Hoàn thiện hoạt động giao nhận hàng hóa xuất khẩu nguyên container (FCL) bằng đường biển tại Công ty TNHH MTV Sotrans Logistics

Khóa luận giao nhận hàng hóa xuất khẩu FCL đường biển tại Công ty Sotrans Logistics

• Tác giả: Lê Thị Phương Thảo
• Người hướng dẫn: ThS. Chu Thị Huệ
• Trường học: Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Logistics và quản lý chuỗi cung ứng
• Đề tài: Hoàn thiện hoạt động giao nhận hàng hóa xuất khẩu nguyên container (FCL) bằng đường biển tại Công ty TNHH MTV Sotrans Logistics
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2025
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Tóm tắt

I. Tổng quan giao nhận hàng xuất khẩu FCL đường biển tại Sotrans

Vận tải hàng nguyên container (FCL) đóng vai trò nòng cốt trong thương mại quốc tế hiện đại. Hình thức này giúp tối ưu hóa chi phí vận chuyển đường dài và bảo vệ an toàn hàng hóa. Công ty TNHH MTV Sotrans Logistics là đơn vị giao nhận vận tải uy tín với bề dày phát triển lâu năm tại thị trường Việt Nam. Doanh nghiệp cung cấp giải pháp vận chuyển FCL toàn diện cho nhiều ngành hàng chủ lực như nông sản, thủy sản, dệt may và thiết bị công nghiệp. Quy trình giao nhận xuất khẩu FCL tại Sotrans Logistics kết nối trực tiếp chủ hàng với các hãng tàu quốc tế lớn. Hoạt động này liên kết chặt chẽ hệ thống kho bãi, cảng biển và mạng lưới vận tải nội địa. Khách hàng sử dụng dịch vụ được hỗ trợ nghiệp vụ xuyên suốt từ khâu tư vấn tuyến đường đến giao nhận tại cảng đến. Đội ngũ giao nhận đảm nhận việc điều phối vỏ container, đặt chỗ tàu, kiểm tra chứng từ xuất khẩu và khai báo thông quan. Việc áp dụng tiêu chuẩn vận hành đồng bộ giúp giảm thiểu rủi ro phát sinh chi phí lưu bãi DEM/DET. Hoạt động giao nhận FCL tại Sotrans tạo nền tảng vững chắc cho chuỗi cung ứng xuất khẩu của doanh nghiệp Việt Nam.

1.1. Khái niệm và đặc điểm hàng nguyên container

Thuật ngữ FCL đại diện cho các lô hàng đủ số lượng để xếp trọn vẹn trong một hoặc nhiều container riêng biệt. Người gửi hàng chịu trách nhiệm đóng hàng và niêm phong kẹp chì hải quan tại kho. Người nhận hàng chịu trách nhiệm dỡ hàng khi container cập bãi đích an toàn. Phương thức FCL hạn chế tối đa nguy cơ thất thoát, va đập hoặc nhiễm mùi so với phương thức gom hàng lẻ LCL. Thời gian luân chuyển hàng FCL diễn ra nhanh chóng nhờ quy trình bốc dỡ thẳng từ bãi CY lên tàu biển. Các loại container tiêu chuẩn 20 feet, 40 feet thường và container lạnh được điều động linh hoạt tùy thuộc vào đặc tính hàng hóa cụ thể. Đây là phương thức vận chuyển đường biển kinh tế nhất hiện nay.

1.2. Vai trò của Sotrans Logistics trong chuỗi vận tải

Sotrans Logistics đóng vai trò nhà giao nhận trung gian kết nối chủ hàng, hãng tàu và cơ quan hữu quan. Công ty sở hữu hạ tầng bãi container hiện đại, kho bãi ICD và đội xe vận tải chuyên dụng quy mô lớn. Mối quan hệ hợp tác mật thiết với nhiều hãng tàu lớn mang lại lợi thế giá cước cạnh tranh cho khách hàng. Sotrans thay mặt doanh nghiệp xuất khẩu xử lý toàn bộ hồ sơ hải quan, booking note và vận đơn Master Bill of Lading. Quy trình làm việc được tiêu chuẩn hóa cao độ, đảm bảo luồng chứng từ chính xác và hàng hóa thông suốt. Doanh nghiệp xuất khẩu tối ưu hóa chi phí lưu kho bãi và rút ngắn thời gian chuẩn bị xuất khẩu một cách rõ rệt.

II. Thực trạng giao nhận hàng xuất khẩu FCL đường biển tại Sotrans

Giai đoạn kinh tế biến động đặt ra nhiều áp lực lên hoạt động giao nhận FCL tại Sotrans Logistics. Báo cáo tài chính cho thấy tổng chi phí doanh nghiệp giảm từ 49.409 triệu VND năm 2023 xuống 48.830 triệu VND năm 2024. Sự suy giảm nhẹ này phản ánh khối lượng hàng xuất khẩu sụt giảm do nhu cầu thị trường thế giới chững lại. Lợi nhuận doanh nghiệp chịu tác động trực tiếp khi chi phí quản lý doanh nghiệp phát sinh tăng. Việc cắt giảm chi phí khai thác chưa đủ bù đắp khoảng trống do sụt giảm doanh thu dịch vụ vận tải. Mặt khác, hoạt động tác nghiệp thực tế bộc lộ nhiều điểm nghẽn về chứng từ và lịch trình. Sự thiếu hụt vỏ container rỗng đạt chuẩn tại bãi CY thường xuyên làm chậm tiến độ đóng hàng xuất khẩu. Thông tin điều chỉnh thời gian tàu khởi hành (ETD) từ hãng tàu thiếu tính kịp thời gây xáo trộn kế hoạch vận tải. Sai sót thông tin giữa hóa đơn thương mại, bảng kê đóng gói và vận đơn đường biển vẫn xảy ra ở mức độ nhất định. Tình trạng ùn tắc giao thông cục bộ tại các cụm cảng lớn như Cát Lái làm tăng thời gian chờ hạ bãi. Những hạn chế này ảnh hưởng trực tiếp đến uy tín cam kết tiến độ của công ty.

