đồng thời, cũng cung cấp những thông tin, tài liệu có liên quan làm cơ sở tham chiếu khi kiểm toán các chu kì khác có liên quan.trong từng công việc cần phải có mục tiêu để đạt tới và hoặt động kiểm toán cũng vậy. Mục tiêu kiểm toán là cái đích cần đạt tới đồng thời cũng là thước đo kết quả kiểm toán cho từng cuộc kiểm toán. Trong kiểm toán khoản mục TSCĐ, KTV cũng hướng tới các mục tiêu kiểm toán sau:( Bảng 1.1: Mục tiêu kiểm toán TSCĐ Mục tiêu Mục tiêu Kiểm toán đối với TSCĐ Kiểm toán chung 1. Tính hợp Các nghiệp vụ tăng, giảm, khấu hao TSCĐ đều được ghi chép lý chung hợp lý.
Hiện hữu - Các TSCĐ được ghi chép là có thật. và có thật - Các nghiệp vụ tăng, giảm, khấu hao TSCĐ trong năm đều có thật. Tính đầy đủ Các nghiệp vụ và số tiền phát sinh được phản ánh đầy đủ, chi phí và thu nhập do thanh lý nhượng bán TSCĐ đều được hạch toán đầy đủ. Quyền Các TSCĐ mua và các TSCĐ trên Bảng cân đối kế toán đều sở hữu thuộc quyền sở hữu của doanh nghiệp hoặc doanh nghiệp có quyền kiểm soát lâu dài.
Đánh - Nguyên giá TSCĐ, giá trị còn lại được đánh giá đúng theo Tạ Thị Kiều Anh 7 Lớp: CQ44/22.04 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Học viện Tài Chính Chuyên đề cuối khóa giá và phân bổ nguyên tắc kế toán. - Khấu hao TSCĐ được tính theo đúng, nhất quán giữa các kỳ và phân bổ hợp lý vào các chi phí trong kỳ, và phải phù hợp với các quy định hiện hành. Chính xác Khấu hao TSCĐ được tính toán theo đúng tỷ lệ. Các khoản mua máy móc vào năm hiện hành trên Bảng liệt kê mua vào thống nhất vốn Sổ phụ và Sổ tổng hợp; tăng, giảm, khấu hao TSCĐ được ghi chép đúng đắn và cộng dồn phù hợp với tài khoản tổng hợp trên sổ.
Trình bầy - Công bố phương pháp khấu hao. và công bố - TSCĐ được trình bày theo từng nhóm tài sản có tỷ lệ khấu hao giống nhau.