LỜI MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Việc chuyển nền kinh tế nƣớc ta sang nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần là một xu hƣớng tất yếu, bao gồm việc mở rộng quan hệ hàng hóa, tiền tệ và quan hệ thị trƣờng với quy luật khắt khe của nền kinh tế thị trƣờng ngày càng chi phối mạnh mẽ hoạt động của các DN nói chung và các DN thƣơng mại nói riêng. Trong cơ chế thị trƣờng đầy sôi động ấy các doanh nghiệp đang phải đối mặt với không ít những khó khăn và nhiệm vụ của nhà kinh doanh là tập trung mọi trí lực và những yếu tố quyết định đến sự tồn tại và phát triển của doanh nghiệp. Chính trong điều kiện mới đòi hỏi các doanh nghiệp không ngừng vƣơn lên tự khẳng định vị trí của mình trên thƣơng trƣờng.
Đối với các doanh nghiệp thƣơng mại thì hoạt động kinh doanh chính là hoạt động bán hàng. Muốn tồn tại và phát triển thì bản thân mỗi doanh nghiệp phải nhận thức đƣợc tầm quan trọng của công tác bán hàng bởi nó quyết định hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp. Vì vậy, hoàn thành công tác kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh là vấn đề thƣờng xuyên đặt ra cho các doanh nghiệp thƣơng mại. Kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh giữ một vị trí hết sức quan trọng, vì nó là phần hành kế toán chủ yếu trong toàn bộ công tác kế toán của doanh nghiệp góp phần phục vụ đắc lực và có hiệu quả trong công tác bán hàng.
Do đó kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh cần phải đƣợc tổ chức một cách khoa học và hợp lý nhằm nâng cao hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp. Nhận thức đƣợc vai trò của kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp thƣơng mại, tôi lựa chọn đề tài: “ Hoàn thiện kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh tại công ty TNHH Dƣợc phẩm Tuệ Đức”. Tổng quan các công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài Kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh đã đƣợc một số tác giả nghiên cứu trên các phƣơng diện, lĩnh vực khác nhau và đã có những đóng góp nhất định, điển hình nhƣ: -2- Đề tài luận văn Thạc sĩ “Hoàn thiện kế toán chi phí, doanh thu, kết quả ộ ” Luận văn Thạc sĩ kinh tế, Nguy n Thị Diệp, Năm 2012. Luận văn đã hệ thống hóa, phân tích làm sáng tỏ những cơ sở lý luận khoa học về kế toán chi phí, doanh thu, kết quả hoạt động kinh doanh.
Luận văn cũng đã làm rõ một số vấn đề bất cập trong quá trình hạch toán chi phí, doanh thu, kết quả hoạt động kinh doanh và đã đề xuất các nội dung, giải pháp hoàn thiện về kế toán chi phí, doanh thu, kết quả hoạt động kinh doanh. Tuy nhiên luận văn chƣa đƣa ra đƣợc những giải pháp cụ thể nhằm hoàn thiện sổ sách kế toán chi tiết với ngƣời bán, ngƣời mua. Đề tài luận án tiến sĩ “ ế ế ả ộ ệ ệ ” Luận án tiến sĩ kinh tế, Đỗ Minh Thoa, Năm 2015, Học viện tài chính. Luận án đã khái quát đƣợc những cơ sở lý luận khoa học về kế toán chi phí, doanh thu, kết quả hoạt động kinh doanh du lịch lữ hành.
Tác giả đã làm rõ về khái niệm hoạt động kinh doanh du lịch lữ hành, đặc điểm hoạt động kinh doanh du lịch lữ hành tác động đến công tác kế toán chi phí, doanh thu, kết quả hoạt động kinh doanh du lịch lữ hành. Luận án cũng đã đƣa ra thực trạng về kế toán chi phí, doanh thu, kết quả hoạt động kinh doanh du lịch. Luận án đã đề xuất các nội dung, giải pháp hoàn thiện về kế toán chi phí, doanh thu, kết quả hoạt động kinh doanh du lịch lữ hành tại Việt Nam. Đề tài luận văn thạc sĩ ệ ế bán hà x ế ả C ĩ G ” của ThS.
Nguy n Hƣơng Giang (2017), Học viện Ngân hàng. Luận văn tổng quan những vấn đề lý luận về kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh và đƣa ra những nhận xét khách quan về những vấn đề lý luận có liên quan. Luận văn cũng đƣa ra những thực trạng, đánh giá thực trạng kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh tại công ty Cổ phần Vĩnh Giang. Trên cơ sở đó đề xuất các giải pháp hoàn tiện công tác kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh tại công ty.
-3- Luận văn thạc sĩ với đề tài: “Kế doanh thu x ế ả kinh doanh C ượ ẩ ế b ế ó - ự ả ” Luận văn Thạc sĩ kế toán, Chử Thị Hồng Yến, Năm 2017, Học viện Ngân hàng. Luận văn đã hệ thống hóa các vấn đề lý luận về hạch toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh trong các doanh nghiệp thƣơng mại. Tìm hiểu thực trạng công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty cổ phần dƣợc phẩm và thiết bị y tế chìa khóa vàng. Tác giả đã đề xuất một số giải pháp cụ thể có tính khả thi, góp phần vào việc hoàn thiện công tác kế toán chi phí, doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại đơn vị.
