Chương 1: Cơ sở hình thành đề tài Chương 2: Lý luận chung về kiểm toán chu trình tiền lương và các khoản trích theo lương trong kiểm toán báo cáo tài chính Chương 3: Kiểm toán tiền lương và các khoản trích theo lương trong kiểm toán báo cáo tài chính tại công ty TNHH AICA Việt Nam. Chương 4: Nhận xét và các giải pháp hoàn thiện quy trình kiểm toán chu trình tiền lương và nhân viên trong kiểm toán báo cáo tài chính do công ty TNHH AICA thực hiện. CHƯƠNG 2: LÝ LUẬN CHUNG VỀ KIỂM TOÁN CHU TRÌNH TIỀN LƯƠNG VÀ CÁC KHOẢN TRÍCH THEO LƯƠNG TRONG KIỂM TOÁN BÁO CÁO TÀI CHÍNH 2.1 NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ TIỀN LƯƠNG VÀ CÁC KHOẢN TRÍCH THEO LƯƠNG.1 Đặc điểm về tiền lương Trong nền kinh tế thị trường, sức lao động được xem là một loại hàng hóa đặc biệt, nó có thể tạo ra giá trị từ quá trình lao động sản xuất. Do đó, tiền lương chính là giá cả của sức lao động, là khoản tiền mà người sử dụng lao động trả cho người lao động theo cơ chế thị trường và chịu sự chi phối của pháp luật như luật lao động, hợp đồng lao động… Có nhiều định nghĩa khác nhau về tiền lương, nhưng định nghĩa hiện nay của Nhà nước về tiền lương như sau: “Tiền lương là giá cả sức lao động được hình thành trên cơ sở giá trị sức lao động thông qua sự thỏa thuận giữa người có sức lao động và người sản xuất lao động, đồng thời chịu sự chi phối của các quy luật kinh tế, trong đó có quy luật cung – cầu” SVTH: HUỲNH ĐẶNG THU TRÚC 3 KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP [GVHD: NGÔ NGỌC LINH] KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP 2.2 Ý nghĩa của tiền lương và các khoản trích theo lương Chức năng công cụ quản lý của doanh nghiệp: Quản lý tiền lương là một trong những nội dung quan trọng trong công tác quản lý quá trình sản xuất kinh doanh.
Doanh nghiệp có thể kiểm tra, theo dõi người lao động làm việc theo tổ chức và kế hoạch của mình thông qua việc chi trả lương. Tiền lương hỗ trợ công tác quản lý lao động của doanh nghiệp đi vào nề nếp, thúc đẩy người lao động tăng năng suất lao động, chấp hành tốt kỷ luật lao động. Chức năng tái sản xuất sức lao động: Quá trình tái sản xuất sức lao động được thực hiện thông qua việc chi trả lương. Bản chất của tái sản xuất sức lao động chính là một khoản tiền sinh hoạt nhất định để người lao động có thể duy trì và phát triển sức lao động mới, tích lũy kinh nghiệm và nâng cao trình độ, hoàn thiện kỹ năng lao động.
Chức năng đòn bẩy kinh tế: Với một mức lương thỏa đáng sẽ là động lực kích thích người lao động tăng năng suất lao động, giúp cho quá trình sản xuất kinh doanh phát triển. Khi người lao động được trả công xứng đáng, họ sẽ hăng hái làm việc, gắn bó chặt chẽ trách nhiệm của mình với lợi ích của doanh nghiệp.3 Phân loại tiền lương: Doanh nghiệp có nhiều loại lao động khác nhau nên để thuận tiện cho việc quản lý và hạch toán kế toán cần thiết phải tiến hành phân loại tiền lương theo các nhóm khác nhau. Trong thực tế, có nhiều các phân loại tiền lương như: Phân loại theo hình thức trả lương: tiền lương theo thời gian, lương sản phẩm, lương khoán. Phân loại theo đối tượng trả lương: lương trực tiếp và lương gián tiếp.
