Hoàn thiện công tác quản lý thu thuế xuất nhập khẩu xăng dầu tại tỉnh Quảng Ninh

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu hoàn thiện công tác quản lý thu thuế xuất nhập khẩu xăng dầu trên địa bàn tỉnh quảng ninh, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện pháp

• Tác giả: Lý Trần Hùng
• Người hướng dẫn: PGS.TS Hoàng Thị Thu
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
• Đề tài: Hoàn thiện công tác quản lý thu thuế xuất nhập khẩu xăng dầu trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ kinh tế
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Quảng Ninh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỤC LỤC
• DANH MỤC TỪ, CỤM TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG
• MỞ ĐẦU
• 0.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 0.2. Mục tiêu nghiên cứu của đề tài
• 0.2.1. Mục tiêu chung
• 0.2.2. Mục tiêu cụ thể
• 0.3. Phạm vi nghiên cứu và đối tượng nghiên cứu
• 0.3.1. Về phạm vi nghiên cứu
• 0.3.2. Về không gian
• 0.3.3. Đối tượng nghiên cứu
• 0.4. Phương pháp nghiên cứu
• 0.4.1. Phương pháp thu thập tài liệu thứ cấp
• 0.4.2. Phương pháp tổng hợp và xử lý dữ liệu
• 0.4.3. Phương pháp phân tích - tổng hợp
• 0.4.4. Phương pháp đối chiếu - so sánh
• 0.5. Ý nghĩa khoa học của luận văn
• 0.6. Bố cục của luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ THU THUẾ XUẤT NHẬP KHẨU XĂNG DẦU
• 1.1. Những vấn đề chung về thuế xuất nhập khẩu xăng dầu
• 1.1.1. Xăng dầu và đặc điểm của xăng dầu xuất nhập khẩu
• 1.2. Thuế xuất nhập khẩu xăng dầu
• 1.2.1. Khái niệm, đặc điểm, bản chất của thuế xuất nhập khẩu xăng dầu
• 1.2.2. Phân loại thuế xuất nhập khẩu xăng dầu
• 1.2.2.1. Theo xu hướng vận động của hàng hóa
• 2. CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ THU THUẾ XUẤT NHẬP KHẨU XĂNG DẦU TẠI TỈNH QUẢNG NINH
• 4. CHƯƠNG 4: CÁC GIẢI PHÁP NHẰM HOÀN THIỆN CÔNG TÁC QUẢN LÝ THU THUẾ XUẤT NHẬP KHẨU XĂNG DẦU TẠI TỈNH QUẢNG NINH
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Quản Lý Thuế Xăng Dầu tại Quảng Ninh 2024

Công tác quản lý thuế xăng dầu nói chung và quản lý thuế xuất nhập khẩu nói riêng là vấn đề phức tạp, đặc biệt ở các nước đang phát triển như Việt Nam. Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế, Việt Nam đã nỗ lực xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật liên quan đến kinh doanh xuất nhập khẩu. Quản lý hoạt động xuất nhập khẩu và thuế xuất nhập khẩu xăng dầu ngày càng được cải tiến, tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động xuất nhập khẩu, đồng thời tăng cường vai trò giám sát của Nhà nước. Tuy nhiên, do mặt trái của kinh tế thị trường, các tổ chức và cá nhân luôn tìm cách tối đa hóa lợi nhuận, thậm chí trốn thuế. Do đó, quản lý thu thuế xăng dầu trở thành một yêu cầu khách quan.

1.1. Vai trò của Hải quan Quảng Ninh trong quản lý thuế

Cơ quan Hải quan Quảng Ninh đóng vai trò then chốt trong việc quản lý và thu thuế xuất nhập khẩu xăng dầu. Xăng dầu là mặt hàng đặc biệt, trọng yếu, mang lại nguồn thu lớn cho ngân sách. Quản lý hiệu quả thuế đối với mặt hàng này vừa đảm bảo nguồn thu, vừa tạo sự công bằng giữa các đơn vị kinh doanh. Trong bối cảnh Quảng Ninh là một phần của vùng kinh tế trọng điểm Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh, với các cảng biển lớn như Cái Lân, Hòn Gai, Cửa Ông, hoạt động xuất nhập khẩu xăng dầu ngày càng phát triển, đòi hỏi cơ chế quản lý thuế hiệu quả.

1.2. Tính cấp thiết của hoàn thiện quản lý thuế xăng dầu

Việc hoàn thiện quản lý thuế xăng dầu ở Quảng Ninh là một yêu cầu cấp bách. Hội nhập kinh tế quốc tế đòi hỏi đổi mới pháp luật hải quan, cơ chế chính sách quản lý từ trung ương đến địa phương. Cần có những giải pháp mới, cải tiến quy trình, thủ tục, giảm thời gian khai và nộp thuế. Đồng thời, cần đề xuất đổi mới pháp luật, chính sách để tăng hiệu lực, hiệu quả của công cụ thuế xuất nhập khẩu. Quản lý thu thuế xuất khẩu còn nhiều bất cập, như hệ thống chính sách chưa đồng bộ, nạn buôn lậu, gian lận thương mại, và tình trạng nợ đọng thuế.

II. Thực Trạng Thuế Xuất Nhập Khẩu Xăng Dầu tại Quảng Ninh

Hiện nay, công tác quản lý thuế xuất nhập khẩu nói chung và thuế xăng dầu nói riêng vẫn còn tồn tại nhiều bất cập. Hệ thống chính sách và cơ chế quản lý chưa đồng bộ, chưa theo kịp sự phát triển của hoạt động xuất nhập khẩu. Tình trạng buôn lậu, gian lận thương mại để trốn thuế vẫn còn phổ biến. Tình trạng chiếm dụng tiền thuế gây nợ đọng thuế xuất khẩu lớn và kéo dài chưa được xử lý triệt để. Hoạt động kiểm tra, kiểm soát việc chấp hành chính sách thuế hàng hoá xuất khẩu, nhập khẩu chưa được chú trọng đúng mức, gây thất thu lớn cho ngân sách nhà nước.

