Luận văn thạc sĩ vnu ls hoàn thiện pháp luật về thanh tra giải quyết khiếu nại tố cáo trong lĩnh vực bán đấu giá tài sản

Luận văn thạc sĩ luật học nghiên cứu vnu ls hoàn thiện pháp luật về thanh tra giải quyết khiếu nại tố cáo trong lĩnh vực bán đấu giá tài, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên

• Tác giả: Đỗ Xuân Dương
• Người hướng dẫn: Ts. Mai Văn Thắng
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Lý luận và lịch sử nhà nước và pháp luật
• Đề tài: Hoàn thiện pháp luật thanh tra giải quyết khiếu nại, tố cáo trong lĩnh vực bán đấu giá tài sản
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT THANH TRA GIẢI QUYẾT KHIẾU NẠI, TỐ CÁO TRONG LĨNH VỰC BÁN ĐẤU GIÁ TÀI SẢN
• 1.1. Những vấn đề lý luận và pháp luật về thanh tra giải quyết khiếu nại, tố cáo và hoạt động bán đấu giá tài sản
• 1.2. Những vấn đề lý luận về thanh tra giải quyết khiếu nại, tố cáo và hoạt động bán đấu giá tài sản
• 1.3. Những vấn đề lý luận về pháp luật thanh tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo trong lĩnh vực bán đấu giá tài sản
• 1.4. Xu hướng phát triển pháp luật về thanh tra giải quyết khiếu nại, tố cáo
• 1.5. Những vấn đề lý luận về hoàn thiện pháp luật về thanh tra giải quyết khiếu nại, tố cáo và hoạt động bán đấu giá tài sản
• 1.6. Khái niệm và đặc điểm của hoàn thiện pháp luật về thanh tra giải quyết khiếu nại, tố cáo và hoạt động bán đấu giá tài sản
• 1.7. Nội dung hoàn thiện pháp luật về thanh tra giải quyết khiếu nại, tố cáo và hoạt động bán đấu giá tài sản
• 1.8. Những tiêu chí hoàn thiện pháp luật về thanh tra giải quyết khiếu nại, tố cáo trong bối cảnh hiện nay ở Việt Nam
• 1.9. Ý nghĩa, vai trò của việc hoàn thiện pháp luật về thanh tra giải quyết khiếu nại, tố cáo trong bối cảnh hiện nay ở Việt Nam
• 1.10. Những điều kiện bảo đảm và yếu tố ảnh hưởng tới việc hoàn thiện pháp luật về thanh tra giải quyết khiếu nại, tố cáo trong lĩnh vực bán đấu giá tài sản ở Việt Nam
• 1.11. Kết luận Chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ THỰC TIỄN HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VỀ THANH TRA GIẢI QUYẾT KHIẾU NẠI, TỐ CÁO TRONG LĨNH VỰC BÁN ĐẤU GIÁ TÀI SẢN
• 2.1. Thực trạng hoạt động bán đấu giá tài sản tại Việt Nam qua công tác thanh tra giải quyết khiếu nại, tố cáo
• 2.2. Thực tiễn hoàn thiện khung khổ pháp luật về hoạt động thanh tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo trong lĩnh vực bán đấu giá tài sản và những vấn đề đặt ra
• 2.3. Thực trạng hoàn thiện cơ chế thực hiện pháp luật về thanh tra giải quyết khiếu nại, tố cáo về bán đấu giá tài sản và những vấn đề đặt ra
• 2.4. Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ NHỮNG GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VỀ THANH TRA GIẢI QUYẾT KHIẾU NẠI, TỐ CÁO TRONG LĨNH VỰC BÁN ĐẤU GIÁ TÀI SẢN
• 3.1. Quan điểm hoàn thiện pháp luật về thanh tra giải quyết khiếu nại, tố cáo trong lĩnh vực bán đấu giá tài sản
• 3.2. Những phương hướng chung về hoạt động thanh tra giải quyết khiếu nại, tố cáo trong lĩnh vực bán đấu giá tài sản
• 3.3. Những giải pháp hoàn thiện cụ thể. Hoàn thiện khung khổ pháp lý
• 3.4. Hoàn thiện cơ chế thực hiện
• 3.5. Kết luận chương 3
• KẾT LUẬN CHUNG
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về hoàn thiện pháp luật thanh tra giải quyết khiếu nại trong bán đấu giá tài sản

Hoàn thiện pháp luật thanh tra giải quyết khiếu nại trong lĩnh vực bán đấu giá tài sản là một nhiệm vụ quan trọng nhằm đảm bảo tính công khai, minh bạch và bảo vệ quyền lợi của các bên liên quan. Trong bối cảnh hiện nay, việc hoàn thiện này không chỉ giúp nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động đấu giá tài sản diễn ra một cách công bằng và hợp pháp.

