CHƯƠNG I : LÝ LUẬN CHUNG VỀ KẾ TOÁN CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM TRONG DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT 1.1 Nội dung và nhiệm vụ của kế toán chi phí và tính giá thành sản phẩm trong doanh nghiệp sản xuất 1.1 Khái niệm chi phí sản xuất và bản chất của chi phí sản xuất a, Khái niệm Chi phí sản xuất là toàn bộ các hao phí về lao động sống, lao động vật hóa và các chi phí cần thiết khác mà doanh nghiệp đã bỏ ra trong kỳ dùng vào sản xuất sản phẩm được biểu hiện bằng tiền Hiện nay tại Công ty TNHH Sản xuất Thương mại và Dịch vụ Đại Nam chi phí sản xuất là những chi phí cấu thành giá thành sản phẩm được biểu hiện bằng tiền nguyên vật liệu, công cụ dụng cụ, tiền lương và các khoản phải trích theo lương trả cho công nhân phân xưởng, khấu hao TSCĐ và các chi phí khác mà nhà máy bỏ ra trong kỳ hạch toán để phục vụ cho sản xuất. Để quản lý tốt chi phí sản xuất và kiểm tra chặt chẽ việc thực hiện các định mức chi phí, doanh nghiệp cần phải tiến hành phân loại chi phí sản xuất. Tại Công ty TNHH Sản xuất Thương mại và Dịch vụ Đại Nam chi phí sản xuất gồm nhiều loại có tính chất kinh tế, công dụng và yêu cầu quản lý khác nhau. Trong điều kiện sản xuất rất nhiều mặt hàng, kết hợp với thời gian thực tập và nhận thức về công tác kế toán còn có hạn chế nên e chỉ theo dõi công tác kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành của sản phẩm là dây diện.
Đây là một trong những sản phẩm quan trọng của nhà máy, nó được sản xuất thường xuyên với khối lượng lớn và ổn định. Để phục vụ tốt nhất cho công tác quản lý và đáp ứng yêu cầu tính giá thành sản phẩm công ty tiến hành phân loại chi phí sản xuất thành các khoản much chi phí sau: SV: Nguyễn Thị Tuyết Trinh Lớp: CQ 50/21.08 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Luận văn tốt nghiệp Học Viện Tài Chính Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp: Bao gồm chi phí nguyên vật liệu chính và nguyên vật liệu phụ dùng trực tiếp cho sản xuất sản phẩm. Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp phát sinh thường xuyên và chiếm tỷ trọng lớn trong tổng chi phí phát sinh Chi phí nhân công trực tiếp: Là những khoản tiền phải trả cho những công nhân trực tiếp sản xuất sản phẩm, các khoản trích theo lương Chi phí sản xuất chung : Bao gồm những khoản chi phí cần thiết khác phục vụ cho quá trình sản xuất sản phẩm phát sinh ở phân xưởng, bộ phận sản xuất ở các doanh nghiệp. Chi phí sản xuất chung bao gồm : chi phí vật liêu, chi phí khấu hao tài sản cố định, chi phí khác bằng tiền, chi phí nhân viên phân xưởng.
b, Bản chất Trên góc độ kế toán tài chính, chi phí được nhìn nhận là các khoản phí tổn đã phát sinh gắn liền với hoạt động của doanh nghiệp bao gồm các chi phí phát sinh trong quá trình hoạt động sản xuất, kinh danh thông thường của doanh nghiệp và các khoản chi phí khác.Những chi phí này phát sinh dưới dạng tiền, tương đươn tiền, hàng tồn kho, khấu hao máy móc thiết bị, được kế toán ghi nhận trên cơ sở chứng từ, tài liệu bằng chứng chứng minh việc phát sinh của chúng. Ví dụ, khi xuất kho vật liệu dùng vào sản xuất kinh doanh, tạo ra chi phí gây ra sự giảm đi giá trị của hàng tồn kho, gắn liền với sản xuất kinh doanh và được chứng minh bằng chứng từ là phiếu xuất kho vật tư. Trên góc độ kế toán quản trị: Chi phí còn được nhận theo cả khía cạnh nhận diên thông tin để phục vụ cho việc ra quyết định kinh doanh. Vì vậy chi phí có thể là phí tổn thực tế đã chi ra trong quá trình hoạt động sản xuất kinh doanh hàng ngày và cũng có thể là chi phí ước tính khi thực hiện dự án hay giá trị lợi ích mất đi khi lựa chọn phương án này mà bỏ qua cơ hội kinh doanh khác.