Phân loại theo cách thức hạch toán: tiền lương chính và tiền lương phụ. Tiền lương chính: là tiền lương trả cho người lao động trong thời gian làm nhiệm vụ chính, bao gồm tiền lương theo chức vụ và các khoản phụ cấp kèm theo. Tiền lương phụ: là khoản tiền lương mà người lao động được hưởng trong thời gian người lao động nghỉ theo chế độ (nghỉ phép, nghỉ lễ) và được trả trong thời gian thực hiện nhiệm vụ khác do doanh nghiệp điều động như: hội họp, đi chơi,… SVTH: HUỲNH ĐẶNG THU TRÚC 4 KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP [GVHD: NGÔ NGỌC LINH] KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP Việc phân chia lương chính và lương phụ có ý nghĩa quan trọng đối vối công tác phân tích chi phí tiền lương trong giá thành và hạch toán kế toán.4 Các hình thức trả lương và tính lương: 2.1 Trả lương theo thời gian: Khái niệm: là hình thức trả lương căn cứ vào thời gian lao động thực tế, hệ số tiền lương và đơn giá tiền lương tính theo ngày công hiện hành. Việc chi trả lương này được xác định căn cứ vào thời gian công tác và trình độ kỹ thuật của người lao động.
Cách tính lương: Mức lương tháng = Mức lương tối thiểu x (HS lương + HS phụ cấp được hưởng) 𝑀ứ𝑐 𝑙ươ𝑛𝑔 𝑡ố𝑖 𝑡ℎ𝑖ể𝑢 Tiền lương tháng = x Số ngày làm việc thực tế trong tháng 𝑆ố 𝑛𝑔à𝑦 𝑙à𝑚 𝑣𝑖ệ𝑐 𝑡𝑟𝑜𝑛𝑔 𝑡ℎá𝑛𝑔 𝑀ứ𝑐 𝑙ươ𝑛𝑔 𝑡ℎá𝑛𝑔 Tiền lương tuần = x 12 52 𝑀ứ𝑐 𝑙ươ𝑛𝑔 𝑡ℎá𝑛𝑔 Tiền lương ngày = 𝑆ố 𝑛𝑔à𝑦 𝑙à𝑚 𝑣𝑖ệ𝑐 𝑡𝑟𝑜𝑛𝑔 𝑡ℎá𝑛𝑔 Tiền lương làm thêm giờ = Tiền lương giờ x HS tính lương x số giờ làm thêm. * Mức hệ số tính lương được xác định theo Điều 97 luật Lao động số 01/2012/QH13: Mức 150% áp dụng đối với làm thêm giờ trong ngày làm việc Mức 200% áp dụng đối với giờ làm thêm vào ngày nghỉ trong tuần Mức 300% áp dụng đối với giờ làm thêm vào các ngày lễ, ngày nghỉ có hưởng lương theo quy định. Tiền lương ngày còn dùng làm căn cứ trả lương cho người lao động trong những ngày nghỉ hưởng theo chế độ, nghỉ hưởng BHXH hoặc những giờ làm việc không hưởng lương sản phẩm. SVTH: HUỲNH ĐẶNG THU TRÚC 5 KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP [GVHD: NGÔ NGỌC LINH] KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP Tiền lương tính theo thời gian có ưu điểm là dễ tính nhưng còn nhiều hạn chế do chưa gắn chặt tiền lương với kết quả lao động, chưa kích thích được người lao động tăng năng suất làm việc.
Nên các DN thường chỉ áp dụng hình thức tính lương theo thời gian cho những người làm công tác quản lí hoặc lao động gián tiếp trong quá trình sản xuất, hoặc chưa xây dựng được định mức lao động.2 Tiền lương theo sản phẩm: Khái niệm: Là hình thức tính theo khối lượng (số lượng) sản phẩm, công việc đã hoàn thành và đảm bảo yêu cầu về chất lượng, kỹ thuật theo quy định. Đơn giá tiền lương tính cho 1 đơn vị sản phẩm, công việc đó. Cách tính lương: Tiền lương tính theo sản phẩm trực tiếp: Tiền lương lãnh trong tháng = Số lượng SP công việc hoàn thành x Đơn giá tiền lương Tiền lương tính theo sản phẩm gián tiếp: Tiền lương lãnh trong tháng = Tiền lương lãnh của bộ phận gián tiếp x Tỷ lệ (%) lương gián tiếp Ưu điểm: Khuyến khích đào tạo nâng cao trình độ chuyên môn, tích lũy kinh nghiệm và nâng cao khả năng làm việc. Thúc đẩy người lao động tăng năng suất lao động.