1.1. Khái niệm và vai trò của pháp luật thanh tra trong bán đấu giá tài sản

Pháp luật thanh tra trong lĩnh vực bán đấu giá tài sản đóng vai trò quan trọng trong việc kiểm soát và giám sát hoạt động đấu giá. Nó giúp phát hiện và xử lý kịp thời các vi phạm, đảm bảo quyền lợi của người có tài sản và người tham gia đấu giá.

1.2. Lịch sử phát triển pháp luật thanh tra giải quyết khiếu nại

Lịch sử phát triển pháp luật thanh tra giải quyết khiếu nại trong lĩnh vực bán đấu giá tài sản đã trải qua nhiều giai đoạn, từ những quy định sơ khai đến các văn bản pháp luật hiện hành. Sự phát triển này phản ánh sự thay đổi trong nhận thức và yêu cầu của xã hội đối với hoạt động đấu giá.

II. Những thách thức trong pháp luật thanh tra giải quyết khiếu nại trong bán đấu giá tài sản

Mặc dù đã có nhiều quy định pháp luật, nhưng thực tiễn vẫn tồn tại nhiều thách thức trong việc thanh tra giải quyết khiếu nại trong lĩnh vực bán đấu giá tài sản. Những thách thức này không chỉ ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động thanh tra mà còn làm giảm niềm tin của người dân vào hệ thống pháp luật.

2.1. Các vấn đề pháp lý còn tồn tại

Nhiều quy định pháp luật hiện hành còn thiếu tính chặt chẽ, dẫn đến việc thực thi gặp khó khăn. Các quy định về tiêu chuẩn đấu giá viên và trình tự, thủ tục bán đấu giá chưa được quy định rõ ràng, gây ra nhiều bất cập trong thực tiễn.

2.2. Tình trạng khiếu nại kéo dài

Tình trạng khiếu nại kéo dài trong lĩnh vực bán đấu giá tài sản là một vấn đề nghiêm trọng. Nhiều khiếu nại không được giải quyết kịp thời, dẫn đến sự bức xúc của người dân và ảnh hưởng đến uy tín của các cơ quan chức năng.

III. Phương pháp hoàn thiện pháp luật thanh tra giải quyết khiếu nại trong bán đấu giá tài sản

Để hoàn thiện pháp luật thanh tra giải quyết khiếu nại trong lĩnh vực bán đấu giá tài sản, cần áp dụng các phương pháp và giải pháp cụ thể nhằm nâng cao hiệu quả quản lý và bảo vệ quyền lợi của người dân.

3.1. Cải cách quy trình thanh tra

Cần cải cách quy trình thanh tra để đảm bảo tính minh bạch và hiệu quả. Việc xây dựng quy trình rõ ràng, dễ hiểu sẽ giúp người dân dễ dàng tiếp cận và thực hiện quyền khiếu nại của mình.

3.2. Tăng cường đào tạo cho đấu giá viên

Đào tạo nâng cao cho đấu giá viên là cần thiết để đảm bảo họ có đủ kiến thức và kỹ năng trong việc thực hiện nhiệm vụ của mình. Điều này sẽ giúp giảm thiểu các sai sót trong quá trình tổ chức bán đấu giá.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về thanh tra giải quyết khiếu nại trong bán đấu giá tài sản

Việc áp dụng các quy định pháp luật về thanh tra giải quyết khiếu nại trong lĩnh vực bán đấu giá tài sản đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Tuy nhiên, vẫn cần tiếp tục nghiên cứu và cải tiến để đáp ứng tốt hơn yêu cầu thực tiễn.

4.1. Kết quả đạt được từ công tác thanh tra

Công tác thanh tra đã giúp phát hiện và xử lý nhiều vi phạm trong hoạt động bán đấu giá tài sản, từ đó nâng cao tính công khai và minh bạch trong lĩnh vực này.

4.2. Những bài học kinh nghiệm từ thực tiễn

Những bài học kinh nghiệm từ thực tiễn hoạt động thanh tra giải quyết khiếu nại sẽ là cơ sở quan trọng để hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực bán đấu giá tài sản.

V. Kết luận và hướng đi tương lai cho pháp luật thanh tra giải quyết khiếu nại trong bán đấu giá tài sản

Kết luận về tầm quan trọng của việc hoàn thiện pháp luật thanh tra giải quyết khiếu nại trong lĩnh vực bán đấu giá tài sản. Hướng đi tương lai cần tập trung vào việc cải cách và nâng cao hiệu quả của hệ thống pháp luật để đáp ứng tốt hơn nhu cầu của xã hội.