2.1. Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý thuế xăng dầu

Có nhiều yếu tố ảnh hưởng đến công tác quản lý thuế xăng dầu. Các yếu tố khách quan bao gồm biến động giá xăng dầu thế giới, chính sách thương mại của các nước, và tình hình kinh tế vĩ mô. Các yếu tố chủ quan bao gồm năng lực của cán bộ hải quan, sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng, và ý thức chấp hành pháp luật của doanh nghiệp. Để nâng cao hiệu quả quản lý thuế, cần phải phân tích và đánh giá đầy đủ các yếu tố này.

2.2. Gian lận thuế xăng dầu Thực trạng và hậu quả

Gian lận thuế xăng dầu là một vấn đề nhức nhối, gây thất thu lớn cho ngân sách nhà nước. Các hình thức gian lận phổ biến bao gồm khai sai số lượng, chủng loại, giá trị hàng hóa, và sử dụng các thủ đoạn buôn lậu, trốn thuế. Hậu quả của gian lận thuế không chỉ là thất thu ngân sách, mà còn gây ra sự cạnh tranh không lành mạnh giữa các doanh nghiệp, ảnh hưởng đến môi trường kinh doanh và trật tự xã hội.

2.3. Thu ngân sách từ xăng dầu Đóng góp và thách thức

Thu ngân sách từ xăng dầu đóng góp một phần quan trọng vào tổng thu ngân sách của tỉnh Quảng Ninh. Tuy nhiên, nguồn thu này cũng đối mặt với nhiều thách thức, như biến động giá xăng dầu, sự thay đổi trong chính sách thuế, và tình trạng gian lận thuế. Để duy trì và tăng cường nguồn thu này, cần có các giải pháp quản lý hiệu quả, đồng thời đa dạng hóa nguồn thu ngân sách.

III. Giải Pháp Hoàn Thiện Quản Lý Thuế Xăng Dầu tại Quảng Ninh

Để hoàn thiện quản lý thuế xăng dầu tại Quảng Ninh, cần có một hệ thống giải pháp đồng bộ, bao gồm cả giải pháp về chính sách, quản lý, và công nghệ. Cần tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật về thuế, đảm bảo tính minh bạch, rõ ràng, và phù hợp với thực tiễn. Cần tăng cường năng lực của cán bộ hải quan, nâng cao hiệu quả công tác kiểm tra, kiểm soát. Cần đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin vào quản lý thuế, giảm thiểu thủ tục hành chính, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp.

3.1. Cải cách thủ tục hành chính thuế xăng dầu

Cải cách thủ tục hành chính thuế xăng dầu là một trong những giải pháp quan trọng để giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp, đồng thời nâng cao hiệu quả quản lý của cơ quan nhà nước. Cần rà soát, đơn giản hóa các thủ tục, giảm thời gian và chi phí thực hiện. Cần đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, cung cấp dịch vụ công trực tuyến, tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp thực hiện nghĩa vụ thuế.

3.2. Ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý thuế

Ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý thuế là một xu hướng tất yếu trong bối cảnh cách mạng công nghiệp 4.0. Cần xây dựng hệ thống thông tin quản lý thuế hiện đại, kết nối liên thông giữa các cơ quan chức năng. Cần sử dụng các công cụ phân tích dữ liệu lớn để phát hiện các hành vi gian lận thuế. Cần tăng cường bảo mật thông tin, đảm bảo an toàn cho hệ thống.

3.3. Tăng cường kiểm tra kiểm soát chống thất thu thuế

Cần tăng cường kiểm tra, kiểm soát chống thất thu thuế, đặc biệt là đối với các doanh nghiệp có rủi ro cao về gian lận thuế. Cần xây dựng kế hoạch kiểm tra định kỳ và đột xuất, tập trung vào các lĩnh vực trọng điểm. Cần phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng, như hải quan, thuế, công an, để phát hiện và xử lý kịp thời các hành vi vi phạm.

IV. Nâng Cao Năng Lực Cán Bộ Quản Lý Thuế Xăng Dầu 2024

Để nâng cao hiệu quả quản lý thuế xuất nhập khẩu xăng dầu, việc nâng cao năng lực của đội ngũ cán bộ là vô cùng quan trọng. Cán bộ cần được trang bị kiến thức chuyên sâu về chính sách thuế xăng dầu, quy trình nghiệp vụ hải quan, và các kỹ năng kiểm tra, kiểm soát. Đồng thời, cần xây dựng đội ngũ cán bộ liêm chính, có tinh thần trách nhiệm cao, và tận tâm với công việc.

4.1. Đào tạo chuyên sâu về nghiệp vụ quản lý thuế xăng dầu

Cần tổ chức các khóa đào tạo chuyên sâu về nghiệp vụ quản lý thuế xăng dầu cho cán bộ hải quan. Nội dung đào tạo cần bao gồm các quy định pháp luật về thuế, quy trình thủ tục hải quan, kỹ năng kiểm tra, kiểm soát, và các phương pháp phát hiện gian lận thuế. Cần mời các chuyên gia có kinh nghiệm trong lĩnh vực này tham gia giảng dạy.

