Luận văn thạc sĩ: Hoàn thiện pháp luật về đầu tư nước ngoài tại khu kinh tế Nghi Sơn, Thanh Hóa

Luận văn thạc sĩ luật học phân tích vnu ls hoàn thiện pháp luật về đầu tư qua thực tiễn đầu tư nước ngoài tại khu kinh tế nghi sơn tỉnh, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề

• Tác giả: Nguyễn Thị Nguyễn
• Người hướng dẫn: PGS.
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật Học
• Đề tài: Hoàn thiện pháp luật về đầu tư - qua thực tiễn đầu tư nước ngoài tại khu kinh tế Nghi Sơn tỉnh Thanh Hóa
• Loại tài liệu: Luận văn
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LUẬT VỀ ĐẦU TƯ VIỆT NAM
• 1.1. Đầu tư nước ngoài tại Việt Nam
• 1.2. Khái niệm về đầu tư và đầu tư nước ngoài
• 1.3. Đặc điểm của đầu tư nước ngoài
• 1.4. Vai trò của đầu tư nhà nước
• 1.5. Pháp luật về đầu tư
• 1.5.1. Khái niệm và đặc trưng của pháp luật về đầu tư
• 1.5.2. Vai trò của pháp luật về đầu tư
• 1.5.3. Khái quát về sự hình thành, phát triển của pháp luật về đầu tư và các cơ chế, chính sách về đầu tư ở Việt Nam hiện nay
• 1.6. Khu Kinh tế và đầu tư nước ngoài ở Việt Nam
• 1.6.1. Vai trò của Khu Kinh tế trong đầu tư nước ngoài ở Việt Nam
• 1.6.2. Mô hình KKT ở Hàn Quốc và bài học đối với Việt Nam
• 1.6.3. Chính sách, pháp luật về đầu tư áp dụng đối với KKT
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG ĐẦU TƯ NƯỚC NGOÀI VÀ TÁC ĐỘNG CỦA CHÍNH SÁCH PHÁP LUẬT VỀ ĐẦU TƯ NƯỚC NGOÀI TẠI KHU KINH TẾ - TỈNH THANH HÓA
• 2.1. Thực trạng thu hút và quản lý đầu tư nước ngoài trong khu kinh tế tỉnh Thanh Hóa
• 2.2. Quá trình hình thành khu kinh tế Nghi Sơn
• 2.3. Kết quả đầu tư tại khu kinh tế Nghi Sơn
• 2.4. Những đóng góp của khu kinh tế Nghi Sơn cho nền kinh tế
• 2.5. Những tồn tại, hạn chế trong thu hút đầu tư nước ngoài tại khu kinh tế Nghi Sơn
• 2.6. Nguyên nhân của những tồn tại, hạn chế trong đầu tư nước ngoài tại khu kinh tế Nghi Sơn
• 2.7. Tác động của chính sách pháp luật về đầu tư đối với khu kinh tế Nghi Sơn
• 2.8. Các chính sách pháp luật về đầu tư áp dụng đối với khu kinh tế Nghi Sơn
• 2.9. Tác động của chính sách pháp luật về đầu tư qua thực tiễn đầu tư nước ngoài tại khu kinh tế Nghi Sơn
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG HƯỚNG HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VỀ ĐẦU TƯ
• 3.1. Hướng hoàn thiện pháp luật về đầu tư
• 3.2. Hoàn thiện chính sách, pháp luật về đầu tư nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả thu hút đầu tư phù hợp với định hướng nêu tại Chiến lược phát triển KT-XH Việt Nam giai đoạn
• 3.3. Hoàn thiện pháp luật về đầu tư nhằm tạo môi trường pháp lý bình đẳng, công khai, minh bạch, ổn định môi trường đầu tư
• 3.4. Hoàn thiện pháp luật về đầu tư nhằm đảm bảo lợi ích tổng thể quốc gia, cải thiện kinh tế vĩ mô và tái cấu trúc nền kinh tế theo mô hình tăng trưởng mới
• 3.5. Hoàn thiện pháp luật về đầu tư nhằm đảm bảo nguyên tắc công khai, minh bạch, tạo thuận lợi hơn cho nhà đầu tư
• 3.6. Hoàn thiện pháp luật về đầu tư nhằm đảm bảo lợi ích của nhà nước, đảm bảo hiệu quả quản lý nhà nước về hoạt động đầu tư
• 3.7. Giải pháp hoàn thiện pháp luật về đầu tư
• 3.7.1. Giải pháp hoàn thiện Luật Đầu tư
• 3.7.2. Giải pháp hoàn thiện Luật Doanh nghiệp để tạo dựng khung pháp lý thuận lợi cho hoạt động đầu tư
• 3.7.3. Giải pháp sửa đổi, bổ sung một số chính sách ưu đãi đầu tư tại các văn bản pháp luật về đầu tư
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG

Tóm tắt

I. Tổng quan về pháp luật đầu tư nước ngoài tại khu kinh tế Nghi Sơn

Khu kinh tế Nghi Sơn, tỉnh Thanh Hóa, được xác định là một trong những khu kinh tế trọng điểm của Việt Nam. Pháp luật về đầu tư nước ngoài tại đây đóng vai trò quan trọng trong việc thu hút vốn đầu tư, tạo điều kiện cho sự phát triển kinh tế địa phương. Tuy nhiên, việc hoàn thiện pháp luật đầu tư nước ngoài vẫn còn nhiều thách thức cần giải quyết.

