Hoàn thiện công tác quản lý nhà nước trong kinh doanh hàng miễn thuế trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh

Luận văn thạc sĩ phân tích hoàn thiện công tác quản lý nhà nước trong kinh doanh hàng miễn thuế trên địa bàn tỉnh quảng ninh, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải

• Tác giả: Đặng Thị Thu Hương
• Người hướng dẫn: TS. Lưu Thái Bình
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
• Đề tài: Hoàn thiện công tác quản lý nhà nước trong kinh doanh hàng miễn thuế tại Quảng Ninh
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ theo định hướng ứng dụng
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC TRONG KINH DOANH HÀNG MIỄN THUẾ
• 1.1. Cơ sở lý luận về quản lý nhà nước trong kinh doanh hàng miễn thuế
• 1.1.1. Một số khái niệm
• 1.2. Vai trò của kinh doanh hàng miễn thuế và quản lý nhà nước trong kinh doanh hàng miễn thuế
• 1.2.1. Vai trò của kinh doanh hàng miễn thuế
• 1.2.2. Vai trò quản lý nhà nước trong kinh doanh hàng miễn thuế
• 1.3. Đặc điểm kinh doanh hàng miễn thuế
• 2. CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC TRONG KINH DOANH HÀNG MIỄN THUẾ TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH QUẢNG NINH
• 4. CHƯƠNG 4: MỘT SỐ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CÔNG TÁC QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC TRONG KINH DOANH HÀNG MIỄN THUẾ TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH QUẢNG NINH
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Kinh Doanh Hàng Miễn Thuế tại Quảng Ninh Tiềm Năng

Kinh doanh hàng miễn thuế ra đời nhằm thúc đẩy xuất khẩu và tái xuất khẩu, miễn thuế tiêu dùng nội địa và thuế nhập khẩu cho khách xuất cảnh và quá cảnh. Chính phủ các quốc gia có nền kinh tế thị trường đều chú trọng phát triển loại hình này. Kim ngạch bán hàng miễn thuế không ngừng tăng lên. Nhà nước tạo điều kiện thuận lợi để các doanh nghiệp kinh doanh hàng miễn thuế tự do đưa hàng trong nước vào bán. Tỉnh Quảng Ninh có vị trí thuận lợi, kinh tế cửa khẩu là mũi nhọn. Thủ tục xuất nhập cảnh thông thoáng, lượng khách qua lại lớn, đóng góp ngân sách cho tỉnh. Tuy nhiên, chất lượng, danh mục, điều kiện kinh doanh còn nhược điểm, công tác quản lý nhà nước còn lỏng lẻo. Nghiên cứu này nhằm cung cấp bằng chứng khoa học và đề xuất giải pháp hoàn thiện quản lý nhà nước về kinh doanh hàng miễn thuế tại Quảng Ninh.

1.1. Khái niệm và đặc điểm kinh doanh hàng miễn thuế

Hàng miễn thuế là hàng nhập khẩu bán tại cửa hàng miễn thuế, được miễn thuế nhập khẩu, tiêu thụ đặc biệt và giá trị gia tăng. Kinh doanh hàng miễn thuế là bán hàng hóa sản xuất trong nước (miễn thuế tiêu dùng nội địa) và hàng nhập khẩu (miễn thuế nhập khẩu) cho khách xuất cảnh và quá cảnh, nhằm mục đích xuất khẩu và tái xuất khẩu thu ngoại tệ. Đặc điểm của kinh doanh hàng miễn thuế là đối tượng phục vụ là khách qua lại giữa các nước, hàng hóa đa dạng, phong phú, từ xa xỉ phẩm đến vật dụng gia đình.

1.2. Vai trò của kinh doanh hàng miễn thuế đối với kinh tế

Kinh doanh hàng miễn thuế đa dạng hóa hoạt động xuất nhập khẩu, thỏa mãn nhu cầu khách hàng, tạo cơ hội cho hàng Việt Nam tiếp cận người tiêu dùng nước ngoài, hỗ trợ ngành du lịch, thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế, tạo việc làm và đem lại nguồn thu ngoại tệ. Nó góp phần thúc đẩy sản xuất trong nước và tái xuất khẩu hàng nhập khẩu. Hoạt động này phù hợp với chiến lược đa dạng hóa các loại hình kinh tế đối ngoại hướng mạnh vào xuất khẩu.