4.2. Bồi dưỡng kiến thức về giá và thị trường xăng dầu

Cán bộ hải quan cần được bồi dưỡng kiến thức về giá và thị trường xăng dầu, để có thể đánh giá chính xác giá trị hàng hóa và phát hiện các hành vi khai gian giá. Cần cung cấp thông tin về biến động giá xăng dầu thế giới, các yếu tố ảnh hưởng đến giá, và các phương pháp xác định giá.

4.3. Xây dựng đội ngũ cán bộ liêm chính trách nhiệm

Cần có các biện pháp để xây dựng đội ngũ cán bộ liêm chính, trách nhiệm, có tinh thần phục vụ nhân dân. Cần tăng cường công tác kiểm tra, giám sát hoạt động của cán bộ, xử lý nghiêm các hành vi tham nhũng, tiêu cực. Cần có cơ chế bảo vệ cán bộ dám đấu tranh chống gian lận thuế.

V. Kiến Nghị Hoàn Thiện Chính Sách Thuế Xăng Dầu tại Quảng Ninh

Để hoàn thiện chính sách thuế xăng dầu, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng, như Bộ Tài chính, Tổng cục Hải quan, và UBND tỉnh Quảng Ninh. Cần rà soát, sửa đổi, bổ sung các quy định pháp luật về thuế, đảm bảo tính minh bạch, rõ ràng, và phù hợp với thực tiễn. Cần có chính sách ưu đãi thuế hợp lý để khuyến khích các doanh nghiệp đầu tư vào lĩnh vực xăng dầu.

5.1. Đề xuất sửa đổi Luật Thuế xuất nhập khẩu

Cần đề xuất sửa đổi Luật Thuế xuất nhập khẩu, để tạo cơ sở pháp lý vững chắc cho việc quản lý thuế xăng dầu. Cần quy định rõ về đối tượng chịu thuế, căn cứ tính thuế, và các trường hợp miễn, giảm thuế. Cần có quy định về xử lý vi phạm trong lĩnh vực thuế.

5.2. Kiến nghị về cơ chế quản lý giá xăng dầu

Cần có kiến nghị về cơ chế quản lý giá xăng dầu, để đảm bảo tính minh bạch, công khai, và phù hợp với thị trường. Cần có quy định về công bố giá cơ sở, điều chỉnh giá bán lẻ, và kiểm soát chi phí kinh doanh của doanh nghiệp.

5.3. Đề xuất chính sách ưu đãi thuế cho doanh nghiệp

Cần có đề xuất chính sách ưu đãi thuế cho doanh nghiệp đầu tư vào lĩnh vực xăng dầu, đặc biệt là các dự án đầu tư vào công nghệ mới, thân thiện với môi trường. Cần có chính sách hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa trong lĩnh vực này.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Quản lý thuế xuất nhập khẩu đối với mặt hàng xăng dầu là nhiệm vụ then chốt trong điều hành chính sách tài khóa quốc gia, đặc biệt tại các địa bàn kinh tế cửa ngõ. Tỉnh Quảng Ninh sở hữu vị trí địa chiến lược quan trọng với 132,8 km đường biên giới trên đất liền, diện tích tự nhiên 6.009 km2 cùng hệ thống cảng biển nước sâu trọng điểm như Cái Lân, Hòn Gai và Cửa Ông. Xăng dầu là mặt hàng chiến lược, chiếm tỷ trọng thu ngân sách nhà nước từ 20% đến 30% tổng nguồn thu từ hoạt động xuất nhập khẩu trên địa bàn, nhưng cũng tiềm ẩn rủi ro gian lận thương mại và thất thu thuế rất lớn.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn xuất phát từ những bất cập trong quy trình thủ tục hải quan, tình trạng khai báo áp sai mã thuế, hiện tượng nợ đọng thuế kéo dài và sự phức tạp của hình thức tạm nhập tái xuất xăng dầu. Mục tiêu nghiên cứu cụ thể là hệ thống hóa cơ sở lý luận về quản lý thu thuế xuất nhập khẩu xăng dầu, phân tích thực trạng công tác thu và quản lý thuế của Cục Hải quan tỉnh Quảng Ninh giai đoạn 2011 - 2013, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp hoàn thiện đến năm 2020.

Phạm vi nghiên cứu tập trung vào toàn bộ các doanh nghiệp có hoạt động kinh doanh xuất nhập khẩu, tạm nhập tái xuất xăng dầu do Cục Hải quan tỉnh Quảng Ninh trực tiếp quản lý trong khoảng thời gian 2012 - 2013, định hướng giải pháp thực hiện trong giai đoạn 2014 - 2020. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện ở việc đưa ra giải pháp giảm thiểu tỷ lệ nợ thuế quá hạn xuống dưới 1%, nâng cao hiệu suất thông quan từ 8 giờ xuống dưới 4 giờ đối với hồ sơ luồng xanh và tối ưu hóa nguồn thu hàng nghìn tỷ đồng mỗi năm cho ngân sách địa phương và trung ương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng lý thuyết quản lý thuế hiện đại của Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế kết hợp với mô hình tuân thủ thuế tự nguyện nhằm phân tích hành vi của người nộp thuế. Về bản chất, thuế xuất nhập khẩu xăng dầu là loại thuế gián thu cấu thành trong giá bán, có vai trò điều tiết vĩ mô nền kinh tế và bảo hộ thị trường nội địa. Khung pháp lý nền tảng bao gồm Luật Thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu năm 2005, Nghị định số 87/2010/NĐ-CP, Nghị định số 12/2006/NĐ-CP, Thông tư số 128/2013/TT-BTC và Thông tư số 139/2013/TT-BTC của Bộ Tài chính quy định chi tiết về thủ tục hải quan đối với xăng dầu xuất nhập khẩu.

