CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ KẾ TOÁN BÁN HÀNG VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH TRONG DOANH NGHIỆP 1.Cơ sở lý luận về kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp 1.Đặc điểm kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp 1.Khái niệm quá trình bán hàng, kết quả bán hàng Bán hàng là khâu cuối cùng trong hoạt động kinh doanh của Doanh nghiệp Thương mại. Thông qua bán hàng giá trị và giá trị sử dụng của hàng hoá được thực hiện, vốn của được chuyển từ hình thái hiện vật là hàng hoá sang hình thái giá trị là tiền tệ. Doanh nghiệp bù đắp được chi phí, thu hồi vốn bỏ ra và có nguồn tích luỹ để mở rộng kinh doanh. Xác định kết quả sản xuất kinh doanh chính là xác định số chênh lệch giữa doanh thu với các khoản chi phí như: giá vốn hàng bán, chi phí bán hàng, chi phí quản lí doanh nghiệp, chi phí tài chính và các chi thí khác của doanh nghiệp phân bổ cho hoạt động sản xuất kinh doanh trong kỳ.
Số chênh lệch đó biểu hiện “lãi” hoặc “lỗ” 1.Yêu cầu quản lý đối với bán hàng - Quản lý về số lượng, chất lượng, giá trị hàng hoá bán ra: Nhà quản lý phảI nắm bắt được doanh nghiệp kinh doanh mặt hàng nào, sản phẩm nào có hiệu quả. Phải xác định được xu hướng của mặt hàng để kịp thời mở rộng phạm vi kinh doanh hay chuyển hướng mặt hàng khác giúp cho nhà quản lý có thể thiết lập các kế hoạch cụ thể, đưa ra các quyết định đúng đắn, kịp thời trong kinh doanh. - Quản lý về mặt giá cả: Bao gồm việc lập và theo dõi thực nhận những chính sách giá. Đây là công việc quan trọng trong qúa trình bán hàng, đòi hỏi các nhà lãnh đạo phải xây dựng một chính sách giá phù hợp với từng mặt hàng, nhóm hàng, từng phương thức bán hàng và từng địa điểm kinh doanh.
Đồng thời đôn đốc kiểm tra các cửa hàng và đơn vị tránh được những biểu hiện tiêu cực về giá như tự ý nâng hay hạ giá. Quản lý về mặt giá cả giúp cho nhà quản lý theo dõi nắm bắt được sự biến động của giá cả từ đó có những chính sách giá phù hợp với từng mặt hàng, từng thời kì, từng giai đoạn. 4 - Quản lý việc thu tiền: Bao gồm thời hạn nợ, thời điểm thu tiền, phương thức thanh toán, xác định khả năng quay vòng của vốn.Nhiệm vụ kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh Ghi chép phản ánh kịp thời, đầy đủ và chính xác tình hình bán hàng của doanh nghiệp ở trong kỳ cả về giá trị và số lượng hàng bán trên tổng số và trên từng mặt hàng, từng địa điểm bán hàng, từng phương thức bán hàng. Tính toán và phản ánh chính xác tổng giá thanh toán của hàng bán ra bao gồm cả doanh thu bán hàng, thuế GTGT đầu ra của từng nhóm mặt hàng hay từng hoá đơn.
Xác định chính xác giá mua thực tế của lượng hàng đã tiêu thụ đồng thời phân bổ chi phí thu mua cho hàng tiêu thụ nhằm xác định kết quả bán hàng. Kiểm tra đôn đốc tình hình thu hồi và quản lý tiền hàng, quản lý khách nợ, theo dõi chi tiết theo từng khách hàng và số tiền khách nợ. Tập hợp đầy đủ, chính xác kịp thời các khoản chi phí bán hàng thực tế phát sinh và kết quả (hay phân bổ) chi phí bán hàng cho hàng tiêu thụ làm căn cứ xác định kết quả kinh doanh. Cung cấp thông tin cần thiết về tình hình bán hàng phục vụ cho việc điều hành hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp.