Có thể thấy, các công trình nghiên cứu đã công bố nêu trên hầu hết đã đƣa ra đƣợc cơ sở lý luận chung về kế toán bán hàng và kết quả kinh doanh, gắn với thực ti n của một số doanh nghiệp tại Việt Nam. Bên cạnh đó, đi sâu nghiên cứu thực trạng kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh tại chính các doanh nghiệp. Từ đó các tác giả đã nêu đƣợc các đề xuất hoàn thiện kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh một cách tƣơng đối. Do vậy, tác giả lựa chọn đề tài nghiên cứu: “Hoàn thiện kế toán bán hàng và x nh kết quả kinh doanh t i Công ty Dược phẩm Tuệ Đ c”.
Luận văn góp phần làm sáng tỏ lý luận chung về kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh trong các doanh nghiệp thƣơng mại, đồng thời luận văn đi sâu nghiên cứu, phân tích đánh giá thực trạng kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH Dƣợc phẩm Tuệ Đức. Từ đó, tác giả đề ra các phƣơng hƣớng và hệ thống giải pháp nhằm hoàn thiện công tác kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH Dƣợc phẩm Tuệ Đức. Mục đích nghiên cứu Luận văn nhằm nghiên cứu những lý luận cơ bản và hệ thống hóa các quy định, nguyên tắc ghi nhận doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp thƣơng mại. Vận dụng những lý luận nền tảng đƣợc khai thác, luận văn nghiên cứu để phản ánh thực trạng công tác kế toán bán hàng, xác định kết quả kinh doanh tại Công ty -4- TNHH Dƣợc phẩm Tuệ Đức, nhằm tìm ra những ƣu, nhƣợc điểm của công ty.
Từ đó, luận văn đƣa ra những giải pháp hợp lý để hoàn thiện kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh tại công ty TNHH Dƣợc phẩm Tuệ Đức. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu: Luận văn đi sâu nghiên cứu tình hình bán hàng và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH Dƣợc phẩm Tuệ Đức. Phạm vi nghiên cứu - : Luận văn đƣợc thực hiện khảo sát và nghiên cứu tại phòng kế toán của Công ty TNHH Dƣợc phẩm Tuệ Đức. - ờ ê : Luận văn đƣợc khảo sát và nghiên cứu tại Công ty TNHH Dƣợc phẩm Tuệ Đức từ ngày 01/01/2017 đến ngày 31/12/2017.
Số liệu sử dụng đƣợc thu thập từ hệ thống báo cáo của Công ty TNHH Dƣợc phẩm Tuệ Đức. Phƣơng pháp nghiên cứu Luận văn đƣợc thực hiện trên cơ sở lý thuyết cùng quan sát thực ti n và sử dụng phƣơng pháp phân tích, tổng hợp, thống kê nguồn số liệu và dữ liệu thu thập đƣợc. Cụ thể: P ỏ ấ ự ế : tác giả tiến hành phỏng vấn phụ trách kế toán của công ty. Ví dụ nhƣ nếu có hàng bán trả lại mà doanh nghiệp kế toán xử lý nghiệp vụ đó nhƣ thế nào? … Sử ế : tác giả đã tiến hành chuẩn bị và phát phiếu điều tra với nội dung nhƣ: thông tin của đối tƣợng đƣợc điều tra, các câu hỏi với nội dung về phƣơng pháp tính giá hàng tồn kho, phƣơng pháp xác định giá vốn hàng bán, các phƣơng thức bán hàng, các câu hỏi về thực trạng kế toán bán hàng của công ty.
ê ệ ủ ơ ự ậ : tác giả tìm các tài liệu có sẵn về quá trình thành lập công ty; tổ chức bộ máy kế toán; các tài liệu liên quan đến kế toán bán hàng và xác định KQKD nhƣ: Hóa đơn GTGT, phiếu xuất kho, biên bản giao nhận hàng hóa, các loại sổ kế toán… -5- Quan sát: Nhằm tìm hiểu một cách khái quát nhất về quy trình xử lý nghiệp vụ kế toán bán hàng tại công ty, tình hình thực tế lập, lƣu chuyển chứng từ và ghi sổ kế toán liên quan. P ươ ng hợp d liệu: tác giả tổng hợp các kết quả nghiên cứu, tìm hiểu đƣợc tại doanh nghiệp, tổng hợp các kết quả điều tra phỏng vấn, các phiếu điều tra… Từ đó đƣa ra các kết luận, đánh giá phục vụ cho mục đích nghiên cứu đề tài. P ươ ọc: tác giả sử dụng các công cụ toán học để tính toán các chỉ tiêu nhƣ doanh thu, giá vốn,. Kết cấu của đề tài Nội dung đề tài gồm 3 chƣơng: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp thƣơng mại.
Chƣơng 2: Thực trạng công tác kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh tại công ty TNHH Dƣợc phẩm Tuệ Đức. Chƣơng 3: Hoàn thiện công tác kế toán bán hàng và XĐ KQKD tại công ty TNHH Dƣợc phẩm Tuệ Đức. -6- CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN BÁN HÀNG VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH TRONG DOANH NGHIỆP THƢƠNG MẠI 1. MỘT SỐ KHÁI NIỆM VỀ KẾ TOÁN BÁN HÀNG VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH TRONG DOANH NGHIỆP THƢƠNG MẠI 1.
Một số khái niệm cơ bản trong kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh Trong doanh nghiệp thƣơng mại, bán hàng là khâu cuối cùng của quá trình lƣu thông hàng hoá đồng thời thực hiện quan hệ trao đổi, giao dịch, thanh toán giữa ngƣời mua và ngƣời bán. Bán hàng trong các DNTM chủ yếu là bán hàng hoá và dịch vụ.