Hệ thống khái niệm cốt lõi tập trung vào:

1. Quy trình quản lý thu thuế hải quan: Chuỗi 4 bước khép kín từ khâu tiếp nhận tờ khai, kiểm tra thực tế hàng hóa, tính thuế và thông báo thuế trong hạn mức từ 8 giờ đến tối đa 15 ngày đối với các lô hàng cần giám định kỹ thuật phức tạp.
2. Trị giá tính thuế theo Hiệp định Trị giá hải quan GATT/WTO năm 1994: Bao gồm 6 phương pháp xác định trị giá tính thuế từ trị giá giao dịch đến trị giá suy luận, kết hợp các khoản điều chỉnh chi phí vận tải, bảo hiểm CIF và chi phí bốc dỡ.
3. Hệ thống chỉ tiêu đánh giá quản lý thu thuế: Bao gồm chỉ số tổng thu trên GDP, chỉ số tuân thủ thời hạn nộp tờ khai của doanh nghiệp và chỉ số quản lý nợ đọng quá hạn 90 ngày.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp toàn diện thu thập từ Tổng cục Thống kê, Cục Thống kê tỉnh Quảng Ninh, Tổng cục Hải quan và các báo cáo tài chính, tổng kết nhiệm vụ thu ngân sách của Cục Hải quan tỉnh Quảng Ninh trong giai đoạn 2011 - 2013. Luận văn tiến hành khảo sát và thu thập toàn bộ dữ liệu từ 100% doanh nghiệp đầu mối có hoạt động xuất nhập khẩu, tạm nhập tái xuất xăng dầu trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh. Việc áp dụng phương pháp chọn mẫu toàn bộ là hoàn toàn xác đáng do số lượng thương nhân đầu mối kinh doanh xăng dầu tại Việt Nam chịu sự cấp phép nghiêm ngặt của Bộ Công Thương và có quy mô hoạt động tập trung.

Phương pháp xử lý số liệu định lượng được thực hiện trên phần mềm máy tính nhằm tính toán các chỉ số tuyệt đối, tỷ lệ phần trăm tăng trưởng và số bình quân. Các phương pháp phân tích chính gồm:

• Phương pháp phân tổ thống kê: Phân chia nguồn thu theo loại hình xuất nhập khẩu, theo từng chi cục hải quan cửa khẩu cảng biển và đất liền.
• Phương pháp so sánh đối chiếu: So sánh số thu thực tế với dự toán pháp lệnh được giao hàng năm và đối chiếu kết quả quản lý với các địa bàn trọng điểm như Cục Hải quan Thành phố Hải Phòng và Thành phố Đà Nẵng (nơi thu thuế xăng dầu năm 2013 đạt 4.568 triệu đồng, chiếm 22% trên tổng thu 20.355 triệu đồng của thành phố).
• Phương pháp phân tích ma trận SWOT: Đánh giá điểm mạnh, điểm yếu nội tại của bộ máy hải quan cùng cơ hội và thách thức từ quá trình hội nhập quốc tế giai đoạn 2011 - 2020.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình phân tích thực trạng công tác quản lý thu thuế xuất nhập khẩu xăng dầu tại Cục Hải quan tỉnh Quảng Ninh giai đoạn 2011 - 2013 đã chỉ ra các phát hiện trọng tâm sau:

Thứ nhất, số thu từ thuế xuất nhập khẩu xăng dầu luôn chiếm tỷ trọng chi phối trong cơ cấu thu ngân sách hải quan địa phương. Qua các năm, số thu thực tế đạt từ 95% đến 108% so với dự toán pháp lệnh được Bộ Tài chính giao, đóng góp lớn vào tổng sản phẩm trên địa bàn. Tuy nhiên, mức độ biến động nguồn thu phụ thuộc rất lớn vào giá dầu thô thế giới và hạn ngạch nhập khẩu phân giao hàng năm.

Thứ hai, việc hiện đại hóa thủ tục hải quan đạt bước tiến rõ rệt nhưng chưa đồng đều. Tỷ lệ doanh nghiệp thực hiện nộp tờ khai hải quan điện tử đạt trên 85% vào cuối năm 2013. Thời gian xử lý tờ khai chuẩn được rút ngắn trong vòng 8 giờ làm việc, góp phần giải phóng hàng hóa nhanh chóng tại khu vực cảng Cái Lân và Hòn Gai.

Thứ ba, công tác kiểm soát trị giá tính thuế và nợ thuế phát sinh nhiều rủi ro. Khoảng 12% tổng số tờ khai xuất nhập khẩu xăng dầu phải chuyển sang luồng kiểm tra chi tiết hồ sơ hoặc yêu cầu giám định lại chất lượng và dung tích do nghi vấn khai thấp trị giá CIF. Bên cạnh đó, các khoản nợ thuế phát sinh từ những lô hàng xăng dầu tạm nhập tái xuất nhưng chuyển đổi mục đích sang tiêu thụ nội địa chưa nộp thuế kịp thời sau thời hạn 30 ngày quy định chiếm tỷ lệ xấp xỉ 3% đến 5% tổng nợ đọng toàn ngành.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của các hạn chế bắt nguồn từ cả yếu tố khách quan và chủ quan. Về khách quan, Quảng Ninh có địa hình phức tạp với hơn 2.000 đảo lớn nhỏ, trữ lượng than đá khai thác 30 - 40 triệu tấn mỗi năm cùng nhu cầu tiêu thụ nhiên liệu công nghiệp khổng lồ, tạo kẽ hở cho hoạt động buôn lậu và sang mạn xăng dầu trái phép trên biển. Về chủ quan, hạ tầng công nghệ thông tin kết nối giữa cơ quan Hải quan, cơ quan Thuế nội địa và hệ thống ngân hàng thương mại còn thiếu tính đồng bộ tại thời điểm năm 2013.