Tham mưu cho lãnh đạo về các giải pháp để thúc đẩy quá trình bán hàng. - Để thực hiện tốt các nhiệm vụ trên kế toán bán hàng và xác định kết quả cần chú ý những nội dung sau: Thứ nhất: Xác định đứng thời điểm hàng hoá được coi là bán để kịp thời lập báo cáo bán hàng và phản ánh doanh thu. Báo cáo thưỡng xuyên kịp thời tình hình bán hàng và thanh toán với khách hàng, đảm bảo giảm sát chặt chẽ hàng bán về số lượng hàng hoá, chất lượng, chủng loại, thời gian…Đôn đốc viêc thu tiền bán hàng về quỹ thời, tránh hiện tượng tiêu cực sử dụng tiền hàng cho mục đích cá nhân. Thứ hai: Tổ chức hệ thống chứng từ ban đầu và trình tự luân chuyển hợp lý.
Các chứng từ ban đầu phảI đày đủ hợp pháp, luân chuyển khoa học hợp lý, tránh trùng lặp, bỏ sót và không quá phức tạp nhưng vẫn đảm bảo yêu cầu hợp lý, nâng cao hiệu quả công tác kế toán. Tổ chức vận dụng tốt hệ thống tài khoản. hệ thống sổ sách kế toán phù hợp với đặc điểm sản xuất kinh doanh của đơn vị. 5 Thứ ba: Xác định tập hợp đúng và đày đủ chi phí bán hàng phát sinh trong quá trình bán hàng cũng như chi phí quản lý doanh nghiệp, phân bổ chi phí hợp lý cho hàng còn lại cuối kì và kết chuyển chi phí hợp lý cho hàng bán ra trong kì để xác định kết quả kinh doanh chính xác.Kế toán bán hàng trong doanh nghiệp 1.Chuẩn mực kế toán VAS 02 – Hàng tồn kho Việc lựa chọn phương pháp xác định giá trị hàng tồn kho, cũng như tính giá trị hàng xuất kho sẽ ảnh hưởng đến giá vốn hàng bán của sản phẩm, hàng hóa được tiêu thụ trong kỳ, từ đó ảnh hưởng đến kết quả kinh doanh của doanh nghiệp.
Theo chuẩn mực kế toán số 02, có 3 phương pháp xác định giá trị hàng tồn kho và do đó có 3 phương pháp xác định giá vốn của sản phẩm, hàng hóa đã tiêu thụ. Phương pháp tính theo giá đích danh Theo phương pháp này, sản phẩm, vật tư, hàng hóa nhập tại lô nào thì lấy giá của lô đó để tính khi xuất ra. Đây là phương án tốt nhất, nó tuân thủ nguyên tắc phù hợp của kế toán: Chi phí thực tế phù hợp với doanh thu thực tế. Hơn nữa, giá trị hàng tồn kho được phản ánh theo đúng gía trị thực tế của nó.
Tuy nhiên phương pháp này thường chỉ áp dụng đối với những doanh nghiệp kinh doanh ít mặt hàng, hàng tồn kho có giá trị lớn, mặt hàng ổn định và có thể nhận diện được. Những doanh nghiệp có nhiều loại mặt hàng không thể áp dụng phương pháp này. Phương pháp bình quân gia quyền Theo phương pháp này giá trị của từng loại sản phẩm, hàng hóa, vật tư xuất kho được tính theo giá trị trung bình của từng loại hàng hóa vật tư tương tự đầu kỳ và giá trị từng loại sản phẩm, hàng hóa, vật tư được mua hoặc sản xuất trong kỳ. Phương pháp này thường áp dụng đối với doanh nghiệp có nhiều mặt hàng, giá hàng hóa ít biến động.
