phần mở đầu và kết luận) Chƣơng 1: Khung lý thuyết về xếp hạng tín dụng doanh nghiệp tại ngân hàng thƣơng mại Chƣơng 2: Thực trạng hệ thống xếp hạng tín dụng doanh nghiệp tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam – chi nhánh Bình Thuận (Agribank Bình Thuận) Chƣơng 3: Giải pháp hoàn thiện hệ thống xếp hạng tín dụng doanh nghiệp tại Agribank Bình Thuận 6. Lược khảo các nghiên cứu có liên quan: Nhƣ đã trình bày, hệ thống xếp hạng tín dụng là một trong những công cụ quản lý rủi ro tín dụng một cách khoa học và hiệu quả mà các NHTM hiện nay đang triển khai áp dụng. Tuy nhiên, công cụ quản lý rủi ro này đối với các NHTM vẫn còn đang mới mẻ và còn chƣa phát huy hết tác dụng của nó trong quá trình quản lý rủi ro. Đã có rất nhiều nghiên cứu về vấn đề này, tôi xin trình bày một số tài liệu có liên quan đến đề tài nghiên cứu: - Nguyễn Thị Ngọc Anh, 2011.
Giải pháp hoàn thiện xếp hạng tín dụng doanh nghiệp tại Tổng công ty tài chính cổ phần dầu khí Việt Nam (PVFC). Đại học kinh tế TP. Hồ Chí Minh. Tác giả tiếp cận cơ sở lý luận hiện đại về xếp hạng tín dụng.
Tác giả đã phân tích hiện trạng và các chỉ tiêu đánh giá trong xếp hạng tín dụng doanh nghiệp của PVFC so với các hệ thống đánh giá xếp hạng của các tổ chức xếp hạng quốc tế, các NHTM trong nƣớc và nƣớc ngoài, đồng thời tác giả nghiên cứu tình huống, sử dụng các kết quả XHTD của nhiều khách hàng đang có dƣ nợ tín dụng tại PVFC về nội dung, phƣơng pháp và cách thức xếp hạng. Từ đó, tác giả đƣa ra những ƣu điểm cũng nhƣ những hạn chế, nguyên nhân những bất cập của hệ thống XHTD doanh nghiệp đang áp dụng tại PVFC. Bằng việc tiếp thu LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com những tiến bộ trong kinh nghiệm của các tổ chức xếp hạng quốc tế, các NHTM trong nƣớc và nƣớc ngoài, tác giả đã đề xuất những giải pháp góp phần hoàn thiện cho công tác xếp hạng tín dụng doanh nghiệp tại PVFC. - Doãn Quốc Chinh, 2011.
Hoàn thiện hệ thống xếp hạng tín dụng năm 2010 của Vietcombank. Đại học kinh tế TP. Hồ Chí Minh. Tác giả đã nêu một số cơ sở lý luận về XHTD, giới thiệu sơ lƣợc kinh nghiệm XHTD trong NHTM trên thế giới và hệ thống XHTD của một số ngân hàng tại Việt Nam.
Tác giả cũng đã giới thiệu thực trạng hệ thống XHTD năm 2010 của Vietcombank và sử dụng phƣơng pháp so sánh hệ thống xếp hạng của Vietcombank với các tiêu chuẩn đánh giá phổ biến trên thị trƣờng xếp hạng tín dụng quốc tế, hệ thống XHTD của các tổ chức, NHTM trong nƣớc từ đó đƣa ra những mặt còn hạn chế, nguyên nhân những hạn chế của hệ thống xếp hạng. Trên cơ sở đó, tác giả kiến nghị những giải pháp hoàn thiện hệ thống xếp hạng tín dụng năm 2010 của Vietcombank. - Nguyễn Hồng Hạnh, 2011. Ứng dụng hệ thống xếp hạng tín dụng doanh nghiệp của Ngân hàng thƣơng mại cổ phần Quân đội – chi nhánh Bắc Sài Gòn.
Đại học kinh tế TP. Hồ Chí Minh. Tác giả tiếp cận cơ sở lý luận hiện đại về XHTD. Tác giả sử dụng phƣơng pháp nghiên cứu tình huống từ thông tin kết quả XHTD doanh nghiệp để đánh giá nội dung, phƣơng pháp và kỹ thuật xếp hạng tín dụng của MB.