Điểm khác biệt là do kế toán quản trị chi phí cần chú ý đến nhận diện SV: Nguyễn Thị Tuyết Trinh Lớp: CQ 50/21.08 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Luận văn tốt nghiệp Học Viện Tài Chính chi phí phục vụ cho việc so sánh, lựa chọn phương án tối ưu trong từng tình huống ra quyết định kinh doanh cụ thể mà ít chú ý đến chứng minh chi phí phát sinh bằng chứng từ nào 1.2 Khái niệm về giá thành và ý nghĩa của các chỉ tiêu giá thành Xét về thực chất thì chi phí sản xuất là sự dịch chuyển vốn của doanh nghiệp vào đối tượng tính giá nhất định, là vốn của doan nghiệp bỏ vào quá trình sản xuất kinh doanh. Vì vậy, để quản lý có hiệu quả và kịp thời hoạt động kinh doanh của mình, nhà quản trị doanh nghiệp cần biết số đã chi ra cho từng loại hoạt động, dịch vụ sản phẩm trong kỳ là bao nhiêu, số chi phí đó đã cấu thành trong số sản phẩm, lao vụ, dịch vụ đã hoàn thành là bao nhiêu.Giá thành sản phẩm sẽ trả lời cho nhà quản trị câu hỏi này Giá thành sản phầm là biểu hiện bằng tiền của toàn bộ các khoản hao phí về lao động sống, lao động vật hóa có liên quan tới khối lượng công việc, lao vụ, sản phẩm đã hoàn thành. Chỉ tiêu giá thành sản phẩm luôn chứa đựng trong đó hai mặt vốn có, nó là chi phí sản xuất đã chi ra và lượng giá trị sử dụng thu được cấu thành trong khối lượng lao vụ, dịch vụ, sản phẩm đã hoàn thành. Như vậy, bản chất của giá thành sản phẩm là sự dịch chuyển giá trị các yếu tố chi phí vào khối lượng lao vụ, dịch vụ, sản phẩm đã hoàn thành.3 Nhiệm vụ của kế toán chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm Chi phí và giá thành sản phẩm là các chỉ tiêu quan trọng trong các chỉ quan tiêu kinh tế phục vụ cho công tác quản lý doanh nghiệp và có mói quan hệ mật thiết với doanh thu, kết quả (lãi, lỗ) hoạt động sản xuất kinh doanh, do vậy được chủ doanh nghiệp rất quan tâm.
Tổ chức công tác kế toán chi phí, tính giá thành sản phẩm một cách khoa học hợp lý và đúng đắn có ý nghĩa rất lớn trong công tác quản lý chi phí, giá thành sản phẩm. Việc tổ chức kiểm tra tính hợp pháp, hợp lý của chi phí SV: Nguyễn Thị Tuyết Trinh Lớp: CQ 50/21.08 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Luận văn tốt nghiệp Học Viện Tài Chính phát sinh ở doanh nghiệp, ở từng bộ phận, từng đối tượng, góp phần tăng cường quản lý tài sản, vật tư lao động, tiền vốn một cách tiết kiệm, có hiệu quả. mặt khác tạo điều kiện phấn đấu tiết kiệm chi phí hạ thấp giá thành sản phẩm. Đó là một trong những điều kiện quan trọng tạo cho doanh nghiệp một ưu thế cạnh tranh.
Mặt khác giá thành sản phẩm còn là cơ sở để định giá bán sản phẩm, là cơ sở để đánh giá hạch toán kinh tế nội bộ , phân tích chi phí đồng thời còn là căn cứ để xác định kết quả kinh doanh kế toán chi phí và tính giá thành sản phẩm với nội dung chủ yếu thuộc về kế toán quản trị, cung cấp thông tin phục vụ cho công tác quản lý của doanh nghiệp. Song nó lại là khâu trung tâm trong toàn bộ công tác kế toán của doanh nghiệp, chi phối đến chất lượng các phần hành kế toán khác cũng như chất lượng và hiệu quả của công tác quản lý kinh tế tài chính của doanh nghiệp Kế toán doanh nghiệp cần phải xác định rõ vai trò và nhiệm vụ của mình trong việc tổ chức kế toán chi phí và tính giá thành sản phẩm như sau: Cần nhận thức đúng đắn vị trí vai trò của kế toán chi phí và tính giá thành sản phẩm trong toàn bộ hệ thống kế toán doanh nghiệp, mối quan hệ với các bộ phận kế toán có liên quan, trong đó có kế toán các yếu tố chi phi là tiền đề cho kế toán chi phí và tính giá thành. Căn cứ vào đặc điểm tổ chức sản xuất kinh doanh, quy trình công nghệ sán xuất, loại hình sản xuất, đặc điểm của sản phẩm, khả năng toán, yêu cầu quản lý cụ thể của doanh nghiệp để lựa chọn, xác định đúng đắn đối tượng kế toán chi phí sán xuất, lựa chọn phương pháp tập hợp chi phí sản xuất theo các phương án phù hợp với điều kiện của doanh nghiệp Căn cứ đặc điểm tổ chức sản xuất kinh doanh, đặc điểm của sản phẩm, khả năng và yêu cầu quản lý cụ thể của daonh nghiệp để xác định đối tượng tính giá thành cho phù hợp. SV: Nguyễn Thị Tuyết Trinh Lớp: CQ 50/21.08 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Luận văn tốt nghiệp Học Viện Tài Chính Tổ chức bộ máy kế taosn một cách khoa học, hợp lý trên cơ sở phân công rõ ràng trách nhiệm của từng nhân viên, từng bộ phận kế toán có liên quan đặc biệt bộ phận kế toán các yếu tố chi phí.
Thực hiện tổ chức chứng từ, hạch toán ban đầu, hệ thống tài khoản, sổ kế toán phù hợp với các nguyên tắc chuẩn mực, chế độ kế toán đảm bảo, đáp ứng được yêu cầu thu nhận- xử lý- hệ thống hóa thông tin về chi phí, giá thành của doanh nghiệp. Tổ chức lập và phân tích các báo cáo kế toán về chi phí, giá thành sản phẩm, cung cấp những thông tin cần thiết về chi phí, giá thành sản phẩm, giúp các nhà quản tri doanh nghiệp ra được các quyết định một cách nhanh chóng, phù hợp với quá trình sản xuất-tiêu thụ sản phẩm.2 Phân loại về chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm 12.1 Phân loại chi phí sản xuất Chi phí sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp bao gồm nhiều loại khác nhau. Để thuận tiện cho công tác quản lý, hạch toán, kiểm tra chi phí cũng như phục vụ cho việc ra quyết định kinh doanh, chi phí sản xuất cần phải được phân loại theo những tiêu thức phù hợp.