chương I, Luật Lao động ban hành năm 1999 của Belarus có những quy định riêng về người giúp việc. Điều 308 định nghĩa: Người giúp việc là người lao động mà theo hợp đồng lao động làm việc tại các hộ gia đình và cung cấp các dịch vụ theo quy định của pháp luật. Khoản 2, điều 308 chú thích thêm rằng, những người chăm sóc các thương binh, người tàn tật, người già trên 80 tuổi, trẻ em dưới 18 tuổi và người nhiễm HIV/AIDS không phải là người giúp việc và họ được điều chỉnh bởi một quy định riêng [17]. Khoản 1 điều 214 Luật Lao động Kazaakhstan quy định người giúp việc là người thực hiện các công việc/ dịch vụ tại gia đình của người thuê (là thể nhân/ cá nhân).
Ngoài việc tuân theo những quy định chung trong luật như tất cả những người lao động khác, điều 214 đến 218, chương 22 của Luật Lao động nước này có quy định rõ nhiều điều khoản riêng về người giúp việc [17]. Chương 141 Luật lao động Philippines định nghĩa: Lao động giúp việc gia đình hay dịch vụ giúp việc nhà là dịch vụ thực hiện tại nhà của người thuê, theo nhu cầu, mong muốn về việc bảo trì nhà cửa và hưởng thụ, bao gồm cả việc chăm nom cho sự thoải mái của các thành viên trong gia đình người thuê [17]. Nghị định số 2010-807/PRES/PM/MTSS ngày 31 tháng 12 năm 2010 của Burkina Faso quy định về các điều kiện làm việc của người lao động giúp 7 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com việc gia đình đã định nghĩa người lao động giúp việc gia đình theo cách sau: Người lao động giúp việc gia đình là những người lao động thực hiện các công việc trong hộ gia đình cho một hoặc nhiều hơn một người sử dụng lao động. Người sử dụng lao động tuyệt đối không được kiếm lời thông qua công việc này [17].
Ở Campuchia, Điều 4 Bộ Luật Lao động định nghĩa người lao động giúp việc gia đình như sau: Người lao động giúp việc là những người được thuê để làm các công việc chăm sóc chủ nhà hoặc tài sản của chủ nhà để đổi lấy thù lao. Nhóm người này bao gồm người giúp việc, bảo vệ, tài xế, người làm vườn và các nghề nghiệp tương tự khác miễn là có một “chủ nhà” thuê họ để làm việc trực tiếp tại nhà của mình [17]. Khoản 1 Điều L7221 Bộ Luật Lao động của Pháp định nghĩa rằng: “Lao động giúp việc gia đình là một người được thuê làm công việc gia đình cho các cá nhân”. Ngoài ra, Điều 1 Thỏa ước lao động quốc gia của Pháp về lao động giúp việc gia đình quy định về giúp việc bán thời gian và toàn thời gian đã mô tả mối quan hệ lao động này như sau: Bản chất đặc biệt của nghề nghiệp này là làm việc tại nhà riêng của người sử dụng lao động giúp việc gia đình.
Lao động giúp việc gia đình có thể làm việc toàn thời gian hoặc bán thời gian, thực hiện tất cả hoặc một phần công việc nhà chẳng hạn liên quan tới vệ sinh… Người sử dụng lao động giúp việc gia đình không thu được lợi nhuận thông qua công việc này [17, Điều 1]. Tại Tây ban nha, Điều 1 thuộc Nghị định Hoàng gia 1620/2011 ngày 14/11/2011 có định nghĩa về lao động giúp việc trong nước như sau: “Mối quan hệ lao động đặc biệt của lao động giúp việc gia đình được coi là sự thỏa thuận giữa một chủ hộ, với tư cách là người sử dụng lao động, và một người lao động làm việc cho người sử dụng lao động đó dưới một mối quan hệ lao động phụ thuộc, làm những công việc được trả lương trong gia đình” [17]. 8 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Trong đó, người sử dụng lao động sẽ được coi là chủ hộ, chủ hộ có thể là người sở hữu ngôi nhà hoặc là người đi thuê nhà. Nếu những công việc này được thực hiện phục vụ cho 2 người trở lên cùng sống chung trong 1 căn hộ nhưng họ không phải là những người trong cùng một gia đình thì chủ hộ có thể là toàn bộ những người ở trong căn hộ đó hoặc là một người đại hiện cho những người ở trong căn hộ đó, một địa vị mà mỗi thành viên trong nhóm có thể lần lượt có.
Phạm vi công việc giúp việc gia đình bao gồm việc thực hiện các dịch vụ/ hoạt động cho hộ gia đình, có thể là bất cứ loại hình công việc trong nhà nào, ví dụ như trông coi, chăm sóc toàn bộ hoặc một phần các công việc nhà hoặc chăm sóc các thành viên gia đình hoặc thành viên trong nhóm người thuê căn hộ đó cũng như các nhiệm vụ khác được coi là những công việc nhà nói chung, chẳng hạn như chăm sóc trẻ em, chăm sóc vườn, điều khiển các phương tiện giao thông hoặc các hoạt động khác. Là một nước trong khu vực Châu Á – Thái Bình Dương, Thái Lan có lượng lao động giúp việc gia đình rất lớn và ngày càng phát triển. Mặc dù, có đóng góp rất lớn đối với xã hội nhưng lao động giúp việc gia đình không được coi là một nghề và nó được xếp vào công việc phi chính thức, người lao động giúp việc gia đình không được bảo hộ lao động và hưởng an sinh xã hội như các đối tượng lao động khác. Hiện tại, không có một định nghĩa chính thức nào về lao động giúp việc gia đình ở trong Luật Lao động Thái Lan.