1.1. Khái niệm và vai trò của đầu tư nước ngoài

Đầu tư nước ngoài (FDI) là việc các nhà đầu tư nước ngoài đưa vốn vào Việt Nam để thực hiện các hoạt động sản xuất kinh doanh. FDI không chỉ mang lại nguồn vốn mà còn chuyển giao công nghệ, tạo việc làm và thúc đẩy phát triển kinh tế.

1.2. Chính sách pháp luật hiện hành về đầu tư tại Nghi Sơn

Chính sách pháp luật hiện hành về đầu tư tại khu kinh tế Nghi Sơn bao gồm các quy định về thu hút đầu tư, ưu đãi đầu tư và quản lý hoạt động đầu tư. Tuy nhiên, sự chồng chéo và thiếu đồng bộ trong các quy định vẫn là vấn đề cần khắc phục.

II. Thách thức trong việc hoàn thiện pháp luật đầu tư nước ngoài tại Nghi Sơn

Mặc dù khu kinh tế Nghi Sơn có nhiều tiềm năng, nhưng việc thu hút đầu tư nước ngoài vẫn gặp nhiều khó khăn. Các thách thức này bao gồm sự thiếu minh bạch trong quy trình cấp phép, sự phức tạp trong thủ tục hành chính và sự cạnh tranh từ các khu kinh tế khác.

2.1. Vấn đề về thủ tục hành chính

Thủ tục hành chính phức tạp và kéo dài là một trong những rào cản lớn đối với các nhà đầu tư nước ngoài. Việc cải cách thủ tục hành chính là cần thiết để tạo điều kiện thuận lợi cho đầu tư.

2.2. Thiếu minh bạch trong chính sách

Sự thiếu minh bạch trong các quy định pháp luật và chính sách đầu tư gây khó khăn cho các nhà đầu tư trong việc đưa ra quyết định đầu tư. Cần có các biện pháp để tăng cường tính minh bạch và công khai thông tin.

III. Phương pháp hoàn thiện pháp luật đầu tư nước ngoài tại Nghi Sơn

Để hoàn thiện pháp luật đầu tư nước ngoài tại khu kinh tế Nghi Sơn, cần áp dụng các phương pháp như cải cách thủ tục hành chính, nâng cao chất lượng dịch vụ công và tăng cường sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng.

3.1. Cải cách thủ tục hành chính

Cải cách thủ tục hành chính nhằm giảm thiểu thời gian và chi phí cho nhà đầu tư. Việc áp dụng công nghệ thông tin trong quản lý sẽ giúp tăng cường hiệu quả và minh bạch trong quy trình cấp phép.

3.2. Tăng cường phối hợp giữa các cơ quan

Sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng sẽ giúp giải quyết nhanh chóng các vấn đề phát sinh trong quá trình đầu tư, từ đó tạo điều kiện thuận lợi cho các nhà đầu tư.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu tại khu kinh tế Nghi Sơn

Nghiên cứu thực tiễn tại khu kinh tế Nghi Sơn cho thấy rằng việc hoàn thiện pháp luật đầu tư nước ngoài đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Tuy nhiên, vẫn cần tiếp tục cải thiện để thu hút nhiều hơn nữa các nhà đầu tư nước ngoài.

4.1. Kết quả thu hút đầu tư nước ngoài

Khu kinh tế Nghi Sơn đã thu hút được nhiều dự án đầu tư nước ngoài, góp phần tạo ra việc làm và thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương. Tuy nhiên, chất lượng các dự án đầu tư vẫn cần được nâng cao.

4.2. Bài học kinh nghiệm từ các khu kinh tế khác

Học hỏi từ kinh nghiệm của các khu kinh tế thành công khác sẽ giúp Nghi Sơn cải thiện chính sách và pháp luật đầu tư, từ đó thu hút nhiều hơn các nhà đầu tư nước ngoài.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của pháp luật đầu tư nước ngoài tại Nghi Sơn

Việc hoàn thiện pháp luật đầu tư nước ngoài tại khu kinh tế Nghi Sơn là một quá trình liên tục. Cần có sự cam kết từ chính quyền địa phương và các cơ quan chức năng để tạo ra một môi trường đầu tư hấp dẫn và bền vững.

5.1. Tương lai của đầu tư nước ngoài tại Nghi Sơn

Với những cải cách và chính sách hợp lý, khu kinh tế Nghi Sơn có thể trở thành điểm đến hấp dẫn cho các nhà đầu tư nước ngoài trong tương lai.

5.2. Đề xuất chính sách cho tương lai

Cần đề xuất các chính sách ưu đãi đầu tư hợp lý, đồng thời tăng cường công tác quản lý và giám sát để đảm bảo hiệu quả của các dự án đầu tư nước ngoài.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Khu vực đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) đóng vai trò then chốt trong công cuộc công nghiệp hóa, hiện đại hóa tại Việt Nam, đóng góp khoảng 18,97% vào Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) và chiếm tới 64% tổng kim ngạch xuất khẩu của cả nước. Tính đến cuối năm 2013, Việt Nam đã thu hút hơn 16.300 dự án đầu tư nước ngoài còn hiệu lực với tổng số vốn đăng ký đạt trên 238 tỷ USD. Trong bối cảnh cạnh tranh thu hút dòng vốn quốc tế ngày càng gay gắt từ các quốc gia trong khu vực, việc xây dựng các khu kinh tế ven biển trọng điểm trở thành đòn bẩy chiến lược để tạo đột phá kinh tế - xã hội.

