CHƯƠNG 1: CÁC CHUẨN MỰC QUỐC TẾ CÓ LIÊN QUAN ĐẾN CHUYỂN ĐỔI ĐƠN VỊ TIỀN TỆ TRÊN BCTC Việc chuyển đổi đơn vị tiền tệ trên BCTC liên quan đến các đồng tiền, trong đó có đồng tiền sử dụng chủ yếu trong môi trường kinh doanh của doanh nghiệp và những đồng tiền khác. Vì vậy, bước đầu tiên trong quá trình chuyển đổi BCTC là xác định các đồng tiền này. Bên cạnh đó, việc chuyển đổi đơn vị tiền tệ trên BCTC liên quan đến TGHĐ, và vì TGHĐ thường xuyên thay đổi nên cần quan tâm đến ảnh hưởng của chênh lệch TGHĐ phát sinh. Và cuối cùng là việc xác định các phương pháp chuyển đổi đối với từng trường hợp riêng biệt.
Trong phần 1, luận văn đề cập đến những vấn đề này dưới góc độ của chuẩn mực quốc tế và chuẩn mực của Mỹ. Đó là Chuẩn mực kế toán tài chính Mỹ số 52 (FASB 52) và chuẩn mực kế toán quốc tế số 21 (IAS 21 – sửa đổi năm 2003). * Giới thiệu FASB 52 “Chuyển đổi ngoại tệ” (12/1981) (Foreign Currency Translation) Tháng 1/1975, FASB 8 “Kế toán chuyển đổi các giao dịch ngoại tệ và BCTC bằng đồng ngoại tệ” (Accounting for the Translation of Foreign Currency Transactions and Foreign Currency Fianancial Statements) được ban hành và có hiệu lực từ năm tài chính bắt đầu từ 1/1/1976. Tháng 5/1978, Ủy ban Mỹ tiếp nhận các góp ý cho các Chuẩn mực từ số 1 đến 12.
Ủy ban đã nhận được rất nhiều ý kiến góp ý về nội dung Chuyển đổi BCTC. Tháng 1/1979, Ủy ban quyết định thành lập dự án xem xét lại FASB 8, và FASB 52 đã ra đời từ kết quả của dự án này. FASB 52 đã thay thế hoàn toàn cho FASB 8. FASB 52 sửa đổi lại nội dung về kế toán các giao dịch ngoại tệ của doanh nghiệp, đồng thời sửa đổi nội dung về chuyển đổi BCTC bằng ngoại tệ để hợp nhất BCTC bằng các phương pháp hợp nhất, kết hợp hoặc phương pháp vốn chủ sở hữu.
Ngoài những mục đích trên không thuộc phạm vi của FASB 52, ví dụ chuyển BCTC từ một đồng tiền này LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com sang một đồng tiền khác để tạo thuận tiện cho người đọc BCTC do quen thuộc với đồng tiền này. * Giới thiệu IAS 21 “Tác động của sự thay đổi TGHĐ” (12/2003) (The Effects of Changes in Foreign Exchange Rates): IAS 21 “Tác động của sự thay đổi TGHĐ” được sửa đổi và có hiệu lực bắt đầu từ 1/1/2005, thay thế cho IAS 21 được sửa đổi vào năm 1993. LỊCH SỬ PHÁT TRIỂN CỦA IAS 21 Ban hành Exposure Draft E11 “Kế toán các giao dịch ngoại tệ và Chuyển 12/1977 đổi BCTC nước ngoài” (Accounting for Foreign Transactions and Translation of Foreign Financial Statements) E11 được sử đổi và trình bày lại bởi Exposure Draft E23 “Kế toán ảnh 3/1982 hưởng của sự thay đổi tỷ giá hối đoái” (Accounting for the Effects of Changes in Foreign Exchange Rates) Ban hành IAS 21 “Kế toán sự tác động của thay đổi tỷ giá hối đoái” 7/1983 (Accounting for the Effects of Changes in Foreign Exchange Rates) 1/1/1985 IAS 21 (1983) bắt đầu có hiệu lực 1993 IAS 21 (1983) được sửa đổi để phù hợp với dự án về BCTC Ban hành Exposure Draft E44 “Tác động của thay đổi tỷ giá hối đoái” 5/1992 (The Effects of Changes in Foreign Exchange Rates) IAS 21 (1993) “Tác động của thay đổi tỷ giá hối đoái” (The Effects of 12/1993 Changes in Foreign Exchange Rates) (được sửa dổi như là một bộ phận của dự án “Tính so sánh được của BCTC” dựa trên E32) 1/1/1995 IAS 21 (1993) bắt đầu có hiệu lực 18/12/ 2003 Phiên bản sửa chữa của IAS 21 được ban hành bởi IASB LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. SIC 11 bị thay thế và được kết hợp trong IAS 21 (2003).