II. Thực Trạng Quản Lý Nhà Nước Kinh Doanh Hàng Miễn Thuế tại Quảng Ninh

Thực trạng quản lý nhà nước trong kinh doanh hàng miễn thuế tại Quảng Ninh còn nhiều bất cập. Quản lý về đối tượng kinh doanh, địa điểm kho bãi, danh mục hàng hóa, quy trình, thủ tục còn lỏng lẻo. Chưa tăng cường thanh tra, kiểm tra, xử lý vi phạm. Các nhân tố khách quan và chủ quan ảnh hưởng đến hiệu quả quản lý nhà nước. Cần đánh giá những kết quả đạt được, hạn chế và nguyên nhân để có giải pháp phù hợp. Cần có sự phối hợp đồng bộ giữa các cơ quan chức năng để nâng cao hiệu quả quản lý.

2.1. Quản lý đối tượng kinh doanh hàng miễn thuế

Công tác quản lý về đối tượng kinh doanh hàng miễn thuế còn nhiều hạn chế. Việc cấp phép kinh doanh còn chưa chặt chẽ, dẫn đến tình trạng một số doanh nghiệp không đủ điều kiện vẫn được phép kinh doanh. Cần rà soát, đánh giá lại các doanh nghiệp đang kinh doanh để đảm bảo tuân thủ đúng quy định của pháp luật. Cần có quy trình kiểm tra, giám sát chặt chẽ hơn đối với các doanh nghiệp mới thành lập.

2.2. Quản lý địa điểm kho bãi kinh doanh hàng miễn thuế

Địa điểm kho bãi trong kinh doanh hàng miễn thuế chưa được quản lý chặt chẽ. Một số kho bãi không đảm bảo các tiêu chuẩn về an toàn, phòng cháy chữa cháy. Cần tăng cường kiểm tra, giám sát các kho bãi để đảm bảo an toàn cho hàng hóa và người lao động. Cần có quy hoạch cụ thể về địa điểm kho bãi để đảm bảo phù hợp với quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh.

2.3. Quản lý danh mục hàng hóa kinh doanh hàng miễn thuế

Danh mục hàng hóa tại các cửa hàng kinh doanh miễn thuế còn nhiều bất cập. Một số mặt hàng không phù hợp với quy định của pháp luật vẫn được bày bán. Cần rà soát, điều chỉnh lại danh mục hàng hóa để đảm bảo tuân thủ đúng quy định của pháp luật. Cần có cơ chế kiểm soát chặt chẽ hơn đối với việc nhập khẩu hàng hóa vào các cửa hàng kinh doanh miễn thuế.

III. Giải Pháp Hoàn Thiện Quản Lý Nhà Nước Kinh Doanh Hàng Miễn Thuế

Để hoàn thiện quản lý nhà nước trong kinh doanh hàng miễn thuế tại Quảng Ninh, cần có giải pháp đồng bộ. Tăng cường thanh tra, kiểm tra, hoàn thiện quy định, nâng cao năng lực cán bộ, tăng cường giám sát của cơ quan Hải quan. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng, sự tham gia của doanh nghiệp và người dân. Mục tiêu là tạo môi trường kinh doanh lành mạnh, minh bạch, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế.

3.1. Tăng cường công tác thanh tra kiểm tra hàng miễn thuế

Cần tăng cường tần suất và chất lượng công tác thanh tra, kiểm tra kinh doanh hàng miễn thuế. Tập trung vào các hành vi gian lận thương mại, buôn lậu, trốn thuế. Xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các lực lượng chức năng như Hải quan, Công an, Quản lý thị trường.

3.2. Hoàn thiện các quy định quản lý hoạt động kinh doanh

Rà soát, sửa đổi, bổ sung các quy định pháp luật liên quan đến kinh doanh hàng miễn thuế. Đảm bảo tính đồng bộ, minh bạch, khả thi. Cần có quy định cụ thể về điều kiện kinh doanh, danh mục hàng hóa, quy trình, thủ tục. Cần có cơ chế kiểm soát chặt chẽ hơn đối với việc nhập khẩu hàng hóa vào các cửa hàng kinh doanh miễn thuế.

3.3. Nâng cao năng lực của cán bộ công chức hải quan

Tổ chức các khóa đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ cho cán bộ công chức hải quan. Trang bị kiến thức về pháp luật, nghiệp vụ hải quan, kỹ năng kiểm tra, giám sát. Cần có chính sách đãi ngộ phù hợp để thu hút và giữ chân cán bộ giỏi.

IV. Ứng Dụng Công Nghệ Quản Lý Kinh Doanh Hàng Miễn Thuế tại Quảng Ninh

Ứng dụng công nghệ thông tin vào quản lý nhà nước trong kinh doanh hàng miễn thuế là xu hướng tất yếu. Xây dựng hệ thống thông tin quản lý, kết nối dữ liệu giữa các cơ quan chức năng, doanh nghiệp. Áp dụng thương mại điện tử, chuyển đổi số trong hoạt động kinh doanh. Nâng cao hiệu quả quản lý rủi ro, phòng chống gian lận thương mại.

