BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HỒ CHÍ MINH --------o0o--------- NGUYỄN VIỆT THÔNG HOÀN THIỆN THỦ TỤC ĐÁNH GIÁ VÀ ĐỐI PHÓ RỦI RO TRONG KIỂM TOÁN BÁO CÁO TÀI CHÍNH TẠI CÁC CÔNG TY KIỂM TOÁN ĐỘC LẬP LỚN TẠI VIỆT NAM LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ Thành phố Hồ Chí Minh - Năm 2014 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HỒ CHÍ MINH --------o0o--------- NGUYỄN VIỆT THÔNG HOÀN THIỆN THỦ TỤC ĐÁNH GIÁ VÀ ĐỐI PHÓ RỦI RO TRONG KIỂM TOÁN BÁO CÁO TÀI CHÍNH TẠI CÁC CÔNG TY KIỂM TOÁN ĐỘC LẬP LỚN TẠI VIỆT NAM Ngành: Kế toán Mã số: 60340301 LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Trần Thị Giang Tân Thành phố Hồ Chí Minh - Năm 2014 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan luận văn này là công trình nghiên cứu khoa học của riêng tôi. Các phân tích, số liệu và kết quả nêu trong luận văn là hoàn toàn trung thực và có nguồn gốc rõ ràng. Tác giả luận văn Nguyễn Việt Thông LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com MỤC LỤC Trang phụ bìa Lời cam đoan Mục lục Danh mục các và hình và bảng biểu Danh mục các phụ lục Danh mục các ký hiệu, chữ viết tắt LỜI MỞ ĐẦU . 1 CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ THỦ TỤC ĐÁNH GIÁ VÀ ĐỐI PHÓ RỦI RO TRONG KIỂM TOÁN BÁO CÁO TÀI CHÍNH .1 Lịch sử hình thành và phát triển về đánh giá và đối phó rủi ro .1 Giai đoạn sơ khai.2 Giai đoạn hình thành .3 Giai đoạn phát triển .4 Giai đoạn hiện đại .2 Định nghĩa và sự cần thiết đánh giá và đối phó rủi ro .1 Định nghĩa rủi ro .1 Theo trường phái truyền thống.2 Theo trường phái trung hòa .2 Định nghĩa rủi ro trong kiểm toán .3 Các loại rủi ro trong kiểm toán .1 Rủi ro tiềm tàng .2 Rủi ro kiểm soát .3 Rủi ro phát hiện .4 Rủi ro có sai sót trọng yếu. 17 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.5 Rủi ro kinh doanh và rủi ro đáng kể .4 Mối quan hệ giữa các loại rủi ro - mô hình rủi ro kiểm toán .5 Định nghĩa đánh giá và đối phó với rủi ro .6 Sự cần thiết của việc đánh giá và đối phó rủi ro .3 Các nghiên cứu về ảnh hưởng của việc đánh giá và đối phó rủi ro đến chất lượng kểm toán .1 Nghiên cứu về việc áp dụng mô hình rủi ro kiểm toán dựa vào rủi ro kinh doanh (Aasmund Eilifsen, W. Robert KnecheL and Philip Waliage – 2001) .2 Ảnh hưởng của đánh giá rủi ro kinh doanh đến việc lập kế hoạch kiểm toán (Shelton, Sandra Waller, Koehn, Jo Lynne, Sinason, David – 2009) .3 Vận dụng mô hình rủi ro kinh doanh trong kiểm toán bởi các công ty ngoài Big 4 (Joost P. Van Buuren, Christopher Koch, Niels van Nieuw Amerongen, and Arnold Wright - 2012) .4 Rủi ro kinh doanh và rủi ro kiểm toán là một mô hình tích hợp thông qua kiểm chứng thực nghiệm (Adam M.4 Đánh giá rủi ro theo yêu cầu chuẩn mực kiểm toán quốc tế hiện hành .1 Lịch sử ra đời và phát triển chuẩn mực kiểm toán quốc tế về rủi ro và đánh giá rủi ro .2 Yêu cầu của chuẩn mực kiểm toán quốc tế liên quan đánh giá và đối phó rủi ro hiện hành.1 Chuẩn mực kiểm toán quốc tế số 200 - Mục tiêu tổng thể của kiểm toán viên độc lập và thực hiện cuộc kiểm toán theo chuẩn mực kiểm toán quốc tế.2 Chuẩn mực kiểm toán quốc tế số 240 - Trách nhiệm của kiểm toán viên liên quan đến gian lận trong quá trình kiểm toán báo cáo tài chính. 