Luận văn tốt nghiệp: Hoàn thiện hạch toán vật liệu tại công ty dệt may Hà Nội

Khóa luận tốt nghiệp nghiên cứu Luận văn tốt nghiệp hoàn thiện hạch toán vật liệu tại công ty dệt may hà nội, vận dụng lý thuyết vào thực tế, đề xuất giải pháp cụ thể cho vấn đề

• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Văn Công
• Trường học: Trường Đại Học
• Chuyên ngành: Quản Trị Kinh Doanh
• Đề tài: Hoàn Thiện Hạch Toán Vật Liệu Tại Công Ty Dệt - May Hà Nội
• Loại tài liệu: Luận Văn Tốt Nghiệp
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng quan về hạch toán vật liệu tại công ty dệt may Hà Nội

Hạch toán vật liệu là một phần quan trọng trong quản lý tài chính của các công ty dệt may. Tại công ty dệt may Hà Nội, việc hạch toán vật liệu không chỉ giúp theo dõi chi phí mà còn đảm bảo chất lượng sản phẩm. Hệ thống hạch toán vật liệu hiệu quả sẽ giúp công ty tối ưu hóa quy trình sản xuất và nâng cao năng lực cạnh tranh.

1.1. Khái niệm và vai trò của hạch toán vật liệu

Hạch toán vật liệu là quá trình ghi chép, phân loại và theo dõi nguyên vật liệu trong sản xuất. Vai trò của nó là cung cấp thông tin chính xác về chi phí, giúp doanh nghiệp quản lý hiệu quả hơn.

1.2. Tình hình hạch toán vật liệu tại công ty dệt may Hà Nội

Công ty dệt may Hà Nội đã áp dụng nhiều phương pháp hạch toán vật liệu khác nhau. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức trong việc quản lý và tối ưu hóa quy trình này.

II. Vấn đề và thách thức trong hạch toán vật liệu

Mặc dù công ty dệt may Hà Nội đã có những bước tiến trong hạch toán vật liệu, nhưng vẫn gặp phải nhiều vấn đề. Các thách thức này bao gồm việc theo dõi chi phí nguyên vật liệu, quản lý tồn kho và đảm bảo chất lượng sản phẩm.

2.1. Khó khăn trong việc theo dõi chi phí nguyên vật liệu

Việc theo dõi chi phí nguyên vật liệu thường gặp khó khăn do sự biến động giá cả và sự thay đổi trong quy trình sản xuất. Điều này ảnh hưởng đến khả năng dự đoán chi phí và lập kế hoạch tài chính.

2.2. Quản lý tồn kho và chất lượng sản phẩm

Quản lý tồn kho là một thách thức lớn, đặc biệt là trong ngành dệt may. Việc không kiểm soát tốt tồn kho có thể dẫn đến tình trạng thiếu hụt hoặc lãng phí nguyên vật liệu.

III. Phương pháp cải thiện hạch toán vật liệu hiệu quả

Để cải thiện hạch toán vật liệu, công ty dệt may Hà Nội cần áp dụng các phương pháp hiện đại và hiệu quả. Việc sử dụng công nghệ thông tin trong hạch toán sẽ giúp nâng cao độ chính xác và giảm thiểu sai sót.

3.1. Ứng dụng công nghệ thông tin trong hạch toán

Công nghệ thông tin có thể giúp tự động hóa quy trình hạch toán, từ đó giảm thiểu sai sót và tiết kiệm thời gian. Việc áp dụng phần mềm quản lý sẽ giúp theo dõi chi phí và tồn kho hiệu quả hơn.

3.2. Đào tạo nhân viên về hạch toán vật liệu

Đào tạo nhân viên là một yếu tố quan trọng để nâng cao hiệu quả hạch toán. Nhân viên cần được trang bị kiến thức và kỹ năng cần thiết để thực hiện công việc một cách chính xác.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu

Nghiên cứu về hạch toán vật liệu tại công ty dệt may Hà Nội đã chỉ ra rằng việc cải thiện quy trình này có thể mang lại nhiều lợi ích. Các ứng dụng thực tiễn từ nghiên cứu sẽ giúp công ty nâng cao hiệu quả sản xuất và giảm chi phí.

4.1. Kết quả từ việc cải thiện hạch toán

Việc cải thiện hạch toán vật liệu đã giúp công ty giảm thiểu chi phí và nâng cao chất lượng sản phẩm. Các số liệu cho thấy sự gia tăng trong hiệu quả sản xuất.

4.2. Các ứng dụng thực tiễn từ nghiên cứu

Nghiên cứu đã đưa ra nhiều ứng dụng thực tiễn, từ việc tối ưu hóa quy trình hạch toán đến việc cải thiện quản lý tồn kho. Những ứng dụng này đã được áp dụng thành công tại công ty.

V. Kết luận và tương lai của hạch toán vật liệu

Hạch toán vật liệu tại công ty dệt may Hà Nội đang trên đà phát triển. Tuy nhiên, cần tiếp tục cải thiện và áp dụng các phương pháp mới để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường.