2.1. Thách thức trong khâu chứng từ và thủ tục hải quan

Hồ sơ xuất khẩu FCL đòi hỏi tính chuẩn xác tuyệt đối trên mọi chứng từ thương mại. Khâu lập Commercial Invoice, Packing List và Master Bill of Lading thường gặp lỗi sai lệch trọng lượng hoặc mô tả mã HS. Tốc độ truyền dữ liệu qua hệ thống khai báo hải quan điện tử đôi khi gặp sự cố nghẽn mạng cục bộ. Hàng hóa bị phân luồng vàng hoặc luồng đỏ dẫn đến thời gian kiểm hóa kéo dài ngoài dự kiến. Việc chỉnh sửa chứng từ hải quan phát sinh thêm chi phí phạt hành chính và phí dịch vụ phát sinh. Sự thiếu phối hợp đồng bộ giữa nhân viên hiện trường và bộ phận chứng từ làm chậm tiến độ giải phóng hàng hóa xuất khẩu.

2.2. Khó khăn về hạ tầng cảng biển và điều phối vỏ container

Tình trạng khan hiếm vỏ container rỗng đạt tiêu chuẩn chất lượng tại các bãi Depot gây trở ngại lớn. Nhiều vỏ container bị rách sàn, thủng vách hoặc hư hỏng gioăng cao su buộc doanh nghiệp phải đổi vỏ nhiều lần. Quá trình đổi vỏ kéo dài làm chậm trễ thời gian đóng gói và giao nhận tại kho nhà máy. Tắc nghẽn giao thông quanh trục cảng biển Cát Lái và Cái Mép thường khiến xe đầu kéo trễ giờ cắt máng. Hàng hóa có nguy cơ bị rớt tàu nếu không kịp hoàn tất thủ tục hạ bãi trước thời hạn closing time. Chi phí lưu bãi DEM và lưu vỏ DET phát sinh ngoài kế hoạch làm giảm biên lợi nhuận của dịch vụ.

III. Giải pháp giao nhận hàng xuất khẩu FCL đường biển tại Sotrans

Sotrans Logistics cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả giao nhận hàng FCL đường biển. Doanh nghiệp cần đẩy mạnh chuyển đổi số trong quy trình tạo lập và kiểm soát chứng từ xuất nhập khẩu. Việc ứng dụng hệ thống phần mềm quản lý vận tải TMS và quản lý giao nhận FMS giúp tự động hóa quá trình xử lý dữ liệu. Toàn bộ thông tin từ booking note đến vận đơn Master Bill of Lading cần được liên thông trực tuyến. Điều này triệt tiêu sai sót dữ liệu thủ công và tăng tốc độ xử lý chứng từ hải quan. Bên cạnh công nghệ, việc củng cố quan hệ với các hãng tàu lớn đóng vai trò then chốt. Sotrans nên ký kết hợp đồng dịch vụ dài hạn nhằm giữ chỗ tàu ổn định và nhận mức giá cước ưu đãi. Sự hợp tác chặt chẽ giúp công ty tiếp cận nguồn vỏ container rỗng đạt chất lượng cao ngay tại các Depot vệ tinh. Doanh nghiệp cần thiết lập quy trình kiểm tra chất lượng vỏ container nghiêm ngặt trước khi điều xe đến kho khách hàng. Đồng thời, công ty cần xây dựng phương án vận tải kết hợp đường thủy nội địa bằng sà lan nhằm giảm tải áp lực đường bộ. Các biện pháp này giúp tối ưu hóa chi phí vận hành và bảo đảm thời gian giao nhận.

3.1. Số hóa quy trình nghiệp vụ và chứng từ xuất khẩu

Chuyển đổi số là chìa khóa nâng cao năng suất giao nhận hàng nguyên container. Sotrans Logistics cần tích hợp hệ thống phần mềm nghiệp vụ với cổng thông tin một cửa quốc gia. Dữ liệu từ hóa đơn thương mại và bảng kê chi tiết được trích xuất tự động qua công nghệ OCR. Quy trình này giúp nhân viên chứng từ loại bỏ thao tác nhập liệu thủ công lặp lại. Khách hàng theo dõi vị trí container theo thời gian thực qua giao diện web trực quan. Hệ thống cảnh báo tự động về thời hạn hạ bãi closing time và thời gian cắt máng tàu. Giải pháp số hóa rút ngắn đáng kể thời gian thông quan hàng xuất khẩu.

3.2. Nâng cao năng lực điều vận và kiểm soát chất lượng vỏ container

Công ty cần xây dựng quy trình kiểm định vỏ container nghiêm ngặt tại bãi trước khi cấp cho khách hàng. Nhân viên kỹ thuật kiểm tra kỹ đáy sàn, vách ván, khóa cửa và độ kín nước của từng container. Sotrans chủ động ký biên bản liên kết với các Depot uy tín để ưu tiên lấy vỏ sạch đẹp. Đội ngũ điều vận cần ứng dụng thuật toán định tuyến thông minh cho đội xe đầu kéo. Việc tính toán khung giờ di chuyển tránh cao điểm giúp hạn chế kẹt xe quanh khu vực cảng Cát Lái. Giải pháp sử dụng sà lan trung chuyển từ các ICD về cảng biển giúp tiết kiệm chi phí và luôn bảo đảm đúng lịch trình xuất khẩu.

IV. Định hướng giao nhận hàng xuất khẩu FCL đường biển tại Sotrans

Hoạt động giao nhận hàng xuất khẩu FCL bằng đường biển là mắt xích sống còn trong chuỗi dịch vụ của Sotrans Logistics. Việc hoàn thiện quy trình giao nhận mang lại giá trị gia tăng to lớn cho khách hàng xuất khẩu. Nâng cấp chất lượng dịch vụ giúp doanh nghiệp duy trì năng lực cạnh tranh trong bối cảnh thương mại quốc tế biến động. Sự đồng bộ giữa hạ tầng kho bãi, nền tảng số và nghiệp vụ giao nhận tạo ra lợi thế cạnh tranh dài hạn bền vững. Doanh nghiệp xuất khẩu ứng dụng quy trình chuẩn hóa từ Sotrans sẽ giảm thiểu tối đa rủi ro phát sinh phụ phí DEM/DET. Độ tin cậy về thời gian giao hàng được cải thiện giúp củng cố quan hệ với đối tác mua hàng quốc tế. Việc phát triển mô hình giao nhận xanh thông qua vận tải đa phương thức sà lan thủy nội địa mở ra hướng phát triển bền vững. Chiến lược này vừa giảm phát thải carbon vừa cắt giảm chi phí nhiên liệu trong dài hạn. Sotrans Logistics khẳng định vị thế đơn vị tiên phong trong cung ứng giải pháp giao nhận vận tải biển toàn diện tại Việt Nam.

