lời Mở đầu Những năm qua, theo đường lối Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ X, sự nghiệp CNH, HĐH tiếp tục phát triển cả bề rộng lẫn chiều sâu. Đóng góp đáng kể cho sự phát triển này là sự nỗ lực phấn đấu không ngừng của ngành xây dựng cơ bản (XDCB). XDCB là hoạt động mang tính chất tiền đề để tạo ra cơ sở vật chất cho quá trình tái sản xuất xã hội, tạo ra tài sản cố định quyết định sức mạnh của nền kinh tế và sức cạnh tranh của doanh nghiệp. Vấn đề đặt ra là làm sao quản lý vốn một cách hiệu quả, khắc phục tình trạng lãng phí, thất thoát vốn trong điều kiện sản xuất XDCB trải qua nhiều khâu từ thiết kế lập dự án đến thi công, nghiệm thu, thời gian sản xuất kéo dài.
Để đạt được mục tiêu này đòi hỏi phải tăng cường quản lý chặt chẽ đặc biệt chú trọng vào công tác hạch toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm. Chi phí sản xuất được tập hợp một cách chính xác kết hợp với việc tính đầy đủ giá thành sản phẩm sẽ làm lành mạnh hoá các quan hệ tài chính của doanh nghiệp, góp phần tích cực vào việc sử dụng có hiệu quả các nguồn vốn. Nhận thức được tầm quan trọng của vấn đề này, sau một thời gian thực tập tại Chi nhánh Công ty cổ phần đầu tư và xây dựng Bưu điện xí nghiệp số 5 em chọn đề tài “Hoàn thiện kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm xây lắp tại Chi nhánh Công ty cổ phần đầu tư và xây dựng Bưu điện xí nghiệp số 5” để viết chuyên đề thực tập. Mục tiêu của chuyên đề là vận dụng lý luận về hạch toán chi phí sản xuất và tính giá thành đã học ở trường vào nghiên cứu thực tiễn công việc, từ đó phân tích những mặt tồn tại, góp phần hoàn thiện công tác hạch toán tại doanh nghiệp.
Trong quá trình thực tập tại Chi nhánh Công ty cổ phần đầu tư và xây dựng Bưu điện, em đã được sự giúp đỡ, tận tình của TS: Phạm Thị Bích Chi và các anh chị trong phòng kế toán của Chi nhánh để hoàn thiện bài luận văn của mình. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Mặc dù đã tận dụng tối đa thời gian thực tập cho bài luận văn của mình, song do trình độ còn hạn chế nên bài luận văn không tránh khỏi những thiếu sót. Vì vậy, em rất mong được sự góp ý của các thầy cô, các anh chị trong phòng kế toán để em có điều kiện học hỏi, nâng cao kiến thức của mình hơn nữa. Nội dung bài luận văn gồm 3 phần: Phần I: Lý luận chung về công tác kế toán chi phí và tính giá thành sản phẩm trong doanh nghiệp hoạt động kinh doanh xây lắp.
Phần II: Thực trạng công tác kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại xí nghiệp số 5- Chi nhánh công ty cổ phần đầu tư và xây dựng Bưu điện. Phần III: Hoàn thiện công tác kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại xí nghiệp số 5- Chi nhánh công ty cổ phần đầu tư và xây dựng Bưu điện. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Phần I Lý luận chung về công tác kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm trong doanh nghiệp hoạt động kinh doanh xây lắp. Một số vấn đề lý luận cơ bản vè chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm xây lắp.
Đặc điểm hoạt động kinh doanh xây lắp ảnh hưởng đến công tác kế toán chi phẩm sản xuất và tính giá thành sản phẩm xây lắp. Xây dựng cơ bản là ngành sản xuất vật chất quan trọng mang tính chất công nghiệp nhằm tạo ra cơ sở vật chất cho nền kinh tế quốc dân. Ngành xây dựng nói chung và ngành xây lắp nói riêng mang trong mình những đặc thù riêng biệt phân biệt với các ngành khác, những đặc điểm này ảnh hưởng đến quản lý và hạch toán: - Sản phẩm xây lắp là những công trình, vật kiến trúc.có quy mô lớn, kết cấu phức tạp mang tính chất đơn chiếc, thời gian sản xuất sản phẩm lâu dài, giá trị công trình lớn, ảnh hưởng đến môi trường sinh thái. Những đặc điểm này làm cho tổ chức và hạch toán khác biệt với các ngành sản xuất kinh doanh khác: sản phẩm xây lắp phải lập dự toán (dự toán thiết kế, dự toán thi công).
Thực hiện thi công xây lắp công trình phải theo điều lệ quản lý đầu tư và xây dựng do nhà nước ban hành. Quy trình thi công xây lắp phải so sánh với dự toán công trình, lấy dự toán làm thức đo, đồng thời để giảm bớt rủi ro phải mua bảo hiểm cho công trình xây lắp. - Sản phẩm xây lắp được tiêu thụ (bán) theo dự toán hoặc giá thoả thuận với chủ đầu tư (giá đấu thầu) (giá thoả thuận này cũng phải xác định trên một dự toán công trình), do đó , tính chất hàng hoá của sản phẩm thể hiện không rõ (vì đã quy định giá cả, người mua, người bán sản phẩm xây lắp có trước khi xây dựng thông qua hợp đồng giao nhận thầu. - Sản phẩm xây lắp cố định tại nơi sản xuất, còn các điều kiện sản xuất khác (máy thi công, thiết bị vật tư, người lao động.) phải di chuyển theo địa điểm đặt sản phẩm.
