Chương 1: Lý luận chung về kế toán chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm trong doanh nghiệp xây lắp. Chương 2: Thực trạng kế toán chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm tại Công ty cổ phần xây dựng số 2. Chương 3: Một số giải pháp hoàn thiện kế toán chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm tại Công ty cổ phần xây dựng số 2. 3 Chƣơng 1 LÝ LUẬN CHUNG VỀ KẾ TOÁN CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ GIÁ THÀNH SẢN PHẨM TRONG DOANH NGHIỆP XÂY LẮP 1.
ĐẶC ĐIỂM HOẠT Đ NG XÂY LẮP ẢNH HƢỞNG ĐẾN KẾ TOÁN CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ GIÁ THÀNH TRONG DOANH NGHIỆP XÂY LẮP Xây lắp là hoạt động xây dựng mới, mở rộng, khôi phục, cải tạo lại, hay hiện đại hóa các công trình hiện có thuộc mọi lĩnh vực trong nền kinh tế quốc dân. Với chức năng tạo cơ sở vật chất kỹ thuật, hoạt động xây lắp luôn phải đi trƣớc để tạo tiền đề phát triển cho mọi ngành trong nền kinh tế. So với các hoạt động sản xuất khác, hoạt động xây lắp có những đặc điểm riêng biệt về quá trình sản xuất cũng nhƣ sản phẩm hoàn thành. Những đặc điểm riêng này đã chi phối đến kế toán chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm trong các doanh nghiệp xây lắp.
Đó là: - Sản phẩm xây lắp mang tính chất đơn chiếc, riêng l , chi phí bỏ ra để thi công xây lắp các công trình có nội dung và cơ cấu không đồng nhất nhƣ các sản phẩm công nghiệp. Từ đặc điểm này, kế toán phải tính đến việc theo d i ghi nhận chi phí, tính giá thành và xác định kết quả thi công cho từng sản phẩm riêng biệt (từng công trình, từng hạng mục công trình) hoặc từng nhóm sản phẩm xây lắp nếu chúng đƣợc xây dựng theo c ng một thiết kế m u và trên c ng một địa điểm - Đối tƣợng xây lắp thƣờng có khối lƣợng lớn, giá trị lớn, thời gian thi công tƣơng đối dài. Kì tính giá thành sản phẩm xây lắp không xác định hàng tháng mà đƣợc xác định t y thuộc vào đặc điểm kỹ thuật của từng công trình, đƣợc thể hiện qua phƣơng thức thanh toán giữa hai bên nhà thầu và khách hàng. Trong xây lắp, do chu k sản xuất dài, nên đối tƣợng tính giá thành là sản phẩm hoàn chỉnh hoặc sản phẩm hoàn thành đến giai đoạn quy ƣớc (có dự toán riêng).
Do vậy, kế toán phải xác định đúng đắn đối tƣợng và k tính giá thành để đáp ứng yêu cầu quản lý kịp thời và chặt ch chi phí, đánh giá đúng đắn tình hình quản lý và thi công trong từng thời k nhất định. - Hoạt động xây lắp thƣờng di n ra ngoài trời, chịu tác động trực tiếp của các yếu tố môi trƣờng, ảnh hƣởng đến kỹ thuật thi công, tiến độ thi công, tạo ra nhiều 4 nhân tố gây nên những khoản thiệt hại cho công trình. Do đó, kế toán phải chọn những phƣơng pháp hợp lý để xác định những chi phí mang tính chất thời vụ và những khoản thiệt hại một cách đúng đắn. - Hoạt động xây lắp đƣợc thực hiện trên các địa điểm biến động, vì vậy s phát sinh một số chi phí cần thiết khách quan nhƣ chi phí điều động công nhân, điều động máy thi công, Kế toán cần ghi nhận và phân bổ các chi phí này một cách hợp lý.
