CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ THUYẾT. Một số khái niệm liên quan. Khái niệm Ngân hàng. Ngân hàng trong tiếng Anh là Bank.
Ngân hàng là một định chế tài chính được phép nhận tiền gửi và cho vay. Các Ngân hàng cũng có thể cung cấp các dịch vụ tài chính như quản lí tài sản, trao đổi tiền tệ và nộp kí gửi an toàn. Có nhiều loại Ngân hàng khác nhau bao gồm Ngân hàng bán lẻ, Ngân hàng Thương mại, Ngân hàng doanh nghiệp và Ngân hàng đầu tư. Ở hầu hết các quốc gia, các Ngân hàng hoạt động dưới sự giám sát và qui định của Chính phủ Quốc gia hoặc Ngân hàng Trung ương.
Đặc điểm của Ngân hàng. - Là một định chế tài chính trung gian. - Hoạt động đa dạng và tổng hợp nhiều nghiệp vụ, dịch vụ. - Thu hút nguồn vốn trước hết bằng huy động tiền gửi, phát hành kì phiếu, trái phiếu, sau đó sử dụng nguồn vốn này thực hiện cho vay sản xuất kinh doanh, cho vay tiêu dùng.
Ngoài ra còn có các dịch vụ khác: Thanh toán, chuyển tiền, bảo lãnh, ủy thác,… - Thông qua hoạt động cho vay và thanh toán, hệ thống các Ngân hàng Thương mại có thể tạo ra lượng bút tệ, là bộ phận quan trọng trong khối cung tiền tệ của nền kinh tế, có ảnh hưởng lớn đến chính sách tiền tệ của Ngân hàng Trung ương. - Ngoài ra, tổng tài sản của Ngân hàng Thương mại luôn là khối lượng tài sản lớn nhất trong toàn hệ thống Ngân hàng Thương mại. Chức năng của Ngân hàng. - Chức năng thủ quỹ: Ngân hàng Thương mại nhận tiền gửi, giữ tiền, bảo quản tiền, thực hiện các yêu cầu rút tiền, chi tiền cho khách hàng của mình là các chủ thể trong nền kinh tế.
4 - Chức năng trung gian thanh toán: Ngân hàng Thương mại thay mặt khách hàng trích tiền trên tài khoản trả cho người thụ hưởng hoặc nhận tiền vào tài khoản. - Chức năng trung gian tín dụng: Ngân hàng là cầu nối giữa người thừa vốn và người thiếu vốn. Nhiệm vụ của Ngân hàng. − Huy động vốn: • Khai thác và nhận tiền gửi của các tổ chức, cá nhân và tổ chức tín dụng khác trong nước và nước ngoài dưới các hình thức tiền gửi không kỳ hạn, tiền gửi có kỳ hạn và các loại tiền gửi khác bằng đồng Việt Nam và ngoại tệ.
• Phát hành chứng chỉ tiền gửi, trái phiếu, kỳ phiếu và giấy tờ có giá khác để huy động vốn của các tổ chức, cá nhân trong nước và ngoài nước theo quy định của Ngân hàng Nông nghiệp. • Tiếp nhận các nguồn vốn tài trợ, vốn ủy thác của Chính phủ, chính quyền địa phương và các tổ chức kinh tế, cá nhân trong nước và ngoài nước theo quy định của Ngân hàng Nông nghiệp. • Vay vốn các tổ chức tài chính, tín dụng khác hoạt động tại Việt Nam và tổ chức tín dụng nước ngoài khi được Tổng giám đốc cho phép bằng văn bản. Các hình thức huy động vốn khác theo quy định.
Việc huy động vốn có thể bằng vàng và các công cụ khác theo quy định. − Cho vay: Cho vay ngắn hạn, trung và dài hạn và các loại cho vay khác theo quy định. − Kinh doanh ngoại hối: Huy động vốn và cho vay, mua, bán ngoại tệ, thanh toán quốc tế, bảo lãnh, tái bảo lãnh, chiết khấu, tái chiết khấu bộ chứng từ và các dịch vụ khác về ngoại hối theo chính sách quản lý ngoại hối của Chính phủ, Ngân hàng Nhà nước. − Cung ứng các dịch vụ thanh toán và Ngân quỹ gồm: Cung ứng các phương tiện thanh toán; Thực hiện các dịch vụ thanh toán trong nước cho khách hàng; Thực hiện các dịch vụ thu hộ và chi hộ; Thực hiện dịch vụ thu và phát tiền mặt cho 5 khách hàng; Thực hiện các dịch vụ thanh toán khác theo quy định của Ngân hàng Nhà nước.