5.1. Tầm quan trọng của việc hoàn thiện pháp luật

Việc hoàn thiện pháp luật thanh tra giải quyết khiếu nại không chỉ giúp bảo vệ quyền lợi của người dân mà còn nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực bán đấu giá tài sản.

5.2. Định hướng phát triển trong tương lai

Định hướng phát triển trong tương lai cần tập trung vào việc xây dựng một hệ thống pháp luật đồng bộ, chặt chẽ và dễ tiếp cận, nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động bán đấu giá tài sản diễn ra một cách công bằng và minh bạch.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thị trường bán đấu giá tài sản tại Việt Nam đóng vai trò then chốt trong việc phân bổ nguồn lực kinh tế, xử lý nợ xấu và bảo vệ tài sản công của Nhà nước. Sự chuyển dịch từ Nghị định số 17/2010/NĐ-CP sang Luật Đấu giá tài sản năm 2016 cùng Nghị định số 62/2017/NĐ-CP đã thiết lập hành lang pháp lý thống nhất cho các hoạt động giao dịch dân sự. Tuy nhiên, theo các báo cáo thống kê ngành tư pháp trong giai đoạn 2017 - 2019, số lượng đơn thư khiếu nại, tố cáo phát sinh từ hoạt động bán đấu giá tài sản ghi nhận mức tăng khoảng 15% đến 20% mỗi năm. Tình trạng này xuất hiện dày đặc tại 2 đô thị kinh tế lớn là Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh, nơi tập trung hơn 60% tổng khối lượng tài sản thi hành án và quyền sử dụng đất được đưa ra đấu giá trên cả nước.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của đề tài tập trung vào việc làm rõ những bất cập, mâu thuẫn trong hệ thống pháp luật thanh tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo và các kẽ hở trong trình tự thủ tục đấu giá tài sản. Mục tiêu cụ thể của luận văn là xây dựng hệ thống cơ sở lý luận toàn diện, đánh giá đúng thực trạng thi hành pháp luật của Thanh tra Bộ Tư pháp cùng các Sở Tư pháp trong thời gian từ năm 2017 đến năm 2019, từ đó kiến nghị hệ thống giải pháp đồng bộ. Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn to lớn khi hướng tới mục tiêu giảm thiểu từ 30% đến 40% các vụ việc khiếu kiện kéo dài, nâng cao tính minh bạch, hạn chế tối đa nguy cơ thất thoát tài sản nhà nước và tài sản của các bên tham gia giao dịch.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng lý thuyết quản lý hành chính nhà nước hiện đại và lý thuyết kiểm soát quyền lực nhà nước trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Bên cạnh đó, học thuyết về quyền con người, quyền công dân theo Hiến pháp năm 2013 và các nguyên tắc bảo vệ quyền sở hữu trong Bộ luật Dân sự năm 2015 tạo nền tảng vững chắc cho việc phân tích. Khung nghiên cứu tập trung làm rõ 4 khái niệm trung tâm bao gồm: thanh tra chuyên ngành tư pháp, khiếu nại hành chính trong đấu giá tài sản, tố cáo hành vi vi phạm pháp luật đấu giá và tính độc lập tương đối của cơ quan thanh tra. Hệ thống văn bản quy phạm pháp luật được đối chiếu xuyên suốt bao gồm Luật Thanh tra năm 2010, Luật Khiếu nại năm 2011, Luật Tố cáo năm 2018 và Luật Đấu giá tài sản năm 2016.

Phương pháp nghiên cứu

Tác giả sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp từ các kết luận thanh tra, báo cáo tổng kết công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo của Bộ Tư pháp và 2 Sở Tư pháp thành phố Hà Nội, thành phố Hồ Chí Minh trong thời gian từ năm 2017 đến 2018. Dữ liệu sơ cấp được thu thập từ quá trình theo dõi, tổng hợp thực tế hoạt động của các trung tâm dịch vụ đấu giá tài sản và doanh nghiệp đấu giá chuyên nghiệp trên toàn quốc. Cỡ mẫu nghiên cứu chuyên sâu bao gồm 120 hồ sơ vụ việc giải quyết khiếu nại, tố cáo điển hình liên quan đến đấu giá quyền sử dụng đất và tài sản thi hành án dân sự. Phương pháp chọn mẫu là chọn mẫu có chủ đích kết hợp phân tầng ngẫu nhiên, đại diện cho các trung tâm đấu giá lớn tại 63 tỉnh thành nhằm đảm bảo độ tin cậy và tính đại diện khoa học.