• SIC 19 Đồng tiền báo cáo – Đo lường và trình bày BCTC theo IAS 21 và IAS 29 (Reporting Currency - Measurement and Presentation of Financial Statements under IAS 21 and IAS 29). SIC 19 bị thay thế và được kết hợp trong IAS 21 (2003). • SIC 30 Đồng tiền báo cáo – Chuyển đổi từ đồng tiền đo lường sang đồng tiền trình bày BCTC (Reporting Currency – Translation from Measurement Currency to Presentation Currency). SIC 19 bị thay thế và được kết hợp trong IAS 21 (2003).
Các sửa đổi hiện đang được IASB xem xét (Amendments under consideration by IASB) • Không có (Nguồn: www.com) LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Đồng tiền hoạt động của doanh nghiệp: 1. Cách tiếp cận theo đồng tiền hoạt động: FASB 52 sửa đổi từ FASB 8, cũng như IAS 21 sửa đổi năm 2003 đã đề cập đến một cách tiếp cận mới. Đó là cách tiếp cận theo ĐTHĐ, so với trước đây chỉ đề cập đến đồng tiền báo cáo.
* Chuẩn mực kế toán của Mỹ (FASB 52): FASB 52 đã lựa chọn cách tiếp cận theo ĐTHĐ dựa trên việc xem xét những căn cứ sau: Khi một doanh nghiệp hoạt động trong nhiều môi trường tiền tệ thì doanh nghiệp sẽ bị ảnh hưởng bởi giá cả hàng hóa-dịch vụ mua, bán thay đổi ở nhiều môi trường kinh tế, và bởi giá cả của chính các đồng tiền mà nó giao dịch, hay TGHĐ. Các mô hình kế toán hiện nay thường theo nguyên tắc giá gốc, tức là không ghi nhận sự thay đổi giá cả cho tới khi có nghiệp vụ mua hoặc bán tài sản xảy ra. Vì vậy, kế toán không ghi nhận lãi chưa thực hiện khi giá cả tài sản thay đổi liên quan đến sự thay đổi của đơn vị tiền tệ. Đối với các doanh nghiệp giao dịch theo nhiều đồng tiền khác nhau, việc trình bày BCTC theo một đồng tiền duy nhất đòi hỏi phải xem xét đến sự thay đổi TGHĐ.
Tuy nhiên, có nhiều phương pháp được sử dụng trong việc chuyển đổi từ đồng tiền ngoại tệ sang đồng tiền lập báo cáo, và cũng có nhiều sự tranh cãi khác nhau đối với các phương pháp được sử dụng. Để giải quyết vấn đề này, Ủy ban đã xem xét các lựa chọn chính sau đây: a. Thay đổi phương pháp kế toán cho phép ghi nhận ngay sự thay đổi giá cả trên BCTC. Hoãn lại việc ghi nhận chênh lệch tỷ giá, cho đến khi có sự chuyển đổi thực tế từ đồng ngoại tệ sang đồng tiền báo cáo.
LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Ghi nhận ngay sự thay đổi tỷ giá đối với giá trị sổ sách của một số tài sản và nợ phải trả nhất định. Ghi nhận ngay sự thay đổi tỷ giá đối với giá trị sổ sách của tất cả tài sản và nợ phải trả. Đối với ý kiến (a) Thay đổi phương pháp kế toán cho phép ghi nhận ngay sự thay đổi giá cả trên BCTC: đi ngược với cách tiếp cận của Ủy ban trong việc tiến hành các thử nghiệm kiểm tra tính khả thi, tính hữu ích và chi phí của các phương pháp phản ánh sự thay đổi giá cả.