4.1. Lợi ích thực tiễn cho doanh nghiệp xuất khẩu

Hợp tác giao nhận FCL cùng Sotrans mang lại lợi ích tài chính rõ rệt cho các chủ hàng xuất khẩu. Doanh nghiệp tiết kiệm từ 10% đến 15% tổng chi phí logistics nhờ tối ưu tuyến vận tải và chính sách cước cạnh tranh. Thời gian giải quyết chứng từ hải quan rút ngắn giúp dòng vốn luân chuyển nhanh hơn. Khách hàng hạn chế tối đa chi phí phạt lưu bãi và loại bỏ nguy cơ rớt tàu xuất khẩu. Đội ngũ tư vấn am hiểu chính sách giúp hàng hóa thông quan an toàn và đúng quy định pháp luật. Doanh nghiệp xuất khẩu tập trung nguồn lực vào hoạt động sản xuất kinh doanh cốt lõi để nâng cao năng suất.

4.2. Xu hướng chuyển đổi xanh trong logistics cảng biển

Phát triển logistics xanh là xu thế bắt buộc đối với hoạt động giao nhận đường biển quốc tế. Sotrans Logistics chủ động đầu tư phương tiện vận tải đạt chuẩn khí thải Euro 5 nhằm bảo vệ môi trường. Công ty mở rộng phương thức vận chuyển sà lan tuyến thủy nội địa kết nối khu vực Đồng bằng sông Cửu Long với Cái Mép. Mô hình này giúp giảm đáng kể lượng phát thải khí nhà kính so với xe kéo container đường bộ. Việc áp dụng hóa đơn điện tử và chứng từ phi giấy tờ giúp tiết kiệm tài nguyên môi trường hiệu quả. Đây là nền tảng giúp hàng hóa xuất khẩu Việt Nam dễ dàng vượt qua các rào cản xanh tại thị trường nhập khẩu.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong xu thế hội nhập kinh tế quốc tế sâu rộng, đặc biệt từ khi Việt Nam gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) và ký kết nhiều hiệp định thương mại tự do (FTA) song phương, đa phương, hoạt động thương mại quốc tế đã gia tăng mạnh mẽ cả về quy mô lẫn mức độ phức tạp. Sự mở rộng của thị trường xuất nhập khẩu đặt ra yêu cầu cấp thiết về tính chuyên nghiệp, tối ưu hóa chi phí và rút ngắn thời gian luân chuyển hàng hóa. Trong cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu, ngành dịch vụ logistics và các doanh nghiệp giao nhận vận tải (freight forwarder) giữ vai trò then chốt trong việc kết nối giữa chủ hàng xuất khẩu, nhà nhập khẩu với các đơn vị vận tải, cơ quan quản lý nhà nước và hạ tầng cảng biển.

Vận tải đường biển hiện chiếm tỷ trọng lớn trong khối lượng hàng hóa xuất nhập khẩu của Việt Nam nhờ ưu thế về dung lượng vận chuyển và chi phí tối ưu. Trong đó, phương thức vận chuyển hàng nguyên container (Full Container Load - FCL) được các doanh nghiệp xuất khẩu ưu tiên sử dụng nhằm đảm bảo tính toàn vẹn, an toàn và tiến độ giao nhận. Tuy nhiên, hoạt động này chịu ảnh hưởng trực tiếp từ các biến động kinh tế vĩ mô, tình hình địa chính trị quốc tế, biến động giá cước tàu biển, tình trạng thiếu hụt vỏ container rỗng, cũng như các rào cản thủ tục hải quan.

Công ty TNHH MTV Sotrans Logistics (thuộc Sotrans Group) là một trong những doanh nghiệp cung cấp dịch vụ logistics lâu năm tại Việt Nam, sở hữu hệ thống kho bãi, đội tàu sông và phương tiện vận tải đường bộ quy mô lớn. Hoạt động giao nhận hàng hóa xuất khẩu FCL bằng đường biển là một trong những mảng kinh doanh trọng tâm của đơn vị. Để nâng cao chất lượng dịch vụ và năng lực cạnh tranh trước áp lực thị trường, tác giả Lê Thị Phương Thảo đã thực hiện khóa luận tốt nghiệp với đề tài: "Hoàn thiện hoạt động giao nhận hàng hóa xuất khẩu nguyên container (FCL) bằng đường biển tại Công ty TNHH MTV Sotrans Logistics".

Mục tiêu nghiên cứu của khóa luận được xác định cụ thể theo 3 nhiệm vụ:

1. Nghiên cứu tổng quan về công ty và hệ thống lý luận liên quan đến hoạt động giao nhận hàng hóa xuất khẩu nguyên container (FCL) bằng đường biển.
2. Tiến hành phân tích, đánh giá thực trạng từng bước trong quy trình giao nhận thực tế tại doanh nghiệp, nhận diện các điểm nghẽn và yếu tố ảnh hưởng.
3. Đề xuất các nhóm giải pháp nhằm hoàn thiện quy trình hoạt động giao nhận hàng hóa xuất khẩu FCL bằng đường biển tại công ty, nâng cao hiệu quả vận hành và chất lượng dịch vụ.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Hoạt động giao nhận hàng xuất khẩu nguyên container (FCL) bằng đường biển tại Công ty TNHH MTV Sotrans Logistics.
• Phạm vi không gian: Khảo sát và thu thập dữ liệu tại Công ty TNHH MTV Sotrans Logistics (địa chỉ trụ sở: 1B Hoàng Diệu, Phường 13, Quận 4, Thành phố Hồ Chí Minh).
• Phạm vi thời gian: Dữ liệu hoạt động kinh doanh giữa niên độ giai đoạn 2022 – 2024, tình hình sản lượng, doanh thu, chi phí mảng dịch vụ giai đoạn 2023 – 2024 và định hướng phát triển đến giai đoạn 2025 – 2026.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng hệ thống cơ sở lý luận dựa trên các quy định pháp luật hiện hành và các nguyên tắc giao nhận quốc tế:

