phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục, luận văn này gồm có 3 chƣơng. Tên gọi cụ thể của từng chƣơng nhƣ sau: - Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về hoạt động kinh doanh DVTTTN của NHTM. - Chƣơng 2: Thực trạng hoạt động kinh doanh DVTTTN tại Agribank Đăk Lăk. - Chƣơng 3: Giải pháp hoàn thiện hoạt động kinh doanh DVTTTN tại Agribank Đăk Lăk.
Tổng quan tài liệu nghiên cứu Trƣớc đây, tài liệu nghiên cứu có nội dung liên quan đến vấn đề hoạt động thanh toán trong nƣớc qua ngân hàng không nhiều, chủ yếu là các tài liệu nghiên cứu nội bộ do các NHTM trong nƣớc thực hiện. Thời gian gần đây bắt đầu có một số công trình khoa học nghiên cứu về vấn đề này, đa phần đƣợc công bố dƣới dạng luận văn thạc sỹ. Những công trình nghiên cứu này đƣợc thực hiện tại nhiều chi nhánh NHTM khác nhau, có trụ sở giao dịch nằm ở những địa phƣơng khác nhau. Có thể kể ra đây một số công trình nghiên cứu tiêu biểu liên quan đến luận văn nhƣ: 1.
Đề tài “Phát triển dịch vụ thanh toán trong nước tại Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam chi nhánh Kon Tum” của tác giả Nguyễn Đức Tỵ (2012), Luận văn thạc sỹ Quản trị kinh doanh, Đại học Đà Nẵng. Luận văn này đã cơ bản hệ thống hóa lại đƣợc cơ sở lý luận về DVTTTN của NHTM, bao gồm: khái niệm, phân loại, vai trò của dịch vụ thanh toán qua ngân hàng; nội dung, tiêu chí đánh giá và các nhân tố ảnh hƣởng đến sự phát triển DVTTTN của NHTM. Luận văn cũng đã nêu đƣợc thực trạng công tác phát triển DVTTTN tại Ngân hàng TMCP Công thƣơng Việt Nam chi nhánh Kon Tum và đƣa ra các Luan van 5 giải pháp phát triển DVTTTN tại ngân hàng này nhƣ thay đổi nhận thức của nhân viên; hoàn thiện cơ cấu dịch vụ cung ứng, chính sách chăm sóc khách hàng; tăng cƣờng công tác đào tạo nhân viên, quản trị rủi ro, cổ động và truyền thông;… Tuy nhiên, tác giả chƣa đi sâu vào nghiên cứu môi trƣờng kinh doanh DVTTTN trên địa bàn tỉnh Kon Tum, các mục tiêu và biện pháp để phát triển dịch vụ này nên giải pháp đƣa ra còn tản mác, chƣa đúng trọng tâm. Đề tài “Phát triển dịch vụ thanh toán trong nước tại Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam chi nhánh Đà Nẵng” của tác giả Lê Đàm Duy Minh (2013), Luận văn thạc sỹ Quản trị kinh doanh, Đại học Đà Nẵng.
Luận văn này đã cơ bản hệ thống hóa lại đƣợc cơ sở lý luận về DVTTTN của NHTM, bao gồm: khái niệm, phân loại, tác dụng của dịch vụ thanh toán qua ngân hàng; quan niệm, tiêu chí đánh giá và các nhân tố ảnh hƣởng đến sự phát triển DVTTTN của NHTM. Luận văn cũng đã nêu đƣợc thực trạng công tác phát triển DVTTTN tại Ngân hàng TMCP Ngoại thƣơng Việt Nam chi nhánh Đà Nẵng và đƣa ra các giải pháp phát triển DVTTTN tại ngân hàng này nhƣ phát triển khách hàng; nâng cao chất lƣợng dịch vụ; phát triển mạng lƣới thanh toán; nâng cao năng lực quản trị điều hành, năng lực quản trị rủi ro; tăng cƣờng xúc tiến các hoạt động marketing; đảm bảo số lƣợng và chất lƣợng nguồn nhân lực;… Tuy nhiên, tác giả chƣa đi sâu vào nghiên cứu môi trƣờng kinh doanh DVTTTN trên địa bàn thành phố Đà Nẵng, các mục tiêu và biện pháp để phát triển dịch vụ này nên giải pháp đƣa ra còn mang tính rời rạc, chƣa đi vào trọng tâm vấn đề. Đề tài “Phát triển dịch vụ thanh toán trong nước tại chi nhánh Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn thành phố Đà Nẵng” của tác giả Luan van 6 Phạm Thị Minh Yến (2013), Luận văn thạc sỹ Quản trị kinh doanh, Đại học Đà Nẵng. Đây là đề tài đƣợc thực hiện tại một đơn vị trong cùng hệ thống với Agribank Đăk Lăk nên có thể nói thực trạng và giải pháp đƣa ra đối với hoạt động kinh doanh DVTTTN có thể có nhiều điểm tƣơng đồng cần phải tham khảo.