- Sản phẩm xây lắp mang tính chất cố định, khi hoàn thành không nhập kho mà đƣợc tiêu thụ ngay qua thủ tục bàn giao giữa hai bên nhà thầu và khách hàng trên cơ sở kiểm nhận khối lƣợng, chất lƣợng công việc theo đúng thiết kế dự toán đã quy định, dựa trên hợp đồng đã kí kết. Kế toán cần phải nắm r thời điểm và điều kiện đầy đủ để ghi nhận doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh hợp lý. KHÁI QUÁT CHUNG VỀ CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ GIÁ THÀNH SẢN PHẨM XÂY LẮP 1. Khái niệm chi phí sản xuất xây lắp Quá trình sản xuất là quá trình kết hợp của 3 yếu tố: tƣ liệu lao động, đối tƣợng lao động và sức lao động.
Quá trình sản xuất cũng đồng thời là quá trình tiêu hao của chính bản thân 3 yếu tố trên. Điều đó có nghĩa là: để tiến hành sản xuất, ngƣời sản xuất phải bỏ ra chi phí về th lao lao động, về tƣ liệu lao động và đối tƣợng lao động. Nhƣ vậy, CPSX chính là biểu hiện bằng tiền của toàn bộ các hao phí mà doanh nghiệp phải tiêu d ng trong một k để thực hiện quá trình sản xuất. Cũng nhƣ các ngành sản xuất khác, quá trình sản xuất trong doanh nghiệp xây lắp là quá trình biến đổi các yếu tố đầu vào để tạo ra sản phẩm xây lắp.
Chi phí sản xuất của đơn vị xây lắp là toàn bộ chi phí về lao động sống và lao động vật hoá phát sinh trong quá trình sản xuất và cấu thành nên giá thành của sản phẩm xây lắp. Trong đó, chi phí nhân công chính là biểu hiện bằng tiền của lao động sống, chi phí NVL, chi phí sử dụng MTC, là biểu hiện bằng tiền của lao động vật hoá. Theo chuẩn mực số 01 – “Chuẩn mực chung” quy định: Chi phí sản xuất của doanh nghiệp xây lắp bao gồm các khoản mục chi phí: 5 - Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp: là những chi phí về nguyên vật liệu chính và vật liệu phụ dùng trực tiếp cho việc sản xuất sản phẩm. Tùy theo từng loại sản phẩm mà sử dụng các nguyên vật liệu phù hợp và tỷ trọng của nguyên vật liệu cũng phụ thuộc vào loại sản phẩm sản xuất; - Chi phí nhân công trực tiếp: là tiền công, tiền lƣơng và các khoản trích theo lƣơng phải trả cho ngƣời lao động trực tiếp sản xuất sản phẩm; - Chi phí sử dụng máy thi công: là chi phí về khấu hao TSCĐ và các chi phí khác có liên quan đến việc sử dụng máy móc thiết bị dung cho thi công sản phẩm xây lắp; - Chi phí sản xuất chung: là chi phí liên quan đến công tác quản lý chung tại các đội sản xuất xây lắp nhƣ nguyên vật liệu, tiền lƣơng và các khoản trích theo lƣơng của cán bộ quản lý các đội, các phân xƣởng.
Ngoài những khoản mục chi phí sản xuất thông thƣờng còn làm phát sinh một số khoản chi phí khác nhƣ: chi phí vận chuyển MTC đến công trƣờng, chi phí huy động nhân công, chi phí láng trại cho công nhân, chi phí kho nhà xƣởng bảo quản vật tƣ trong quá trình thi công Vì vậy việc hạch toán chi phí sản xuất trong doanh nghiệp xây lắp rất phức tạp, trong đó có những khoản chi phí chung cần phân bổ đến từng công trình cụ thể, cần có cách thức phân bổ ph hợp để phục vụ cho việc quản lý chi phí, giá thành cho công trình. Phân loại chi phí sản xuất xây lắp Phân loại chi phí sản xuất là việc sắp xếp CPSX theo từng loại, từng nhóm khác nhau theo những tiêu thức nhất định.Việc xác định tiêu thức phân loại CPSX hợp lý và khoa học vừa đáp ứng đƣợc yêu cầu của kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm, vừa đáp ứng yêu cầu quản lý nhằm tiết kiệm chi phí và hạ giá thành sản phẩm. Có nhiều tiêu thức phân loại chi phí sản xuất. Trong phạm vi đề tài này, việc phân loại chi phí sản xuất đƣợc tiến hành trên một số tiêu thức nhƣ sau: 1.