4.1. Xây dựng hệ thống thông tin quản lý kinh doanh hàng miễn thuế

Xây dựng hệ thống thông tin quản lý kinh doanh hàng miễn thuế đồng bộ, hiện đại. Kết nối dữ liệu giữa các cơ quan chức năng như Hải quan, Thuế, Quản lý thị trường. Cho phép theo dõi, giám sát hoạt động kinh doanh một cách trực tuyến, kịp thời phát hiện các hành vi vi phạm.

4.2. Ứng dụng thương mại điện tử trong kinh doanh hàng miễn thuế

Khuyến khích các doanh nghiệp kinh doanh hàng miễn thuế ứng dụng thương mại điện tử. Xây dựng các kênh bán hàng trực tuyến, tạo điều kiện thuận lợi cho khách hàng mua sắm. Cần có quy định cụ thể về quản lý hoạt động thương mại điện tử trong lĩnh vực kinh doanh hàng miễn thuế.

4.3. Nâng cao hiệu quả quản lý rủi ro trong kinh doanh

Áp dụng các biện pháp quản lý rủi ro trong kinh doanh hàng miễn thuế. Xác định các rủi ro tiềm ẩn, xây dựng các biện pháp phòng ngừa, giảm thiểu. Tăng cường kiểm tra, giám sát các hoạt động có nguy cơ cao. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng để nâng cao hiệu quả quản lý rủi ro.

V. Hợp Tác Quốc Tế Quản Lý Kinh Doanh Hàng Miễn Thuế tại Quảng Ninh

Tăng cường hợp tác quốc tế trong quản lý nhà nước về kinh doanh hàng miễn thuế. Trao đổi thông tin, kinh nghiệm với các nước có nền kinh tế cửa khẩu phát triển. Tham gia các tổ chức quốc tế, diễn đàn khu vực về thương mại, hải quan. Nâng cao vị thế, vai trò của Quảng Ninh trong hội nhập kinh tế quốc tế.

5.1. Trao đổi thông tin kinh nghiệm với các nước

Tăng cường trao đổi thông tin, kinh nghiệm với các nước có nền kinh tế cửa khẩu phát triển. Học hỏi các mô hình quản lý hiệu quả, các giải pháp phòng chống gian lận thương mại. Cử cán bộ đi học tập, khảo sát tại các nước tiên tiến.

5.2. Tham gia các tổ chức quốc tế diễn đàn khu vực

Tham gia các tổ chức quốc tế, diễn đàn khu vực về thương mại, hải quan. Nâng cao vị thế, vai trò của Quảng Ninh trong hội nhập kinh tế quốc tế. Tiếp cận các thông lệ quốc tế, các tiêu chuẩn về quản lý.

5.3. Xây dựng mối quan hệ hợp tác song phương đa phương

Xây dựng mối quan hệ hợp tác song phương, đa phương với các nước, các tổ chức quốc tế. Ký kết các thỏa thuận hợp tác về quản lý hải quan, phòng chống gian lận thương mại. Tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động kinh doanh hàng miễn thuế.

VI. Đề Xuất Chính Sách Phát Triển Kinh Doanh Hàng Miễn Thuế tại Quảng Ninh

Cần có đề xuất chính sách cụ thể để phát triển bền vững kinh doanh hàng miễn thuế tại Quảng Ninh. Tạo môi trường kinh doanh thuận lợi, minh bạch, cạnh tranh. Hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới công nghệ, nâng cao chất lượng dịch vụ. Đảm bảo hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người tiêu dùng.

6.1. Tạo môi trường kinh doanh thuận lợi minh bạch

Rà soát, sửa đổi, bổ sung các quy định pháp luật liên quan đến kinh doanh hàng miễn thuế. Đảm bảo tính đồng bộ, minh bạch, khả thi. Công khai, minh bạch các thủ tục hành chính. Giảm thiểu chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp.

6.2. Hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới công nghệ nâng cao chất lượng

Khuyến khích các doanh nghiệp kinh doanh hàng miễn thuế đổi mới công nghệ, nâng cao chất lượng dịch vụ. Hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận các nguồn vốn ưu đãi. Tạo điều kiện cho doanh nghiệp tham gia các chương trình xúc tiến thương mại.