Khu kinh tế Nghi Sơn tại tỉnh Thanh Hóa được Thủ tướng Chính phủ quy hoạch với diện tích 18.618 ha trải dài trên 12 xã thuộc huyện Tĩnh Gia, nằm trong nhóm 5 khu kinh tế ven biển trọng điểm được ưu tiên đầu tư phát triển. Mặc dù sở hữu vị trí chiến lược và cảng nước sâu đón tàu trọng tải trên 50.000 DWT, hoạt động thu hút FDI tại đây vẫn bộc lộ nhiều điểm nghẽn nghiêm trọng. Tỷ lệ dự án áp dụng công nghệ nguồn, công nghệ cao còn chiếm dưới 15%, sự gắn kết với công nghiệp phụ trợ nội địa còn lỏng lẻo, và xuất hiện nguy cơ ô nhiễm môi trường cũng như tranh chấp đất đai phức tạp.

Nghiên cứu này được thực hiện nhằm phân tích toàn diện cơ sở lý luận, đánh giá thực trạng hệ thống pháp luật đầu tư áp dụng tại Khu kinh tế Nghi Sơn giai đoạn 2006 - 2014, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp hoàn thiện khung khổ pháp lý. Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn sâu sắc, hướng tới mục tiêu tăng trưởng vốn thực hiện FDI tại Nghi Sơn thêm 25 - 30% mỗi năm, đồng thời nâng cao hiệu quả quản trị nhà nước và đảm bảo tính đồng bộ, minh bạch của thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý thuyết thể chế kinh tế và lý thuyết dòng vốn đầu tư quốc tế (Mô hình chiết trung OLI của Dunning). Hệ thống lý thuyết này chỉ ra rằng thể chế pháp lý minh bạch và các lợi thế địa điểm là điều kiện tiên quyết để doanh nghiệp đa quốc gia quyết định mở rộng chuỗi sản xuất. Nghiên cứu cũng tiếp cận mô hình phát triển Khu kinh tế tự do (Free Economic Zone - FEZ) thành công tại Hàn Quốc với các điển hình như Incheon, Busan-Jinhae và Gwangyang, nơi đã thu hút hơn 15 tỷ USD vốn FDI thông qua một đạo luật chuyên biệt và cơ chế quản lý một cửa thực quyền.

Khung phân tích của đề tài tập trung làm rõ 4 khái niệm pháp lý then chốt:

1. Đầu tư nước ngoài: Việc nhà đầu tư nước ngoài đưa vốn bằng tiền và tài sản hợp pháp vào Việt Nam để trực tiếp quản lý hoặc tham gia hoạt động kinh doanh sinh lời.
2. Khu kinh tế: Khu vực có không gian kinh tế riêng biệt, ranh giới địa lý xác định, được hưởng các ưu đãi đầu tư vượt trội theo quy định tại Nghị định 29/2008/NĐ-CP và Nghị định 164/2013/NĐ-CP.
3. Pháp luật về đầu tư: Tổng thể các quy phạm điều chỉnh quan hệ nội dung, quan hệ tổ chức quản lý nhà nước và trình tự, thủ tục hành chính phát sinh trong quá trình đầu tư.
4. Ưu đãi đầu tư: Các cơ chế đòn bẩy tài chính như thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp ưu đãi 10% trong 15 năm, miễn giảm tiền thuê đất và thuế nhập khẩu tài sản cố định.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu thu thập và xử lý tập dữ liệu gồm toàn bộ 55 dự án đầu tư có vốn nước ngoài được cấp Giấy chứng nhận đầu tư tại Khu kinh tế Nghi Sơn tính đến tháng 9/2014, kết hợp đối chiếu với tập dữ liệu vĩ mô của 16.300 dự án FDI trên cả nước từ Tổng cục Thống kê và Cục Đầu tư nước ngoài.

Phương pháp chọn mẫu phân tầng có chủ đích (purposive stratified sampling) được sử dụng để phân loại các dự án theo quy mô vốn (dưới 10 triệu USD, từ 10 - 100 triệu USD, và các siêu dự án trên 1 tỷ USD như Liên hợp Lọc hóa dầu Nghi Sơn với tổng mức đầu tư 9 tỷ USD) và theo lĩnh vực công nghiệp chế biến, năng lượng, hạ tầng cảng biển.