Lý do lựa chọn phương pháp phân tích luật học so sánh kết hợp với thống kê mô tả nhằm bóc tách chính xác những điểm nghẽn về mặt thể chế, chỉ ra sự không tương thích giữa các văn bản luật chuyên ngành và lượng hóa cụ thể các loại sai phạm trong 5 khâu cốt lõi của quy trình bán đấu giá tài sản.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, về tổ chức bộ máy và nguồn lực thực thi, Thanh tra Bộ Tư pháp theo Quyết định số 285/QĐ-BTP ngày 13/2/2018 được tổ chức thành 5 phòng chức năng với quy mô được giao là 29 biên chế, nhưng trên thực tế chỉ duy trì 26 biên chế làm việc thường trực, gồm 5 Thanh tra viên chính, 18 Thanh tra viên và 3 Chuyên viên. Sự thiếu hụt nhân sự chuyên trách khiến công tác thanh tra định kỳ mới chỉ bao quát được khoảng 10% đến 15% tổng số tổ chức bán đấu giá tài sản đang hoạt động trên toàn quốc.

Thứ hai, các sai phạm nghiệp vụ phát hiện qua công tác thanh tra chiếm tỷ lệ rất cao. Hành vi thông đồng, dìm giá, tạo hiện tượng quân xanh quân đỏ làm sai lệch giá trị tài sản chiếm tới 45% tổng số vụ việc có đơn thư khiếu nại, tố cáo được thụ lý. Khoảng 30% số vụ vi phạm xuất phát từ việc vi phạm quy định về niêm yết, thông báo công khai giá khởi điểm, danh sách người tham gia và chiếm dụng trái phép tiền đặt trước của khách hàng.

Thứ ba, hiệu lực thi hành các kết luận thanh tra còn nhiều hạn chế. Trong giai đoạn 2017 - 2018, tỷ lệ kết quả bán đấu giá bị cơ quan có thẩm quyền xử phạt hoặc Tòa án tuyên hủy do vi phạm trình tự, thủ tục luật định chiếm khoảng 12% đến 15% tổng số các vụ việc thanh tra chuyên ngành. Mức xử phạt vi phạm hành chính hiện hành phổ biến ở khung từ 10 triệu đến 20 triệu đồng, chưa đủ sức răn đe đối với các gói tài sản đấu giá có giá trị hàng chục tỷ đồng.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân cốt lõi của tình trạng trên nằm ở sự chồng chéo giữa quy định của Luật Thanh tra năm 2010 với Luật Khiếu nại năm 2011 và Luật Đấu giá tài sản năm 2016. Tiêu chuẩn bổ nhiệm đấu giá viên và điều kiện thành lập doanh nghiệp đấu giá tại Nghị định số 62/2017/NĐ-CP còn tương đối đơn giản, dẫn đến việc nhiều đơn vị quy mô manh mún cạnh tranh không lành mạnh bằng cách trích hoa hồng phí dịch vụ cho cơ quan có tài sản. So sánh với giai đoạn áp dụng Nghị định số 17/2010/NĐ-CP, tính chất phức tạp của các tranh chấp tài sản thi hành án đã tăng hơn 35% do giá trị đất đai và tài sản công gia tăng mạnh mẽ.

Để tối ưu hóa công tác giám sát, các dữ liệu sai phạm này hoàn toàn có thể được mô hình hóa qua biểu đồ cột phân bố tỷ lệ vi phạm theo từng khâu nghiệp vụ và bảng thống kê rủi ro pháp lý định kỳ, giúp cơ quan quản lý nhà nước nhận diện sớm các nguy cơ trục lợi trong quá trình tổ chức đấu giá.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, hoàn thiện khung khổ pháp lý chuyên ngành thông qua việc đề xuất Quốc hội và Chính phủ sửa đổi, bổ sung Luật Thanh tra, Luật Đấu giá tài sản năm 2016. Cần quy định tăng mức xử phạt vi phạm hành chính gấp 2 đến 3 lần đối với các hành vi dìm giá, cản trở khách hàng tham gia đấu giá, hoàn thành việc sửa đổi khung pháp lý trước năm 2025. Chủ thể thực hiện là Bộ Tư pháp phối hợp với Thanh tra Chính phủ và Bộ Tài chính.

Thứ tư, chuẩn hóa và rút ngắn quy trình giải quyết khiếu nại, tố cáo bằng việc ban hành quy chế phối hợp liên ngành gồm 5 bước xử lý đơn thư giữa cơ quan Thanh tra và cơ quan Thi hành án dân sự. Mục tiêu hướng tới là giảm 25% thời gian xác minh đơn thư thực tế so với thời hạn quy định trong Luật Khiếu nại năm 2011, giao Thanh tra Bộ Tư pháp và Thanh tra các Sở Tư pháp chủ trì thực hiện từ giai đoạn 2021 - 2023.

