Lêi nãi ®Çu ViÖt Nam ®ang trong qu¸ tr×nh ®Èy m¹nh tiÕn tr×nh héi nhËp vµ ph¸t triÓn cïng víi c¸c níc tiªn tiÕn trªn thÕ giíi. §©y lµ vÊn ®Ò quan träng hµng ®Çu cña §¶ng vµ Nhµ níc ta trªn con ®êng thùc hiÖn môc tiªu : "D©n giµu, níc m¹nh, x· héi c«ng b»ng v¨n minh ". ë níc ta, thùc hiÖn ®êng lèi ®æi míi do §¶ng khëi xíng vµ l·nh ®¹o, trong nh÷ng n¨m qua th¬ng m¹i ViÖt Nam ®· ®¹t ®îc nhiÒu thµnh tùu quan träng. Víi sù ®æi míi nh vËy, nÒn kinh tÕ ®· vµ ®ang mang l¹i nh÷ng c¬ héi vµ th¸ch thøc lín cho c¸c doanh nghiÖp.
Víi nhiÒu h×nh thøc së h÷u, nhiÒu lo¹i h×nh s¶n xuÊt kh¸c nhau, c¸c doanh nghiÖp muèn tån t¹i ®îc th× ph¶i t×m ph¬ng híng s¶n xuÊt kinh doanh hîp lý ®Ó s¶n phÈm cña m×nh c¹nh tranh ®îc trªn thÞ trêng vµ ®¸p øng nhu cÇu tiªu dïng cña x· héi. V× thÕ ®ßi hái c¸c doanh nghiÖp ph¶i kh«ng ngõng n©ng cao kh¶ n¨ng c¹nh tranh, sö dông nhiÒu c«ng cô qu¶n lý kh¸c nhau, x©y dùng quy tr×nh h¹ch to¸n mét c¸ch khoa häc hîp lý, mµ ®Æc biÖt lµ h¹ch to¸n nguyªn vËt liÖu. Trong c¸c doanh nghiÖp s¶n xuÊt, h¹ch to¸n vËt liÖu ®ãng vai trß rÊt quan träng. V× nguyªn vËt liÖu lµ yÕu tè ®Çu vµo cña qu¸ tr×nh s¶n xuÊt, nã quyÕt ®Þnh chÊt lîng cña s¶n phÈm ®Çu ra.
Chi phÝ vÒ nguyªn vËt liÖu chiÕm tû träng lín trong tæng gi¸ thµnh s¶n xuÊt, v× thÕ nã mang tÝnh träng yÕu. Mçi sù biÕn ®éng vÒ chi phÝ nguyªn vËt liÖu ®Òu lµm ¶nh hëng ®Õn sù biÕn ®éng cña gi¸ thµnh s¶n phÈm. Nguyªn vËt liÖu trong c¸c doanh nghiÖp s¶n xuÊt cã rÊt nhiÒu chñng lo¹i, do ®ã yªu cÇu ph¶i cã sù b¶o qu¶n kh¾t khe, thËn träng. H¬n n÷a, 1 kÕ to¸n vËt liÖu cßn cung cÊp th«ng tin kÞp thêi vµ chÝnh x¸c cho c¸c phÇn hµnh kÕ to¸n kh¸c cña doanh nghiÖp, gióp cho ngêi qu¶n lý doanh nghiÖp lËp ®îc dù to¸n nguyªn vËt liÖu, ®¶m b¶o cho viÖc cung cÊp ®ñ, ®óng chÊt lîng vËt liÖu vµ kÞp thêi cho s¶n xuÊt.
Tõ ®ã gióp cho qu¸ tr×nh s¶n xuÊt diÔn ra nhÞp nhµng, ®óng kÕ ho¹ch vµ x¸c ®Þnh nhu cÇu vËt liÖu tån kho hîp lý, h¹n chÕ t×nh tr¹ng ø ®äng vèn vµ gãp phÇn n©ng cao hiÖu qu¶ sö dông vèn lu ®éng. Lµ mét c«ng ty m¹nh cña ngµnh DÖt-May ViÖt Nam, c«ng ty DÖt- May Hµ Néi ®· vµ ®ang cã nh÷ng bíc tiÕn ®¸ng kÓ trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y, s¶n phÈm cña c«ng ty ®îc trong vµ ngoµi níc a chuéng, c«ng t¸c h¹ch to¸n kÕ to¸n nãi chung còng nh c«ng t¸c kÕ to¸n vËt liÖu nãi riªng kh«ng ngõng ®îc ®æi míi. Tuy nhiªn, do tr×nh ®é qu¶n lý vµ ph¸t triÓn s¶n xuÊt kinh doanh cßn nhiÒu h¹n chÕ, chÕ ®é kÕ to¸n tµi chÝnh cha phï hîp víi qui m« vµ ®Æc ®iÓm s¶n xuÊt cña ®¬n vÞ, nªn thùc tÕ h¹ch to¸n vËt liÖu t¹i c«ng ty cßn nhiÒu víng m¾c cÇn ®îc gi¶i quyÕt. ChÝnh v× vËy, vËt liÖu ngµy cµng trë nªn quan träng ®èi víi mäi doanh nghiÖp.