6.3. Đảm bảo hài hòa lợi ích giữa các bên liên quan

Xây dựng cơ chế đối thoại, tham vấn giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người tiêu dùng. Đảm bảo hài hòa lợi ích giữa các bên liên quan. Tạo sự đồng thuận trong quá trình xây dựng và thực thi chính sách.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Kinh doanh hàng miễn thuế giữ vai trò là một kênh ngoại thương đặc thù, thúc đẩy xuất khẩu tại chỗ, tái xuất khẩu và thu hút nguồn ngoại tệ cho nền kinh tế quốc dân. Tại tỉnh Quảng Ninh – địa bàn trọng điểm vùng Đông Bắc sở hữu hơn 250 km bờ biển, hệ thống cảng biển nước sâu và Cửa khẩu quốc tế Móng Cái, hoạt động giao thương và xuất nhập cảnh diễn ra hết sức nhộn nhịp. Trong 6 tháng đầu năm 2016, Cửa khẩu quốc tế Móng Cái đã thực hiện thủ tục cho 326.594 lượt người nhập cảnh bằng hộ chiếu (tăng 192.780 lượt so với cùng kỳ năm 2015) và 307.338 lượt người xuất cảnh bằng hộ chiếu (tăng 178.256 lượt). Đồng thời, lượng khách quốc tế đến tỉnh năm 2017 đạt 9,87 triệu lượt, kéo theo quy mô doanh thu từ các cửa hàng kinh doanh miễn thuế tăng trưởng mạnh mẽ từ 44,267 tỷ đồng năm 2015 lên 91,045 tỷ đồng vào năm 2017, đạt mức tăng trưởng ấn tượng 54,26% chỉ riêng trong giai đoạn 2016 – 2017.

Tuy nhiên, sự bùng nổ của thị trường hàng miễn thuế tại địa phương cũng đặt ra những thách thức lớn đối với công tác quản lý nhà nước. Nhiều kẽ hở trong giám sát kho bãi, kiểm soát đối tượng thụ hưởng, quản lý quy trình tạm nhập – tái xuất và nguy cơ gian lận thương mại, thẩm lậu hàng hóa vào nội địa để trốn thuế nhập khẩu, thuế tiêu thụ đặc biệt vẫn diễn biến phức tạp. Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là hệ thống hóa cơ sở lý luận, phân tích thực trạng công tác quản lý nhà nước trong kinh doanh hàng miễn thuế trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh giai đoạn 2015 – 2017, từ đó xác định các nhân tố ảnh hưởng và đề xuất hệ thống giải pháp ứng dụng nhằm nâng cao hiệu lực quản lý của cơ quan hải quan, bảo đảm trật tự thương mại và thúc đẩy phát triển kinh tế cửa khẩu bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên nền tảng lý thuyết quản lý nhà nước về kinh tế, khẳng định vai trò điều tiết, định hướng, kiểm tra và giám sát của cơ quan công quyền đối với các thực thể kinh doanh nhằm khắc phục các khuyết tật của thị trường, bảo vệ lợi ích công cộng và nguồn thu ngân sách. Bên cạnh đó, lý thuyết thương mại quốc tế và lợi thế so sánh được vận dụng để làm sáng tỏ bản chất của kinh doanh hàng miễn thuế như một phương thức xúc tiến thương mại, quảng bá sản phẩm nội địa ra thị trường toàn cầu.

Các khái niệm nòng cốt trong nghiên cứu bao gồm:

• Hàng miễn thuế: Các mặt hàng nhập khẩu hoặc sản xuất trong nước được lưu giữ, bày bán tại cửa hàng miễn thuế đặt ở khu vực cách ly cửa khẩu quốc tế, cảng biển loại 1, cảng hàng không hoặc trong nội địa, được miễn thuế nhập khẩu, thuế tiêu thụ đặc biệt và thuế giá trị gia tăng theo quy định pháp luật.
• Kinh doanh hàng miễn thuế: Hoạt động bán hàng cho người xuất cảnh, quá cảnh, người chờ xuất cảnh hoặc các đối tượng được hưởng quyền ưu đãi miễn trừ ngoại giao nhằm phục vụ mục đích tiêu dùng ngoài lãnh thổ hoặc tiêu dùng đặc thù.
• Quản lý nhà nước trong kinh doanh hàng miễn thuế: Hệ thống các chính sách, quy chế, thủ tục hành chính, quy chuẩn kho bãi và biện pháp giám sát hải quan điện tử được triển khai thông qua các văn bản quy phạm pháp luật tiêu biểu như Nghị định 68/2016/NĐ-CP và Nghị định 167/2016/NĐ-CP.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng kết hợp dữ liệu thứ cấp và dữ liệu sơ cấp được thu thập trong khung thời gian từ năm 2015 đến năm 2017. Dữ liệu thứ cấp được tổng hợp từ Niên giám thống kê tỉnh Quảng Ninh, báo cáo kinh tế xã hội của Ủy ban nhân dân tỉnh, báo cáo quyết toán và thanh tra của Cục Hải quan tỉnh Quảng Ninh và Cục Thuế tỉnh Quảng Ninh. Các chỉ tiêu vĩ mô phản ánh tốc độ tăng trưởng kinh tế tỉnh đạt 14,8% năm 2017 với quy mô tổng sản phẩm trên địa bàn đạt 78.324 tỷ đồng, trong đó khu vực dịch vụ chiếm tỷ trọng 41,2%.

Dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua phương pháp điều tra toàn bộ kết hợp chọn mẫu có chủ đích:

• Cỡ mẫu doanh nghiệp: Tiến hành khảo sát 100% các doanh nghiệp được cấp phép kinh doanh hàng miễn thuế trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh tại thời điểm nghiên cứu (toàn bộ 6 doanh nghiệp bao gồm Công ty TNHH Thương mại Quốc tế Hương Thủy, Công ty Cổ phần Thương mại và Dịch vụ Móng Cái, Chi nhánh Công ty TNHH Minh Phong, Công ty TNHH Phát triển Thương mại Lâm Việt, Công ty TNHH MTV Duyên Hải Quảng Ninh và Công ty Cổ phần Cung ứng tàu biển Quảng Ninh).
• Cỡ mẫu cán bộ quản lý: Phỏng vấn chuyên sâu 10 cán bộ quản lý trực tiếp (4 cán bộ thuộc Cục Hải quan Quảng Ninh, 4 cán bộ thuộc Cục Thuế tỉnh Quảng Ninh và 2 cán bộ thuộc Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Quảng Ninh).

Phương pháp phân tích dữ liệu bao gồm phân tổ thống kê, so sánh số tuyệt đối, so sánh số tương đối theo chuỗi thời gian và thống kê mô tả tính điểm trung bình dựa trên thang đo Likert 5 mức độ (từ 1: Kém đến 5: Tốt). Lý do lựa chọn các phương pháp này nhằm định lượng hóa mức độ hài lòng, tính hiệu quả của các quy trình nghiệp vụ và nhận diện chính xác các hạn chế kỹ thuật trong chuỗi cung ứng hàng miễn thuế.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, quy mô doanh thu kinh doanh hàng miễn thuế trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh có sự bứt phá mạnh nhưng phân hóa sâu sắc giữa các đơn vị. Tổng doanh thu bán hàng miễn thuế tăng liên tục qua các năm: đạt 44,267 tỷ đồng năm 2015, tăng lên 59,020 tỷ đồng năm 2016 (tăng 33,33%) và đạt 91,045 tỷ đồng vào năm 2017 (tăng 54,26%). Tăng trưởng doanh thu tập trung áp đảo tại Cửa hàng miễn thuế Móng Cái với 83 tỷ đồng năm 2017, chiếm 91,16% tổng doanh thu toàn tỉnh, tăng 62,75% so với năm 2016 (51 tỷ đồng). Cửa hàng miễn thuế Hương Thủy đạt 5,3 tỷ đồng năm 2017 (tăng 10,42%). Ngược lại, một số cửa hàng có doanh thu giảm mạnh như Cửa hàng miễn thuế Minh Phong giảm 76,74% trong năm 2017, Cửa hàng miễn thuế Lâm Việt giảm 40%, và Cửa hàng miễn thuế Cung ứng tàu biển Quảng Ninh rơi về mức 0 tỷ đồng do bị thu hồi giấy phép vì sai phạm trong quy trình cung ứng hàng hóa cho thuyền viên.

Thứ hai, đặc điểm quy mô vốn và hạ tầng của các đối tượng kinh doanh còn khiêm tốn. Trong số 6 doanh nghiệp hoạt động năm 2017, có 4 doanh nghiệp thuộc nhóm quy mô vốn siêu nhỏ dưới 3 tỷ đồng (chiếm 66,67%) và 2 doanh nghiệp thuộc nhóm vốn nhỏ từ 3 đến 50 tỷ đồng (chiếm 33,33%). Điều này dẫn đến sự chênh lệch lớn trong khả năng đầu tư cơ sở vật chất, hệ thống kho bãi bảo đảm diện tích tối thiểu 20 mét vuông và văn phòng kiểm tra hải quan 50 mét vuông theo quy định pháp luật.

Thứ ba, công tác ứng dụng công nghệ thông tin và kết nối dữ liệu hải quan điện tử chưa đồng bộ. Dù Tổng cục Hải quan đã ban hành Quyết định số 2173/QĐ-TCHQ ngày 29/6/2017 về chuẩn thông điệp dữ liệu, việc kết nối hệ thống camera giám sát 24/7 và đồng bộ phần mềm quản trị hàng hóa xuất, nhập, tồn giữa doanh nghiệp với cơ quan hải quan còn phát sinh độ trễ, gây khó khăn cho công tác kiểm tra sau thông quan và đối soát số liệu quyết toán định kỳ.