Đặc điểm này làm cho công tác quản lý tài sản, thiết bị, vật tư, lao động cũng như hạch toán chi phí sản xuất rất phức tạp vì chịu ảnh hưởng của tác động môi trường, dễ tổn thất hư hỏng. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com - Tổ chức sản xuất trong các doanh nghiệp xây lắp ở nước ta hiện nay phổ biến theo phương thức “khoán gọn” các công trình, hạn mục công trình, khối lượng hoặc công việc cho các đơn vị trong nội bộ doanh nghiệp (đội, xí nghiệp. Trong giá khoán gọn, không chỉ có tiền lương mà còn có đủ các chi phí về vật liệu, công cụ, dụng cụ thi công, chi phí chung của các bộ phận khoán. - Sản phẩm xây lắp từ khi khởi công cho đến khi hoàn thành công trình bàn giao đưa vào sử dụng thường kéo dài.
Nó phụ thuộc vào quy mô, tính phức tạp về kỹ thuật của từng công trình. Quá trình thi công được chia thành nhiều giai đoạn, mỗi giai đoạn lại chia thành nhiều công việc khác nhau, các công việc thường diễn ra ngoài trời chịu tác động rất lớn các nhân tố môi trường như: nắng, mưa, lũ lụt.Đặc điểm này đòi hỏi việc tổ chức quản lý, giám sát chặt chẽ sao cho bảo đảm chất lượng công trình đúng như thiết kế, dự toán: các nhà đầu tư phải có trách nhiệm bảo hành công trình (chủ đầu tư giữ lại một tỷ lệ nhất định trên giá trị công trình, khi hết thời hạn bảo hành công trình mới trả lại cho đơn vị xây lắp.) Những đặc điểm trên đây của ngành xây dựng cơ bản có ảnh hưởng lớn đến công tác quản lý, kế toán trong các doanh nghiệp xây dựng thể hiện ở nội dung, phương pháp, trình tự, cách phân loại chi phí và cơ cấu giá thành sản phẩm. Để phát huy là đầy đủ là vai trò, là công cụ phục vụ quản lý kinh tế, công tác kế toán trong doanh nghiệp, đặc biệt là kế toán chí phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm, phải được tổ chức sao cho phù hợp với đặc điểm tổ chức sản xuất kinh doanh, quy mô công nghệ trong xây dựng cơ bản. Vậy nhiệm vụ chủ yếu đặt ra cho công tác kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm trong xây dựng cơ bản là phải cung cấp số liệu một cách chính xác, kịp thời, hạch toán đầy đủ chi phí giá thành sản phẩm sẽ giúp ban quản lý đưa ra quyết định hợp lý phục vụ cho mục tiêu của doanh nghiệp.
Chí phí sản xuất trong doanh nghiệp xây lắp. Khái niệm, bản chất, nội dung kinh tế của chi phí xây lắp. Quá trình sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp xây dựng là quá trình biến đổi một cách có ý thức, các mục đích các yếu tố đầu vào tạo thành các công trình, hạng mục công trình, các sản phẩm, lao vụ, phục vụ.Các yếu tố đầu vào bao gồm tư liệu sản xuất, đối tượng lao động ( mà biểu hiện cụ thể là LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com các hao phí về lao động vật hoá) dưới sự tác động có mục đích của sức lao động ( biểu hiện là hao phí lao động sống) qua quá trình biến đổi sẽ trở thành các sản phẩm, công trình. Và mọi hao phí cuối cùng đều được thể hiện bằng thước đo tiền tệ gọi là chi phí sản xuất kinh doanh.
Chi phí sản xuất kinh doanh trong xây dựng biểu hiện bằng tiền, hao phí về lao động sống và lao động vật hoá mà mọi doanh nghiệp xây lắp đã bỏ ra trong quá trình sản xuất thi công và bàn giao sản phẩm xây lắp trong một kỳ nhất định. Tuy nhiên trên góc độ nghiên cứu và quản lý khác nhau có các cách biểu hiện, cách hiểu khác nhau về chi phí sản xuất: - Đối với nhà quản trị doanh nghiệp: Chi phí sản xuất kinh doanh là tổng số tiền phải bỏ ra để mua các yếu tố cần thiết tạo ra sản phẩm hoặc dịch vụ mang lại lợi ích kinh tế cho doanh nghiệp. - Đối với kế toán chi phí sản xuất kinh doanh luôn gắn lion vời một kỳ sản xuất kinh doanh nhất định và phải là chi phí thực. Do đó cần có sự phân biệt giữa khái niệm chi tiêu ( expenditure) và chi phí (expense).
Chi tiêu là sự hao phí vật chất tại một thời điểm tiêu dùng. Cụ thể là phương tiện kế toán được ghi vào bên Có tài khoản tài sản. Tổng số chi tiêu của doanh nghiệp trong kỳ gồm chi tiêu mua sắm nguyên vật liệu hàng hoá, chi tiêu cho quá trình sản xuất sản phẩm và chi tiêu cho quá trình tiêu thụ. Còn chi phí là biểu hiện bằng tiền của toàn bộ hao phí về lao động sống và lao động vật hoá cần thiết cho quá trình sản xuất kinh doanh tính cho một kỳ kinh doanh.
Như vậy, theo định nghĩa giữa chi phí và phương tiện hạch toán được ghi vào bên Nợ của tài khoản chi phí. Chi phí và chi tiêu là hai khái niệm khác nhau nhưng có quan hệ mật thiết với nhau, trong đó là chi tiêu là cơ sở của chi phí. Không có chi tiêu thì không có chi phí. Tổng số chi phí của doanh nghiệp trong kỳ bao gồm toàn bộ giá trị vật tư, tài sản hao phí cho quá trình sản xuất kinh doanh trong kỳ.