Các dữ liệu thực chứng trong nghiên cứu được tổng hợp và phản ánh rõ nét thông qua bảng phân tích cơ cấu thu ngân sách và biểu đồ so sánh tỷ lệ hoàn thành dự toán pháp lệnh qua các năm 2011, 2012 và 2013. So sánh với kinh nghiệm quản lý tại Hải Phòng và Đà Nẵng, Cục Hải quan tỉnh Quảng Ninh cần tăng cường quy chế phối hợp liên ngành nhằm kiểm soát chặt chẽ quy trình thanh khoản tờ khai tạm nhập tái xuất không để vượt quá 2 lần gia hạn, mỗi lần tối đa 30 ngày theo quy định tại Nghị định số 12/2006/NĐ-CP.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm nâng cao hiệu lực quản lý thu thuế xuất nhập khẩu xăng dầu trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh giai đoạn 2014 - 2020, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp trọng tâm:

Thứ nhất, tăng cường kiểm tra thực tế hồ sơ, thẩm định trị giá hải quan và siết chặt kiểm định chất lượng xăng dầu. Cục Hải quan tỉnh Quảng Ninh cần phối hợp chặt chẽ với các cơ quan giám định độc lập để kiểm soát 100% các lô hàng có dấu hiệu nghi vấn về chủng loại, tỷ trọng và độ tinh khiết. Mục tiêu cụ thể là giảm tỷ lệ sai lệch trị giá tính thuế xuống dưới 1,5%, thực hiện định kỳ hàng tháng từ năm 2014.

Thứ hai, triển khai đồng bộ các biện pháp cưỡng chế và thu hồi nợ đọng thuế xuất nhập khẩu xăng dầu. Phòng Quản lý rủi ro và các Chi cục Hải quan cửa khẩu trực thuộc áp dụng nghiêm ngặt biện pháp dừng làm thủ tục hải quan đối với các doanh nghiệp có số nợ quá hạn trên 90 ngày. Đặt mục tiêu thu hồi tối thiểu 90% số nợ đọng có khả năng thu từ năm trước chuyển sang, duy trì tỷ lệ nợ thuế dưới mức 1% trên tổng thu hàng năm.

Thứ ba, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và quy trình thủ tục hải quan điện tử chuẩn mực. Đội Công nghệ thông tin Cục Hải quan Quảng Ninh chủ trì tích hợp cơ chế một cửa quốc gia, kết nối dữ liệu thanh toán thuế điện tử 24/7 với 100% ngân hàng thương mại trên địa bàn. Mục tiêu rút ngắn thời gian thông quan hàng hóa xuống dưới 4 giờ đối với tờ khai luồng vàng và xử lý ngay lập tức đối với tờ khai luồng xanh, hoàn thành trong giai đoạn 2014 - 2016.

Thứ tư, đào tạo và bồi dưỡng nâng cao năng lực chuyên môn cho đội ngũ công chức hải quan. Lãnh đạo Cục Hải quan tỉnh Quảng Ninh cần tổ chức tối thiểu 3 khóa bồi dưỡng chuyên sâu mỗi năm về kỹ thuật kiểm toán sau thông quan, phân tích mẫu xăng dầu và nghiệp vụ phát hiện chuyển giá cho toàn bộ cán bộ trực tiếp làm công tác thuế xuất nhập khẩu.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nghiên cứu mang lại giá trị thực tiễn và học thuật cho 4 nhóm đối tượng chính:

1. Cán bộ lãnh đạo và công chức nghiệp vụ ngành Hải quan: Đặc biệt là công chức đang công tác tại Cục Hải quan tỉnh Quảng Ninh, Hải Phòng và các tỉnh có cảng biển quốc tế. Tài liệu cung cấp cẩm nang thực hành về quy trình kiểm tra hồ sơ, phân tích rủi ro tờ khai tạm nhập tái xuất và xác định trị giá tính thuế xăng dầu theo chuẩn GATT/WTO.
2. Ban giám đốc và chuyên viên tài chính tại các doanh nghiệp kinh doanh xuất nhập khẩu xăng dầu: Giúp doanh nghiệp nắm vững quy định tại Thông tư 128/2013/TT-BTC, Thông tư 139/2013/TT-BTC, từ đó xây dựng quy trình kê khai thuế chính xác, rút ngắn thời gian lưu bồn bể tại cảng Cái Lân và tránh các khoản phạt chậm nộp phát sinh.
3. Học viên cao học, nghiên cứu sinh và giảng viên khối ngành Kinh tế - Quản lý công: Nguồn tư liệu tham khảo thực chứng phong phú về phương pháp phân tích số liệu thu ngân sách nhà nước, đánh giá chính sách thuế gián thu và mô hình ma trận SWOT trong quản lý tài chính công.
4. Cơ quan hoạch định chính sách thuộc Bộ Tài chính, Tổng cục Hải quan và Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Ninh: Làm căn cứ tham mưu xây dựng văn bản quy phạm pháp luật, sửa đổi biểu thuế xuất nhập khẩu và hoàn thiện quy chế giám sát hoạt động xuất nhập khẩu xăng dầu trong vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ.

Câu hỏi thường gặp

Căn cứ xác định giá tính thuế đối với xăng dầu nhập khẩu được thực hiện theo nguyên tắc nào?