• Khung pháp lý trong nước:
  • Khái niệm xuất khẩu theo quy định tại Điều 28 Luật Thương mại năm 2005.
  • Phân loại hình thức xuất khẩu trực tiếp và xuất khẩu gián tiếp (ủy thác) theo Nghị định 64-HĐBT (khống chế chi phí ủy thác không quá 1% giá FOB).
  • Khái niệm dịch vụ giao nhận hàng hóa và thương nhân kinh doanh logistics theo Điều 163 Bộ luật Thương mại năm 1997 và Điều 233 Luật Thương mại năm 2005.
  • Quyền và nghĩa vụ của người giao nhận quy định tại Điều 235 Luật Thương mại năm 2005.
  • Quy định về hoạt động khai thuê hải quan theo Quyết định số 5/1999/QĐ-TCHQ ngày 08/01/1999 của Tổng cục trưởng Tổng cục Hải quan.
  • Quy định về Hợp đồng mua bán hàng hóa theo Điều 3 Khoản 8 Luật Thương mại năm 2005.
• Quy tắc và công ước quốc tế:
  • Quy tắc mẫu của Liên đoàn Quốc tế các Hiệp hội Giao nhận (FIATA) về dịch vụ giao nhận vận tải và định vị vai trò của freight forwarder.
  • Quy định về trách nhiệm của người chuyên chở theo Công ước Hague-Visby trong vận chuyển hàng hóa bằng đường biển.
  • Khái niệm và tư cách pháp lý của Người kinh doanh vận tải đa phương thức (Multimodal Transport Operator - MTO) theo Nghị định 87/2009/NĐ-CP.
  • Bộ chứng từ ngoại thương và vận tải chuẩn: Sales Contract (Hợp đồng mua bán), Commercial Invoice (Hóa đơn thương mại), Packing List (Phiếu đóng gói), Master Bill of Lading (MBL), House Bill of Lading (HBL), Shipping Instruction (SI), Verified Gross Mass (VGM), Arrival Notice (A/N), Delivery Order (D/O).
• Hệ thống tiêu chí đánh giá hiệu quả: Tác giả xác lập khung đánh giá quy trình giao nhận thông qua 3 nhóm tiêu chí chính: tiêu chí thời gian (Bảng 2.1), tiêu chí mức độ an toàn (Bảng 2.2) và tiêu chí chi phí (Bảng 2.3).

Phương pháp nghiên cứu thực tế được kết hợp đồng bộ:

• Phương pháp định lượng: Thu thập, xử lý và phân tích số liệu tài chính, sản lượng, doanh thu, chi phí, lợi nhuận từ các báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh giữa niên độ của công ty; thống kê dữ liệu điều tra từ phiếu khảo sát nội bộ cán bộ nhân viên công ty.
• Phương pháp định tính: Trao đổi, phỏng vấn chuyên sâu với nhân viên phòng Chứng từ, phòng Vận tải và khối Giao nhận; quan sát trực tiếp quy trình xử lý lô hàng thực tế theo Hợp đồng số 09; đối chiếu văn bản pháp quy và tài liệu hướng dẫn nội bộ.
• Phương pháp phân tích - tổng hợp: So sánh đối chiếu số liệu giữa các năm (2022, 2023, 2024) nhằm làm rõ xu hướng biến động và nguyên nhân cấu thành; hệ thống hóa các hạn chế thực tế để làm căn cứ đề xuất giải pháp.
• Nguồn dữ liệu: Báo cáo nội bộ do Phòng Kế toán - Tài chính, Phòng Chứng từ, Phòng Vận tải Công ty TNHH MTV Sotrans Logistics cung cấp; thông tin cổng thông tin điện tử công ty (sotrans.vn); số liệu công bố từ Tổng cục Hải quan và các hiệp hội logistics (VLA, FIATA).

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Giới thiệu về Công ty Sotrans Logistics

Chương 1 trình bày tổng quan về lịch sử hình thành, năng lực vận hành, cơ cấu quản lý và tình hình tài chính của doanh nghiệp.

• Quá trình hình thành: Thành lập ngày 14/10/1975 với mạng lưới kho và phương tiện vận chuyển phục vụ ngành thương mại. Giai đoạn 1988–1991, công ty đối mặt khó khăn thời kỳ bao cấp, phải thanh lý các phương tiện vận tải (tàu bè, xà lan, xe tải) để cơ cấu lại hoạt động. Năm 1990 thành lập Xí nghiệp Dầu nhờn SOLUBE. Năm 1992 ra mắt Sotrans International Freight Forwarders. Năm 2001 đạt chứng nhận ISO 9001:2000 bởi DNV. Năm 2005 trở thành thành viên của VCCI, VIFFAS-VLA, FIATA, IATA. Năm 2007 chuyển đổi thành Công ty Cổ phần Kho vận Miền Nam. Năm 2010 thành lập Sotrans Focus, Cảng Sotrans ICD, Sotrans Petrol và nhận Huân chương Lao động hạng I. Giai đoạn từ 2015 đến nay duy trì vị thế Top 6 doanh nghiệp logistics Việt Nam, Top 500 VNR, sở hữu các đơn vị thành viên như Sowatco, Vietranstimex, Sotrans Logistics.
• Năng lực cơ sở vật chất: Hệ thống kho bãi rộng 230.000 m² (kho hàng tổng hợp, kho ngoại quan Bình Dương, kho Sotrans Phú Mỹ 50.000 m² tại KCN Phú Mỹ 1 - Cái Mép Thị Vải). Quản lý và khai thác hơn 400.000 m² cảng/depot (Cảng Sotrans ICD, Cảng Sowatco Long Bình, Depot Sotrans Mỹ Phước). Khối Vận tải quản lý 4 đội xe với 66 đầu xe phân bổ tại Bình Phước, Nhơn Trạch, Bình Dương, TP.HCM; đội tàu thủy nội địa gồm hơn 20 tàu chở container tải trọng 90–200 TEU; đội xe tải phân phối nội địa hơn 10 phương tiện.
• Mạng lưới liên kết và khách hàng: Hợp tác trực tiếp với hơn 30 hãng tàu biển quốc tế, hơn 20 hãng hàng không, hệ thống đại lý phủ sóng trên 100 quốc gia. Công ty phục vụ hơn 800 khách hàng thường xuyên (với hơn 60% là doanh nghiệp FDI và văn phòng đại diện), tiêu biểu như Cargill, SCAVI, Scancom, Friesland Campina, PepsiCo, P&G, Uni-President, Holcim, Colgate Palmolive.
• Kết quả kinh doanh giữa niên độ giai đoạn 2022 – 2024:

Chỉ tiêu tài chính	6 tháng đầu năm 2022	6 tháng đầu năm 2023	6 tháng đầu năm 2024
Tổng doanh thu (triệu VND)	58.868	57.206	55.928
Tổng chi phí (triệu VND)	51.636	49.409	48.830
Lợi nhuận sau thuế (triệu VND)	7.231	7.796	7.096

Năm 2023, doanh thu giảm nhẹ do lạm phát và hậu quả xung đột Nga - Ukraine đẩy giá nhiên liệu lên cao; tuy nhiên, lợi nhuận sau thuế vẫn tăng trưởng 7% (đạt 7.796 triệu VND) nhờ kiểm soát tốt chi phí giá vốn (chi phí giảm 4,3%). Sang nửa đầu năm 2024, doanh thu tiếp tục giảm 1.278 triệu VND và lợi nhuận sau thuế giảm 8,98% xuống 7.096 triệu VND do căng thẳng tại khu vực Biển Đỏ (các cuộc tấn công của lực lượng Houthi làm kéo dài hải trình, đẩy chi phí vận tải và bảo hiểm tăng vọt, gây thiếu hụt cục bộ vỏ container rỗng).

Chương 2: Cơ sở lý luận về hoạt động giao nhận hàng hóa xuất khẩu nguyên container (FCL) bằng đường biển

Chương 2 chuẩn hóa toàn diện hệ thống lý thuyết phục vụ cho việc đánh giá quy trình:

• Phân tích bản chất của phương thức FCL: Toàn bộ dung tích và tải trọng container được một chủ hàng sử dụng, giúp giảm thiểu rủi ro lẫn lộn, hư hỏng và tiết kiệm chi phí xếp dỡ trung gian.
• Hệ thống hóa các nghiệp vụ cơ bản của người giao nhận: Dịch vụ thuê chỗ trên tàu (booking space), dịch vụ giao nhận trọn gói và từng phần, dịch vụ khai thuê hải quan (thủ tục truyền thống và điện tử), dịch vụ kho bãi (kho ngoại quan, kho ngoại thương) và dịch vụ ủy thác xuất khẩu.
• Xác định quy trình giao nhận hàng xuất khẩu nguyên container chuẩn gồm 9 bước nghiệp vụ kế tiếp nhau:
  1. Đàm phán và ký kết hợp đồng dịch vụ giao nhận.
  2. Đặt chỗ với hãng tàu (booking note) và nhận container rỗng, điều động đóng hàng.
  3. Tiếp nhận, kiểm tra tính hợp lệ của bộ chứng từ xuất khẩu.
  4. Thực hiện khai báo hải quan điện tử qua hệ thống thông quan chuyên dụng.
  5. Tiến hành làm thủ tục hải quan xuất khẩu thực tế tại cửa khẩu cảng.
  6. Gửi thông tin hướng dẫn vận chuyển (SI) và phiếu xác nhận khối lượng toàn bộ (VGM) cho hãng tàu để phát hành vận đơn.
  7. Thanh lý tờ khai hải quan và làm thủ tục vô sổ tàu tại cảng.
  8. Nhận vận đơn đường biển (Bill of Lading - MBL/HBL) từ hãng tàu.
  9. Quyết toán chi phí, bàn giao bộ chứng từ cho khách hàng và lưu trữ hồ sơ nghiệp vụ.
• Thiết lập hệ tiêu chí đo lường hiệu quả quy trình: Tác giả xây dựng các bảng tiêu chí đánh giá về mặt thời gian (Bảng 2.1), mức độ an toàn hàng hóa và chứng từ (Bảng 2.2), mức độ tối ưu hóa chi phí (Bảng 2.3).

Chương 3: Thực trạng hoạt động giao nhận hàng hóa xuất khẩu nguyên container (FCL) bằng đường biển tại Công ty Sotrans Logistics

Chương 3 đi sâu mổ xẻ thực tế vận hành tại doanh nghiệp qua hồ sơ vụ việc, khảo sát nhân sự và số liệu kinh doanh:

• Phân tích quy trình thực tế: Minh họa dòng chảy chứng từ và hàng hóa qua Hợp đồng giao nhận số 09. Tác giả phân tích chi tiết mối quan hệ tương tác giữa Sotrans Logistics với 4 chủ thể chính: chủ hàng xuất khẩu, hãng tàu chuyên chở, chi cục hải quan cửa khẩu và đơn vị vận tải bộ.
• Quy trình khai báo và thông quan hải quan: Mô tả thực tế quá trình truyền tờ khai trên hệ thống thông quan điện tử, các bước xử lý tương ứng với từng luồng tờ khai (Xanh, Vàng, Đỏ) tại cảng biển.
• Kết quả điều tra khảo sát nội bộ: Tác giả tiến hành khảo sát nhân sự trong công ty, phân loại theo thâm niên công tác (Bảng 3.1, Hình 3.3). Đánh giá mức độ hoàn thiện của quy trình thông qua 5 nhóm tiêu chí cụ thể:
  • Chỉ tiêu "Thiết kế, bố trí hợp lý" (Bảng 3.2): Đo lường sự logic giữa các khâu từ nhận booking, lấy cont rỗng đến thông quan.
  • Chỉ tiêu "Đồng bộ và nhịp nhàng" (Bảng 3.3): Đánh giá mức độ phối hợp giữa bộ phận chứng từ, đội xe vận tải và nhân viên hiện trường (run field).
  • Chỉ tiêu "Đáp ứng kịp thời" (Bảng 3.4): Tốc độ xử lý phát sinh khi hãng tàu dời ngày tàu chạy (delay schedule), thay đổi bãi hạ cont rỗng.
  • Chỉ tiêu "Tin cậy" (Bảng 3.5): Tỷ lệ sai sót trên chứng từ (SI, VGM, vận đơn) và tính chính xác của chi phí quyết toán.
  • Chỉ tiêu "An toàn" (Bảng 3.6): Mức độ bảo quản niêm phong chì (seal), an toàn vỏ container trong quá trình kéo từ bãi về kho đóng hàng và hạ bãi CY cảng xuất.
• Thực trạng hoạt động kinh doanh mảng FCL đường biển: Báo cáo chi tiết về sản lượng container vận chuyển qua hai năm (Bảng 3.7), doanh thu dịch vụ giao nhận FCL (Bảng 3.8, Hình 3.5), chi phí nghiệp vụ (Bảng 3.9, Hình 3.6) và lợi nhuận thuần từ dịch vụ FCL (Bảng 3.10, Hình 3.7).
• Nhân tố ảnh hưởng đến hoạt động:
  • Nhân tố khách quan: Biến động giá cước biển quốc tế; tình trạng thiếu container rỗng tại các cảng phía Nam; thời gian làm thủ tục thông quan tại một số chi cục hải quan cửa khẩu còn chậm trễ; sự cố địa chính trị kéo dài hải trình.
  • Nhân tố chủ quan: Sự thiếu hụt nhân sự có chuyên môn sâu về xử lý dữ liệu khai báo mã HS phức tạp; mức độ tích hợp của hệ thống quản lý vận tải e-TMS (Hình 3.8) còn chưa đồng bộ hoàn toàn giữa các chi nhánh; phụ thuộc vào chính sách của các hãng tàu bên thứ ba.