Thứ ba, đẩy mạnh chuyển đổi số và ứng dụng công nghệ của cuộc Cách mạng công nghiệp 4.0 trong hoạt động đấu giá. Xây dựng cổng thông tin đấu giá trực tuyến quốc gia liên thông dữ liệu thanh tra tại 63 tỉnh, thành phố nhằm minh bạch hóa 100% hồ sơ đăng ký tham gia đấu giá quyền sử dụng đất và tài sản công trong lộ trình từ năm 2020 đến năm 2024. Cục Bổ trợ tư pháp phối hợp với Cục Công nghệ thông tin trực tiếp điều phối.

Thứ tư, củng cố nguồn nhân lực và tính độc lập của cơ quan thanh tra. Đảm bảo kiện toàn 100% định mức biên chế được giao (đạt tối thiểu 30 đến 35 nhân sự chuyên trách cho Thanh tra Bộ Tư pháp), đồng thời tổ chức đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng giám sát hiện đại hàng năm cho hơn 500 lượt thanh tra viên và đấu giá viên trên cả nước trong giai đoạn 2020 - 2025.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nhóm cơ quan quản lý nhà nước gồm Thanh tra Chính phủ, Bộ Tư pháp và 63 Sở Tư pháp trên cả nước: Sử dụng 8 tiêu chí hoàn thiện pháp luật được xây dựng trong luận văn làm tài liệu tham khảo trực tiếp để rà soát, sửa đổi các văn bản quy phạm pháp luật trong định hướng chiến lược đến năm 2030.

Nhóm các tổ chức đấu giá tài sản và hơn 1.200 đấu giá viên đang hành nghề: Nghiên cứu 5 nhóm sai phạm nghiệp vụ thường gặp được phân tích trong luận văn nhằm chủ động chuẩn hóa quy trình tiếp nhận hồ sơ, thu tiền đặt trước và phòng ngừa 100% rủi ro bị xử phạt hành chính hoặc hủy kết quả đấu giá.

Nhóm các cơ sở đào tạo, giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên cao học ngành Luật học: Khai thác bộ khung lý luận về tính độc lập của cơ quan thanh tra cùng nguồn dữ liệu thực chứng giai đoạn 2017 - 2018 để phát triển các công trình nghiên cứu chuyên sâu về pháp luật hành chính và dân sự.

Nhóm người có tài sản đấu giá, cơ quan thi hành án và khách hàng tham gia đấu giá: Vận dụng các căn cứ pháp lý của Luật Khiếu nại năm 2011 và Luật Tố cáo năm 2018 được luận văn hệ thống hóa để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp khi phát hiện dấu hiệu thông đồng, dìm giá tài sản.

Câu hỏi thường gặp

Mục tiêu cốt lõi của việc hoàn thiện pháp luật thanh tra trong đấu giá tài sản là gì? Mục tiêu chính là xây dựng hành lang pháp lý đồng bộ, nâng cao tính minh bạch, hạn chế từ 30% đến 40% các vụ khiếu kiện kéo dài và bảo đảm lợi ích của Nhà nước cùng quyền lợi của các bên liên quan.

Những sai phạm phổ biến nhất được phát hiện qua công tác thanh tra đấu giá tài sản là gì? Sai phạm phổ biến nhất gồm thông đồng, dìm giá tài sản chiếm 45% tổng số vụ việc khiếu kiện, vi phạm quy định về niêm yết thông báo chiếm 30% và hiện tượng chiếm dụng tiền đặt trước của người tham gia.

Cơ cấu tổ chức của Thanh tra Bộ Tư pháp trong lĩnh vực này được quy định như thế nào? Theo Quyết định số 285/QĐ-BTP ngày 13/2/2018, Thanh tra Bộ Tư pháp gồm 5 phòng chuyên môn, 1 Chánh thanh tra và không quá 3 Phó Chánh thanh tra, quản lý 26 biên chế thực tế trên 29 chỉ tiêu được giao.

Vì sao cần ứng dụng công nghệ 4.0 và đấu giá trực tuyến vào thực tiễn? Hình thức đấu giá trực tuyến giúp triệt tiêu hoàn toàn sự can thiệp trực tiếp của quân xanh quân đỏ, công khai thông tin cho khách hàng tại 63 tỉnh thành và giảm thiểu hơn 50% nguy cơ phát sinh khiếu nại tiêu cực.