27 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.3 Chuẩn mực kiểm toán quốc tế số 315 - Xác định và đánh giá rủi ro có sai sót trọng yếu thông qua hiểu biết về đơn vị được kiểm toán và môi trường của đơn vị 28 1.4 Chuẩn mực kiểm toán quốc tế số 330 - Biện pháp xử lý của kiểm toán viên đối với rủi ro đã đánh giá . 29 KẾT LUẬN CHƯƠNG 1. 31 CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG THỦ TỤC ĐÁNH GIÁ VÀ ĐỐI PHÓ VỚI RỦI RO TRONG KIỂM TOÁN BÁO CÁO TÀI CHÍNH TẠI CÁC CÔNG TY KIỂM TOÁN ĐỘC LẬP LỚN Ở VIỆT NAM .1 Tổng quan về các công ty kiểm toán độc lập lớn tại Việt Nam .1 Quá trình hình thành và phát triển kiểm toán độc lập tại Việt Nam .2 Hội kiểm toán viên hành nghề Việt Nam (VACPA) .3 Tổng quan về công ty kiểm toán độc lập lớn tại Việt Nam .1 Tiêu thức phân loại quy mô của công ty kiểm toán tại Việt Nam .2 Doanh thu và cơ cấu doanh thu .3 Số lượng và đối tượng khách hàng .4 Số lượng nhân viên chuyên nghiệp .5 Chính sách tuyển dụng và đào tạo và nhân viên .6 Sự đa dạng của dịch vụ cung cấp . Thực trạng các quy định hiện hành liên quan đến đánh giá rủi ro .1 Cơ sở pháp lý cho hoạt động kiểm toán độc lập của Việt Nam .2 Các quy định hiện hành liên quan đến đánh giá và đối phó với rủi ro trong hệ thống chuẩn mực kiểm toán Việt Nam .3 Thực trạng thủ tục đánh giá và đối phó với rủi ro trong kiểm toán báo cáo tài chính tại các công ty kiểm toán độc lập lớn ở Việt Nam . 44 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.1 Phương pháp khảo sát .2 Đối tượng khảo sát .3 Phân tích kết quả khảo sát thông qua phương pháp thống kê mô tả .1 Tổng hợp kết quả khảo sát theo từng câu hỏi .2 Tổng hợp kết quả khảo sát theo từng công ty kiểm toán .4 Phân tích kết quả khảo sát bằng cách xác định hệ số tương quan và kiểm định tham số trung bình hai mẫu độc lập bằng thử nghiệm t-test .1 Xác định hệ số tương quan .2 Kiểm định tham số trung bình hai mẫu độc lập bằng thử nghiệm t-test .4 Đánh giá chung về thực trạng đánh giá rủi ro trong các công ty kiểm toán độc lập lớn tại Việt Nam.1 Những kết quả đạt được trong việc thực hiện thủ tục đánh giá và đối phó với rủi ro kiểm toán .2 Những hạn chế, tồn tại trong công tác đánh giá và đối phó với rủi ro kiểm toán63 KẾT LUẬN CHƯƠNG 2. 68 CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN THỦ TỤC ĐÁNH GIÁ VÀ ĐỐI PHÓ VỚI RỦI RO TRONG KIỂM TOÁN BÁO CÁO TÀI CHÍNH TẠI CÁC CÔNG TY KIỂM TOÁN ĐỘC LẬP LỚN TẠI VIỆT NAM .1 Các quan điểm hoàn thiện thủ tục đánh giá và đối phó với rủi ro .2 Nhóm giải pháp về phía công ty kiểm toán .1 Tăng cường sử dụng phương pháp tiếp cận theo mô hình rủi ro kinh doanh đối với việc đánh giá rủi ro kiểm toán.2 Ban hành các văn bản hướng dẫn về thủ tục đánh giá và đối phó với rủi ro kiểm toán theo mô hình rủi ro kinh doanh . 