CHƯƠNG 1 ĐẶC ĐIỂM VÀ TỔ CHỨC QUẢN LÝ TÀI SẢN CỐ ĐỊNH TẠI CÔNG TY ĐẦU TƯ PHÁT TRIỂN VÀ MÔI TRƯỜNG CAO BẰNG 1. Đặc điểm của TSCĐ và công tác quản lý TSCĐ tại Công ty * Đặc điểm TSCĐ của Công ty Đặc điểm TSCĐ của công ty chủ yếu là các tài sản phục vụ cho hoạt động xây dựng, TSCĐ chủ yếu là TSCĐ hữu hình như: các máy móc, xe cơ giới, các máy khoan nổ. Đặc biệt, TSCĐ của Công ty rất đa dạng, phong phú, bao gồm nhiều chủng loại với những tính chất, đặc điểm khác nhau. Hơn nữa, địa bàn hoạt động của Công ty rất phân tán nên TSCĐ phải di chuyển theo địa điểm đặt sản phẩm công trình.
Vì vậy, việc quản lý TSCĐ rất phức tạp và gặp rất nhiều khó khăn, đòi hỏi phải có những biện pháp quản lý hợp lý và khoa học. Mặt khác, hoạt động xây lắp thường được tiến hành ngoài trời, chịu ảnh hưởng của điều kiện thiên nhiên, ảnh hưởng rất lớn đến việc quản lý TSCĐ, TSCĐ dễ bị hư hỏng và ảnh hưởng đến tiến độ thi công. Do đặc điểm sản xuất kinh doanh bao gồm nhiều lĩnh vực và địa điểm khác nhau nên TSCĐHH tại công ty rất đa dạng về chủng loại, chức năng và giá trị. Việc quản lý, theo dõi tình hình biến động trở nên khó khăn và nếu không được tiến hành một cách hợp lý, khoa học sẽ gây ảnh hưởng lớn tới kết quả kinh SV: Nông Thị Hiên Lớp: Kế Toán K41 7 Chuyên đề thực tập chuyên ngành doanh của doanh nghiệp.
Có thể khái quát danh mục TSCĐHH tại Công ty như sau: * Phân loại TSCĐHH Tại Công ty Đầu tư phát triển và môi trường Cao Bằng TSCĐ được phân loại thành 3 loại như sau: Bảng 1.Tình hình TSCĐHH tại Công ty ngày 31/12/2011 Năm 2011 Chỉ tiêu Nguyên giá Khấu hao luỹ kế Tổng giá trị TSCĐ 8.015 Trong đó: Thiết bị quản lý 41.322 Phương tiện vận tải truyền dẫn 1.893 Qua bảng ta có thể nhận thấy TSCĐHH tại Công ty Đầu tư phát triển và môi trường Cao Bằng rất lớn và đa dạng. Để thuận tiện cho công tác quản lý và hạch toán TSCĐHH tại Công ty được phân loại theo hình thái biểu hiện. TSCĐHH đựợc phân chia thành 4 loại sau: Máy móc, thiết bị Phương tiện vận tải, truyền dẫn Thiết bị quản lý SV: Nông Thị Hiên Lớp: Kế Toán K41 8 Chuyên đề thực tập chuyên ngành Máy móc thiết bị: Máy móc thiết bị động lực: TSCĐ trong nhóm máy móc thiết bị gồm: động cơ hơi nước, tuốc bin, máy phản ứng nguyên tử, động cơ đốt trong, động cơ điện, máy phát điện, thiết bị điện, máy biến áp động lực, máy biến đổi, thiết bị năng lực. Máy móc thiết bị công tác: là máy, từng tổ hợp máy, từng thiết bị và khí cụ riêng lẻ như thiết bị lò cao, máy tiện ren, mô tơ điện, máy cán nguội, lò mác tanh.
Phương tiện vận tải, thiết bị truyền dẫn: Phương tiện vận tải: - Phương tiện vận tải đường sắt: Đầu máy hơi nước, đầu máy diesel. - Phương tiện vận tải bằng xe hơi: Ô tô tải kể cả bộ xăm lốp dự trữ và bộ phụ tùng dụng cụ kèm theo. - Phương tiện vận tải trong sản xuất: Xe goòng, xe tời, xe rùa điện. Thiết bị truyền dẫn: TSCĐ trong nhóm này gồm mạng điện, ống dẫn - Mạng điện bao gồm: Các đường dây hạ thế và cao thế, mạng điện tiếp xúc dùng cho các phương tiện chạy bằng điện, mạng điện thoại, mạng điện báo.