Hệ thống tiêu chí đánh giá mức độ hoàn thiện pháp luật trong luận văn gồm những gì? Luận văn đề xuất 8 tiêu chí cốt lõi, nổi bật là tính toàn diện, tính thống nhất đồng bộ, tính khả thi thực tế, tính minh bạch công khai và mức độ tương thích với các cam kết điều ước quốc tế mà Việt Nam tham gia.

Kết luận

• Hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về thanh tra chuyên ngành, xác lập 8 tiêu chí đánh giá tính hoàn thiện của pháp luật thanh tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo trong lĩnh vực bán đấu giá tài sản.
• Phản ánh trung thực thực trạng tổ chức bộ máy Thanh tra Bộ Tư pháp với 26 nhân sự thực tế trên 29 biên chế được giao, chỉ rõ sự quá tải trong công tác giám sát các tổ chức đấu giá.
• Nhận diện chính xác 3 nhóm vi phạm điển hình, đặc biệt là tình trạng thông đồng dìm giá chiếm tới 45% các vụ việc khiếu nại trong giai đoạn 2017 - 2018.
• Hoạch định hệ thống 4 nhóm giải pháp đột phá, tích hợp lộ trình chuyển đổi số và nâng mức chế tài xử phạt hành chính gấp 2 đến 3 lần trong giai đoạn 2020 - 2025.
• Đóng góp luận cứ khoa học quan trọng cho việc sửa đổi, bổ sung đồng bộ Luật Thanh tra năm 2010, Luật Đấu giá tài sản năm 2016 và hệ thống văn bản hướng dẫn thi hành.

Quý độc giả, các nhà nghiên cứu pháp lý và cơ quan quản lý hãy áp dụng ngay những giải pháp từ công trình này để nâng cao hiệu lực thanh tra và xây dựng thị trường đấu giá tài sản minh bạch, chuyên nghiệp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT THANH TRA GIẢI QUYẾT KHIẾU NẠI, TỐ CÁO TRONG LĨNH VỰC BÁN ĐẤU GIÁ TÀI SẢN 1. Những vấn đề lý luận và pháp luật về thanh tra giải quyết khiếu nại, tố cáo và hoạt động bán đấu giá tài sản 1. Những vấn đề lý luận về thanh tra giải quyết khiếu nại, tố cáo và hoạt động bán đấu giá tài sản Trải qua các giai đoạn phát triển trong lịch sử lập hiến và lập pháp, Nhà nước Việt Nam đã không ngừng hoàn thiện các quy định của pháp luật và đổi mới cơ chế giải quyết nhằm đảm bảo quyền khiếu nại và quyền tố cáo của các chủ thể. Những thay đổi trong cơ chế thanh tra giải quyết khiếu nại, tố cáo là một quá trình phát triển của cả một hệ thống pháp luật thực định và cơ sở lý luận cho việc giải quyết khiếu nại, tố cáo của công dân.

Cho đến nay đã có nhiều công trình, đề tài khoa học nghiên cứu về hoạt động thanh tra giải quyết khiếu nại, tố cáo với mục đích tiếp tục hoàn thiện cơ sở lý luận và cơ chế giải quyết khiếu nại, tố cáo. Theo Từ điển Tiếng Việt của Nhà xuất bản Đà Nẵng năm 2004 thì “Thanh tra là kiểm tra, xem xét tại chỗ việc làm của địa phương, cơ quan, xí nghiệp” [16]. Trong cuốn sách “thuật ngữ pháp lý phổ thông” do Nhà xuất bản Pháp lý in năm 1986, định nghĩa thanh tra được xem là một biện pháp (phương pháp) của kiểm tra. Nhiệm vụ thanh tra được uỷ quyền cho các cơ quan nhà nước có trách nhiệm.

Thanh tra gắn liền với chức năng quản lý nhà nước. Để làm được nhiệm vụ, Thanh tra có thể dựa vào bộ máy chuyên môn của mình và quần chúng. Cơ quan Thanh tra có trách nhiệm xem xét các đơn thư khiếu nại, tố cáo để tìm kiếm những biện pháp giải quyết thoả đáng theo quy định. 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Theo từng giai đoạn lịch sử, khái niệm về thanh tra cũng được nhận thức khác nhau.

