CHƯƠNG 1 TỔNG QUÁT VỀ PHÁT HÀNH TRÁI PHIẾU QUỐC TẾ 1. Khái quát về trái phiếu 1. Khái niệm và phân loại trái phiếu 1. Khái niệm Trái phiếu (bond) là một chứng thư xác nhận một khoản nợ của một tổ chức phát hành đối với người sở hữu (trái chủ) trong đó cam kết sẽ trả khoản nợ kèm theo tiền lãi trong một thời hạn nhất định.
Trái phiếu quốc tế (international bond) cũng là trái phiếu nhưng có đặc điểm là được bán ra bởi chính phủ, các tổ chức kinh tế của một nước hay các tổ chức tài chính quốc tế trên thị trường vốn quốc tế (không phải trên thị trường nội địa của tổ chức phát hành).2 Phân loại trái phiếu Trái phiếu được phân loại căn cứ vào thời hạn của trái phiếu, căn cứ vào chủ thể phát hành hoặc căn cứ vào việc có ghi danh hay không nhằm giúp nhà đầu tư dễ dàng lựa chọn danh mục đầu tư cho mình tùy theo nhu cầu và mục đích đầu tư. Căn cứ vào thời hạn của trái phiếu: Trái phiếu ngắn hạn có thời hạn từ 1 đến 5 năm; Trái phiếu trung hạn có thời hạn từ 5 đến 15 năm; Trái phiếu dài hạn có thời hạn trên 15 năm; Căn cứ vào chủ thể phát hành: Trái phiếu chính phủ: LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 5 Là những trái phiếu do chính phủ phát hành nhằm mục đích bù đắp thâm hụt ngân sách, tài trợ cho các công trình công ích, hoặc làm công cụ điều tiết tiền tệ. Là loại chứng khoán không có rủi ro thanh toán và cũng là loại trái phiếu có tính thanh khoản cao. Do đặc điểm đó, lãi suất của trái phiếu chính phủ được xem là lãi suất chuẩn để làm căn cứ ấn định lãi suất.
Trái phiếu chính quyền địa phương (trái phiếu đô thị): Là loại trái phiếu được phát hành để huy động vốn cho những mục đích cụ thể, thường là để xây dựng những công trình cơ sở hạ tầng hay công trình phúc lợi công cộng. Trái phiếu này có thể do chính phủ trung ương hoặc chính quyền địa phương (ủy ban nhân dân cấp tỉnh) phát hành. Trái phiếu này thường có thời hạn từ 2-10 năm, lãi suất cao hơn lãi suất trái phiếu Chính phủ, nhưng thấp hơn lãi suất cho vay trung và dài hạn của ngân hàng. Chính vì trái phiếu do chính quyền địa phương phát hành và dùng vào mục tiêu chung phát triển địa phương nên việc mua bán loại trái phiếu này không phải nộp thuế.
Trái phiếu doanh nghiệp: Là trái phiếu do các công ty phát hành để vay vốn dài hạn nhằm tài trợ cho các dự án sản xuất kinh doanh. Trái phiếu công ty có đặc điểm chung sau: Trái chủ được trả lãi định kỳ và trả gốc khi đáo hạn, song không được tham dự vào các quyết định của công ty. Nhưng cũng có loại trái phiếu không được trả lãi định kỳ, người mua được mua dưới mệnh giá và khi đáo hạn được nhận lại mệnh giá. Khi công ty giải thể hoặc thanh lý, trái phiếu được ưu tiên thanh toán trước các cổ phiếu.
Có những điều kiện cụ thể kèm theo, hoặc nhiều hình thức đảm bảo cho khoản vay. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 6 Căn cứ vào hình thức phát hành: Trái phiếu vô danh: là trái phiếu không mang tên trái chủ, cả trên chứng chỉ cũng như trên sổ sách của người phát hành. Những phiếu trả lãi đính theo tờ chứng chỉ và khi đến hạn trả lãi, người giữ trái phiếu chỉ việc mang phiếu trả lãi tới ngân hàng nhận lãi. Khi trái phiếu đáo hạn, người nắm giữ nó mang chứng chỉ tới ngân hàng để nhận lại khoản cho vay.