Giá tính thuế xăng dầu nhập khẩu được xác định chủ yếu dựa trên giá mua thực tế tại cửa khẩu nước nhập (giá CIF), bao gồm chi phí mua hàng, phí vận tải và phí bảo hiểm quốc tế theo 6 phương pháp của Hiệp định GATT/WTO. Nếu có nghi vấn về mức giá khai báo thấp hơn cơ sở dữ liệu rủi ro, cơ quan hải quan sẽ tiến hành tham vấn giá hoặc kiểm tra sau thông quan để ấn định số thuế chính xác.

Quy định về thời hạn tạm nhập tái xuất và chuyển đổi mục đích tiêu thụ xăng dầu tại Quảng Ninh ra sao?

Thời hạn xăng dầu kinh doanh tạm nhập tái xuất lưu lại Việt Nam thực hiện theo Nghị định 12/2006/NĐ-CP và Thông tư 139/2013/TT-BTC, được gia hạn không quá 2 lần, mỗi lần không quá 30 ngày. Trường hợp chuyển sang tiêu thụ nội địa, doanh nghiệp phải đăng ký tờ khai mới theo loại hình nhập kinh doanh và nộp đầy đủ các loại thuế phát sinh tại thời điểm đăng ký tờ khai mới.

Những thách thức lớn nhất trong quản lý thu thuế xăng dầu tại Cục Hải quan tỉnh Quảng Ninh là gì?

Thách thức lớn nhất gồm: đường biên giới dài 132,8 km với nhiều luồng lạch biển phức tạp dễ phát sinh buôn lậu; sự biến động mạnh của giá xăng dầu thế giới ảnh hưởng trực tiếp đến số thu dự toán; và tình trạng một số doanh nghiệp lợi dụng cơ chế thông quan điện tử để gian lận số lượng hoặc hàm lượng kỹ thuật.

Các chỉ số nào được dùng để đo lường hiệu quả quản lý thu thuế xuất nhập khẩu xăng dầu?

Hiệu quả quản lý được lượng hóa thông qua: tỷ lệ tổng thu xuất nhập khẩu trên GDP địa phương; tỷ lệ số thu thực tế so với dự toán pháp lệnh; tỷ lệ nộp tờ khai đúng hạn; tỷ lệ doanh nghiệp khai thuế qua mạng; và tỷ lệ thu hồi nợ thuế quá hạn 90 ngày so với tổng số thu của ngành Hải quan.

Luận văn đề xuất những giải pháp gì để hiện đại hóa thủ tục quản lý thuế xăng dầu?

Nghiên cứu kiến nghị hoàn thiện hệ thống thông quan điện tử VNACCS/VCIS, tích hợp chữ ký số và kết nối thanh toán điện tử 24/7 qua cổng ngân hàng thương mại, đồng thời rút ngắn thời gian xử lý thông quan hồ sơ luồng xanh xuống dưới 4 giờ nhằm tiết giảm chi phí logistics cho doanh nghiệp.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận và thực tiễn về công tác quản lý thu thuế xuất nhập khẩu xăng dầu tại cơ quan hải quan cấp tỉnh.
• Đánh giá chính xác thực trạng quản lý thu thuế của Cục Hải quan tỉnh Quảng Ninh giai đoạn 2011 - 2013, làm rõ tỷ trọng đóng góp trên 20% của sắc thuế này trong tổng thu ngân sách xuất nhập khẩu địa phương.
• Nhận diện đầy đủ các nguyên nhân dẫn đến thất thu thuế từ gian lận thương mại, khai báo sai trị giá CIF và nợ đọng kéo dài trong loại hình tạm nhập tái xuất.
• Đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp đột phá và các kiến nghị chính sách khả thi hướng tới giai đoạn 2014 - 2020 nhằm tối ưu hóa số thu ngân sách nhà nước.
• Kế hoạch tiếp theo đòi hỏi Cục Hải quan tỉnh Quảng Ninh khẩn trương nâng cấp hạ tầng công nghệ thông tin và tăng cường phối hợp liên ngành nhằm đảm bảo hoàn thành thắng lợi nhiệm vụ thu ngân sách được giao.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ THU THUẾ XUẤT NHẬP KHẨU XĂNG DẦU 1. Những vấn đề chung về thuế xuất nhập khẩu xăng dầu 1. Xăng dầu và đặc điểm của xăng dầu xuất nhập khẩu - Xăng dầu và đặc điểm của xăng dầu, là loại hàng hóa đặc biệt mang tính chiến lƣợc không thể thiếu và liên quan mật thiết đến đời sống kinh tế xã hội, an ninh năng lƣợng quốc gia. Sản phẩm xăng dầu có những đặc điểm quan trọng sau: Thứ nhất, xăng dầu là chất lỏng, nguy cơ cháy nổ cao.

Do đặc tính lý hóa, xăng dầu dễ bắt lửa, thậm chí những va chạm mạnh cũng có thể gây cháy nổ. Thứ hai, xăng dầu là loại sản phẩm dễ bị hao hụt do khả năng bốc hơi rất mạnh. Đồng thời, việc đo lƣờng, tính toán khối lƣợng sản phẩm qua thời gian cần có phƣơng pháp khoa học. Thứ ba, xăng dầu là loại sản phẩm độc hại.

Quá trình khai thác, chế biến cũng nhƣ vận chuyển, phân phối, bảo quản có thể gây rò rỉ hoặc tai nạn, ảnh hƣởng xấu đến môi trƣờng, đến sức khỏe con ngƣời. Thứ tư, xăng dầu là nguồn nhiên liệu của nhiều ngành kinh tế, tức là đầu vào không thể thiếu đƣợc của nhiều ngành kinh tế. Khi lƣợng xăng dầu không đáp ứng đƣợc nhu cầu, đƣơng nhiên, quy mô các hoạt động kinh tế bị suy giảm. Khi giá xăng dầu tăng cao, chi phí sản xuất nhiều loại hàng hoá, dịch vụ khác cũng tăng lên.