Lý do lựa chọn phương pháp phân tích luật học so sánh kết hợp phân tích kinh tế - xã hội định lượng và định tính là nhằm làm rõ khoảng cách giữa các văn bản quy phạm pháp luật (Luật Đầu tư 2005, Luật Doanh nghiệp 2005, Luật Đất đai 2003 và 2013, Luật Thuế Thu nhập doanh nghiệp 2008 và sửa đổi 2013) với thực tiễn vận hành dự án. Phương pháp này cho phép đánh giá chính xác tác động đa chiều của pháp luật lên chỉ số thu hút vốn và hiệu lực quản lý nhà nước trong mốc thời gian nghiên cứu từ năm 2006 đến năm 2014.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình điều tra thực tiễn và rà soát hệ thống văn bản pháp lý đã chỉ ra 4 phát hiện cốt lõi:

• Tăng trưởng vốn đăng ký phân hóa mạnh mẽ nhưng tỷ lệ giải ngân chưa tương xứng: Mặc dù thu hút được một số dự án trọng điểm mang tính dẫn dắt như Dự án Liên hợp Lọc hóa dầu Nghi Sơn (chiếm trên 85% tổng vốn đăng ký FDI toàn tỉnh Thanh Hóa), số lượng dự án vệ tinh quy mô vừa và nhỏ chỉ chiếm khoảng 12% tổng vốn thực tế. Tỷ trọng dự án công nghệ cao đạt tiêu chuẩn quốc tế chỉ dừng ở mức dưới 15%.
• Sự xung đột và chồng chéo giữa các đạo luật chuyên ngành: Quy trình cấp Giấy chứng nhận đầu tư gắn liền với thành lập doanh nghiệp theo Luật Đầu tư 2005 và Luật Doanh nghiệp 2005 gây ra sự trùng lặp thủ tục, kéo dài thời gian thẩm tra dự án từ 45 ngày theo luật định lên thực tế từ 90 đến 180 ngày.
• Vướng mắc thể chế trong công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng: Sự chuyển giao giữa Luật Đất đai 2003 và Luật Đất đai 2013 tạo ra độ trễ pháp lý trong việc xác định giá đất và hỗ trợ tái định cư. Tại 12 xã thuộc Khu kinh tế Nghi Sơn, tiến độ bàn giao mặt bằng sạch bị chậm bình quân 12 - 18 tháng đối với hơn 40% dự án được cấp phép.
• Cơ chế ưu đãi thuế chưa gắn liền với trách nhiệm chuyển giao công nghệ: Chính sách áp dụng thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp 10% trong 15 năm và miễn thuế nhập khẩu nguyên liệu sản xuất trong 5 năm đầu chưa đi kèm ràng buộc cụ thể về tỷ lệ nội địa hóa (hiện chỉ đạt khoảng 10 - 15%) hoặc số lượng hợp đồng chuyển giao công nghệ đã đăng ký.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân căn bản của các bất cập trên bắt nguồn từ mô hình phân cấp quản lý chưa triệt để. Ban Quản lý Khu kinh tế Nghi Sơn được giao nhiệm vụ quản lý toàn diện nhưng lại thiếu thẩm quyền pháp lý độc lập trong các lĩnh vực tài nguyên, môi trường, lao động và thanh tra chuyên ngành, buộc phải thông qua cơ chế xin ý kiến nhiều tầng nấc với các Bộ ngành và Sở ban ngành cấp tỉnh.

+----------------------------------------------------------------------------+
| BẢNG MÔ TẢ SO SÁNH VÀ ĐỀ XUẤT HIỂN THỊ DỮ LIỆU ĐẦU TƯ TẠI KKT NGHI SƠN     |
+----------------------------------------------------------------------------+
| 1. Biểu đồ tròn: Cơ cấu vốn FDI đăng ký theo ngành công nghiệp             |
|    - Lọc hóa dầu & Năng lượng: 88,5%                                       |
|    - Công nghiệp chế biến, chế tạo & Vật liệu: 8,2%                        |
|    - Dịch vụ cảng biển & Logistics: 3,3%                                   |
|                                                                            |
| 2. Bảng đối sánh thời gian xử lý thủ tục hành chính:                      |
|    +-----------------------------+--------------------+-------------------+|
|    | Danh mục thủ tục            | Quy định hiện hành | Thực tế xử lý     ||
|    +-----------------------------+--------------------+-------------------+|
|    | Cấp Giấy chứng nhận đầu tư  | 15 - 45 ngày       | 90 - 180 ngày     ||
|    | Thẩm định ĐTM môi trường    | 30 - 45 ngày       | 60 - 120 ngày     ||
|    | Thu hồi và giao đất sạch    | 60 ngày            | 12 - 18 tháng     ||
|    +-----------------------------+--------------------+-------------------+|
+----------------------------------------------------------------------------+

Dữ liệu trên có thể được trực quan hóa thông qua biểu đồ phân bổ vốn đầu tư theo ngành và bảng đối sánh thời gian xử lý thủ tục cấp phép đầu tư. So sánh với bài học của Hàn Quốc, nơi áp dụng một Luật riêng về Khu kinh tế tự do và trao quyền tài phán một cửa cho Ban quản lý, Việt Nam vẫn đang điều chỉnh Khu kinh tế thông qua các Nghị định dưới luật, dẫn đến tình trạng bị vô hiệu hóa cục bộ bởi các Luật chuyên ngành mới ban hành.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên các kết quả nghiên cứu, 4 nhóm giải pháp chiến lược được đề xuất nhằm hoàn thiện khung pháp lý và nâng cao hiệu quả thu hút FDI:

1. Tách biệt thủ tục đầu tư và đăng ký kinh doanh trong sửa đổi Luật Đầu tư:

   • Động từ hành động: Bãi bỏ quy định tích hợp cấp Giấy chứng nhận đầu tư đồng thời là Giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh đối với nhà đầu tư nước ngoài; bãi bỏ thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư đối với các dự án phù hợp với quy hoạch chi tiết đã được duyệt.
   • Chỉ số mục tiêu (Target Metric): Cắt giảm ít nhất 50% thời gian thực hiện thủ tục gia nhập thị trường, rút ngắn quy trình cấp phép xuống dưới 15 ngày làm việc.
   • Thời gian thực hiện: 2014 - 2016.
   • Chủ thể thực hiện: Quốc hội, Chính phủ, Bộ Kế hoạch và Đầu tư.