Trái phiếu ghi danh: là loại trái phiếu có ghi tên và địa chỉ của trái chủ trên chứng chỉ và trên sổ của người phát hành. Hình thức ghi danh có thể chỉ thực hiện cho phần vốn gốc, cũng có thể là ghi danh toàn bộ, cả gốc lẫn lãi. Dạng ghi danh toàn bộ đang ngày càng phổ biến là hình thức ghi sổ. Trái phiếu ghi sổ hoàn toàn không có dạng vật chất, quyền sở hữu được xác nhận bằng việc lưu giữ tên và địa chỉ của chủ sở hữu trên máy tính.
Các đặc điểm cơ bản của trái phiếu: 1. Các đặc điểm cơ bản của trái phiếu: Mệnh giá: là số tiền ghi trên bề mặt của tờ trái phiếu. Mệnh giá của trái phiếu thường chính là giá bán của trái phiếu khi phát hành (chỉ trừ trường hợp các trái phiếu được phát hành theo giá chiết khấu thì giá trái phiếu lúc phát hành mới thấp hơn mệnh giá, còn các trường hợp khác đều bằng mệnh giá), và đây cũng là số tiền mà nhà phát hành phải hoàn trả lại cho người sở hữu trái phiếu khi trái phiếu đáo hạn. Thời hạn của trái phiếu: là thời hạn vay vốn của tổ chức phát hành và được ghi rõ trên tờ trái phiếu.
Lãi suất: là lãi trả cho trái phiếu, thường được quy định theo tỷ lệ phần trăm trên mệnh giá. Lãi suất trái phiếu có thể được quy định cố định hoặc thả nổi theo lãi suất thị trường. Lãi thường được trả định kỳ hằng năm hoặc một năm hai lần. Lãi suất cũng như kỳ hạn của trái phiếu đều được quy định rất cụ thể trên tờ trái phiếu.
LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Quan hệ giữa chủ thể phát hành và người nắm giữ trái phiếu: Trái phiếu thể hiện quan hệ con nợ – chủ nợ giữa người phát hành và người đầu tư. Phát hành trái phiếu là đi vay vốn. Mua trái phiếu là cho người phát hành vay vốn và như vậy, trái chủ là chủ nợ của người phát hành.
Là chủ nợ, người nắm giữ trái phiếu (trái chủ) có quyền đòi các khoản thanh toán theo cam kết về khối lượng và thời hạn, song không có quyền tham gia vào những vấn đề của bên phát hành. Đặc trưng của kênh huy động vốn thông qua phát hành trái phiếu Theo định nghĩa ở trên về trái phiếu thì trái phiếu là một loại chứng khoán nợ, người mua trái phiếu chính là người cho vay dựa trên mức độ tín nhiệm của nhà phát hành. Người đi vay không phải chia sẻ quyền quản lý doanh nghiệp như huy động bằng cổ phiếu và cũng không phải chịu sự giám sát chặt chẽ về việc sử dụng vốn vay hay phải sử dụng tài sản để đảm bảo cho khoản vay như vay vốn từ ngân hàng. Đổi lại, người mua trái phiếu sẽ được thanh toán tiền lãi định kỳ cho dù doanh nghiệp có lợi nhuận hay không và được ưu tiên thanh toán vốn gốc trước các cổ đông (người mua cổ phiếu của doanh nghiệp) trong trường hợp doanh nghiệp phá sản.
Đây chính là đặc trưng của kênh huy động vốn thông qua hình thức trái phiếu - dựa trên uy tín của người đi vay – so với các kênh huy động vốn khác. Tổng quát về phát hành trái phiếu quốc tế 1. Thị trường trái phiếu quốc tế 1. Khái niệm và phân loại Theo cách phân loại cơ bản thì thị trường trái phiếu quốc tế gồm có thị trường trái phiếu nước ngoài (Foreign bond market) và thị trường trái phiếu Châu Âu (Eurobond Market).