71 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.3 Tăng cường thảo luận giữa các thành viên trong nhóm kiểm toán và thông báo nội dung cuộc họp một cách đầy đủ cho các kiểm toán viên không tham gia .4 Tăng cường việc xem xét rủi ro do gian lận và tiến hành thủ tục kiểm toán đối với gian lận trong quy trình kiểm toán .5 Chú trọng việc đánh giá rủi ro kiểm soát .6 Tăng giá phí kiểm toán .7 Trở thành thành viên của các hãng kiểm toán quốc tế .8 Thiết kế quy trình soát xét hồ sơ kiểm toán một cách chặt chẽ .9 Chú trọng việc duy trì đội ngũ kiểm toán viên và đào tạo nhân sự kiểm toán chất lượng cao .3 Nhóm giải pháp về phía Nhà nước và Hội nghề nghiệp .1 Hoàn thiện hệ thống chuẩn mực kiểm toán Việt Nam .2 Ban hành các chương trình kiểm toán mẫu cập nhật theo chuẩn mực kiểm toán Việt Nam .3 Tổ chức các chương trình đào tạo chất lượng và cập nhật kiến thức cho các kiểm toán viên .4 Giải pháp về phía khách hàng được kiểm toán . 83 KẾT LUẬN CHƯƠNG 3. 86 DANH MỤC CÁC TÀI LIỆU THAM KHẢO . 90 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com DANH MỤC CÁC HÌNH VÀ BẢNG BIỂU Hình 1.1: Tiếp cận kiểm toán theo mô hình rủi ro kinh doanh Hình 1.2: Ma trận rủi ro Hình 1.3: Mô hình sơ lược về đánh giá rủi ro theo ISA 315 Bảng 2.1: Tiêu chí chấm điểm để phân loại các công ty kiểm toán độc lập Việt Nam Bảng 2.2: Kết quả khảo sát việc đánh giá khách hàng theo văn bản hướng dẫn về quy trình chấp nhận, duy trì khách hàng của công ty kiểm toán Bảng 2.3: Kết quả khảo sát sự tham gia của thành viên Ban giám đốc trong việc đánh giá rủi ro chấp nhận hợp đồng kiểm toán Bảng 2.4: Kết quả khảo sát việc tiến hành cuộc họp với Chủ nhiệm và thành viên Ban giám đốc phụ trách cuộc kiểm toán để đánh giá rủi ro trong giai đoạn lập kế hoạch Bảng 2.5: Kết quả khảo sát việc thông báo các thông tin cần thiết cho các kiểm toán viên không tham gia cuộc họp Bảng 2.6: Kết quả khảo sát việc tìm hiểu các yếu tố về môi trường hoạt động bên ngoài ảnh hưởng đến công ty theo yêu cầu của chuẩn mực kiểm toán Bảng 2.7: Kết quả khảo sát việc tìm hiểu về các thành phần của kiểm soát nội bộ của kiểm toán viên Bảng 2.8: Kết quả khảo sát việc nhận dạng và đánh giá rủi ro ở cấp độ báo cáo tài chính Bảng 2.9: Kết quả khảo sát việc nhận dạng và đánh giá rủi ro có sai lệch trọng yếu ở cấp độ cơ sở dẫn liệu đối với những tài khoản và thuyết minh quan trọng Bảng 2.10: Kết quả khảo sát việc xem xét các yếu tố có thể dẫn đến gian lận cho việc lập báo cáo tài chính gian lận và biển thủ tài sản trong quá trình đánh giá rủi ro LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.11: Kết quả khảo sát việc xác lập chiến lược kiểm toán dựa vào các rủi ro đã nhận dạng, bao gồm: xác lập mức trọng yếu, quyết định lịch trình và nhóm kiểm toán viên tham gia và các vấn đề khác có liên quan như kiểm toán nội bộ, các chuyên gia, dịch vụ thuê ngoài Bảng 2.12: Kết quả khảo sát việc thực hiện các thử nghiệm kiểm soát trong giai đoạn hiện tại khi kiểm toán viên dự định tin cậy vào các kiểm soát đối với một rủi ro mà kiểm toán viên xác định là rủi ro đáng kể Bảng 2.