Tác giả còn phân tích định tính để làm rõ hiện trạng và kiểm chứng các chỉ tiêu đánh giá trong hệ thống XHTD của Ngân hàng thƣơng mại cổ phần Quân đội (MB) so với hệ thống đánh giá xếp hạng tiên tiến của những tên tuổi hàng đầu nhƣ mô hình điểm tín dụng chỉ số Z của Edward I.Altman để dự đoán nguy cơ phá sản về xếp hạng rủi ro tín dụng. Qua đó, tác giả đƣa ra nhận định, đề xuất giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả ứng dụng hệ thống XHTD của Ngân hàng thƣơng mại cổ phần Quân đội. - Nguyễn Phƣơng Mai, 2012. Hoàn thiện hệ thống xếp hạng tín nhiệm khách hàng doanh nghiệp của Ngân hàng thƣơng mại cổ phần Á Châu.
Đại học kinh tế TP. Hồ Chí Minh. Tác giả làm sáng tỏ một số vấn đề lý thuyết cơ bản về rủi ro tín dụng ngân hàng. Tác giả phân tích, so sánh thực trạng những quy LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com định của Nhà nƣớc về XHTN, các tổ chức XHTN, hệ thống XHTN tại các NHTM và thực trạng hệ thống XHTN khách hàng doanh nghiệp tại Ngân hàng thƣơng mại cổ phần Á Châu.
Từ đó tìm ra những điểm đạt đƣợc và những tồn tại cũng nhƣ các nguyên nhân ảnh hƣởng. Trên cơ sở phân tích đó, tác giả đã đề xuất các giải pháp hoàn thiện hơn nữa hệ thống xếp hạng tín nhiệm khách hàng doanh nghiệp của NHTMCP Á Châu, phục vụ cho mục tiêu giảm thiểu rủi ro và phát triển ngày một lớn mạnh hơn của ngân hàng. - Tiết Hiền Trung, 2009. Giải pháp hoàn thiện hệ thống xếp hạng tín nhiệm doanh nghiệp tại Ngân hàng Đầu tƣ và Phát triển Việt Nam.
Đại học kinh tế TP. Hồ Chí Minh. Tác giả đã nghiên cứu khái quát về tín dụng, rủi ro tín dụng, giới thiệu về xếp hạng tín nhiệm, đặc biệt là xếp hạng tín nhiệm doanh nghiệp. Tác giả cũng đã sử dụng phƣơng pháp thống kê, mô tả, phân tích để đánh giá thực trạng hệ thống xếp hạng tín nhiệm doanh nghiệp tại Ngân hàng Đầu tƣ và Phát triển Việt Nam, nêu ra những mặt còn hạn chế và nguyên nhân.
Trên cơ sở đó, tác giả đã đề xuất các giải pháp hoàn thiện hệ thống xếp hạng tín nhiệm doanh nghiệp tại Ngân hàng Đầu tƣ và Phát triển Việt Nam Qua tham khảo những nghiên cứu về hệ thống xếp hạng tín dụng của các NHTM, của tổ chức tín dụng phi ngân hàng và theo tìm hiểu của bản thân, hiện nay chƣa có nghiên cứu nào về hệ thống xếp hạng tín dụng của Ngân hàng Nông nghiệp, đặc biệt là Ngân hàng Nông nghiệp Bình Thuận và cũng chƣa có nghiên cứu nào sử dụng phƣơng pháp chuyên gia để đánh giá hệ thống xếp hạng tín dụng. Đây có thể đƣợc coi là những điểm mới của nghiên cứu này. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 1 CHƢƠNG 1: LÝ LUẬN TỔNG QUAN VỀ XẾP HẠNG TÍN DỤNG DOANH NGHIỆP TẠI NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1. Tổng quan về xếp hạng tín dụng doanh nghiệp tại NHTM 1.