Đó là sự phản ánh về mô hình tổ chức các cơ quan nhà nước; về sự kiểm soát đối với hoạt động của bộ máy hành chính nhà nước: Thời kỳ phong kiến, ở các triều đại Lý, Trần, Lê có cơ quan “Ngự sử đài”, người đứng đầu là “Quan ngự sử” với chức năng gần giống như cơ quan thanh tra nhà nước hiện nay. Ngự sử đài có nhiệm vụ giúp vua trong việc theo dõi, xem xét các công việc hệ trọng của triều đình. Quan ngự sử đời nhà Trần có quyền tiền trảm hậu tấu và là chức quan duy nhất có quyền can gián vua. Thời nhà Lê có hàm “Gián nghị đại phu” phong tặng cho bất cứ bề tôi nào dám nói thẳng, nói đúng sự thật, Gián nghị đại phu có quyền đề xuất ý kiến về những việc nhà vua nên làm và can gián nhà vua những việc không nên làm.

Năm 1945, ngay sau khi Nhà nước dân chủ nhân dân được thành lập, ngày 23 tháng 11 năm 1945, Hồ Chủ tịch ký Sắc lệnh số 64/SL thành lập Ban Thanh tra đặc biệt. Sắc lệnh nêu rõ: “Chính phủ sẽ lập ngay một Ban Thanh tra đặc biệt, có uỷ nhiệm là đi giám sát tất cả các công việc và các nhân viên của Ủy ban nhân dân và các cơ quan của Chính phủ” [13], từ đây thuật ngữ “Thanh tra” xuất hiện, được chỉ một cơ quan cụ thể, quyền thanh tra được xác định và chính thức giao cho Chính phủ. Năm 1946, Hiến pháp đầu tiên của Nhà nước ta được ban hành. Trong đó quy định quyền “kiểm soát” đối với Chính phủ được giao cho Ban Thường vụ của Nghị viện: “Khi Nghị viện không họp, Ban Thường vụ có quyền kiểm soát, phê bình Chính phủ” [24], thực chất đây là quyền giám sát của cơ quan dân cử (cũng như quyền giám sát của Quốc hội và Ủy ban thường vụ Quốc hội đối với Chính phủ).

Hiến pháp năm 1959 đã đề cập đến một số nội dung về kiểm tra việc thi hành các quyết định quản lý nhà nước: “Hội đồng Chính phủ ra những thông tư, chỉ thị và kiểm tra việc thi hành các Thông tư và Chỉ thị ấy” và “Ủy ban 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] hành chính các cấp quản lý công tác hành chính. ra Quyết định, Chỉ thị và kiểm tra việc thi hành Quyết định, Chỉ thị ấy” [25]. Như vậy, thanh tra, kiểm tra ở đây ngoài việc xem xét vi phạm của các cơ quan, nhân viên hành chính hay Chính phủ còn mở rộng ra giám sát, kiểm tra các hoạt động xây dựng, ban hành, thực hiện các văn bản pháp quy. Hiến pháp 1980 sử dụng thuật ngữ “thanh tra” với nội dung là một chức năng của cơ quan quản lý nhà nước.

Hiến pháp quy định Hội đồng Bộ trưởng có nhiệm vụ: “Tổ chức và lãnh đạo công tác thanh tra và kiểm tra của Nhà nước” [18, Điều 107, Khoản 15], Điều 110 quy định: “Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng lãnh đạo công tác của Hội đồng Bộ trưởng, đôn đốc, kiểm tra việc thi hành những quyết định của Quốc hội, Hội đồng Nhà nước, Hội đồng Bộ trưởng” [18]. Về Ủy ban nhân dân, Điều 124 quy định: “Ủy ban nhân dân các cấp chiểu theo quyền hạn do luật định, ra những Quyết định, Chỉ thị và kiểm tra việc thi hành những văn bản đó” [18]. Đến Hiến pháp năm 1992, khái niệm thanh tra, kiểm tra được thể hiện rõ hơn qua các Điều 112, 115, 116 và 124. Khoản 7 Điều 112 quy định Chính phủ có nhiệm vụ “tổ chức và lãnh đạo công tác kiểm kê, thống kê của Nhà nước, công tác thanh tra, kiểm tra nhà nước, chống quan liêu, tham nhũng, trong bộ máy nhà nước; công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo của công dân”.

Điều 115 quy định “.Chính phủ ra Nghị quyết, Nghị định, Thủ tướng Chính phủ ra Quyết định, Chỉ thị và kiểm tra việc thi hành các văn bản đó. Đối với Bộ trưởng, các thành viên khác của Chính phủ, thủ trưởng các cơ quan thuộc Chính phủ “ra Quyết định, Chỉ thị, Thông tư và kiểm tra việc thi hành các văn bản đó. Đối với Ủy ban nhân dân, Điều 124 Hiến pháp 1992 cũng quy định “Ủy ban nhân dân. ra Quyết định, Chỉ thị và kiểm tra việc thi hành những văn bản đó” [19].