5.1. Tương lai của hạch toán vật liệu

Tương lai của hạch toán vật liệu sẽ phụ thuộc vào việc áp dụng công nghệ và cải tiến quy trình. Công ty cần tiếp tục đầu tư vào công nghệ thông tin để nâng cao hiệu quả.

5.2. Đề xuất cho công ty dệt may Hà Nội

Công ty nên xem xét việc áp dụng các phương pháp hạch toán hiện đại và đào tạo nhân viên để nâng cao hiệu quả công việc. Điều này sẽ giúp công ty duy trì vị thế cạnh tranh trên thị trường.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong nền kinh tế thị trường định hướng hội nhập quốc tế, ngành dệt may Việt Nam giữ vai trò là một trong những trụ cột xuất khẩu hàng đầu. Tại các doanh nghiệp sản xuất quy mô lớn, chi phí nguyên vật liệu luôn là yếu tố đầu vào mang tính chất trọng yếu, thường chiếm tỷ trọng áp đảo từ 65% đến 75% trong tổng cơ cấu giá thành sản phẩm. Bất kỳ biến động nào về giá mua, định mức tiêu hao hoặc sự thất thoát trong quá trình bảo quản đều ảnh hưởng trực tiếp đến năng lực cạnh tranh và biên lợi nhuận ròng của doanh nghiệp.

Công ty Dệt - May Hà Nội (HANOSIMEX) là đơn vị sản xuất lớn trực thuộc Tổng công ty Dệt - May Việt Nam, sở hữu mặt bằng sản xuất rộng 24 ha với quy mô hơn 5.500 cán bộ công nhân viên. Hàng năm, đơn vị cung ứng ra thị trường trên 10.000 tấn sợi, 400 tấn vải dệt kim các loại, sản xuất 8 triệu sản phẩm dệt kim hoàn thiện (trong đó xuất khẩu đạt 7 triệu sản phẩm) và 1.000 tấn khăn bông tiêu thụ nội địa cũng như xuất khẩu sang hơn 10 quốc gia như Nhật Bản, Hàn Quốc, Hoa Kỳ và Thụy Điển.

Mặc dù quy mô sản xuất và doanh thu liên tục tăng trưởng, công tác tổ chức hạch toán kế toán vật tư tại doanh nghiệp vẫn bộc lộ nhiều điểm nghẽn do địa bàn hoạt động phân tán tại nhiều tỉnh thành như Hà Nội, Thanh Trì, Nghệ An. Mục tiêu cốt lõi của nghiên cứu là đánh giá thực trạng công tác hạch toán chi tiết và tổng hợp vật liệu, chỉ rõ các sai lệch trong xác định giá xuất kho và luân chuyển chứng từ, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp hoàn thiện. Kết quả nghiên cứu mang lại ý nghĩa thực tiễn to lớn khi giúp doanh nghiệp cắt giảm tỷ lệ hao hụt vật tư xuống dưới 1,5%, rút ngắn 50% thời gian xử lý dữ liệu kế toán và nâng cao hiệu quả quay vòng vốn lưu động thêm 8% đến 12% mỗi năm.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên nền tảng của hai lý thuyết kinh tế và quản trị then chốt: Lý thuyết hạch toán chi phí sản xuất theo Chuẩn mực Kế toán Việt Nam số 02 (VAS 02 - Hàng tồn kho) đồng chiếu với Chuẩn mực Kế toán Quốc tế IAS 02, cùng Mô hình Quản trị Hàng tồn kho Tối ưu (EOQ) kết hợp Khung kiểm soát nội bộ COSO.

Hệ thống lý thuyết làm rõ năm khái niệm cốt lõi trong công tác kế toán doanh nghiệp sản xuất:

1. Nguyên vật liệu chính và vật liệu phụ: Đối tượng lao động cấu thành nên thực thể sản phẩm (như xơ, sợi bông) hoặc tham gia hỗ trợ quá trình hoàn thiện sản phẩm (như hóa chất nhuộm, phụ liệu may).
2. Giá gốc thực tế: Trị giá vốn mua vào cộng toàn bộ chi phí thu mua, vận chuyển, bốc xếp, bảo hiểm trừ đi các khoản chiết khấu thương mại, giảm giá hàng mua được hưởng.
3. Phương pháp giá hạch toán: Công cụ kế toán sử dụng đơn giá ổn định kết hợp hệ số chênh lệch giá để phản ánh biến động vật tư kịp thời trong kỳ khi chưa tính được giá thực tế.
4. Phương pháp kê khai thường xuyên: Quy trình ghi chép liên tục, có hệ thống tình hình nhập, xuất, tồn kho trên các tài khoản kế toán tài sản (Tài khoản 152, 151) tại mọi thời điểm trong kỳ.
5. Hạch toán chi tiết vật liệu: Phương thức theo dõi song song giữa chỉ tiêu hiện vật tại kho và chỉ tiêu giá trị tại phòng kế toán nhằm kiểm soát chặt chẽ trách nhiệm vật chất.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng kết hợp nguồn dữ liệu thứ cấp và dữ liệu sơ cấp được thu thập trong phạm vi 12 tháng tại doanh nghiệp:

• Nguồn dữ liệu: Dữ liệu thứ cấp bao gồm 120 bộ báo cáo tài chính, bảng cân đối kế toán, sổ tổng hợp nhật ký chứng từ, sổ chi tiết vật tư giai đoạn nghiên cứu; Dữ liệu sơ cấp được thu thập qua 45 phiếu điều tra bảng hỏi và phỏng vấn sâu trực tiếp cán bộ quản lý tài chính, thủ kho và nhân viên thống kê các phân xưởng.
• Cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu: Nghiên cứu áp dụng phương pháp chọn mẫu định ngạch kết hợp chọn mẫu có chủ đích với cỡ mẫu gồm 200 danh điểm nguyên vật liệu đại diện (chiếm 82% tổng giá trị tiêu hao vật tư hàng năm) tại 6 nhà máy thành viên gồm Nhà máy Sợi 1, Sợi 2, May 1, May 2, May thêu Đông Mỹ và Sợi Vinh.
• Phương pháp phân tích: Sử dụng phương pháp thống kê mô tả, phương pháp so sánh số liệu tuyệt đối và tương đối, kết hợp phương pháp phân tích tỷ lệ chi phí và lưu chuyển chứng từ. Lý do lựa chọn phương pháp này là nhằm nhận diện chính xác độ trễ thông tin, các điểm trùng lặp công việc giữa thủ kho và kế toán viên, đồng thời đánh giá mức độ tin cậy của các hệ số phân bổ chi phí trong môi trường sản xuất nhiều công đoạn phức tạp.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình khảo sát thực tế công tác kế toán vật liệu tại doanh nghiệp mang lại bốn phát hiện trọng yếu:

Thứ nhất, chi phí nguyên vật liệu chiếm trung bình 68,5% trong tổng giá thành sản xuất công nghiệp của toàn công ty. Các biến động về giá sợi nhập khẩu và hóa chất làm biên độ dao động chi phí thực tế tăng từ 4,2% đến 6,5% giữa các quý trong năm, trực tiếp chi phối lợi nhuận trước thuế.

Thứ hai, quy trình luân chuyển chứng từ nhập - xuất kho hiện nay quy định định kỳ từ 3 đến 5 ngày thủ kho mới tập hợp và gửi chứng từ về Phòng Tài chính Kế toán trung tâm. Điều này tạo ra độ trễ thông tin từ 7 đến 10 ngày trong việc cập nhật thẻ kế toán chi tiết, làm giảm 35% khả năng cung cấp số liệu tồn kho tức thời cho ban giám đốc khi cần lập kế hoạch mua sắm nguyên phụ liệu.

Thứ ba, việc tổ chức hạch toán chi tiết theo phương pháp thẻ song song tại một số nhà máy thành viên bộc lộ sự trùng lặp 100% về mặt ghi chép chỉ tiêu số lượng giữa thủ kho và kế toán chi tiết. Tình trạng ghi chép kép thủ công này làm phát sinh thêm khoảng 25 giờ lao động dư thừa mỗi tháng cho mỗi nhân viên kế toán phụ trách phần hành vật tư.

Thứ tư, công tác xác định đơn giá xuất kho vật liệu sử dụng phương pháp hệ số giá hạch toán nhưng việc xây dựng giá kế hoạch đầu kỳ chưa bám sát thực tế thị trường. Hệ số chênh lệch giá vật liệu có sự sai lệch từ 2% đến 3,8% so với giá giao dịch thực tế, dẫn đến tình trạng chi phí sản xuất dở dang cuối kỳ bị đánh giá sai lệch tương ứng.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân căn bản của các hạn chế trên xuất phát từ việc bộ máy kế toán gồm 20 nhân sự đang vận hành theo mô hình kế toán tập trung nhưng hạ tầng công nghệ thông tin chưa được kết nối đồng bộ giữa trụ sở chính tại Hà Nội với các đơn vị vệ tinh như Nhà máy Sợi Vinh hay May thêu Đông Mỹ. Hình thức kế toán Nhật ký chứng từ truyền thống đòi hỏi khối lượng ghi chép sổ sách rất lớn vào thời điểm cuối tháng.

Khi so sánh với kinh nghiệm hạch toán vật tư tại các nước tiên tiến như Anh và Hoa Kỳ, các tập đoàn sản xuất dệt may quốc tế áp dụng triệt để Hệ thống theo dõi hàng tồn kho liên tục (Perpetual Inventory System) kết hợp phương pháp xác định giá xuất kho theo FIFO hoặc bình quân gia quyền di động được lập trình tự động trên phần mềm ERP. Dữ liệu thực tế tại doanh nghiệp có thể được minh họa trực quan thông qua biểu đồ cơ cấu giá thành sản phẩm (với chi phí vật liệu chiếm 68,5%, chi phí nhân công trực tiếp chiếm 18,2% và chi phí sản xuất chung chiếm 13,3%), cùng bảng ma trận theo dõi thời gian luân chuyển chứng từ cho thấy các khâu phê duyệt kéo dài từ 2 đến 4 ngày làm việc không cần thiết.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm hoàn thiện công tác quản lý và hạch toán vật liệu, bốn nhóm giải pháp hành động cụ thể được kiến nghị thực hiện:

1. Số hóa quy trình hạch toán chi tiết vật liệu bằng phần mềm quản trị chuyên biệt: Chuyển đổi toàn diện phương pháp ghi chép thủ công sang mô hình Sổ số dư điện tử kết nối mạng cục bộ. Mục tiêu cắt giảm 60% khối lượng công việc ghi sổ thủ công, hoàn thành trong thời gian 6 tháng do Phòng Tài chính Kế toán chủ trì phối hợp với bộ phận công nghệ thông tin.
2. Chuẩn hóa danh điểm vật liệu và tái lập hệ số giá hạch toán động: Thiết lập bảng mã số danh điểm thống nhất cho hơn 200 nhóm nguyên phụ liệu trên toàn hệ thống và cập nhật lại đơn giá hạch toán theo tần suất hàng quý. Mục tiêu hạn chế sai lệch giữa giá kế hoạch và giá thực tế xuống dưới 1%, thực hiện trong 3 tháng bởi Kế toán trưởng và Phòng Kỹ thuật Đầu tư.
3. Thiết lập quy chế luân chuyển chứng từ điện tử thời gian thực: Ban hành quy định gửi biên bản giao nhận và phiếu nhập - xuất vật tư điện tử có chữ ký số ngay trong vòng 24 giờ kể từ khi phát sinh nghiệp vụ. Mục tiêu giảm độ trễ luân chuyển chứng từ từ 5 ngày xuống 0 ngày (cập nhật tức thì), triển khai trong vòng 9 tháng dưới sự chỉ đạo của Ban Giám đốc công ty.
4. Tăng cường kiểm soát định mức kỹ thuật và phân loại vật tư theo mô hình ABC: Rà soát lại định mức tiêu hao bông, xơ sợi, thuốc nhuộm và phụ tùng thay thế định kỳ hàng tháng. Mục tiêu hạ tỷ lệ tổn thất, hao hụt vật liệu từ mức 2,8% hiện tại xuống dưới 1,5%, tiết kiệm khoảng 3,5 tỷ đồng chi phí lưu kho mỗi năm, thực hiện bởi Trung tâm KCS và Khối Điều hành sản xuất.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung luận văn mang lại giá trị học thuật và ứng dụng thực tiễn cao cho bốn nhóm đối tượng chuyên môn:

• Học viên cao học và sinh viên chuyên ngành Kế toán - Kiểm toán: Nắm bắt phương pháp luận nghiên cứu điển hình, kỹ năng xử lý hệ thống tài khoản hàng tồn kho (Tài khoản 152, 151, 611) và cách tiếp cận hoàn thiện quy trình kế toán tại doanh nghiệp sản xuất thực tế.
• Kế toán trưởng và chuyên viên tài chính doanh nghiệp sản xuất công nghiệp: Vận dụng các mẫu biểu luân chuyển chứng từ, phương pháp phân bổ chi phí vật liệu chiếm trên 60% giá thành và kỹ thuật xử lý chênh lệch giá hạch toán để áp dụng trực tiếp tại các đơn vị quy mô trên 1.000 lao động.
• Nhà quản trị điều hành và giám đốc chuỗi cung ứng ngành dệt may: Sử dụng mô hình kiểm soát tồn kho và cơ chế định mức tiêu hao để hoạch định dòng tiền thu mua hơn 10.000 tấn nguyên phụ liệu mỗi năm, ngăn ngừa tình trạng ứ đọng vốn lưu động.
• Giảng viên và chuyên gia nghiên cứu kinh tế: Sử dụng làm tài liệu tham khảo cho các học phần Kế toán tài chính, Kế toán quản trị và phân tích so sánh giữa chế độ kế toán Việt Nam với chuẩn mực quốc tế IAS/IFRS.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao hạch toán vật liệu lại mang tính chất quyết định đối với doanh nghiệp dệt may? Nguyên vật liệu chiếm từ 65% đến 75% tổng giá thành sản xuất hàng dệt may. Công tác hạch toán chuẩn xác giúp xác định đúng chi phí sản phẩm, ngăn chặn thất thoát hàng nghìn tấn vật tư trị giá hàng trăm tỷ đồng và cung cấp thông tin kịp thời để ban giám đốc đưa ra chính sách giá bán cạnh tranh.

Doanh nghiệp sản xuất dệt may quy mô lớn nên áp dụng phương pháp kê khai thường xuyên hay kiểm kê định kỳ? Phương pháp kê khai thường xuyên là lựa chọn tối ưu. Phương pháp này cho phép theo dõi liên tục tình hình biến động nhập, xuất, tồn của hơn 200 danh điểm vật liệu trên tài khoản 152 tại mọi thời điểm, giúp phát hiện ngay sai lệch thừa thiếu thay vì phải chờ kiểm kê cuối kỳ như phương pháp kiểm kê định kỳ.

Phương pháp hạch toán chi tiết bằng Sổ số dư có ưu thế gì vượt trội so với Thẻ song song? Phương pháp Sổ số dư giúp loại bỏ hoàn toàn sự trùng lặp ghi chép chỉ tiêu số lượng giữa kho và phòng kế toán, giúp tiết kiệm từ 20 giờ đến 25 giờ lao động mỗi tháng cho mỗi kế toán viên. Kế toán chỉ theo dõi về mặt giá trị thông qua bảng lũy kế nhập xuất tồn, giúp đẩy nhanh tiến độ lập báo cáo tài chính.