- Ống dẫn bao gồm các ống chuyển các chất lỏng và chất khí như nước, hơi nước, hơi đốt, dầu mỏ. Thiết bị, dụng cụ quản lý: là những thiết bị, dụng cụ dùng trong công tác quản lý của DN như máy vi tính phục vụ quản lý, thiết bị điện tử, máy hút bụi. Cách thức phân loại TSCĐHH theo hình thái biểu hiện tại công ty đơn SV: Nông Thị Hiên Lớp: Kế Toán K41 9 Chuyên đề thực tập chuyên ngành giản, dễ thực hiện, tiện lợi để theo dõi và quản lý nhưng chưa thể hiện được quyền sở hữu và mục đích, tình hình sử dụng của TSCĐHH tại Công ty. Số hiệu TSCĐHH của công ty thể hiện việc theo dõi, quản lý của Công ty đến từng TSCĐHH.
Mỗi loại TSCĐHH được chi tiết theo hệ thống tài khoản đến theo dõi chặt chẽ tình hình biến động khối TSCĐHH nhưng cũng làm cho việc quản lý trở lên khó khăn, vất vả hơn do số lượng TSCĐHH tăng lên việc chi tiết sẽ rất lớn. TSCĐ HH của công ty vẫn chưa được mã hóa cho từng tài sản. * Đánh giá TSCĐ hữu hình Bộ Tài Chính có quy định, đánh giá TSCĐHH tại Công ty theo 3 chỉ tiêu là: + Nguyên giá + Giá trị hao mòn + Giá trị còn lại Giá trị còn lại = Nguyên giá - Giá trị hao mòn lũy kế. Trong đó, Nguyên giá là giá thực tế của TSCĐHH khi bắt đầu đưa vào sử dụng tại Công ty.
Nguyên giá xác định dựa trên những căn cứ khách quan có thể kiểm soát được: Chứng từ hợp pháp, hợp lệ. Nguyên giá TSCĐHH hầu như không thay đổi suốt quá trình sử dụng trừ các trường hợp là đánh giá lại TSCĐHH theo quyết định của cơ quan Nhà nước, lắp đặt, trang bị thêm các chi tiết, bộ phận hoặc tháo dỡ bớt bộ phận TSCĐHH và áp dụng quy trình sản xuất mới làm giảm chi phí hoạt động của TSCĐHH so với trước. Tình hình tăng, giảm tài sản cố định hữu hình tại Công ty * Đối với trường hợp tăng TSCĐ SV: Nông Thị Hiên Lớp: Kế Toán K41 10 Chuyên đề thực tập chuyên ngành - Tăng do đầu tư và xây dựng Khi công trình đầu tư, xây dựng hoàn thành bàn giao đưa vào sử dụng thì đơn vị sử dụng phải tạm hạch toán tăng giá trị TSCĐ và xác định nguồn vốn hình thành TSCĐ để theo dõi quản lý, tính hao mòn và trích khấu hao theo đúng chế độ. - Tăng do mua sắm TSCĐ - Khi TSCĐ được mua sắm về, đơn vị tiến hành lập các hồ sơ: + Hợp đồng mua sắm TSCĐ (nếu có); + Biên bản nghiệm thu TSCĐ; + Hoá đơn mua sắm TSCĐ; + Phiếu nhập kho TSCĐ (nếu có); + Phiếu xuất kho TSCĐ (nếu có); + Quyết định sử dụng nguồn vốn để mua sắm TSCĐ; + Biên bản bàn giao TSCĐ cho đơn vị sử dụng.
- Căn cứ vào các hồ sơ trên kế toán lập chứng từ hạch toán tăng TSCĐ, vào thẻ TSCĐ, sổ theo dõi TSCĐ, tính hao mòn và trích khấu hao theo quy định. - Các trường hợp tăng nguyên giá TSCĐ do các nguyên nhân: Nâng cấp TSCĐ: Căn cứ vào Quyết định phê duyệt chi nâng cấp TSCĐ, kế toán hạch toán bổ sung phần chênh lệch tăng thêm nguyên giá TSCĐ. SV: Nông Thị Hiên Lớp: Kế Toán K41 11 Chuyên đề thực tập chuyên ngành Đối với sửa chữa lớn, đại tu: đơn vị hạch toán vào chi phí SXKD trong kỳ mà không hạch toán tăng nguyên giá TSCĐ. - TSCĐ tăng do phát hiện thừa trong kiểm kê Khi TSCĐ được phát hiện thừa trong kiểm kê, căn cứ vào quyết định xử lý kết quả kiểm kê TSCĐ, kế toán hạch toán tăng TSCĐ đồng thời ghi vào thẻ TSCĐ, sổ theo dõi TSCĐ, tính hao mòn và trích khấu hao theo quy định.