Nói đơn giản, thị trường trái phiếu quốc tế là nơi mà các chủ thể phát hành và chủ thể đầu tư đến từ nhiều quốc gia khác nhau. Khi một trái phiếu do người không cư trú phát hành ở một quốc gia bằng đồng tiền của quốc gia đó thì trái phiếu đó gọi là trái phiếu nước ngoài và tạo nên thị trường trái phiếu LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 8 nước ngoài. Khi một trái phiếu do người không cư trú phát hành ở một quốc gia bằng đồng tiền không phải nội tệ của quốc gia đó thì gọi là trái phiếu Châu Âu và tạo ra thị trường trái phiếu Châu Âu. Trái phiếu toàn cầu (Global bond) là loại trái phiếu được phát hành đồng thời ở nhiều quốc gia khác nhau bằng nhiều loại tiền tệ, là nội tệ của các quốc gia được phát hành.
Thị trường trái phiếu nước ngoài (Foreign bond) Là thị trường mua bán trái phiếu do người không cư trú (chính phủ, các công ty nước ngoài) phát hành tại một nước bằng đồng tiền của nước đó để thu hút vốn từ các nhà đầu tư nội địa. Có mười lăm thị trường trái phiếu nước ngoài trên thế giới, điển hình là thị trường trái phiếu Yankee của Mỹ, Samurai của Nhật, Bulldog của Anh. Đó là trái phiếu trên các thị trường trái phiếu công khai của các quốc gia kể trên. Ngoài ra, còn có các thị trường không công khai, nơi mà nhà phát hành trái phiếu không cần phải đăng ký với sở giao dịch và có thể bán trực tiếp cho nhà đầu tư.
Tuy nhiên, thị trường này có quy mô nhỏ và số lượng các nhà đầu tư tham gia cũng ít hơn. Thị trường trái phiếu Châu Âu (Euro-bonds) Trái phiếu Châu Âu (Euro-bonds) được bán ở các quốc gia khác hơn là quốc gia mà đồng tiền của nó được sử dụng để đo giá trị trái phiếu. Trái phiếu Châu Âu được bán cùng một lúc ở nhiều nước khác nhau nên nó đã trở nên một loại trái phiếu phổ biến để huy động vốn đồng thời từ các nền kinh tế thế giới. Thông thường trái phiếu Châu Âu được bán cùng một lúc ở nhiều trung tâm tài chính thông qua các nhóm ngân hàng bảo lãnh đa quốc gia và được các tổ chức đầu tư quốc tế mua.
Các tổ chức này có tầm hoạt động vượt ra khỏi biên giới của các quốc gia phát hành. Khác với trái phiếu nước ngoài, việc phát hành trái phiếu Châu Âu cho phép chọn lựa loại tiền nhờ đó người chủ nợ có thể yêu cầu để được hoàn trả bằng một trong những loại tiền khác nhau và như vậy giảm được rủi ro về trao đổi ngoại tệ hàm chứa trong loại trái phiếu nước ngoài được phát hành bằng LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 9 một đồng tiền duy nhất. Tuy nhiên trên thực tế, lãi vay lẫn nợ gốc vẫn thường được thanh toán bằng đồng đô la Mỹ (USD). Đặc điểm so sánh giữa thị trường trái phiếu nước ngoài và thị trường trái phiếu Châu Âu Thị trường trái phiếu nước ngoài Thị trường trái phiếu Châu Âu Quy định Ở Mỹ, các đợt phát hành trái phiếu Yankee Các yêu cầu về công bố về công phải tuân thủ các quy tắc của Ủy ban Giao thông tin tùy thuộc vào thị bố thông dịch Chứng khoán (Securities and Exchange trường mỗi nước và thông tin Commission – SEC).
Mục đích chính của thường là không yêu cầu báo SEC là bảo vệ nhà đầu tư.