− Kinh doanh các dịch vụ Ngân hàng khác: Kinh doanh các dịch vụ Ngân hàng bao gồm: Thu, phát tiền mặt; mua bán vàng bạc, tiền tệ; máy rút tiền tự động, dịch vụ thẻ; két sắt, nhận bảo quản, cất giữ, chiết khấu thương phiếu và các loại giấy tờ có giá khác, thẻ thanh toán; nhận uỷ thác cho vay của các tổ chức tài chính, tín dụng, tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước; đại lý cho thuê tài chính, chứng khoán, bảo hiểm… và các dịch vụ Ngân hàng khác được Nhà nước cho phép. − Cầm cố, chiết khấu thương phiếu và các giấy tờ có giá ngắn hạn khác theo quy định. − Thực hiện dịch vụ cầm đồ theo quy định của pháp luật và của Ngân hàng. Phân loại các Ngân hàng đang hoạt động tại Việt Nam.
Tại Việt Nam hiện nay có rất nhiều Ngân hàng trong và ngoài nước đang hoạt động được phân thành nhiều loại hình khác nhau như: Ngân hàng Thương mại Nhà nước, Ngân hàng Thương mại Cổ phần, các Ngân hàng liên doanh, các Ngân hàng nước ngoài có chi nhánh tại Việt Nam. Ngân hàng Thương mại Nhà nước Ngân hàng Thương mại Cổ phần Ngân hàng liên doanh Ngân hàng nước ngoài ở Việt Nam 1. Khái niệm về tín dụng Ngân hàng. Tín dụng là gì? Tín dụng là khái niệm thể hiện mối quan hệ giữa người cho vay và người vay.
Trong quan hệ này, người cho vay có nhiệm vụ chuyển giao quyền sử dụng tiền hoặc hàng hoá cho vay cho người đi vay trong một khoảng thời gian nhất định. Người đi vay có nghĩa vụ trả số tiền hoặc giá trị hàng hoá đã vay khi đến hạn trả nợ có kèm hoặc không kèm theo một khoản lãi. 6 Tín dụng Ngân hàng là quan hệ tín dụng giữa Ngân hàng, các tổ chức tín dụng, với các doanh nghiệp và cá nhân (bên đi vay), trong đó các tổ chức tín dụng chuyển giao tài sản cho bên đi vay sử dụng trong một thời gian nhất định theo thoả thuận, và bên đi vay có trách nhiệm hoàn trả vô điều kiện cả vốn gốc và lãi cho tổ chức tín dụng khi đến hạn thanh toán. Trong nền kinh tế, Ngân hàng đóng vai trò là một định chế tài chính trung gian, vì vậy trong quan hệ tín dụng với các nhà doanh nghiệp và cá nhân, Ngân hàng vừa là người cho vay đồng thời vừa là người đi vay.
Với tư cách là người đi vay Ngân hàng nhận tiền gửi của các nhà doanh nghiệp và cá nhân hoặc phát hành chứng chỉ tiền gửi, trái phiếu để huy động vốn trong xã hội. Trái lại, với tư cách là người cho vay thì Ngân hàng cung cấp tín dụng cho các doanh nghiệp và cá nhân. Các loại hình cho vay của Ngân hàng. Hoạt động cấp tín dụng giữ vai trò quan trọng đối với bản thân Ngân hàng bởi thu nhập từ hoạt động này không những chiếm tỷ trọng lớn trong tổng thu nhập của Ngân hàng mà còn đảm bảo cho việc trả lãi các nguồn vốn huy động.