* Đối với trường hợp giảm TSCĐ - Giảm TSCĐ do nhượng bán, thanh lý Khi đưa ra thanh xử lý TSCĐ, đơn vị phải lập đầy đủ hồ sơ và thực hiện theo quy định của công ty về công tác thanh xử lý tài sản. Hồ sơ bao gồm: + Quyết định nhượng bán, thanh lý TSCĐ. + Biên bản kết quả nhượng bán, thanh lý TSCĐ của Hội đồng thanh xử lý. + Hoá đơn xuất kho nhượng bán thanh lý TSCĐ (với TSCĐ phải viết hoá đơn) Căn cứ vào hồ sơ nhượng bán thanh lý TSCĐ của Hội đồng thanh xử lý TSCĐ của đơn vị, kế toán tiến hành hạch toán giảm TSCĐ và các nghiệp vụ có liên quan.
- Giảm TSCĐ do điều chuyển Để phục vụ cho quá trình SXKD, công ty sẽ thực hiện điều chuyển tài sản không cần dùng từ đơn vị này sang đơn vị khác trong nội bộ Công ty. SV: Nông Thị Hiên Lớp: Kế Toán K41 12 Chuyên đề thực tập chuyên ngành Các đơn vị trực thuộc có thể thực hiện việc điều chuyển TSCĐ trong nội bộ đơn vị mình theo phân cấp. Hồ sơ TSCĐ gồm có: + Quyết định điều chuyển của cấp có thẩm quyền; + Phiếu xuất kho TSCĐ được điều chuyển (nếu có); + Biên bản giao nhận TSCĐ. - TSCĐ giảm do phát hiện thiếu trong kiểm kê Hồ sơ giảm TSCĐ do phát hiện thiếu trong kiểm kê gồm: + Biên bản kiểm kê; + Quyết định xử lý kết quả kiểm kê của cấp có thẩm quyền.
- Di chuyển TSCĐ trong nội bộ đơn vị TSCĐ trong đơn vị được Thủ trưởng đơn vị phân giao trách nhiệm quản lý và sử dụng cho trưởng các bộ phận trong đơn vị để thực hiện nhiệm vụ được giao. Khi có yêu cầu phải chuyển TSCĐ của bộ phận này sang bộ phận khác trong nội bộ đơn vị thì thủ trưởng đơn vị phải có quyết định điều động. Bộ phận quản lý TSCĐ sẽ lập phiếu di chuyển TSCĐ theo mẫu 05 TSCĐ và thông báo cho các bộ phận có liên quan tiến hành công việc giao nhận TSCĐ theo quyết định. Khi TSCĐ di chuyển trong nội bộ đơn vị, kế toán không hạch toán tăng giảm TSCĐ mà chỉ theo dõi về sự thay đổi bộ phận sử dụng TSCĐ.
- TSCĐ đưa ra sửa chữa lớn SV: Nông Thị Hiên Lớp: Kế Toán K41 13 Chuyên đề thực tập chuyên ngành TSCĐ sử dụng trong các đơn vị khi đưa ra sửa chữa lớn theo định kỳ hay đột xuất phải thực hiện đúng theo quy định của Nhà nước về công tác sửa chữa lớn. Chi phí sửa chữa lớn TSCĐ được hạch toán vào chi phí SXKD của đơn vị. Khi đơn vị đưa máy móc, thiết bị ra sửa chữa lớn thì bộ phận quản lý và sử dụng máy móc, thiết bị đó phải lập biên bản bàn giao cho bộ phận sửa chữa lớn. Khi TSCĐ đã được sửa chữa hoàn thành thì đơn vị phải tiến hành các bước: - Lập biên bản nghiệm thu khối lượng sửa chữa lớn TSCĐ đã hoàn thành; - Lập biên bản giao nhận TSCĐ sửa chữa lớn đã hoàn thành - Lập báo cáo quyết toán số chi phí sửa chữa lớn và trình duyệt quyết toán theo quy định phân cấp của công ty.