2. Ban hành Luật riêng về Khu kinh tế hoặc nâng cấp thẩm quyền một cửa thực chất:

   • Động từ hành động: Xây dựng khung luật định trao quyền trực tiếp và ủy quyền toàn diện cho Ban Quản lý Khu kinh tế trong việc thẩm định thiết kế cơ sở, cấp phép xây dựng, phê duyệt báo cáo đánh giá tác động môi trường và quản lý quỹ đất công ích.
   • Chỉ số mục tiêu (Target Metric): Giảm thiểu 100% tình trạng chuyển tiếp hồ sơ lòng vòng giữa Ban quản lý và các Sở ngành cấp tỉnh.
   • Thời gian thực hiện: 2015 - 2018.
   • Chủ thể thực hiện: Chính phủ, Bộ Nội vụ, Ủy ban nhân dân tỉnh Thanh Hóa.

3. Thiết kế lại chính sách ưu đãi tài chính gắn với chuyển giao công nghệ và giá trị gia tăng:

   • Động từ hành động: Sửa đổi các tiêu chí hưởng ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp và tiền thuê đất theo hướng chuyển từ ưu đãi diện rộng sang ưu đãi có điều kiện; chỉ áp dụng mức thuế suất 10% cho các dự án cam kết chi tối thiểu 2% doanh thu hàng năm cho hoạt động R&D và đào tạo nhân lực kỹ thuật cao.
   • Chỉ số mục tiêu (Target Metric): Nâng tỷ lệ chuyển giao công nghệ nguồn lên trên 40% và tỷ lệ nội địa hóa đạt tối thiểu 35% sau 5 năm hoạt động.
   • Thời gian thực hiện: 2015 - 2017.
   • Chủ thể thực hiện: Bộ Tài chính, Bộ Khoa học và Công nghệ.

4. Chuẩn hóa quy trình bồi thường, hỗ trợ tái định cư và giải phóng mặt bằng:

   • Động từ hành động: Xây dựng quỹ đất sạch dự phòng và thành lập cơ chế phối hợp liên ngành giải quyết tranh chấp đất đai tại 12 xã trọng điểm thuộc Khu kinh tế Nghi Sơn; áp dụng cơ chế chuyển dịch đất đai minh bạch theo Luật Đất đai 2013.
   • Chỉ số mục tiêu (Target Metric): Đảm bảo 100% diện tích đất sạch được bàn giao đúng tiến độ cam kết trong thỏa thuận đầu tư.
   • Thời gian thực hiện: 2014 - 2020.
   • Chủ thể thực hiện: Ủy ban nhân dân tỉnh Thanh Hóa, Ủy ban nhân dân huyện Tĩnh Gia, Ban Quản lý Khu kinh tế Nghi Sơn.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nghiên cứu mang lại giá trị thực tiễn và hàm lượng khoa học cao cho 4 nhóm đối tượng chính:

• Cơ quan quản lý nhà nước và cơ quan hoạch định chính sách: Cung cấp cơ sở lý luận và bằng chứng thực chứng giúp Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Bộ Tài chính, Bộ Tư pháp tham khảo trong quá trình sửa đổi Luật Đầu tư, Luật Doanh nghiệp và xây dựng Nghị định mới về Khu kinh tế; giúp Ủy ban nhân dân tỉnh Thanh Hóa hoàn thiện chính sách xúc tiến đầu tư tại chỗ.
• Ban Quản lý các Khu kinh tế ven biển trên toàn quốc: Tài liệu tham khảo hữu ích để chuẩn hóa mô hình tổ chức bộ máy, thực thi cơ chế quản lý hành chính một cửa tại chỗ, và nâng cao năng lực thẩm định các dự án FDI quy mô lớn có tính chất phức tạp về môi trường.
• Cộng đồng nhà đầu tư nước ngoài và doanh nghiệp FDI: Cung cấp bức tranh tổng thể về môi trường pháp lý, các cam kết gia nhập thị trường, quy trình thực hiện dự án và các rủi ro pháp lý tiềm ẩn liên quan đến thủ tục đất đai, thuế và công nghệ tại các khu kinh tế ven biển miền Trung.
• Giảng viên, học viên cao học và chuyên gia nghiên cứu Luật Kinh tế: Nguồn tài liệu học thuật toàn diện về phương pháp luận kết hợp giữa lý luận pháp luật kinh tế với nghiên cứu tình huống cụ thể (case study), phục vụ cho việc giảng dạy và phát triển các đề tài liên quan đến pháp luật đầu tư quốc tế.