Chương 4: Giải pháp hoàn thiện hoạt động giao nhận hàng xuất khẩu nguyên container (FCL) bằng đường biển tại Công ty Sotrans Logistics

Dựa trên phân tích thực trạng, tác giả trình bày định hướng phát triển của Sotrans Logistics trong giai đoạn cuối năm 2025 và định hướng năm 2026, tập trung vào 5 trụ cột phát triển và 4 nhóm giải pháp cụ thể:

1. Giải pháp về nhân sự: Tái cấu trúc bộ máy theo hướng chuyên môn hóa từng tuyến dịch vụ; xây dựng kế hoạch đào tạo định kỳ nâng cao kỹ năng kiểm tra chứng từ xuất nhập khẩu, tra cứu mã số hàng hóa (HS Code), cập nhật các biểu thuế xuất nhập khẩu và nâng cao trình độ ngoại ngữ chuyên ngành cho nhân viên giao nhận hiện trường.
2. Hoàn thiện khâu làm thủ tục và khai báo hải quan: Tăng cường quy trình tiền kiểm tra chứng từ (pre-check) giữa nhân viên chứng từ và khách hàng trước khi truyền tờ khai chính thức nhằm giảm thiểu tối đa tỷ lệ rơi vào luồng Vàng và luồng Đỏ; phát huy tối đa quyền hạn và thế mạnh của doanh nghiệp đại lý hải quan mẫu đầu tiên tại Việt Nam để đẩy nhanh tiến độ cấp phép thông quan.
3. Ứng dụng công nghệ mới và hoàn thiện trang thiết bị kỹ thuật: Đẩy mạnh triển khai đồng bộ hệ thống phần mềm quản lý vận tải e-TMS trên toàn hệ thống các văn phòng; thiết lập kết nối trao đổi dữ liệu điện tử (EDI) tự động với các hãng tàu đối tác lớn (như KMTC, Maersk, SITC...) để cập nhật trạng thái container, tự động hóa khâu lấy booking và lập SI/VGM, hạn chế nhập liệu thủ công gây sai sót.
4. Nâng cấp phương tiện vận tải và điều chỉnh phương thức quyết toán phí: Tối ưu hóa điều độ 66 đầu xe thuộc 4 đội xe nhằm giảm chi phí chạy rỗng (deadhead mileage); cải tiến quy trình luân chuyển chứng từ thanh toán, rút ngắn thời gian quyết toán các khoản chi hộ (phí nâng hạ, cước biển, phụ phí THC, chứng từ) giữa công ty và khách hàng nhằm bảo toàn dòng vốn lưu động.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đã tổng hợp và lượng hóa bức tranh thực tế về hoạt động giao nhận FCL bằng đường biển tại một doanh nghiệp logistics hàng đầu:

• Kết quả dữ liệu thực tế:
  • Khóa luận ghi nhận chi tiết số liệu tài chính giữa niên độ của công ty: doanh thu đạt 58.868 triệu VND (2022), 57.206 triệu VND (2023) và 55.928 tỷ VND (nửa đầu 2024); chi phí tương ứng là 51.636 triệu VND (2022), 49.409 triệu VND (2023) và 48.830 triệu VND (nửa đầu 2024); lợi nhuận sau thuế đạt 7.796 triệu VND (nửa đầu 2023) và giảm xuống 7.096 triệu VND (nửa đầu 2024).
  • Khảo sát và tổng hợp quy mô hạ tầng phục vụ giao nhận gồm 230.000 m² kho bãi, hơn 400.000 m² cảng/depot, đội xe 66 đầu kéo bộ và hơn 20 tàu thủy container tải trọng 90–200 TEU, hợp tác với hơn 30 hãng tàu biển.
  • Phân tích chi tiết quy trình xử lý lô hàng FCL thực tế theo Hợp đồng số 09, làm rõ các điểm dừng kỹ thuật trong các khâu khai hải quan, vô sổ tàu và phát hành vận đơn MBL.
• Hệ thống giải pháp ứng dụng: Khóa luận đưa ra 4 nhóm giải pháp đồng bộ từ khâu đào tạo nhân lực, tối ưu tiền kiểm hải quan, chuyển đổi số qua hệ thống e-TMS/EDI, cho đến hoàn thiện cơ chế điều độ vận tải và quyết toán chi phí.
• Đóng góp của nghiên cứu: Khóa luận đã hệ thống hóa quy trình giao nhận FCL đường biển một cách chi tiết, gắn kết giữa lý thuyết luật thương mại - hàng hải với thực tiễn nghiệp vụ tại doanh nghiệp logistics lớn; đồng thời phân tích cụ thể tác động của những biến động chuỗi cung ứng quốc tế năm 2023–2024 (khủng hoảng Biển Đỏ, thiếu vỏ container) đến hiệu quả tài chính và vận hành của forwarder Việt Nam.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế của đề tài:
  • Phạm vi dữ liệu thực nghiệm chủ yếu giới hạn trong phạm vi nội bộ Công ty TNHH MTV Sotrans Logistics, chưa có điều kiện so sánh định lượng chéo với các đối thủ cạnh tranh cùng phân khúc trên thị trường.
  • Dữ liệu tài chính và hoạt động kinh doanh phản ánh số liệu giữa niên độ giai đoạn 2022 – 2024, chưa bao quát toàn bộ chu kỳ tài chính của cả năm 2024.
  • Khóa luận tập trung nghiên cứu vào phương thức xuất khẩu FCL đối với hàng hóa thông thường, chưa mở rộng phân tích các mặt hàng chuyên biệt yêu cầu điều kiện kỹ thuật cao như hàng siêu trường, siêu trọng (thế mạnh của Vietranstimex) hay hàng hóa chất bảo quản đặc thù.
• Hướng nghiên cứu tiếp theo:
  • Mở rộng phạm vi đánh giá sang mô hình dịch vụ logistics tích hợp chuỗi (Contract Logistics) kết hợp vận tải đa phương thức (đường bộ - đường thủy nội địa - đường biển).
  • Đánh giá hiệu quả kinh tế - kỹ thuật sau khi triển khai toàn diện hệ thống e-TMS và kết nối EDI giai đoạn 2025–2026 trên toàn bộ các tuyến giao nhận xuất khẩu.