Nhược điểm: Do trả lương theo sản phẩm nên người lao động dễ chạy theo số lượng, bỏ qua chất lượng, vi phạm quy trình kỹ thuật và xuất hiện các hiện tượng tiêu cực khác. Để hạn chế, DN phải xây dựng hệ thống định mức lao động, đơn giá tiền lương hợp lý và thường xuyên kiểm tra, nghiệm thu chất lượng chặt chẽ.3 Tiền lương khoán: Khái niệm: Là một dạng hình thức tính theo sản phẩm mà DN trả cho người lao động căn cứ theo khối lượng, công việc DN giao khoán cho họ. Cách tính lương: Đối với 1 nhóm người lao động với trình độ và thời gian làm việc như nhau, có cách tính: SVTH: HUỲNH ĐẶNG THU TRÚC 6 KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP [GVHD: NGÔ NGỌC LINH] KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP 𝑇ổ𝑛𝑔 𝑠ả𝑛 𝑝ℎẩ𝑚 ℎ𝑜à𝑛 𝑡ℎà𝑛ℎ Tiền lương mỗi người trong nhóm = x Đơn giá 1 đơn vị SP 𝑇ổ𝑛𝑔 𝑠ố 𝑐ô𝑛𝑔 𝑛ℎâ𝑛 𝑡𝑟𝑜𝑛𝑔 𝑛ℎó𝑚 Ưu điểm: có tác dụng khuyến khích người lao động nâng cao năng suất lao động, tích cực lao động để tối ưu hóa quá trình làm việc, giảm thời gian lao động. Nhược điểm: Việc xác định đơn giá khoán phức tạp, khó chính xác.
DN phải xây dựng đơn giá phù hợp với điều kiện làm việc của người lao động.5 Quỹ lương và các khoản trích theo lương: a). Quỹ lương: Là toàn bộ số tiền lương tính theo số lao động của DN do DN trực tiếp quản lý và chi trả lương, bao gồm các khoản: tiền lương chính, tiền lương phụ, tiền thưởng có tính chất thường xuyên, phụ cấp, trợ cấp thôi việc và tiền ăn giữa ca của người lao động. Bảo hiểm xã hội. Theo Điều 3 Luật số 58/2014/QH13 về Bảo hiểm xã hội: “Bảo hiểm xã hội là sự bảo đảm thay thế hoặc bù đắp một phần thu nhập của người lao động khi họ bị giảm hoặc mất thu nhập do ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, hết tuổi lao động hoặc chết, trên cơ sở đóng vào quỹ bảo hiểm xã hội.” Căn cứ theo Điều 5 Quyết định 1111/QĐ- BHXH, hằng thàng DN tiến hành trích lập Quỹ BHXH theo tỷ lệ 26% trên tổng số lương thực tế phải trả người lao động trong tháng, trong đó: 18% tính vào chi phí sản xuất kinh doanh của DN, 8% trừ vào lương của người lao động.
Quỹ BHXH được trích lập tạo ra nguồn vốn tài trợ cho người lao động trong trường hợp thai sản, tai nạn lao động hoặc ốm đau. Bản chất của BHXH là giúp mọi người đảm bảo về mặt xã hội để người lao động có thể duy trì và ổn định cuộc sống khi gặp tai nạn, khó khăn khiến họ bị mất sức lao động tạm thời hay vĩnh viễn. Hàng tháng DN trực tiếp chi trả BHXH chi người lao động bị tai nạn, ốm đau, thai sản…trên cơ sở chứng từ hợp lệ. Cuối tháng, DN phải quyết toán với cơ quan quản lý quỹ BHXH.
Bảo hiểm y tế Theo quy định Điều 2 Luật số 25/2008/QH12 về BHYT đã định nghĩa về BHYT: “Bảo hiểm y tế là hình thức bảo hiểm được áp dụng trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe, không vì SVTH: HUỲNH ĐẶNG THU TRÚC 7 KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP [GVHD: NGÔ NGỌC LINH] KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP mục đích lợi nhuận, do Nhà nước tổ chức thực hiện và các đối tượng có trách nhiệm tham gia theo quy định của Luật này.” Quỹ BHYT được hình thành do việc trích lập theo tỷ lệ quy định trên tiền lương phải trả cho người lao động trong kỳ. Theo chế độ hiện hành, DN phải trích quỹ BHYT theo tỷ lệ 4,5% trên tổng số tiền lương thực trả người lao động hằng tháng, trong đó: 1,5% được trừ vào lương của người lao động, 3% tính vào chi phí sản xuất kinh doanh của người sử dụng lao động. BHYT được trích lập nhằm hỗ trợ cho người lao động tham gia đóng góp quỹ trong các hoạt động khám chữa bệnh.