Câu hỏi thường gặp

1. Điểm nghẽn lớn nhất trong khung pháp lý điều chỉnh FDI tại Khu kinh tế Nghi Sơn giai đoạn này là gì? Điểm nghẽn lớn nhất là sự mâu thuẫn, thiếu đồng bộ giữa các văn bản luật chuyên ngành với Nghị định điều chỉnh Khu kinh tế. Ban quản lý thiếu thẩm quyền độc lập, khiến quy trình cấp Giấy chứng nhận đầu tư và thẩm định môi trường bị kéo dài gấp 2 đến 3 lần thời gian luật định, làm tăng chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp.

2. Tại sao chính sách ưu đãi thuế hiện hành vẫn chưa thu hút được nhiều công nghệ cao vào Khu kinh tế? Ưu đãi thuế suất 10% trong 15 năm được áp dụng cào bằng theo địa bàn mà chưa gắn liền với các tiêu chí ràng buộc về hàm lượng công nghệ, tỷ lệ chi tiêu cho nghiên cứu phát triển (R&D) hoặc cam kết chuyển giao công nghệ. Hậu quả là hơn 80% vốn vẫn tập trung vào các ngành thâm dụng tài nguyên và đất đai.

3. Kinh nghiệm phát triển Khu kinh tế tự do của Hàn Quốc có thể ứng dụng như thế nào tại Việt Nam? Việt Nam có thể học tập Hàn Quốc ở việc ban hành một đạo luật riêng biệt cho Khu kinh tế để tránh xung đột pháp luật, đồng thời thực hiện mô hình phát triển theo cụm ngành công nghiệp liên kết (clusters) và trao quyền hạn thực chất cho Ban quản lý nhằm đảm bảo tính tự chủ tài chính và hành chính.

4. Luật Đất đai 2013 đã tác động như thế nào đến việc thu hút vốn FDI tại Khu kinh tế Nghi Sơn? Luật Đất đai 2013 đã thiết lập mặt bằng pháp lý bình đẳng hơn giữa nhà đầu tư trong nước và nước ngoài thông qua việc cho phép linh hoạt hình thức thuê đất trả tiền một lần hoặc hàng năm. Tuy nhiên, quy định phức tạp trong khâu định giá đất cụ thể và giải phóng mặt bằng vẫn gây chậm tiến độ trung bình 12 - 18 tháng.

5. Luận văn đề xuất giải pháp đột phá nào cho thủ tục hành chính đầu tư? Đề xuất đột phá là tách rời thủ tục cấp Giấy chứng nhận đầu tư (chỉ áp dụng cho các dự án có điều kiện hoặc quy mô lớn) khỏi thủ tục đăng ký thành lập doanh nghiệp, đồng thời áp dụng cơ chế hậu kiểm thay cho tiền kiểm đối với các dự án phù hợp với quy hoạch đã phê duyệt, giúp rút ngắn thời gian xử lý xuống dưới 15 ngày.

Kết luận

• Đóng góp học thuật: Hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về pháp luật đầu tư nước ngoài trong mô hình khu kinh tế ven biển, chỉ rõ tính tất yếu của việc hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường đồng bộ.
• Đóng góp thực tiễn: Phân tích sâu sắc bức tranh thực trạng thu hút FDI tại Khu kinh tế Nghi Sơn với hệ thống dữ liệu 55 dự án, chỉ rõ các điểm nghẽn về thể chế phân cấp, đất đai và chuyển giao công nghệ.
• Hệ thống giải pháp: Kiến nghị 4 nhóm giải pháp có tính hành động cao nhằm sửa đổi Luật Đầu tư, Luật Doanh nghiệp và hoàn thiện thẩm quyền một cửa của Ban Quản lý Khu kinh tế.
• Lộ trình thực hiện: Đề xuất lộ trình triển khai cụ thể từ giai đoạn 2014 - 2016 (sửa đổi các luật chuyên ngành) đến giai đoạn 2016 - 2020 (hoàn thiện đồng bộ thể chế và chuẩn hóa quy trình quản trị).
• Kêu gọi hành động: Các cơ quan lập pháp và cơ quan hành chính nhà nước cần nhanh chóng hiện thực hóa việc phân cấp toàn diện, biến các khu kinh tế trọng điểm như Nghi Sơn thành không gian thể chế vượt trội, thu hút hiệu quả dòng vốn FDI chất lượng cao cho đất nước.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 MỘT SỐ VẤ Ề LÝ LUẬN VÀ PHÁP LUẬT VỀ Ầ T I VI T NAM 1. ầ ớc ngoài tại Việt Nam 1. Khái niệm về đầu tư và đầu tư nước ngoài Cho đến nay, đầu tư (Investment) không phải là một khái niệm mới đối với nhiều người, nhất là đối với những người hoạt động trong các lĩnh vực KT-XH. Tuy nhiên, thuật ngữ này lại được hiểu rất khác nhau.