Qua thêi gian thùc tËp t¹i c«ng ty DÖt-May Hµ Néi, thÊy râ tÇm quan träng cña c«ng t¸c kÕ to¸n vËt liÖu vµ ®îc sù híng dÉn tËn t×nh cña thÇy gi¸o híng dÉn TS. NguyÔn V¨n C«ng, em ®· m¹nh d¹n ®i s©u nghiªn cøu ®Ò tµi : "Hoµn thiÖn h¹ch to¸n vËt liÖu t¹i c«ng ty DÖt - May Hµ Néi ". LuËn v¨n tèt nghiÖp cña em ®îc tr×nh bµy theo ba phÇn chÝnh nh sau: PhÇn I : Nh÷ng vÊn ®Ò lý luËn c¬ b¶n vÒ h¹ch to¸n vËt liÖu trong c¸c doanh nghiÖp s¶n xuÊt. 2 PhÇn II : Thùc tr¹ng h¹ch to¸n vËt liÖu t¹i c«ng ty DÖt - May Hµ Néi.
PhÇn III :Hoµn thiÖn h¹ch to¸n vËt liÖu t¹i c«ng ty DÖt - May Hµ Néi. Do thêi gian vµ kiÕn thøc cã h¹n nªn khã tr¸nh khái nh÷ng thiÕu sãt, em mong ®îc thÇy gi¸o TS. NguyÔn V¨n C«ng vµ b¹n ®äc th«ng c¶m, chØ b¶o thªm ®Ó luËn v¨n tèt nghiÖp cña em ®îc hoµn thiÖn h¬n. Em xin ch©n thµnh c¶m ¬n thÇy gi¸o híng dÉn TS.
NguyÔn V¨n C«ng cïng c¸c c« chó, anh chÞ t¹i phßng kÕ to¸n tµi chÝnh cña c«ng ty DÖt - May Hµ Néi ®· tËn t×nh gióp ®ì em thùc hiÖn tèt luËn v¨n nµy. PhÇn i nh÷ng vÊn ®Ò lý luËn c¬ b¶n vÒ h¹ch to¸n vËt liÖu trong c¸c doanh nghiÖp s¶n xuÊt. Kh¸i niÖm, ®Æc ®iÓm, ph©n lo¹i vµ tÝnh gi¸ vËt liÖu. Kh¸i niÖm vµ ®Æc ®iÓm vËt liÖu : Trong doanh nghiÖp s¶n xuÊt, vËt liÖu lµ nh÷ng ®èi tîng lao ®éng ®îc thÓ hiÖn díi d¹ng vËt ho¸ nh s¾t, thÐp trong doanh nghiÖp c¬ khÝ chÕ t¹o, sîi trong doanh nghiÖp dÖt, da trong doanh nghiÖp ®ãng giµy, v¶i trong doanh nghiÖp may mÆc…V× vËy, vËt liÖu chÝnh lµ mét trong ba yÕu tè c¬ b¶n cña qu¸ tr×nh s¶n xuÊt, lµ c¬ së vËt chÊt cÊu thµnh nªn thùc thÓ s¶n phÈm.
Trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt kinh doanh, vËt liÖu chØ tham gia vµo mét chu kú s¶n xuÊt nhÊt ®Þnh, vµ díi t¸c ®éng cña lao ®éng, chóng bÞ tiªu hao toµn bé hoÆc bÞ thay ®æi h×nh th¸i vËt chÊt ban ®Çu ®Ó t¹o ra h×nh th¸i vËt chÊt cña s¶n phÈm. Do gi¸ trÞ cña vËt liÖu chuyÓn dÞch toµn bé mét lÇn vµo gi¸ trÞ míi t¹o ra, nªn vËt liÖu thêng chiÕm mét tû träng rÊt lín trong toµn bé chi phÝ s¶n xuÊt vµ gi¸ thµnh s¶n phÈm ë c¸c doanh nghiÖp. Bëi vËy, chØ cÇn mét sù biÕn ®éng nhá cña vËt liÖu còng ¶nh hëng trùc tiÕp ®Õn nh÷ng chØ tiªu quan träng nhÊt cña doanh nghiÖp nh chØ tiªu s¶n l- îng, chÊt lîng s¶n phÈm, chØ tiªu doanh thu, gi¸ thµnh, chØ tiªu lîi nhuËn… Doanh nghiÖp s¶n xuÊt cÇn ph¶i cã nguyªn vËt liÖu, n¨ng lîng míi tån t¹i ®îc. V× vËy, ®¶m b¶o cung øng, dù tr÷ ®ång bé, kÞp thêi vµ chÝnh x¸c nguyªn vËt liÖu lµ ®iÒu kiÖn cã tÝnh chÊt tiÒn ®Ò cho sù liªn tôc cña qu¸ tr×nh s¶n xuÊt kinh doanh cña doanh nghiÖp.
H¬n n÷a, ®¶m b¶o cung øng nguyªn vËt liÖu cã chÊt lîng tèt cßn lµ ®iÒu kiÖn n©ng cao chÊt lîng s¶n phÈm, gãp phÇn sö dông tiÕt kiÖm nguyªn vËt liÖu, t¨ng n¨ng suÊt lao ®éng. 4 XuÊt ph¸t tõ ®Æc ®iÓm quan träng cña vËt liÖu trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt kinh doanh, ®ßi hái c«ng t¸c qu¶n lý ph¶i chÆt chÏ ë mäi kh©u tõ kh©u thu mua, b¶o qu¶n, sö dông vµ dù tr÷. VËt liÖu lµ tµi s¶n dù tr÷ s¶n xuÊt, thêng xuyªn biÕn ®éng. C¸c doanh nghiÖp thêng xuyªn ph¶i tiÕn hµnh thu mua vËt liÖu ®Ó ®¸p øng kÞp thêi cho qu¸ tr×nh s¶n xuÊt, chÕ t¹o s¶n phÈm vµ c¸c nhu cÇu kh¸c trong doanh nghiÖp.
ë kh©u thu mua ®ßi hái ph¶i qu¶n lý vÒ khèi lîng, chÊt lîng, quy c¸ch, chñng lo¹i, gi¸ mua vµ chi phÝ thu mua theo ®óng tiÕn ®é thêi gian phï hîp víi kÕ ho¹ch s¶n xuÊt kinh doanh cña doanh nghiÖp. ViÖc tæ chøc tèt kho tµng, bÕn b·i, trang bÞ ®Çy ®ñ c¸c ph¬ng tiÖn c©n ®o, thùc hiÖn ®óng chÕ ®é b¶o qu¶n ®èi víi tõng lo¹i vËt liÖu, tr¸nh bÞ h háng, mÊt m¸t, hao hôt, ®¶m b¶o an toµn lµ mét trong c¸c yªu cÇu qu¶n lý ®èi víi vËt liÖu. VËt liÖu cÇn ®îc sö dông hîp lý, tiÕt kiÖm trªn c¬ së c¸c ®Þnh møc, dù to¸n chi phÝ nh»m h¹ thÊp møc tiªu hao vËt liÖu trong gi¸ thµnh s¶n phÈm, t¨ng thu nhËp, tÝch luü cho doanh nghiÖp. Do vËy, trong kh©u nµy cÇn tæ chøc tèt viÖc ghi chÐp, ph¶n ¸nh t×nh h×nh xuÊt dïng vµ sö dông vËt liÖu trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt kinh doanh.