Việc cấp tín dụng được thực hiện trên cơ sở nguồn vốn huy động được và nhu cầu về vốn của khách hàng. Hoạt động cấp tín dụng có thể hiểu là việc mua bán “quyền sử dụng vốn tệ’’ trong đó người mua là các chủ thể kinh tế có nhu cầu về vốn để tài trợ cho các hoạt động như: Sản xuất– kinh doanh, mua sắm, dự trữ …còn người bán chính là Ngân hàng. Để hiểu rõ hơn về hoạt động này, chúng ta cần phân loại chúng theo những tiêu thức nhất định: - Căn cứ theo thời hạn cho vay • Cho vay ngắn hạn: Là hình thức cấp tín dụng thường có thời hạn dưới một năm và mục đích sử dụng chủ yếu là để bù đắp sự thiếu hụt vốn tạm thời như phục vụ cho thanh toán tiền hàng hoá, tài trợ vốn lưu động hay thanh toán ngoại thương … 7 • Cho vay trung hạn: Đây là hình thức cấp tín dụng có thời hạn từ 1 đến 5 năm và thường sử dụng để đổi mới trang thiết bị, mua sắm máy móc mà thời gian khấu hao thường không quá dài để có thể hoàn trả vốn đúng hạn cho Ngân hàng. • Cho vay dài hạn: Là khoản cấp tín dụng có thời hạn trên 5 năm và thường sử dụng để xây nhà xưởng, đầu tư dây chuyền công nghệ với những dự án sản xuất lớn có thời gian thu hồi vốn dài.
Các khoản vay này thường đòi hỏi thế chấp và chịu nhiều rủi ro. - Căn cứ theo khách hàng vay vốn • Cho vay các định chế tài chính bao gồm cấp tín dụng cho các Ngân hàng, công ty tài chính, công ty cho thuê tài chính, công ty bảo hiểm, quỹ tín dụng và các định chế tài chính khác. • Cho vay các tổ chức, doanh nghiệp sản xuất- kinh doanh. • Cho vay cá nhân.
- Căn cứ theo mục đích sử dụng khoản vay • Cho vay nhằm mục đích phục vụ sản xuất- kinh doanh. • Cho vay nhằm phục vụ đời sống, tiêu dùng. − Căn cứ theo mức độ tín nhiệm đối với khách hàng • Cho vay không bảo đảm: Là loại hình cho vay không có có tài sản thế chấp, cầm cố hoặc sự bảo lãnh của người thứ 3, mà việc cho vay chỉ dựa vào uy tín của bản thân khách hàng. Đối với những khách hàng tốt, trung thực trong kinh doanh, có khả năng tài chính lành mạnh, quản trị có hiệu quảthì Ngân hàng có thể cấp tín dụng dựa vào uy tín của bản thân khách hàng mà không cần một nguồn thu nợ thứ hai bổ sung.
• Cho vay có bảo đảm là loại hình cấp tín dụng dựa trên cơ sở các bảo đảm như thế chấp hay cầm cố, hoặc phải có sự bảo lãnh của bên thứ 3. Đối với các khách hàng không có uy tín cao đối với Ngân hàng, khi vay vốn đòi hỏi phải có bảo đảm. Sự bảo đảm này là căn cứ pháp lý để Ngân hàng có thêm một nguồn thu thứ hai, bổ sung cho nguồn thu nợ thứ nhất thiếu chắc chắn. - Căn cứ vào phương thức cho vay.
8 • Cho vay theo hạn mức tín dụng: Đây là hình thức cấp tín dụng mà Ngân hàng và khách hàng cùng ký kết một hơp đồng hạn mức trong đó qui định một khối lượng tiêu dùng mà khách hàng được phép vay của Ngân hàng trong một thời gian nhất định, hết thời gian này thì số còn lại mà khách hàngkhông sử dụng sẽ không còn giá trị nữa. Trong hợp đồng hạn mức có thể baogồm các điều khoản như việc sử dụng vốn vay, lãi suất, kỳ hạn trả nợ, cung cấp các báo cáo tài chính và các dữ liệu về tình hình sản xuất- kinh doanh khác, tài sản đảm bảo, và trong trường hợp vỡ nợ, các điều khoản liên quan đến việc chấm dứt hợp đồng chi trả những khoản vay còn tồn đọng.