Có người cho r ng đầu tư là phải bỏ một cái gì đó vào một việc nhất định để thu lại một lợi ích trong tư ng lai. Nhưng cũng có người lại quan niệm đầu tư là các hoạt động sản xuất kinh doanh để thu lợi nhuận. Thậm chí thuật ngữ này thường được sử dụng rộng rãi, như c u cửa miệng để nói lên chi phí về thời gian, sức lực và tiền bạc vào mọi hoạt động của con người trong cuộc sống. Vậy đầu tư theo đ ng nghĩa của nó là gì? Những đ c trưng nào quyết định một hoạt động được gọi là đầu tư? M c d vẫn c n có khá nhiều quan điểm khác nhau về vấn đề này, nhưng có thể hiểu một cách khái quát, đầu tư là việc sử dụng một lượng tài sản nhất định như vốn, công nghệ, đất đai,… vào một hoạt động kinh tế cụ thể nh m tạo ra một ho c nhiều sản phẩm cho xã hội để thu lợi nhuận.

Người bỏ ra một số lượng tài sản được gọi là nhà đầu tư hay chủ đầu tư. Chủ đầu tư có thể là các t chức, cá nh n và cũng có thể là nhà nước. Khái niệm về đầu tư theo Luật Đầu tư năm 5 như sau: “Đầu tư là việc n đầu tư bỏ vốn bằng các loại tài sản hữu hình hoặc vô ìn để hình thành tài sản, ti n hành các hoạt động đầu tư t eo quy định của Luật Đầu tư v các quy định khác của pháp luật có liên quan” [30]. - Đầu tư trực tiếp: Là hình thức đầu tư do nhà đầu tư bỏ vốn đầu tư và tham gia quản lý hoạt động đầu tư [30].

- Đầu tư nước ngoài: Là việc nhà ĐTNN đưa vào Việt Nam vốn b ng tiền và các tài sản hợp pháp khác để tiến hành các hoạt động đầu tư [30]. - Nhà đầu tư là t chức, cá nh n thực hiện hoạt động đầu tư theo quy định của pháp luật Việt Nam, bao g m: Doanh nghiệp thuộc các thành phần kinh tế 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] thành lập theo Luật Doanh nghiệp; hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã thành lập theo Luật Hợp tác xã; doanh nghiệp có vốn ĐTNN được thành lập trước khi Luật Đầu tư có hiệu lực; Hội kinh doanh, cá nh n; t chức, cá nh n nước ngoài; người Việt Nam định cư ở nước ngoài; người nước ngoài thường tr ở Việt Nam; các t chức khác theo quy định của Việt Nam [30]. - Nhà đầu tư nước ngoài là t chức, cá nh n nước ngoài bỏ vốn để thực hiện hoạt động đầu tư tại Việt Nam [30]. - Doanh nghiệp có vốn ĐTNN bao g m danh nghiệp do nhà ĐTNN thành lập để thực hiện hoạt động đầu tư tại Việt Nam; doanh nghiệp Việt Nam do nhà ĐTNN mua c phần, sáp nhập, mua lại [30].

- Đầu tư trong nước là việc nhà đầu tư trong nước bỏ vốn b ng tiền và tài sản hợp pháp khác để tiến hành các hoạt động đầu tư tại Việt Nam [30]. - Dự án đầu tư là tập hợp các đề xuất bỏ vốn trung và dài hạn để tiến hành các hoạt động đầu tư theo hình thức đầu tư trực tiếp ho c đầu tư gián tiếp [30]. - Hoạt động đầu tư: Là hoạt động của nhà đầu tư trong quá trình đầu tư, bao g m các khâu chuẩn bị đầu tư, thực hiện và quản lý dự án đầu tư [30]. c đi m của đầu tư nước ngoài Đ c trưng c bản của đầu tư đó là tính sinh lãi và rủi ro trong đầu tư.

Hai thuộc tính này đã ph n hóa sàng lọc các nhà đầu tư và th c đẩy xã hội phát triển. ĐTNN mang đầy đủ những đ c trưng của đầu tư nói chung, nhưng có một số đ c trưng là: Chủ đầu tư có quốc tịch nước ngoài; các yếu tố đầu tư được di chuyển ra khỏi biên giới; vốn đầu tư có thể là tiền tệ, vật tư hàng hóa, tư liệu sản xuất, tài nguyên thiên nhiên nhưng được tính b ng ngoại tệ. Các hình thức ĐTNN thường là: Ngu n vốn viện trợ phát triển chính thức (ODA); Ngu n vốn tín dụng thư ng mại; Ngu n vốn đầu tư từ việc bán c phiếu, trái phiếu. cho người nước ngoài (FPI); Ngu n vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI).

Đ y là ngu n vốn đầu tư khá ph biến hiện nay của nước ngoài đầu tư vào một quốc gia nào đó nh m mục đích kiếm lợi nhuận là chủ yếu. Trong thực tế, ngu n vốn ODA và FDI là khá ph biến, hai ngu n này đều có vị trí khá quan trọng. ĐTNN là sự di chuyển vốn quốc tế dưới hình thức vốn sản xuất thông qua việc nhà đầu tư ở nước đưa vốn vào một nước khác để đầu tư, đ ng thời trực tiếp 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] tham gia quản lý, điều hành, t chức sản xuất, tận dụng ưu thế về vốn, trình độ công nghệ, kinh nghiệm quản lý. nh m mục đích thu lợi nhuận.