Thảo luận kết quả

Sự gia tăng nhanh chóng về doanh thu kinh doanh hàng miễn thuế phản ánh sức hút mạnh mẽ của ngành du lịch Quảng Ninh khi lượt khách quốc tế năm 2017 đạt 9,87 triệu lượt (tăng 18,2% so với năm 2016) và mức chi tiêu bình quân của du khách tăng cao. Khi tổng hợp các bảng thống kê và biểu đồ cột so sánh chuỗi thời gian, dữ liệu phản ánh rõ nét sự tập trung cục bộ của thị trường tại cửa khẩu biên giới đất liền Móng Cái, trong khi mảng cung ứng tàu biển tại các cụm cảng Hòn Gai và Cẩm Phả chưa khai thác hết tiềm năng.

Nguyên nhân của những tồn tại xuất phát từ cả yếu tố chủ quan và khách quan. Về khách quan, chính sách quản lý hàng miễn thuế có nhiều thay đổi theo các văn bản mới, đòi hỏi tiêu chuẩn công nghệ cao hơn. Về chủ quan, năng lực quản trị của một số doanh nghiệp quy mô nhỏ còn yếu, tình trạng xuất bán sai đối tượng chưa được kiểm soát triệt để bằng hệ thống nhận diện điện tử. So sánh với kinh nghiệm quản lý tại Khu kinh tế cửa khẩu Mộc Bài (Tây Ninh) – nơi áp dụng định mức miễn thuế tối đa 500.000 đồng/người/ngày và quét dữ liệu chứng minh nhân dân/hộ chiếu với tần suất giới hạn một lần/tuần – cho thấy tỉnh Quảng Ninh cần sớm thiết lập hàng rào kỹ thuật công nghệ thông tin tương tự để ngăn chặn nguy cơ gom hàng miễn thuế vận chuyển trái phép vào nội địa.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm hoàn thiện công tác quản lý nhà nước trong kinh doanh hàng miễn thuế tại Quảng Ninh, hệ thống giải pháp trọng tâm cần được thực thi đồng bộ:

• Tăng cường hoạt động thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm: Cục Hải quan tỉnh Quảng Ninh chủ trì tổ chức định kỳ 2 đợt thanh tra chuyên đề mỗi năm và thực hiện kiểm tra đột xuất đối với 100% các điểm bán hàng, kho chứa; kiên quyết thu hồi giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh đối với các doanh nghiệp vi phạm hành chính từ 3 lần trở lên trong vòng 12 tháng theo quy định tại Nghị định 68/2016/NĐ-CP, phấn đấu giảm tỷ lệ sai phạm phát sinh xuống dưới 2% giai đoạn 2018 – 2020.
• Bắt buộc chuẩn hóa hạ tầng công nghệ và tích hợp dữ liệu thời gian thực: Cục Hải quan tỉnh Quảng Ninh phối hợp với 100% doanh nghiệp kinh doanh hàng miễn thuế hoàn thành việc nâng cấp phần mềm quản trị, kết nối trực tiếp với cổng thông tin Tổng cục Hải quan theo chuẩn thông điệp tại Quyết định 2173/QĐ-TCHQ trong thời hạn 6 tháng; bảo đảm hệ thống camera giám sát truyền hình ảnh trực tuyến liên tục 24/7 tại toàn bộ cổng ra vào và kho lưu trữ.
• Hoàn thiện quy hoạch kho bãi và rà soát danh mục hàng hóa: Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Ninh cùng Sở Kế hoạch và Đầu tư rà soát quy hoạch vị trí các cửa hàng miễn thuế tại các cửa khẩu, cảng hàng không quốc tế Vân Đồn và cụm cảng biển loại 1; kiểm soát nghiêm ngặt quy định dán tem nhận diện đối với mặt hàng rượu, bia, thuốc lá và xì gà trước khi bày bán.
• Nâng cao năng lực chuyên môn và đạo đức công vụ cho công chức hải quan: Cục Hải quan tỉnh Quảng Ninh định kỳ tổ chức 3 khóa đào tạo chuyên sâu hàng năm về kỹ năng phân tích dữ liệu điện tử, quản trị rủi ro và nhận diện phương thức gian lận thương mại mới cho toàn bộ đội ngũ cán bộ trực tiếp làm công tác giám sát hàng miễn thuế.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Lực lượng Hải quan và Cơ quan Thuế: Cán bộ công chức thuộc Cục Hải quan tỉnh Quảng Ninh và các cục hải quan địa phương trên toàn quốc sử dụng tài liệu để hoàn thiện quy trình giám sát thực địa, xây dựng quy chế phối hợp liên ngành và nâng cao hiệu quả công tác kiểm tra sau thông quan.
• Doanh nghiệp kinh doanh hàng miễn thuế và logistics: Hội đồng quản trị, ban giám đốc và bộ phận xuất nhập khẩu của các doanh nghiệp bán lẻ miễn thuế tham khảo để nắm vững quy định pháp lý, chủ động đầu tư chuẩn hóa phần mềm quản lý kho bãi và phòng ngừa rủi ro bị đình chỉ hoạt động.
• Giảng viên, học viên cao học và nhà nghiên cứu: Các trường đại học, viện nghiên cứu chuyên ngành Quản lý kinh tế, Kinh tế đối ngoại, Tài chính công và Luật kinh tế sử dụng nghiên cứu làm tài liệu tham khảo khoa học có tính thực tiễn cao về quản lý kinh tế cửa khẩu.
• Cơ quan hoạch định chính sách cấp tỉnh và bộ ngành: Ủy ban nhân dân các tỉnh có biên giới, Bộ Tài chính và Tổng cục Hải quan có thêm căn cứ thực tiễn để rà soát, sửa đổi các thông tư, nghị định điều chỉnh hoạt động thương mại miễn thuế phù hợp với bối cảnh hội nhập sâu rộng.