Giá trị tham khảo

Báo cáo khóa luận tốt nghiệp này là tài liệu tham khảo hữu ích cho:

• Sinh viên và học viên: Các chuyên ngành Logistics và Quản lý chuỗi cung ứng, Kinh tế đối ngoại, Kinh doanh quốc tế, Thương mại quốc tế. Khóa luận cung cấp tài liệu chi tiết về quy trình 9 bước giao nhận hàng xuất khẩu FCL, nghiệp vụ xử lý chứng từ hải quan và vận đơn MBL/HBL.
• Doanh nghiệp và nhân viên thực hành logistics: Cán bộ chứng từ, nhân viên giao nhận hiện trường (ops) tại các công ty forwarder có thể tham khảo quy trình phối hợp giữa các bên liên quan, bảng chỉ tiêu kiểm soát thời gian - chi phí - an toàn, cũng như kinh nghiệm xử lý biến động thiếu vỏ container và trễ lịch tàu.
• Nội dung nổi bật đáng tham khảo: Cấu trúc bảng tiêu chí đánh giá quy trình nội bộ (Chương 2 và Chương 3), quy trình chi tiết khai báo hải quan điện tử cho hàng FCL xuất khẩu và giải pháp ứng dụng hệ thống e-TMS trong điều độ logistics.

Câu hỏi thường gặp

1. Năng lực hạ tầng và phương tiện vận tải của Công ty Sotrans Logistics được văn bản ghi nhận ở quy mô nào?
Công ty quản lý và khai thác 230.000 m² kho bãi (gồm kho tổng hợp, kho ngoại quan Bình Dương, kho Sotrans Phú Mỹ 50.000 m²), hơn 400.000 m² cảng và depot (Cảng Sotrans ICD, Cảng Sowatco Long Bình, Depot Mỹ Phước). Về phương tiện vận chuyển, công ty có 4 đội xe với 66 đầu xe tải/đầu kéo tại 4 khu vực (Bình Phước, Nhơn Trạch, Bình Dương, TP.HCM), hơn 20 tàu thủy chở container tải trọng 90–200 TEU và đội xe tải phân phối nội địa hơn 10 chiếc.

2. Kết quả tài chính giữa niên độ của Sotrans Logistics trong giai đoạn 2022 – 2024 có biến động ra sao?
Tổng doanh thu giữa niên độ đạt 58.868 triệu VND (năm 2022), giảm xuống 57.206 triệu VND (năm 2023) và đạt 55.928 tỷ VND (nửa đầu năm 2024, giảm 1.278 triệu VND). Chi phí giảm từ 51.636 triệu VND (2022) xuống 49.409 triệu VND (2023) và 48.830 triệu VND (nửa đầu 2024). Lợi nhuận sau thuế 6 tháng đầu năm 2023 tăng 7% lên 7.796 triệu VND nhờ cắt giảm 4,3% chi phí; tuy nhiên nửa đầu năm 2024 lợi nhuận giảm 8,98% xuống còn 7.096 triệu VND do cước vận tải biển tăng và chi phí quản lý phát sinh.

3. Quy trình chuẩn về giao nhận hàng hóa xuất khẩu nguyên container (FCL) bằng đường biển gồm những bước nào?
Quy trình gồm 9 bước tuần tự: (1) Đàm phán và ký kết hợp đồng; (2) Đặt chỗ với hãng tàu, lấy container rỗng và đóng hàng; (3) Nhận và kiểm tra bộ chứng từ; (4) Khai hải quan điện tử; (5) Làm thủ tục hải quan xuất khẩu tại cảng; (6) Gửi SI và VGM để hãng tàu phát hành B/L; (7) Thanh lý tờ khai, vô sổ tàu; (8) Nhận Bill of Lading; (9) Quyết toán, bàn giao chứng từ cho khách hàng và lưu trữ hồ sơ.

4. Những yếu tố khách quan nào tác động mạnh nhất đến hoạt động kinh doanh dịch vụ giao nhận của công ty trong nửa đầu năm 2024?
Yếu tố tác động lớn nhất là sự bất ổn địa chính trị tại khu vực Biển Đỏ do các cuộc tấn công của lực lượng Houthi nhằm vào tàu thuyền thương mại. Diễn biến này buộc các hãng tàu đổi tuyến hành trình, làm thời gian vận chuyển kéo dài, đẩy giá cước tàu biển và chi phí bảo hiểm lên cao, đồng thời gây ra tình trạng thiếu hụt cục bộ container rỗng và tắc nghẽn cảng biển quốc tế.