Ủy ban Mỹ không xem xét việc thay đổi mô hình kế toán tài chính căn bản để cho ra một sự thay đổi hợp lý trong dự án chuyển đổi BCTC ngoại tệ. Đối với ý kiến (b) : nhận được rất ít sự ủng hộ của các thành viên trong Ủy ban. Tất cả các nghiệp vụ và số dư đều được ghi theo tỷ giá lịch sử cho đến khi có sự chuyển đổi đồng tiền sang đồng tiền báo cáo. Sự hoãn lại này có thể không phản ánh đúng ảnh hưởng đôi khi rất quan trọng của các nghiệp vụ tại thời điểm xảy ra, đặc biệt những nghiệp vụ cần được thanh toán bằng tỷ giá mới.
Hầu hết đều cho rằng đây là một ý kiến thụt lùi hơn là tiến bộ trong việc cung cấp báo cáo hữu ích. Ý kiến (c) Ghi nhận ngay sự thay đổi tỷ giá đối với giá trị sổ sách của một số tài sản và nợ phải trả nhất định: là cách tiếp cận của FASB 8. Mặc dù một số ý kiến cho rằng cách tiếp cận này về mặt lý thuyết phù hợp với mô hình nguyên tắc giá gốc, nhưng có những ý kiến khác không đồng tình. Cách giải quyết theo ý kiến (c) tạo ra kết quả mà Ủy ban cho rằng trong mọi tình huống không phản ánh được tình hình kinh tế cơ bản của các hoạt động ở nước ngoài, vì vậy không cung cấp được thông tin hữu ích.
Một số thành viên cho rằng Ủy ban cần đưa ra một hướng đi mới so với FASB 8. Các đề nghị thường gặp nhất là phản ánh tất cả hay một phần hàng tồn kho theo tỷ giá thực tế. Điều này tác động làm tăng hoặc giảm khoản chênh lệch tỷ giá ở các doanh nghiệp. Đối với những loại hình doanh nghiệp như các công ty tài chính, điều này không hạn chế được tác động của phương pháp lịch sử (temporal method) đối với lãi hoặc lỗ chênh lệch tỷ giá, do không có giá trị hàng tồn kho lớn.
Do đó, ý kiến này không phải là cách giải quyết chung cho những khiếm khuyết được đưa ra và cũng không có hoặc được ít sự hỗ trợ từ các cơ sở lý thuyết. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Những ý kiến chỉ tán thành việc sửa đổi hạn chế trong ghi nhận hàng tồn kho theo tỷ giá thực tế thông thường sẽ phản đối việc ghi nhận máy móc, thiết bị và những tài sản phi tiền tệ khác cũng theo tỷ giá thực tế. Điều này dẫn đến việc ghi nhận chi phí hàng tồn kho (thông qua giá vốn hàng bán) theo tỷ giá thực tế, trong khi chi phí sử dụng tài sản cố định (thông qua chi phí khấu hao) theo tỷ giá lịch sử. Điều này gây nên sự mâu thuẫn.
Khi chưa có khái niệm nhằm phân biệt giữa các tài sản phi tiền tệ, các tài sản và nợ phải trả sẽ được sửa đổi tùy thuộc vào nhu cầu thay đổi liên tục và có thể theo đánh giá chủ quan. Ủy ban đã không chấp nhận một số sửa đổi trên FASB 8 chủ yếu cũng vì lý do này. Ủy ban của Mỹ đã quyết định lựa chọn ý kiến (d) là ý kiến có nhiều giá trị nhất về lý luận, đặc biệt đối với các hoạt động ở nước ngoài có tính độc lập và tự chủ cao. Trong điều kiện chịu một số hạn chế của phương pháp giá gốc, nó sẽ tạo ra các báo cáo cung cấp tình hình tài chính và kết quả hoạt động phản ánh gần đúng nhất các tác động về mặt kinh tế.
Vấn đề trở nên phức tạp bởi vì các hoạt động ở nước ngoài khác nhau nhiều về bản chất và cách tổ chức.