Câu hỏi thường gặp

• Cửa hàng miễn thuế được phép thành lập tại những địa điểm nào theo quy định pháp luật? Theo quy định tại Nghị định 68/2016/NĐ-CP, cửa hàng miễn thuế chỉ được cấp phép đặt trong khu vực cách ly của cửa khẩu đường bộ quốc tế, ga đường sắt liên vận quốc tế, cảng biển loại 1, cảng hàng không dân dụng quốc tế, trong nội địa hoặc trên tàu bay thực hiện các chuyến bay quốc tế của hãng hàng không Việt Nam.

• Doanh nghiệp kinh doanh hàng miễn thuế bắt buộc phải đáp ứng tiêu chuẩn phần mềm quản lý ra sao? Doanh nghiệp phải vận hành hệ thống phần mềm quản lý hàng hóa nhập, xuất, lưu giữ, tồn kho theo từng mặt hàng, từng số tờ khai hải quan và từng đối tượng mua hàng. Hệ thống bắt buộc phải có khả năng sao lưu, kết xuất dữ liệu và kết nối mạng trực tiếp với cơ quan hải quan quản lý.

• Trường hợp nào doanh nghiệp bị thu hồi giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh hàng miễn thuế? Doanh nghiệp sẽ bị thu hồi giấy chứng nhận nếu trong vòng 12 tháng có từ 3 lần vi phạm hành chính về hải quan liên quan đến hoạt động kinh doanh hàng miễn thuế với mức phạt vượt thẩm quyền của Chi cục trưởng, hoặc không duy trì đầy đủ các điều kiện về kho bãi, phòng cháy chữa cháy.

• Hàng hóa bị hư hỏng, hết hạn sử dụng tại cửa hàng miễn thuế được xử lý như thế nào? Hàng hóa đổ vỡ, hư hỏng hoặc hết hạn sử dụng tuyệt đối không được tiêu thụ nội địa. Doanh nghiệp phải lập biên bản có xác nhận của Chi cục Hải quan quản lý và tiến hành tổ chức tiêu hủy dưới sự giám sát trực tiếp của cơ quan hải quan trước khi hết thời hạn tờ khai tạm nhập.

• Tỉnh Quảng Ninh có thể áp dụng kinh nghiệm gì từ mô hình quản lý cửa hàng miễn thuế tại Tây Ninh? Quảng Ninh có thể áp dụng cơ chế quản lý dữ liệu định danh khách hàng qua chứng minh thư hoặc hộ chiếu kết nối vào hệ thống máy tính, quy định rõ hạn mức mua hàng không quá 500.000 đồng/người/ngày và tần suất mua nhằm chấm dứt tình trạng thuê người gom hàng miễn thuế đưa vào thị trường nội địa.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa đầy đủ cơ sở lý luận và thực tiễn về công tác quản lý nhà nước đối với hoạt động kinh doanh hàng miễn thuế trên địa bàn cấp tỉnh.
• Phản ánh trung thực bức tranh thực tế tại Quảng Ninh giai đoạn 2015 – 2017 với mức tăng trưởng doanh thu ấn tượng từ 44,267 tỷ đồng lên 91,045 tỷ đồng, khẳng định vai trò trụ cột của Cửa khẩu quốc tế Móng Cái (chiếm 91,16% doanh thu toàn tỉnh năm 2017).
• Chỉ rõ các nút thắt chủ yếu về quy mô vốn doanh nghiệp nhỏ lẻ, cơ sở kho bãi chưa đồng bộ và tiến độ tích hợp phần mềm giám sát hải quan điện tử còn chậm.
• Đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp khả thi gắn liền với lộ trình triển khai cụ thể về thanh tra, chuẩn hóa công nghệ, hoàn thiện quy hoạch và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực hải quan đến năm 2020.
• Kết quả nghiên cứu là tài liệu tham khảo quan trọng giúp các cơ quan quản lý và cộng đồng doanh nghiệp cùng hợp tác xây dựng môi trường kinh doanh hàng miễn thuế minh bạch, hiện đại và hiệu quả.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC TRONG KINH DOANH HÀNG MIỄN THUẾ 1. Cơ sở lý luận về quản lý nhà nước trong kinh doanh hàng miễn thuế 1. Một số khái niệm 1. Khái niệm quản lý Quản lý là sự tác động có chủ đích, có tổ chức của chủ thể quản lý lên đối tượng bị quản lý và khách thể của quản lý nhằm sử dụng có hiệu quả nhất các tiềm năng, các cơ hội của hệ thống để đạt được mục tiêu đặt ra trong điều kiện biến động của môi trường.