Làm thế nào để xử lý triệt để sai lệch giữa giá hạch toán và giá thực tế khi xuất kho? Doanh nghiệp cần xây dựng hệ số giá hạch toán linh hoạt cập nhật theo tháng thay vì cố định cả năm. Cuối kỳ hạch toán, kế toán viên tính toán hệ số giá chính xác bằng cách lấy tổng giá trị thực tế chia cho tổng giá hạch toán của tồn đầu kỳ và nhập trong kỳ, qua đó điều chỉnh sai lệch giá xuất kho về mức dưới 1%.

Giải pháp nào giúp khắc phục tình trạng chậm trễ luân chuyển chứng từ giữa các phân xưởng ở xa? Áp dụng hệ thống phần mềm quản lý kho trực tuyến và chứng từ số hóa. Thay vì chờ đợi chuyển phát chứng từ giấy định kỳ 3 đến 5 ngày, các nhà máy thành viên nhập dữ liệu ngay khi bốc dỡ hàng, giúp kế toán trung tâm kiểm tra và hạch toán với độ trễ bằng 0 ngày.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về hạch toán nguyên vật liệu trong doanh nghiệp sản xuất theo chuẩn mực VAS 02 và thông lệ quốc tế.
• Khảo sát và chỉ rõ thực trạng bộ máy kế toán 20 nhân sự quản trị luân chuyển trên 10.000 tấn vật tư tại công ty có diện tích 24 ha với hơn 5.500 lao động.
• Nhận diện 4 điểm nghẽn chính về độ trễ luân chuyển chứng từ từ 7 đến 10 ngày, sự trùng lặp trong phương pháp thẻ song song và sai lệch hệ số giá hạch toán từ 2% đến 3,8%.
• Đề xuất 4 giải pháp đồng bộ giúp cắt giảm 60% thời gian xử lý thủ công, tiết kiệm hơn 3,5 tỷ đồng chi phí bảo quản và hạ tỷ lệ hao hụt xuống dưới 1,5%.
• Đóng góp khung đối sánh thực tiễn giữa kế toán Việt Nam với hệ thống kế toán Anh, Mỹ, tạo tiền đề vững chắc cho tiến trình chuyển đổi số kế toán trong 12 tháng tới.

Doanh nghiệp và bạn đọc quan tâm có thể ứng dụng ngay các biểu mẫu, quy trình luân chuyển chứng từ và mô hình sổ số dư cải tiến trong tài liệu này để tối ưu hóa công tác quản trị tài chính tại đơn vị mình.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Lêi nãi ®Çu ViÖt Nam ®ang trong qu¸ tr×nh ®Èy m¹nh tiÕn tr×nh héi nhËp vµ ph¸t triÓn cïng víi c¸c níc tiªn tiÕn trªn thÕ giíi. §©y lµ vÊn ®Ò quan träng hµng ®Çu cña §¶ng vµ Nhµ níc ta trªn con ®êng thùc hiÖn môc tiªu : "D©n giµu, níc m¹nh, x· héi c«ng b»ng v¨n minh ". ë níc ta, thùc hiÖn ®êng lèi ®æi míi do §¶ng khëi xíng vµ l·nh ®¹o, trong nh÷ng n¨m qua th¬ng m¹i ViÖt Nam ®· ®¹t ®îc nhiÒu thµnh tùu quan träng. Víi sù ®æi míi nh vËy, nÒn kinh tÕ ®· vµ ®ang mang l¹i nh÷ng c¬ héi vµ th¸ch thøc lín cho c¸c doanh nghiÖp.

Víi nhiÒu h×nh thøc së h÷u, nhiÒu lo¹i h×nh s¶n xuÊt kh¸c nhau, c¸c doanh nghiÖp muèn tån t¹i ®îc th× ph¶i t×m ph¬ng híng s¶n xuÊt kinh doanh hîp lý ®Ó s¶n phÈm cña m×nh c¹nh tranh ®îc trªn thÞ trêng vµ ®¸p øng nhu cÇu tiªu dïng cña x· héi. V× thÕ ®ßi hái c¸c doanh nghiÖp ph¶i kh«ng ngõng n©ng cao kh¶ n¨ng c¹nh tranh, sö dông nhiÒu c«ng cô qu¶n lý kh¸c nhau, x©y dùng quy tr×nh h¹ch to¸n mét c¸ch khoa häc hîp lý, mµ ®Æc biÖt lµ h¹ch to¸n nguyªn vËt liÖu. Trong c¸c doanh nghiÖp s¶n xuÊt, h¹ch to¸n vËt liÖu ®ãng vai trß rÊt quan träng. V× nguyªn vËt liÖu lµ yÕu tè ®Çu vµo cña qu¸ tr×nh s¶n xuÊt, nã quyÕt ®Þnh chÊt lîng cña s¶n phÈm ®Çu ra.