ĐTNN bao g m các đ c trưng sau: - Về vốn góp: Các nhà ĐTNN đóng góp vốn để họ có quyền trực tiếp tham gia điều phối, quản lý quá trình sản xuất kinh doanh. - Về quyền điều hành quản lý doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài phụ thuộc vào mức vốn góp. Nếu nhà ĐTNN đầu tư % vốn thì quyền điều hành hoàn toàn thuộc về nhà ĐTNN, có thể trực tiếp ho c thuê người quản lý. - Về ph n chia lợi nhuận: dựa trên kết quả sản xuất kinh doanh, lãi l đều được ph n chia theo tỷ lệ vốn góp.

Vai trò của đầu tư nhà nước Thu h t ĐTNN là một hoạt động kinh tế đối ngoại quan trọng của Việt Nam. ĐTNN là một bộ phận quan trọng cấu thành của nền kinh tế, là nh n tố quyết định để tái c cấu nền kinh tế và tăng sức cạnh tranh quốc gia. Tính đến tháng , t ng số dự án ĐTNN c n hiệu lực ở Việt Nam là trên 16.300 dự án, với t ng vốn đầu tư thực tế khoảng 38 tỷ USD. Đã có khoảng nước và v ng lãnh th có các dự án đầu tư, và trên tập đoàn đa quốc gia hàng đầu thế giới có m t tại Việt Nam.

Năm 3, vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài vào Việt Nam đạt h n tỷ USD, tăng trên 35% so với năm 2012 [16]. Sáu tháng đầu năm , thu h t 55 dự án được cấp Giấy Chứng nhận đầu tư với số vốn đăng ký đạt 853,3 triệu USD, giảm 5, % so với về số dự án so với c ng kỳ năm 3; vốn đăng ký b sung. Như vậy, t ng vốn đăng ký của các dự án được cấp mới và vốn cấp b sung đạt 85 ,3 triệu USD, giảm 35% so với c ng kỳ năm 3 [44]. Những con số trên đã minh chứng Việt Nam đã và đang trở thành điểm dến hấp dẫn đối với các nhà ĐTNN.

Sau h n 5 năm thực hiện chính sách mở cửa, thu h t ĐTNN với việc ban hành Luật ĐTNN năm 987, khu vực kinh tế có vốn ĐTNN đã có đóng góp tích cực vào thành tựu tăng trưởng và phát triển của Việt Nam. Việc thu hút ĐTNN thời gian qua đã c bản đáp ứng được những mục tiêu đề ra, tuy có đôi l c thăng trầm, song khu vực kinh tế có vốn ĐTNN đã thể hiện vai trò tích cực trong thành tựu tăng trưởng, phát triển của Việt Nam và ngày càng khẳng định ảnh hưởng tích cực nhiều m t đến sự nghiệp xây dựng đất nước trong thời gian tới. 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Trong giai đoạn đầu mở cửa, “ĐTNN l ải pháp hữu hiệu góp phần đưa Việt Nam ra khỏi tình th k ó k ăn của tình trạng bao vây, cấm vận; khẳn định xu th mở cửa v quan đ ểm: Việt Nam muốn là bạn của các nư c trong cộn đồng th gi i” [4]. Trong các giai đoạn tiếp theo, ĐTNN là ngu n vốn b sung quan trọng trong t ng vốn đầu tư toàn xã hội, góp phần đáng kể th c đẩy chuyển dịch c cấu kinh tế, tăng năng lực sản xuất, đ i mới công nghệ, khai thông thị trường quốc tế, gia tăng kim ngạch xuất khẩu, cải thiện cán cân thanh toán quốc tế, đóng góp ng n sách nhà nước, phát triển ngu n nhân lực chất lượng cao và tạo thêm việc làm.

Bên cạnh những đóng góp trên, ĐTNN có tác động lan tỏa đến các thành phần kinh tế khác của nền kinh tế, trong đó có việc kh i dậy các ngu n lực trong nước, tạo sức ép cạnh tranh, th c đẩy đ i mới và chuyển giao công nghệ, nâng cao hiệu quả sản xuất; phát triển công nghiệp phụ trợ, góp phần đưa Việt Nam từng bước tham gia chu i giá trị sản xuất toàn cầu Đến nay, Việt Nam đã trở thành điểm đến của nhiều tập đoàn hàng đầu trên Thế giới trong nhiều lĩnh vực khác nhau như: BP, Total, Toyota, Canon, Samsung, Intel, Unilever… với những sản phẩm chất lượng quốc tế, qua đó góp phần khẳng định vị thế của Việt Nam trên bản đ khu vực và thế giới [4]. vừa góp phần tạo động lực cạnh tranh cho các doanh nghiệp trong nước nh m thích ứng bối cảnh toàn cầu hóa. ĐTNN cũng đóng vai tr tích cực trong việc h trợ quá trình cải cách doanh nghiệp nhà nước, khuyến khích đ i mới TTHC và hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường ở Việt Nam. Có thể khái quát vai trò của ĐTNN trên các m t như sau: 1.

Đầu tư nư c ngoài góp phần t úc đẩy tăn trưởng kinh t , nâng cao hiệu quả sử dụng các nguồn lực đầu tư tron nư c. ĐTNN đã trở thành ngu n vốn b sung quan trọng cho t ng vốn đầu tư xã hội (chiếm khoảng 23,3% t ng vốn đầu tư xã hội năm ).