ViÖc qu¶n lý vËt liÖu ë kh©u dù tr÷ ®ßi hái doanh nghiÖp ph¶i x¸c ®Þnh ®îc ®Þnh møc dù tr÷ tèi ®a, tèi thiÓu cho tõng lo¹i vËt liÖu ®Ó ®¶m b¶o cho qu¸ tr×nh s¶n xuÊt kinh doanh ®îc b×nh thêng kh«ng bÞ ngõng trÖ, gi¸n ®o¹n do viÖc cung øng, thu mua kh«ng kÞp thêi hoÆc g©y t×nh tr¹ng ø ®äng vèn do dù tr÷ qu¸ nhiÒu. Ph©n lo¹i vËt liÖu: 5 Nguyªn vËt liÖu sö dông trong c¸c doanh nghiÖp cã nhiÒu lo¹i, nhiÒu thø, cã vai trß c«ng dông kh¸c nhau trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt kinh doanh. Trong ®iÒu kiÖn ®ã, ®ßi hái c¸c doanh nghiÖp ph¶i ph©n lo¹i nguyªn vËt liÖu th× míi tæ chøc tèt viÖc qu¶n lý vµ h¹ch to¸n nguyªn vËt liÖu. Trong thùc tÕ cña c«ng t¸c qu¶n lý vµ h¹ch to¸n ë c¸c doanh nghiÖp, ®Æc trng dïng ®Ó ph©n lo¹i nguyªn vËt liÖu th«ng dông nhÊt lµ vai trß vµ t¸c dông cña nguyªn v©t liÖu trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt kinh doanh.
Theo ®Æc trng nµy, nguyªn vËt liÖu ë c¸c doanh nghiÖp ®îc ph©n ra c¸c lo¹i sau ®©y: Nguyªn liÖu vµ vËt liÖu chÝnh: Lµ nh÷ng lo¹i nguyªn liÖu vµ vËt liÖu khi tham gia vµo qu¸ tr×nh s¶n xuÊt nã t¹o nªn thùc thÓ chÝnh cña s¶n phÈm. Nguyªn liÖu, vËt liÖu chÝnh còng bao gåm c¶ nöa thµnh phÈm mua ngoµi víi môc ®Ých tiÕp tôc qu¸ tr×nh s¶n xuÊt, chÕ t¹o s¶n phÈm, hµng ho¸, vÝ dô nh sîi mua ngoµi trong c¸c doanh nghiÖp dÖt còng ®îc coi lµ nguyªn vËt liÖu chÝnh. VËt liÖu phô: Lµ nh÷ng lo¹i vËt liÖu khi tham gia vµo qu¸ tr×nh s¶n xuÊt, kh«ng cÊu thµnh thùc thÓ chÝnh cña s¶n phÈm mµ cã thÓ kÕt hîp víi vËt liÖu chÝnh lµm thay ®æi mµu s¾c, mïi vÞ, h×nh d¸ng bÒ ngoµi cña s¶n phÈm, ®Ó hoµn thiÖn vµ n©ng cao tÝnh n¨ng chÊt lîng cña s¶n phÈm, hoÆc t¹o ®iÒu kiÖn cho qu¸ tr×nh chÕ t¹o s¶n phÈm ®îc thùc hiÖn b×nh thêng, hoÆc phôc vô cho nhu cÇu c«ng nghÖ, kü thuËt, phôc vô cho lao ®éng cña c«ng nh©n viªn chøc (dÇu nhên, hå keo, thuèc nhuém, thuèc tÈy, thuèc chèng rØ, h¬ng liÖu, xµ phßng, giÎ lau…) 6 Nhiªn liÖu : VÒ thùc chÊt lµ mét lo¹i vËt liÖu phô, nhng nã ®îc t¸ch ra thµnh mét lo¹i riªng v× viÖc s¶n xuÊt vµ tiªu dïng nhiªn liÖu chiÕm mét tû träng lín trong nÒn kinh tÕ quèc d©n, nhiªn liÖu còng cã yªu cÇu vµ qu¶n lý kü thuËt hoµn toµn kh¸c víi vËt liÖu phô th«ng thêng. Nhiªn liÖu cã t¸c dông cung cÊp nhiÖt lîng trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt, kinh doanh t¹o ®iÒu kiÖn cho qu¸ tr×nh chÕ t¹o s¶n phÈm cã thÓ diÔn ra b×nh thêng.
Nhiªn liÖu cã thÓ tån t¹i ë thÓ láng, thÓ r¾n vµ thÓ khÝ. Phô tïng thay thÕ : Lµ nh÷ng lo¹i vËt t, s¶n phÈm dïng ®Ó thay thÕ, söa ch÷a m¸y mãc thiÕt bÞ, ph¬ng tiÖn vËn t¶i, c«ng cô dông cô s¶n xuÊt. VËt liÖu vµ thiÕt bÞ x©y dùng c¬ b¶n : Bao gåm c¸c vËt liÖu vµ thiÕt bÞ ( cÇn l¾p, kh«ng cÇn l¾p, vËt kÕt cÊu, c«ng cô, khÝ cô…) mµ doanh nghiÖp mua vµo nh»m môc ®Ých ®Çu t cho x©y dùng c¬ b¶n .