Chi phÝ vÒ nguyªn vËt liÖu chiÕm tû träng lín trong tæng gi¸ thµnh s¶n xuÊt, v× thÕ nã mang tÝnh träng yÕu. Mçi sù biÕn ®éng vÒ chi phÝ nguyªn vËt liÖu ®Òu lµm ¶nh hëng ®Õn sù biÕn ®éng cña gi¸ thµnh s¶n phÈm. Nguyªn vËt liÖu trong c¸c doanh nghiÖp s¶n xuÊt cã rÊt nhiÒu chñng lo¹i, do ®ã yªu cÇu ph¶i cã sù b¶o qu¶n kh¾t khe, thËn träng. H¬n n÷a, 1 kÕ to¸n vËt liÖu cßn cung cÊp th«ng tin kÞp thêi vµ chÝnh x¸c cho c¸c phÇn hµnh kÕ to¸n kh¸c cña doanh nghiÖp, gióp cho ngêi qu¶n lý doanh nghiÖp lËp ®îc dù to¸n nguyªn vËt liÖu, ®¶m b¶o cho viÖc cung cÊp ®ñ, ®óng chÊt lîng vËt liÖu vµ kÞp thêi cho s¶n xuÊt.

Tõ ®ã gióp cho qu¸ tr×nh s¶n xuÊt diÔn ra nhÞp nhµng, ®óng kÕ ho¹ch vµ x¸c ®Þnh nhu cÇu vËt liÖu tån kho hîp lý, h¹n chÕ t×nh tr¹ng ø ®äng vèn vµ gãp phÇn n©ng cao hiÖu qu¶ sö dông vèn lu ®éng. Lµ mét c«ng ty m¹nh cña ngµnh DÖt-May ViÖt Nam, c«ng ty DÖt- May Hµ Néi ®· vµ ®ang cã nh÷ng bíc tiÕn ®¸ng kÓ trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y, s¶n phÈm cña c«ng ty ®îc trong vµ ngoµi níc a chuéng, c«ng t¸c h¹ch to¸n kÕ to¸n nãi chung còng nh c«ng t¸c kÕ to¸n vËt liÖu nãi riªng kh«ng ngõng ®îc ®æi míi. Tuy nhiªn, do tr×nh ®é qu¶n lý vµ ph¸t triÓn s¶n xuÊt kinh doanh cßn nhiÒu h¹n chÕ, chÕ ®é kÕ to¸n tµi chÝnh cha phï hîp víi qui m« vµ ®Æc ®iÓm s¶n xuÊt cña ®¬n vÞ, nªn thùc tÕ h¹ch to¸n vËt liÖu t¹i c«ng ty cßn nhiÒu víng m¾c cÇn ®îc gi¶i quyÕt. ChÝnh v× vËy, vËt liÖu ngµy cµng trë nªn quan träng ®èi víi mäi doanh nghiÖp.

Qua thêi gian thùc tËp t¹i c«ng ty DÖt-May Hµ Néi, thÊy râ tÇm quan träng cña c«ng t¸c kÕ to¸n vËt liÖu vµ ®îc sù híng dÉn tËn t×nh cña thÇy gi¸o híng dÉn TS. NguyÔn V¨n C«ng, em ®· m¹nh d¹n ®i s©u nghiªn cøu ®Ò tµi : "Hoµn thiÖn h¹ch to¸n vËt liÖu t¹i c«ng ty DÖt - May Hµ Néi ". LuËn v¨n tèt nghiÖp cña em ®îc tr×nh bµy theo ba phÇn chÝnh nh sau: PhÇn I : Nh÷ng vÊn ®Ò lý luËn c¬ b¶n vÒ h¹ch to¸n vËt liÖu trong c¸c doanh nghiÖp s¶n xuÊt. 2 PhÇn II : Thùc tr¹ng h¹ch to¸n vËt liÖu t¹i c«ng ty DÖt - May Hµ Néi.

PhÇn III :Hoµn thiÖn h¹ch to¸n vËt liÖu t¹i c«ng ty DÖt - May Hµ Néi. Do thêi gian vµ kiÕn thøc cã h¹n nªn khã tr¸nh khái nh÷ng thiÕu sãt, em mong ®îc thÇy gi¸o TS. NguyÔn V¨n C«ng vµ b¹n ®äc th«ng c¶m, chØ b¶o thªm ®Ó luËn v¨n tèt nghiÖp cña em ®îc hoµn thiÖn h¬n. Em xin ch©n thµnh c¶m ¬n thÇy gi¸o híng dÉn TS.

NguyÔn V¨n C«ng cïng c¸c c« chó, anh chÞ t¹i phßng kÕ to¸n tµi chÝnh cña c«ng ty DÖt - May Hµ Néi ®· tËn t×nh gióp ®ì em thùc hiÖn tèt luËn v¨n nµy. PhÇn i nh÷ng vÊn ®Ò lý luËn c¬ b¶n vÒ h¹ch to¸n vËt liÖu trong c¸c doanh nghiÖp s¶n xuÊt. Kh¸i niÖm, ®Æc ®iÓm, ph©n lo¹i vµ tÝnh gi¸ vËt liÖu. Kh¸i niÖm vµ ®Æc ®iÓm vËt liÖu : Trong doanh nghiÖp s¶n xuÊt, vËt liÖu lµ nh÷ng ®èi tîng lao ®éng ®îc thÓ hiÖn díi d¹ng vËt ho¸ nh s¾t, thÐp trong doanh nghiÖp c¬ khÝ chÕ t¹o, sîi trong doanh nghiÖp dÖt, da trong doanh nghiÖp ®ãng giµy, v¶i trong doanh nghiÖp may mÆc…V× vËy, vËt liÖu chÝnh lµ mét trong ba yÕu tè c¬ b¶n cña qu¸ tr×nh s¶n xuÊt, lµ c¬ së vËt chÊt cÊu thµnh nªn thùc thÓ s¶n phÈm.

Trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt kinh doanh, vËt liÖu chØ tham gia vµo mét chu kú s¶n xuÊt nhÊt ®Þnh, vµ díi t¸c ®éng cña lao ®éng, chóng bÞ tiªu hao toµn bé hoÆc bÞ thay ®æi h×nh th¸i vËt chÊt ban ®Çu ®Ó t¹o ra h×nh th¸i vËt chÊt cña s¶n phÈm. Do gi¸ trÞ cña vËt liÖu chuyÓn dÞch toµn bé mét lÇn vµo gi¸ trÞ míi t¹o ra, nªn vËt liÖu thêng chiÕm mét tû träng rÊt lín trong toµn bé chi phÝ s¶n xuÊt vµ gi¸ thµnh s¶n phÈm ë c¸c doanh nghiÖp. Bëi vËy, chØ cÇn mét sù biÕn ®éng nhá cña vËt liÖu còng ¶nh hëng trùc tiÕp ®Õn nh÷ng chØ tiªu quan träng nhÊt cña doanh nghiÖp nh chØ tiªu s¶n l- îng, chÊt lîng s¶n phÈm, chØ tiªu doanh thu, gi¸ thµnh, chØ tiªu lîi nhuËn… Doanh nghiÖp s¶n xuÊt cÇn ph¶i cã nguyªn vËt liÖu, n¨ng lîng míi tån t¹i ®îc. V× vËy, ®¶m b¶o cung øng, dù tr÷ ®ång bé, kÞp thêi vµ chÝnh x¸c nguyªn vËt liÖu lµ ®iÒu kiÖn cã tÝnh chÊt tiÒn ®Ò cho sù liªn tôc cña qu¸ tr×nh s¶n xuÊt kinh doanh cña doanh nghiÖp.

H¬n n÷a, ®¶m b¶o cung øng nguyªn vËt liÖu cã chÊt lîng tèt cßn lµ ®iÒu kiÖn n©ng cao chÊt lîng s¶n phÈm, gãp phÇn sö dông tiÕt kiÖm nguyªn vËt liÖu, t¨ng n¨ng suÊt lao ®éng. 4 XuÊt ph¸t tõ ®Æc ®iÓm quan träng cña vËt liÖu trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt kinh doanh, ®ßi hái c«ng t¸c qu¶n lý ph¶i chÆt chÏ ë mäi kh©u tõ kh©u thu mua, b¶o qu¶n, sö dông vµ dù tr÷. VËt liÖu lµ tµi s¶n dù tr÷ s¶n xuÊt, thêng xuyªn biÕn ®éng. C¸c doanh nghiÖp thêng xuyªn ph¶i tiÕn hµnh thu mua vËt liÖu ®Ó ®¸p øng kÞp thêi cho qu¸ tr×nh s¶n xuÊt, chÕ t¹o s¶n phÈm vµ c¸c nhu cÇu kh¸c trong doanh nghiÖp.

ë kh©u thu mua ®ßi hái ph¶i qu¶n lý vÒ khèi lîng, chÊt lîng, quy c¸ch, chñng lo¹i, gi¸ mua vµ chi phÝ thu mua theo ®óng tiÕn ®é thêi gian phï hîp víi kÕ ho¹ch s¶n xuÊt kinh doanh cña doanh nghiÖp. ViÖc tæ chøc tèt kho tµng, bÕn b·i, trang bÞ ®Çy ®ñ c¸c ph¬ng tiÖn c©n ®o, thùc hiÖn ®óng chÕ ®é b¶o qu¶n ®èi víi tõng lo¹i vËt liÖu, tr¸nh bÞ h háng, mÊt m¸t, hao hôt, ®¶m b¶o an toµn lµ mét trong c¸c yªu cÇu qu¶n lý ®èi víi vËt liÖu. VËt liÖu cÇn ®îc sö dông hîp lý, tiÕt kiÖm trªn c¬ së c¸c ®Þnh møc, dù to¸n chi phÝ nh»m h¹ thÊp møc tiªu hao vËt liÖu trong gi¸ thµnh s¶n phÈm, t¨ng thu nhËp, tÝch luü cho doanh nghiÖp. Do vËy, trong kh©u nµy cÇn tæ chøc tèt viÖc ghi chÐp, ph¶n ¸nh t×nh h×nh xuÊt dïng vµ sö dông vËt liÖu trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt kinh doanh.