Phân loại chi phí theo hoạt động và công dụng kinh tế Theo cách phân loại này, chi phí sản xuất của doanh nghiệp đƣợc chia thành 3 mục chính sau đây: 6 - Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp: chi phí nguyên vật liệu trực tiếp là giá trị nguyên vật liệu chính, vật liệu phụ, các loại vật liệu khác sử dụng cho sản xuất sản phẩm, lao vụ, dịch vụ. NVLTT trong xây lắp nhƣ xi măng, sắt thép các loại, gạch các loại. - Chi phí nhân công trực tiếp: chi phí nhân công là các chi phí về tiền lƣơng, tiền công, của công nhân trực tiếp tham gia xây lắp công trình. Khoản mục này không bao gồm các khoản trích theo lƣơng nhƣ BHXH, BHYT, BHTN, KPCĐ của công nhân trực tiếp xây lắp.
- Chi phí sản xuất chung: là các chi phí sản xuất chung liên quan đến phục vụ quản lý sản xuất trong phạm vi phân xƣởng, các đội sản xuất. Chi phí sản xuất chung bao gồm các khoản chi phí sau: + Chi phí nhân viên phân xƣởng: chi phí nhân viên phân xƣởng gồm các khoản chi phí về tiền lƣơng, các khoản phụ cấp lƣơng và các khoản trích theo lƣơng của nhân viên phân xƣởng, các đội sản xuất. + Chi phí vật liệu: chi phí vật liệu gồm các khoản chi về vật liệu d ng chung cho phân xƣởng sản xuất, các đội sản xuất để quản lý các hoạt động sản xuất ở phân xƣởng. + Chi phí dụng cụ: chi phí dụng cụ gồm chi phí về công cụ, dụng cụ đƣợc sử dụng ở phân xƣởng để phục vụ sản xuất và quản lý sản xuất.
+ Chi phí khấu hao TSCĐ: chi phí khấu hao TSCĐ gồm toàn bộ chi phí khấu hao tài sản cố định thuộc các phân xƣởng sản xuất quản lý và sử dụng. + Chi phí dịch vụ mua ngoài: chi phí dịch vụ mua ngoài là các chi phí về dịch vụ đƣợc sử dụng cho hoạt động phục vụ và quản lý sản xuất ở phân xƣởng, đội sản xuất. + Chi phí bằng tiền khác: chi phí bằng tiền khác là các khoản chi phí khác bằng tiền phát sinh trong quá trình sản xuất và quản lý sản xuất ở phân xƣởng, đội sản xuất ngoài các yếu tố trên. Tiêu thức phân loại này giúp doanh nghiệp quản lý chi phí theo định mức, đồng thời là cơ sở tổ chức kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành theo khoản mục, là căn cứ để phân tích tình hình thực hiện kế hoạch chi phí và gía 7 thành sản phẩm cũng nhƣ việc xây dựng định mức chi phí cho k sau.
Phân loại chi phí theo nội dung tính chất của chi phí Theo tiêu thức này, toàn bộ CPSX của doanh nghiệp đƣợc phân chia thành 5 yếu tố sau: - Chi phí nguyên liệu vật liệu: chi phí nguyên liệu, vật liệu là toàn bộ giá trị nguyên liệu chính, vật liệu phụ, phụ t ng thay thế, và chi phí vật liệu khác. Đây là cơ sở để các doanh nghiệp xác định đƣợc tổng giá trị nguyên vật liêu tiêu hao trong k sản xuất sản phẩm, trên cơ sở đó có kế hoạch mua vào, dự trữ phục vụ quá trình sản xuất bình thƣờng.