Khái niệm hàng miễn thuế Hàng miễn thuế là những mặt hàng nhập khẩu để bán tại Cửa hàng miễn thuế được miễn thuế nhập khẩu, miễn thuế tiêu thụ đặc biệt, miễn thuế giá trị gia tăng. Những mặt hàng này chỉ được bày bán tại những cửa hàng kinh doanh ở sân bay và hệ thống các cửa khẩu quốc tế. [3] Kinh doanh hàng miên thuế là việc bán hàng hóa sản xuất trong nước được miễn thuế tiêu dùng nội địa và bán hàng nhập khẩu được miễn thuế nhập khẩu cho khách xuất cảnh và khách quá cảnh nhằm mục đích xuất khẩu và tái xuất khẩu thu ngoại tệ. Khái niệm quản lý nhà nước trong kinh doanh hàng miễn thuế QLNN trong kinh doanh hàng miễn thuế là phương thức mà thông qua hệ thống các công cụ quản lý bao gồm pháp luật, chính sách, quy hoạch, kế hoạch Nhà nước tác động vào đối tượng quản lý để định hướng cho kinh doanh hàng miễn thuế vận động, phát triển đến mục tiêu đã đặt ra trên cơ sở sử dụng có hiệu quả nhất các nguồn lực kinh tế trong và ngoài nước trong điều kiện mở cửa và hội nhập kinh tế quốc tế.

Vai trò của kinh doanh hàng miễn thuế và quản lý nhà nước trong kinh doanh hàng miễn thuế 1. Vai trò của kinh doanh hàng miễn thuế Kinh doanh hàng miễn thuế ngay từ khi mới ra đời đã chứa đựng tư tưởng tự do hóa thương mại. Kinh doanh hàng miễn thuế là một loại hình kinh doanh gắn liền với nền kinh tế hàng hóa vận động theo cơ chế thị trường. Bằng việc bán hàng sản xuất trong nước được miễn thuế tiêu dùng nội địa và hàng nhập khẩu được miễn thuế nhập khẩu kinh doanh hàng miễn thuế thực sự có vai trò nhất định trong nền kinh tế quốc dân thể hiện ở những khía cạnh sau: - Làm đa dạng hóa các hoạt động xuất nhập khẩu dưới dạng chính ngạch, tiểu ngạch.

Thông qua các mặt hàng mà quốc gia có lợi thế so sánh để nhập khẩu các mặt hàng mà quốc gia sản xuất ra đắt hơn nước khác, ngoại thương thực sự đóng vai trò then chốt thúc đẩy sản xuất và nâng cao đời sống nhân dân. Trong kinh doanh hàng miễn thuế, hàng hóa bán ra là hàng hóa trong nước và hàng nhập khẩu. Người mua hàng là khách xuất cảnh và khách quá cảnh. Mục tiêu của kinh doanh hàng miễn thuế là tất cả các hàng hóa bán ra phải xuất khẩu qua khỏi biên giới và tiêu dùng bên ngoài lãnh thổ quốc gia.

Hay nói cách khác hàng bán ra ở cửa hàng miễn thuế thuộc loại hình kinh doanh miễn thuế là nhằm mục tiêu xuất khẩu và tái xuất khẩu. Hoạt động này là một biểu hiện của hoạt động ngoại thương vì nó xuất khẩu hàng sản xuất trong nước và tái xuất khẩu hàng nhập khẩu từ nước ngoài. Hoạt động này phù hợp với chiến lược đa dạng hóa các loại hình kinh tế đối ngoại hướng mạnh vào xuất khẩu. Chính vì lẽ này mà hầu hết các quốc gia trên thế giới đều chú trọng phát triển.

- Thỏa mãn nhu cầu của khách hàng của khách xuất cảnh và khách quá cảnh.