Trong Pháp lệnh Thanh tra năm 1990, hoạt động thanh tra của các tổ 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] chức thanh tra được xác định là một chức năng thiết yếu của cơ quan quản lý nhà nước. Pháp lệnh Thanh tra năm 1990 quy định nhiệm vụ của các tổ chức thanh tra nhà nước là: Thanh tra việc thực hiện chính sách, pháp luật, nhiệm vụ, kế hoạch nhà nước của các cơ quan, tổ chức và cá nhân, trừ hoạt động điều tra truy tố, xét xử của các cơ quan điều tra, kiểm sát, toà án và việc giải quyết tranh chấp hợp đồng kinh tế, xử lý vi phạm hợp đồng kinh tế của các cơ quan trọng tài kinh tế [15, Điều 8]. Theo tinh thần Luật Thanh tra năm 2010, Thanh tra là hoạt động xem xét, đánh giá của cơ quan Nhà nước có thẩm quyền về việc chấp hành chính sách, pháp luật, nhiệm vụ của các cơ quan, tổ chức, cá nhân nhằm phát hiện và xử lý những hành vi vi phạm pháp luật để xử lý theo thẩm quyền hoặc kiến nghị cơ quan có thẩm quyền xử lý, phát hiện những sơ hở trong cơ chế, chính sách pháp luật để kiến nghị việc sửa đổi, bổ sung, hoàn thiện. Thanh tra là một chức năng không thể thiếu của hoạt động quản lý, là một khâu của chu trình quản lý của Nhà nước.

Mục đích hoạt động thanh tra giải quyết khiếu nại, tố cáo nhằm phát hiện sơ hở trong cơ chế quản lý, chính sách, pháp luật để kiến nghị với cơ quan nhà nước có thẩm quyền biện pháp khắc phục; phòng ngừa, phát hiện và xử lý hành vi vi phạm pháp luật; giúp cơ quan, tổ chức, cá nhân thực hiện đúng quy định của pháp luật; phát huy nhân tố tích cực; góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động quản lý nhà nước; bảo vệ lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân. Bên cạnh đó, hoạt động thanh tra dựa trên cơ sở đảm bảo tính thống nhất của quyền lực nhà nước từ Trung ương đến địa phương nhưng do sự phân tán của nền hành chính nên các tổ chức thanh tra nhà nước ở các cấp, các ngành gần như lệ thuộc hoàn toàn vào cơ quan quản lý nhà nước cùng cấp, trong khi sự chỉ 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] đạo của cơ quan thanh tra nhà nước cấp trên có phần trở thành hình thức, kém hiệu quả. Do vậy, hoạt động thanh tra nói chung và hoạt động thanh tra giải quyết khiếu nại, tố cáo nói riêng gồm những đặc điểm chủ yếu sau đây: Một là, thanh tra gắn liền với quản lý nhà nước Với tư cách là một chức năng, là một giai đoạn của chu trình quản lý nhà nước, thanh tra gắn liền với quản lý nhà nước. Thanh tra là một phạm trù lịch sử, thanh tra gắn liền với vai trò của Nhà nước trong kiểm soát nhà nước, kiểm soát xã hội.

Chính bản chất của quá trình lao động xã hội đã đòi hỏi tất yếu phải có sự quản lý của Nhà nước để điều hoà những hoạt động đơn lẻ và thực hiện những chức năng chung. Như vậy, việc xem xét, định hướng đánh giá kết quả quản lý là một phương diện của quản lý xã hội. Quản lý nhà nước là một bộ phận quản lý xã hội và ở đâu có quản lý nhà nước ở đó có thanh tra. Trong mối quan hệ giữa quản lý và thanh tra thì quản lý nhà nước giữ vai trò chủ đạo, chi phối hoạt động của thanh tra (quy định thẩm quyền của các cơ quan thanh tra, quy định về tổ chức, quyết định và kết luận thanh tra, sử dụng các kết quả, các thông tin từ phía các cơ quan thanh tra).

Mặt khác, hoạt động chấp hành của quản lý nhà nước thường bao hàm cả sự điều hành, cho nên trong quá trình thực hiện các văn bản pháp luật đòi hỏi phải có sự kiểm tra nghiêm ngặt của các cơ quan có thẩm quyền. Quản lý nhà nước và thanh tra có điểm chung là nhân danh quyền lực nhà nước thực hiện sự tác động lên các đối tượng bị quản lý. Song xem xét theo cơ cấu, chức năng của quản lý thì thanh tra chỉ là chức năng, là công cụ, phương tiện để quản lý nhà nước.