ViÖc qu¶n lý vËt liÖu ë kh©u dù tr÷ ®ßi hái doanh nghiÖp ph¶i x¸c ®Þnh ®îc ®Þnh møc dù tr÷ tèi ®a, tèi thiÓu cho tõng lo¹i vËt liÖu ®Ó ®¶m b¶o cho qu¸ tr×nh s¶n xuÊt kinh doanh ®îc b×nh thêng kh«ng bÞ ngõng trÖ, gi¸n ®o¹n do viÖc cung øng, thu mua kh«ng kÞp thêi hoÆc g©y t×nh tr¹ng ø ®äng vèn do dù tr÷ qu¸ nhiÒu. Ph©n lo¹i vËt liÖu: 5 Nguyªn vËt liÖu sö dông trong c¸c doanh nghiÖp cã nhiÒu lo¹i, nhiÒu thø, cã vai trß c«ng dông kh¸c nhau trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt kinh doanh. Trong ®iÒu kiÖn ®ã, ®ßi hái c¸c doanh nghiÖp ph¶i ph©n lo¹i nguyªn vËt liÖu th× míi tæ chøc tèt viÖc qu¶n lý vµ h¹ch to¸n nguyªn vËt liÖu. Trong thùc tÕ cña c«ng t¸c qu¶n lý vµ h¹ch to¸n ë c¸c doanh nghiÖp, ®Æc trng dïng ®Ó ph©n lo¹i nguyªn vËt liÖu th«ng dông nhÊt lµ vai trß vµ t¸c dông cña nguyªn v©t liÖu trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt kinh doanh.

Theo ®Æc trng nµy, nguyªn vËt liÖu ë c¸c doanh nghiÖp ®îc ph©n ra c¸c lo¹i sau ®©y:  Nguyªn liÖu vµ vËt liÖu chÝnh: Lµ nh÷ng lo¹i nguyªn liÖu vµ vËt liÖu khi tham gia vµo qu¸ tr×nh s¶n xuÊt nã t¹o nªn thùc thÓ chÝnh cña s¶n phÈm. Nguyªn liÖu, vËt liÖu chÝnh còng bao gåm c¶ nöa thµnh phÈm mua ngoµi víi môc ®Ých tiÕp tôc qu¸ tr×nh s¶n xuÊt, chÕ t¹o s¶n phÈm, hµng ho¸, vÝ dô nh sîi mua ngoµi trong c¸c doanh nghiÖp dÖt còng ®îc coi lµ nguyªn vËt liÖu chÝnh.  VËt liÖu phô: Lµ nh÷ng lo¹i vËt liÖu khi tham gia vµo qu¸ tr×nh s¶n xuÊt, kh«ng cÊu thµnh thùc thÓ chÝnh cña s¶n phÈm mµ cã thÓ kÕt hîp víi vËt liÖu chÝnh lµm thay ®æi mµu s¾c, mïi vÞ, h×nh d¸ng bÒ ngoµi cña s¶n phÈm, ®Ó hoµn thiÖn vµ n©ng cao tÝnh n¨ng chÊt lîng cña s¶n phÈm, hoÆc t¹o ®iÒu kiÖn cho qu¸ tr×nh chÕ t¹o s¶n phÈm ®îc thùc hiÖn b×nh thêng, hoÆc phôc vô cho nhu cÇu c«ng nghÖ, kü thuËt, phôc vô cho lao ®éng cña c«ng nh©n viªn chøc (dÇu nhên, hå keo, thuèc nhuém, thuèc tÈy, thuèc chèng rØ, h¬ng liÖu, xµ phßng, giÎ lau…) 6  Nhiªn liÖu : VÒ thùc chÊt lµ mét lo¹i vËt liÖu phô, nhng nã ®îc t¸ch ra thµnh mét lo¹i riªng v× viÖc s¶n xuÊt vµ tiªu dïng nhiªn liÖu chiÕm mét tû träng lín trong nÒn kinh tÕ quèc d©n, nhiªn liÖu còng cã yªu cÇu vµ qu¶n lý kü thuËt hoµn toµn kh¸c víi vËt liÖu phô th«ng thêng. Nhiªn liÖu cã t¸c dông cung cÊp nhiÖt lîng trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt, kinh doanh t¹o ®iÒu kiÖn cho qu¸ tr×nh chÕ t¹o s¶n phÈm cã thÓ diÔn ra b×nh thêng.

Nhiªn liÖu cã thÓ tån t¹i ë thÓ láng, thÓ r¾n vµ thÓ khÝ.  Phô tïng thay thÕ : Lµ nh÷ng lo¹i vËt t, s¶n phÈm dïng ®Ó thay thÕ, söa ch÷a m¸y mãc thiÕt bÞ, ph¬ng tiÖn vËn t¶i, c«ng cô dông cô s¶n xuÊt.  VËt liÖu vµ thiÕt bÞ x©y dùng c¬ b¶n : Bao gåm c¸c vËt liÖu vµ thiÕt bÞ ( cÇn l¾p, kh«ng cÇn l¾p, vËt kÕt cÊu, c«ng cô, khÝ cô…) mµ doanh nghiÖp mua vµo nh»m môc ®Ých ®Çu t cho x©y dùng c¬ b¶n .