Phương pháp nhập trước, xuất trước Phương pháp này áp dụng dựa trên giả định là hàng được mua trước hoặc sản xuất trước thì được xuất trước và giá trị hàng xuất kho được tính theo giá của lô hàng nhập trước hoặc sản xuất trước và thực hiện tuần tự cho đến khi chúng được xuất ra hết. VAS 14 - Doanh thu và thu nhập khác Mục đích của chuẩn mực này là qui định và hướng dẫn các nguyên tắc và phương pháp kế toán doanh thu và thu nhập khác gồm: Các loại doanh thu, thời điểm ghi nhận 6 doanh thu, phương pháp kế toán doanh thu và thu nhập khác làm cơ sở ghi sổ kế toán và lập báo cáo tài chính. Xác định doanh thu: Danh thu được xác định theo giá trị hợp lý của các khoản đã thu hoặc sẽ thu được. Danh thu bán hàng được ghi nhận khi đồng thời thỏa mãn tất cả năm điều kiện theo quy định.
Danh thu cung cấp dịch vụ được ghi nhận khi thỏa mãn tất cả bốn điều kiện theo quy định Doanh thu được xác định tương đối chắc chắn. Đối với doanh thu hoạt động tài chính: Danh thu hoạt động tài chính là doanh thu từ tiền lãi, tiền bản quyền, cổ tức và lợi nhuận được chia. Việc ghi nhận doanh thu hoạt động tài chính phải thỏa mãn đồng thời hai điều kiện sau: Có khả năng thu lợi ích kinh tế từ các giao dịch đó. Doanh thu được xác định tương đối chắc chắn.
Đối với thu nhập khác bao gồm: Thu về thanh lý, nhượng bán tài sản cố định, thu tiền phạt khách hàng do phạm vi hợp đồng, thu tiền bảo hiểm được bồi thường, thu được các khoản nợ phải thu đã xóa sổ tính vào chi phí kỳ trước, khoản nợ phải trả nay mất chủ được ghi tăng thu nhập, thu các khoản thuế được giảm, được hoàn lại và các khoản thu khác. Như vậy, việc lựa chọn phương pháp kế toán cũng như thời điểm vận dụng các phương pháp kế toán, các ước tính sẽ ảnh hưởng tới thời điểm ghi nhận doanh thu, chi phí và từ đó ảnh hưởng tới kết quả kinh doanh của doanh nghiệp. VAS 17 – Thuế thu nhập doanh nghiệp Thuế thu nhập doanh nghiệp là tổng chi phí thuế thu nhập hiện hành và chi phí thuế thu nhập hoãn lại khi xác định lợi nhuận hoặc lỗ của một kỳ. Thuế thu nhập doanh nghiệp hiện hành là số thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp tính trên thu nhập chịu thuế và thuế suất thuế TNDN trong năm hiện hành.
Thuế thu nhập hoãn lại là thuế nhu nhập doanh nghiệp sẽ phải nộp trong tương lai tính trên các khoản chênh lệch tạm thời chịu thuế thu nhập doanh nghiệp trong năm hiện hành. Việc xác định đúng thuế thu nhập doanh ngiệp phải nộp trong kỳ sẽ giúp kết quả kinh doanh cuối cùng của doanh nghiệp được xác định một cách chính xác nhất Ngoài các chuẩn mực kế toán cơ bản nêu trên thì còn có một số chuẩn mực kế toán khác ảnh hưởng đến doanh thu, chi phí, kết quả kinh doanh như VAS 03, 04, 10… 7 1.Phương thức bán hàng và phương thức thanh toán Phương thức bán hàng trong doanh nghiệp thương mại Kết quả tiêu thụ hàng hoá trong Doanh nghiệp Thương mại phụ thuộc vào việc sử dụng các hình thức, phương pháp và thủ thuật bán hàng, thiết lập và sử dụng hợp lý các kênh tiêu thụ có chính sách đúng đắn, thực hiện tốt kế hoạch tiêu thụ hàng hoá của Doanh nghiệp. Các hình thức bán hàng cơ bản được áp dụng là: Bán buôn, bán lẻ và bán hàng qua đại lý. Phương thức bán buôn Khái niệm: Bán buôn là phương thức bán hàng mà kết thúc quá trình bán hàng, hàng hoá vẫn nằm trong lĩnh vực lưu thông.
Đặc điểm: Đặc điểm chủ yếu của phương thức bán buôn là: - Bán với khối lượng lớn theo từng lô hàng.