Khái niệm Ngân hàng thƣơng mại Ngân hàng thƣơng mại (NHTM) là định chế tài chính trung gian, là loại ngân hàng giao dịch trực tiếp với các công ty, xí nghiệp, tổ chức kinh tế và cá nhân bằng cách nhận tiền gửi, tiền tiết kiệm, rồi sử dụng số vốn đó để cho vay, chiết khấu, cung cấp các phƣơng tiện thanh toán và cung ứng dịch vụ ngân hàng cho các đối tƣợng nói trên. Khái niệm xếp hạng tín dụng, hệ thống xếp hạng tín dụng doanh nghiệp Xếp hạng tín dụng là thuật ngữ bắt nguồn từ tiếng anh (credit ratings) do John Moody đƣa ra vào năm 1909 trong cuốn “Cẩm nang chứng khoán đƣờng sắt” khi tiến hành nghiên cứu, phân tích và công bố bảng xếp hạng tín dụng lần đầu tiên cho 1.500 loại trái phiếu của 250 công ty theo một hệ thống ký hiệu gồm 3 chữ cái A, B, C đƣợc xếp lần lƣợt là AAA đến C (hiện nay những ký hiệu này đã trở thành chuẩn mực quốc tế). Chúng ta có thể điểm qua một số định nghĩa về xếp hạng tín dụng nhƣ sau: Theo Bohn, John A viết trong cuốn “Phân tích rủi ro trên các thị trƣờng đang chuyển đổi” thì “xếp hạng tín dụng là sự đánh giá về khả năng một nhà phát hành có thể thanh toán đúng hạn cả gốc và lãi đối với một loại chứng khoán trong suốt thời gian tồn tại của nó”. Theo định nghĩa của công ty Merrill Lynch thì “xếp hạng tín dụng là đánh giá hiện thời của công ty xếp hạng tín dụng về chất lƣợng tín dụng của một nhà phát hành chứng khoán nợ, về một khoản nợ nhất định.
Nói khác đi, đó là cách đánh giá hiện thời về chất lƣợng tín dụng đang đƣợc xem xét trong hoàn cảnh hƣớng về tƣơng lai, phản ánh sự sẵn sàng và khả năng nhà phát hành có thể thanh toán gốc và lãi đúng hạn”. Theo công ty Moody’s thì “xếp hạng tín dụng là ý kiến về khả năng và sự sẵn LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 2 sàng của một nhà phát hành trong việc thanh toán đúng hạn cho một khoản nợ nhất định trong suốt thời hạn tồn tại của khoản nợ”. [Doãn Quốc Chinh, 2011] Từ các định nghĩa trên, có thể kết luận nhƣ sau: xếp hạng tín dụng là những ý kiến đánh giá hiện thời về chất lượng tín dụng và phản ánh trong tương lai về khả năng và sự sẵn sàng thanh toán nợ đúng hạn của khách hàng thông qua hệ thống xếp hạng theo ký hiệu. Tại Việt Nam, tuỳ thuộc vào mỗi ngân hàng mà thuật ngữ “credit ratings” có tên gọi khác nhau.
Có ngân hàng gọi là “xếp hạng tín dụng”, có ngân hàng gọi là “chấm điểm tín dụng”, có ngân hàng gọi là “xếp hạng tín nhiệm”…nhƣng bản chất đều nhằm đánh giá mức độ tín nhiệm, khả năng trả nợ trong tƣơng lai của khách hàng dựa trên hệ thống xếp hạng. Hệ thống xếp hạng tín dụng doanh nghiệp: là tổ hợp các quy trình đánh giá hiện thời về chất lƣợng tín dụng và phản ánh trong tƣơng lai về khả năng và sự sẵn sàng thanh toán nợ đúng hạn của một khách hàng doanh nghiệp thông qua hệ thống xếp hạng theo ký hiệu 1.Phân loại theo đối tƣợng xếp hạng tín dụng - XHTD cá nhân/hộ: áp dụng đối với các khách hàng cá nhân/hộ tham gia vào hoạt động tín dụng của các NHTM. Việc XHTD cá nhân/hộ đƣợc thực hiện dựa trên thông tin nhân thân, khả năng trả nợ, số lƣợng và loại tài sản đảm bảo mà cá nhân/hộ đó đang sở hữu,. - XHTD doanh nghiệp: XHTD doanh nghiệp về cơ bản dựa trên các chỉ tiêu tài chính và phi tài chính của doanh nghiệp để đánh giá.
- XHTD quốc gia: đánh giá mức độ tin cậy của một quốc gia để có thể so sánh môi trƣờng đầu tƣ giữa các quốc gia. Việc XHTD các quốc gia dựa trên các chỉ số phát triển chung nhƣ: chỉ số phát triển các ngành, chỉ số an toàn vốn đầu tƣ, tốc độ tăng trƣởng kinh tế của quốc gia, mức độ ổn định chính trị,. - XHTD các công cụ đầu tƣ nhƣ: trái phiếu công ty, trái phiếu chính phủ và các loại trái phiếu, kì phiếu ngân hàng, cổ phiếu ƣu đãi, cổ phiếu thƣờng,.