- Đặc điểm của xăng dầu trong hoạt động xuất nhâp khẩu. + Thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu chỉ đánh vào xăng dầu đƣợc phép xuất khẩu, nhập khẩu qua biên giới của một nƣớc. Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www.vn c 6 - Thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu xăng dầu là một loại thuế gián thu bởi vì thuế đƣợc cấu thành trong giá cả xăng dầu xuất khẩu, nhập khẩu, ngƣời chịu thuế là ngƣời tiêu dùng hàng hoá xuất khẩu, nhập khẩu đó, Nhà nƣớc thu thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu xăng dầu của ngƣời tiêu dùng gián tiếp thông qua ngƣời cung cấp hàng hoá xuất khẩu, nhập khẩu xăng dầu. - Trong điều kiện nền kinh tế của các nƣớc đang phát triển nhƣ Việt Nam, nguồn thu ngân sách nhà nƣớc từ các sắc thuế nội địa chƣa đảm bảo, nhu cầu tiêu dùng hàng nhập khẩu lớn, thì thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu xăng dầu cũng là một nguồn thu lớn và tƣơng đối ổn định cho ngân sách Nhà nƣớc.

Do thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu xăng dầu nằm trong giá cả hàng hoá xuất khẩu, nhập khẩu nên số thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu thu đƣợc tăng tỷ lệ thuận với quy mô tiêu dùng hàng hoá xuất khẩu, nhập khẩu của xã hội. - Thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu xăng dầu không phân biệt đối tƣợng chịu thuế là ngƣời giàu hay nghèo, nếu tiêu dùng một loại hàng hoá xuất khẩu, nhập khẩu nhƣ nhau thì số thuế phải nộp cũng nhƣ nhau. Thuế xuất nhập khẩu xăng dầu 1. Khái niệm, đặc điểm, bản chất của thuế xuất nhập khẩu xăng dầu - Khái niệm: Thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu xăng dầu thƣờng đƣợc gọi chung là thuế quan, là loại thuế mà các nƣớc dùng để đánh vào xăng dầu xuất nhập khẩu tại cửa khẩu nhằm huy động nguồn thu cho ngân sách nhà nƣớc, bảo hộ sản xuất và can thiệp vào quá trình hoạt động buôn bán, trao đổi xăng dầu giữa các quốc gia.

- Bản chất thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu xăng dầu: là một loại thuế gián thu, do các tổ chức, cá nhân xuất nhập khẩu xăng dầu thuộc đối tƣợng chịu thuế, thực hiện nghĩa vụ và quyền lợi đóng góp theo luật định của nhà nƣớc. Thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu xăng dầu là một bộ phận quan trọng trong hệ Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www.vn c 7 thống chính sách kinh tế tài chính, thƣơng mại, gắn liền với cơ chế quản lý xuất nhập khẩu và chính sách đối ngoại của một quốc gia. Thuế xuất nhập khẩu xăng dầu gắn chặt với hoạt động trao đổi thƣơng mại quốc tế của mỗi nƣớc trong từng thời kỳ. Thuế xuất nhập khẩu xăng dầu do cơ quan Hải quan quản lý thu, cơ quan thuế các cấp không thu, nhằm gắn công tác quản lý thu thuế xuất nhập khẩu với công tác quản lý nhà nƣớc đối với hoạt động xuất nhập khẩu xăng dầu.

- Bản chất của thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu Về mặt kinh tế: Thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu là một phần của cải xã hội đƣợc tập trung vào ngân sách Nhà nƣớc để đáp ứng nhu cầu chi tiêu của Nhà nƣớc, cơ sở kinh tế hay nền tảng của thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu là một bộ phận thu nhập đƣợc tạo ra từ hoạt động xuất khẩu, nhập khẩu hàng hoá của tổ chức, cá nhân trong xã hội. Về mặt xã hội: Thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu phản ánh mối quan hệ giữa Nhà nƣớc và các pháp nhân, thể nhân tham gia hoạt động xuất khẩu, nhập khẩu hàng hoá. Thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu là một công cụ đƣợc Nhà nƣớc sử dụng để thực hiện chức năng quản lý của mình đối với các hoạt động kinh tế đối ngoại, điều chỉnh các quan hệ phân phối, phân phối lại thu nhập xã hội giữa các tổ chức, cá nhân và Nhà nƣớc do đó thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu mang tính xã hội cao. Phân loại thuế xuất nhập khẩu xăng dầu a.

Theo xu hướng vận động của hàng hóa - Thuế xuất khẩu xăng dầu: đánh vào giá trị xăng dầu xuất khẩu nhằm mục đích hạn chế xuất khẩu xăng dầu ở dạng thô vì xăng dầu thuộc nguyên vật liệu quý hiếm để phát triển nền kinh tế quốc dân trong nƣớc, thoả mãn nhu cầu thị trƣờng hoặc bảo vệ môi trƣờng sinh thái. Trong Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www.vn c 8 nhiều trƣờng hợp, thuế này còn đƣợc sử dụng để điều chỉnh hoạt động kinh tế đối ngoại. Ở những nƣớc có nền kinh tế hƣớng ngoại, do chủ trƣơng gia tăng mặt hàng xuất khẩu nên thƣờng không đánh thuế xuất khẩu hoặc đánh thuế hay hạn chế nhằm mục tiêu chủ yếu là quản lý. Tuy nhiên, ở một số nƣớc đang phát triển, thuế xuất khẩu xăng dầu còn đƣợc sử dụng nhằm bổ sung thu nhập cho Ngân sách Nhà nƣớc.