5. Khóa luận đề xuất những nhóm giải pháp nào để hoàn thiện hoạt động giao nhận FCL tại Sotrans Logistics?
Tác giả đề xuất 4 nhóm giải pháp: (1) Nâng cao năng lực chuyên môn và ngoại ngữ cho đội ngũ nhân sự chứng từ, hiện trường; (2) Hoàn thiện quy trình kiểm tra chứng từ trước thông quan và phát huy vai trò đại lý hải quan mẫu; (3) Tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin qua phần mềm e-TMS và tích hợp kết nối EDI với các hãng tàu; (4) Tối ưu hóa điều độ đội xe 66 đầu kéo để giảm chi phí chạy rỗng và chuẩn hóa quy trình quyết toán công nợ dịch vụ với khách hàng.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Lê Thị Phương Thảo đã phản ánh toàn diện thực trạng quy trình nghiệp vụ giao nhận hàng hóa xuất khẩu nguyên container (FCL) bằng đường biển tại Công ty TNHH MTV Sotrans Logistics. Nghiên cứu kết hợp chặt chẽ giữa hệ thống cơ sở lý luận, khung pháp lý thương mại hàng hải với dữ liệu khảo sát nội bộ và kết quả kinh doanh thực tế giai đoạn 2022 – 2024. Bốn nhóm giải pháp được đề xuất xuất phát trực tiếp từ các tồn tại về công nghệ, nhân lực, điều độ vận tải và thủ tục hải quan, mang lại giá trị ứng dụng thiết thực cho doanh nghiệp trong lộ trình nâng cao chất lượng dịch vụ logistics đến năm 2026.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU VỀ CÔNG TY SOTRANS LOGISTICS 1. Thông tin chung về công ty Tên công ty: Công ty TNHH MTV Sotrans Logisstics. Tên quốc tế: SOTRANS LOGISTICS ONE MEMBER COMPANY LIMITED. Địa chỉ: 1B Hoàng Diệu, Phường 13, Quận 4, Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam.

Mã số thuế: 0315428529 Website: https://sotrans.vn/ Quản lý bởi: Cục Thuế Thành phố Hồ Chí Minh Loại hình DN: Công ty trách nhiệm hữu hạn ngoài NN Logo công ty: Hình 1.1: Logo Sotrans (Nguồn: https://sotrans. Quá trình hình thành và phát triển 1. Quá trình hình thành và phát triển 14/10/1975: Thành lập với hệ thống kho và vận chuyển chủ lực ngành thương mại. 1988 – 1991: Nền kinh tế kế hoạch hóa tập trung và cơ chế quan liêu bao cấp đã tạo ra không ít khó khăn cho công ty trong thời điểm này.

Công ty phải thanh lý hết các phương tiện vận tải: tàu bè, xà lan, đoàn xe tải… và tìm kiếm những giải pháp kinh doanh phù hợp hơn. 1990: Công ty thành lập Xí Nghiệp Kinh Doanh Thương Mại, hoạt động trong lĩnh vực sản xuất và kinh doanh dầu nhờn thương hiệu SOLUBE. 1992: SOTRANS INTERNATIONAL FREIGHT FORWARDERS bắt đầu đi vào hoạt động, đánh dấu một bước tiến quan trọng trong lịch sử công ty. 4 2001: Hệ thống quản lý chất lượng của SOTRANS đã được DNV - một trong những tổ chức quản lý chất lượng có uy tín nhất thế giới cấp chứng chỉ ISO 9001 phiên bản 2000.

2005: SOTRANS đã chính thức là thành viên của VCCI, VIFFAS - VLA, FIATA và IATA. 2007: Năm 2007, SOTRANS chuyển đổi thành công ty Cổ phần với tên mới là CÔNG TY CỔ PHẦN KHO VẬN MIỀN NAM và đoạt giải thưởng Sao vàng đất Việt năm 2009. 2010: Thành lập Xí nghiệp GNVT Quốc Tế Tiêu Điểm (SOTRANS Focus), Cảng Kho vận (SOTRANS ICD) và Xí nghiệp Vật Tư Xăng Dầu (SOTRANS Petrol). Chủ tịch nước trao tặng Huân chương Lao động hạng I.

2015 – nay: Top 6 doanh nghiệp dịch vụ Logistics Việt Nam. Top 500 VNR Việt Nam. SOTRANS GROUP góp mặt các công ty con: Sowatco, Vietranstimex, Sotrans Logistics, cùng nhiều công ty liên doanh, liên kết khác… Top 500 Fast Việt Nam Top 10 công ty uy tín ngành Logistics. Các nhân tố ảnh hưởng đến quá trình hình thành và phát triển * Thuận lợi: Vị trí địa lý chiến lược: Sotrans Logistics có lợi thế lớn với vị trí địa lý gần cảng biển và các trung tâm kinh tế lớn ở Việt Nam.

Điều này giúp công ty dễ dàng kết nối với các tuyến vận tải quốc tế và nội địa. Đầu tư vào công nghệ: Sotrans đã và đang ứng dụng công nghệ trong việc quản lý vận chuyển, quản lý kho hàng và các dịch vụ logistics, giúp nâng cao hiệu quả hoạt động và giảm chi phí. Sự hội nhập thị trường toàn cầu: : Kinh tế Việt Nam ngày càng được mở rộng và sự giao thương hàng hóa được lưu thông suôn sẻ. Hơn nữa với những hiệp định, ký kết hợp tác kinh tế với hàng trăm quốc gia trên toàn thế giới kiến hoạt động xuất nhập khẩu Việt Nam được thúc đẩy, tạo tiền đề để logistics phát triển.

Nguồn nhân lực dồi dào: Trong thời gian gần đây ngành logistics đã được biết đến nhiều hơn và ngày càng nhiều trường Đại học, Cao đẳng hay các trung tâm đào tạo chuyên môn về ngành logistics đã cung cấp lượng lớn nguồn nhân lực chuyên môn cao, điều này hứa hẹn sẽ tạo sự phát triển nhanh chóng cho ngành ở hiện tại và trong tương 5 lai. Sự phát triển của công ty phụ thuộc nhiều vào đội ngũ nhân viên có kỹ năng cao, kinh nghiệm trong ngành logistics và khả năng sử dụng các công nghệ mới. * Khó khăn: Cạnh tranh gay gắt: Ngành logistics đang cạnh tranh rất cao từ cả các công ty trong nước lẫn quốc tế.