Người lao động giúp việc gia đình chỉ được coi như là “Look Jang Tam Ngan Ban” hoặc “người làm các công việc nhà” với nhiệm vụ được hiểu là chủ yếu diễn ra trong gia đình [30]. Mặc dù không được định nghĩa trong luật lao động nhưng lao động giúp việc của Thái Lan cũng nằm trong mối quan hệ thuê mướn với chủ hộ và làm các công việc trong gia đình. Điều này có nghĩa rằng, người lao động giúp việc gia đình và chủ hộ có thể thỏa thuận với nhau các vấn đề liên quan đến công việc, thời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi, tiền 9 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com lương… Các công việc mà người lao động làm là các công việc trong gia đình như nội trợ, chăm sóc người già, trẻ em… Tuy nhiên, tùy vào thỏa thuận giữa hai bên mà người lao động có thể làm các công việc khác nhau. Qua các định nghĩa về lao động giúp việc gia đình của các quốc gia trên thế giới, nhận thấy rằng các nhà nước đang áp dụng các cách tiếp cận chính sách và pháp luật khác nhau đối với vấn đề này và sử dụng thuật ngữ “lao động giúp việc gia đình” để chỉ rất nhiều loại công việc khác nhau liên quan đến hai lĩnh vực quan trọng trong gia đình là chăm sóc gia đình và công việc gia đình.
Người lao động giúp việc gia đình là người được thuê để làm những công việc mang tính chất giúp việc cho sinh hoạt hàng ngày của gia đình [14]. Đó là những công việc như: nấu ăn, giặt giũ, dọn vệ sinh nhà cửa, trông trẻ, đưa đón trẻ đi học, chăm sóc người ốm, người già… Tổ chức Lao động quốc tế ILO cũng có những quan tâm nhất định tới vấn đề lao động giúp việc gia đình. Tính đến thời điểm hiện tại, ILO đã thông qua khá nhiều Công ước về người lao động, về quan hệ việc làm, lao động di cư như Công ước số 97 năm 1949 về Việc làm (sửa đổi); Công ước 143 về Lao đông di cư (năm 1975); Khuyến nghị số 198 về Quan hệ việc làm (năm 2006); Khung đa phương về Lao động di cư (năm 2006)… Các văn kiện pháp lý này cũng có đề cập tới người lao động giúp việc gia đình, tuy nhiên, hầu như mới chỉ dừng lại ở các quy định mang tính khái quát, hình thức mà chưa đi sâu được vào chi tiết, vào thực tiễn đời sống. ILO từ lâu đã nhận thấy giúp việc gia đình cũng là một loại hình công việc mang những đặc điểm và điều kiện làm việc riêng biệt, mang tính đặc thù và rất cần phải được xây dựng một khung pháp lý chung cho những người lao động tham gia loại hình lao động này, để những người này được hưởng một cách đầy đủ các quyền và lợi ích hợp pháp của bản thân cũng như nắm rõ và tuân thủ những nghĩa vụ trong quan hệ lao động của mình.
ILO cũng thừa nhận những sự đóng góp đáng kể 10 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com của người lao động giúp việc gia đình đối với nền kinh tế toàn cầu nói chung và lĩnh vực lao động nói riêng như: tăng cơ hội việc làm và thu nhập cho người lao động, ổn định đời sống xã hội… Bên cạnh đó, dựa trên những quan ngại sâu sắc về định kiến công việc giúp việc gia đình vẫn còn bị đánh giá thấp, điều kiện làm việc khó khăn; hay phụ nữ và trẻ em – những đối tượng chính của lao động giúp việc gia đình – rất có thể bị phân biệt đối xử và lạm dụng. ILO đã đưa ra định nghĩa đầu tiên về người lao động giúp việc gia đình tại cuộc họp các chuyên gia do ILO tổ chức năm 1951. Theo đó, người giúp việc gia đình được định nghĩa là “người làm công, làm việc tại nhà riêng, theo các hình thức và thời gian thanh toán tiền công khác nhau. Người này có thể do một hoặc nhiều người thuê và người chủ không được tìm kiếm lợi nhuận từ công việc này” [13, tr.
Đến năm 2011, ILO đã thông qua Công ước số 189 về việc làm bền vững đối với lao động giúp việc gia đình ngày 16/06/2011 tại Geneva, Thụy Sỹ trong khuôn khổ khóa họp lần thứ 100 của Hội nghị Quốc tế về việc làm (ILC). Đây được coi là Công ước quốc tế đầu tiên, đồng thời là công cụ pháp lý quốc tế đầu tiên về vấn đề bảo vệ người lao động giúp việc gia đình. Công ước đưa ra những quy định về quyền và nghĩa vụ cơ bản của người lao động giúp việc gia đình, đồng thời đòi hỏi các quốc gia thành viên phải đưa ra các biện pháp nhằm đảm bảo điều kiện làm việc ổn định và bền vững cho người lao động giúp việc gia đình. Theo nội dung của Công ước 189: Giúp việc gia đình là một công việc.
Người lao động giúp việc gia đình, cũng giống như những người lao động khác, được phép làm việc bền vững” và “Người lao động giúp việc gia đình là bất kì người nào được thuê để làm công việc gia đình, trong mối quan hệ thuê mướn. Theo đó, thứ nhất, người lao động giúp việc gia đình thực hiện công 11 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com việc của mình trong khuôn khổ mối quan hệ thuê mướn lao động.