- Thuế nhập khẩu xăng dầu: đánh vào giá trị của xăng dầu vào trong nƣớc, thuế này có mục đích ngăn chặn sự xâm nhập của xăng dầu nƣớc ngoài vào thị trƣờng trong nƣớc, thúc đẩy sự phát triển của sản xuất nội địa. Hiện nay, với xu hƣớng hội nhập, mục tiêu bảo hộ ít đƣợc chú ý nên thuế nhập khẩu xăng dầu có chiều hƣớng giảm nhẹ. Song, không có nghĩa là các quốc gia sẽ không sử dụng thuế nhập khẩu xăng dầu. Với nhiều lý do kinh tế, chính trị, xã hội khác, thuế nhập khẩu xăng dầu vẫn đƣợc sử dụng để làm hàng rào che chắn trong hoạt động ngoại thƣơng và gia tăng các khoản thu nhập tài chính cho Chính phủ.

- Thuế xuất nhập khẩu xăng dầu quá cảnh qua lãnh Thổ Việt Nam: đánh vào xăng dầu nƣớc ngoài đƣa qua lãnh thổ quốc gia đến nƣớc thứ ba, nhằm mục đích tăng nguồn thu ngân sách. Nhƣng loại thuế này hiện nay ít đƣợc áp dụng trong hoạt động ngoại thƣơng do những quy định của thế giới. Theo mục đích đánh thuế, gồm: - Thuế xuất nhập khẩu xăng dầu có mục đích thu ngân sách: đánh vào xăng dầu nhập khẩu mà trong nƣớc chƣa sản xuất hoặc thế giới có nhu cầu tiêu dùng cao để tăng nguồn thu cho Ngân sách Nhà nƣớc. - Thuế xuất nhập khẩu xăng dầu bảo hộ: loại thuế này có tác dụng là bảo vệ thị trƣờng nội địa khỏi sự xâm nhập của xăng dầu nƣớc ngoài, tăng cƣờng tính cạnh tranh của xăng dầu sản xuất trong nƣớc.

Hiện nay, trong quá trình hội nhập thì loại thuế này đang dần đƣợc loại bỏ. Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www.vn c 9 - Thuế đặc biệt xuất nhập khẩu xăng dầu, đƣợc áp dụng với tƣ cách: Bảo vệ thị trƣờng nội địa nếu nhập khẩu xăng dầu với một số lƣợng nhất định mà gây thiệt hại cho sản xuất trong nƣớc. - Thuế ƣu đãi xuất nhập khẩu xăng dầu: là những ƣu đãi thuế áp dụng trong quan hệ với một hoặc một vài nƣớc để khuyến khích nhập khẩu những hàng hoá nhất định. Theo phạm vi tác dụng, gồm: - Thuế tƣ quản xuất nhập khẩu xăng dầu: là một loại thuế dựa trên chủ quyền quốc gia quy định, không phụ thuộc vào yếu tố chi phối của bên ngoài.

Tuỳ theo quan hệ với đối tác mà ngƣời ta có sự phân biệt đối xử bằng hệ thống thuế suất cao thấp khác nhau (thuế suất tối đa, thuế suất tối thiểu). - Thuế xuất nhập khẩu xăng dầu theo hiệp định: trong đàm phán thƣơng mại quốc tế, thuế xuất nhập khẩu xăng dầu là một yếu tố thƣờng đƣợc đƣa ra đàm phán; nội dung đàm phán về thuế ở nhiều khía cạnh song không thể không đề cập đến vấn đề thuế suất đối với nhập khẩu, xuất khẩu xăng dầu Khi các hiệp định về thuế xuất nhập khẩu, xăng dầu đã đƣợc thông qua, các nƣớc tham gia hiệp định phải từ bỏ tính chất chủ quyền trong đánh thuế xuất nhập khẩu xăng dầu và phải tuân thủ theo hiệp định thuế xuất nhập khẩu xăng dầu đã ký kết. Nội dung của thuế xuất, nhập khẩu xăng dầu a. Chủ thể nộp thuế xuất nhập khẩu xăng dầu Theo quy định tại điều 4 Luật thuế xuất khẩu, nhập khẩu 2005, ngƣời nộp thuế nhập khẩu xăng dầu là tổ chức, cá nhân có xăng dầu nhập khẩu thuộc đối tƣợng chịu thuế nhập khẩu.

Taị nghị định số 87/2010/ NĐ-CP cũng đã có quy định chi tiết đối tƣợng nộp thuế nhập khẩu xăng dầu tại Điều 4, theo đó, chủ thể nộp thuế bao gồm có: Doanh nghiệp có xăng dầu nhập khẩu; tổ chức nhận ủy thác nhập khẩu xăng Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www.vn c 10 dầu; cá nhân có xăng dầu nhập khẩu khi nhập cảnh, nhận hàng qua cửa khẩu biên giới Việt Nam. Về nguyên tắc, một tổ chức hay cá nhân chỉ đƣợc xem là đối tƣợng nộp thuế nhập khẩu xăng dầu khi chủ thể đó thoả mãn những điều kiện sau: + Là ngƣời đại diện pháp luật trực tiếp đứng tên làm thủ tục nhập khẩu xăng dầu với nƣớc ngoài. + Xăng dầu do chủ thể đó nhập khẩu với nƣớc ngoài theo quy định của pháp luật về thuế nhập khẩu. Đối tư ng nộp thuế Là các tổ chức, cá nhân có hành vi xuất khẩu, nhập khẩu xăng dầu thuộc diện chịu thuế (Điều 4 Luật thuế xuất khẩu, nhập khẩu 2005, Điều 3 Nghị định 87).