Tuy nhiên, nếu xem xét đến đặc điểm môi trƣờng kinh doanh, mục tiêu kinh doanh của hai đơn vị Agribank Đà Nẵng và Agribank Đăk Lăk có nhiều khác biệt do đóng chân trên hai địa bàn có điều kiện kinh tế xã hội, mức độ cạnh tranh, đặc điểm khách hàng khác nhau thì thực trạng hoạt động kinh doanh DVTTTN tại mỗi đơn vị sẽ khác nhau, và đƣơng nhiên giải pháp đi kèm cũng khác nhau. Trong luận văn này tác giả Phạm Thị Minh Yến đã cơ bản hệ thống hóa tƣơng đối đầy đủ cơ sở lý luận về DVTTTN của NHTM, bao gồm: khái niệm, đặc điểm, phân loại, vai trò của dịch vụ thanh toán qua ngân hàng; nội dung, tiêu chí đánh giá và các nhân tố ảnh hƣởng đến sự phát triển DVTTTN của NHTM. Luận văn cũng đã nêu đƣợc thực trạng công tác phát triển DVTTTN tại Agribank Đà Nẵng và đƣa ra các giải pháp phát triển DVTTTN tại ngân hàng này nhƣ mở rộng quy mô cung ứng dịch vụ, nâng cao chất lƣợng dịch vụ, tăng cƣờng bán chéo sản phẩm và quản trị rủi ro,… Tuy nhiên, cũng nhƣ hai luận văn trên, tác giả chƣa đi sâu vào nghiên cứu môi trƣờng kinh doanh DVTTTN trên địa bàn thành phố Đà Nẵng, các mục tiêu phát triển DVTTTN nên giải pháp đƣa ra chƣa đƣợc đầy đủ, chƣa bao quát hết vấn đề nghiên cứu. Đề tài “Phát triển dịch vụ thanh toán trong nước tại Ngân hàng TMCP Ngoại thương chi nhánh Quy Nhơn” của tác giả Ngô Thị Minh Thu (2014), Luận văn thạc sỹ Quản trị kinh doanh, Đại học Đà Nẵng.
Luan van 7 Luận văn này đã cơ bản hệ thống hóa lại đƣợc cơ sở lý luận về DVTTTN của NHTM, bao gồm: khái niệm, phân loại, đặc điểm, vai trò của dịch vụ thanh toán qua ngân hàng; sự cần thiết, nội dung, tiêu chí đánh giá và các nhân tố ảnh hƣởng đến sự phát triển DVTTTN của NHTM. Luận văn cũng đã nêu đƣợc thực trạng công tác phát triển DVTTTN tại Ngân hàng TMCP Ngoại thƣơng Việt Nam chi nhánh Quy Nhơn và đƣa ra các giải pháp để phát triển DVTTTN tại ngân hàng này nhƣ mở rộng kênh phân phối; nâng cao chất lƣợng dịch vụ, quản trị điều hành; tăng cƣờng hoạt động chăm sóc khách hàng, kiểm soát rủi ro; đẩy mạnh tiếp thị quảng bá sản phẩm;… Tuy nhiên, cũng nhƣ các đề tài nghiên cứu trƣớc đây, tác giả chƣa đi sâu vào nghiên cứu môi trƣờng kinh doanh DVTTTN trên địa bàn hoạt động, các mục tiêu và biện pháp để phát triển DVTTTN tại ngân hàng này nên giải pháp đƣa ra vẫn còn mang tính chung chung, chƣa đi vào từng vấn đề cụ thể nhằm đạt đƣợc mục tiêu đặt ra. Nhƣ vậy, các đề tài nghiên cứu trƣớc đây nhìn chung thƣờng tiếp cận vấn đề lý luận về DVTTTN của NHTM theo hƣớng thông qua dịch vụ thanh toán qua ngân hàng mà không trực tiếp đi thẳng vào vấn đề DVTTTN. Hơn nữa, những luận văn này hệ thống hóa chƣa đầy đủ lý luận về hoạt động kinh doanh DVTTTN của NHTM mà chỉ mới thể hiện đƣợc một số nội dung có liên quan đến dịch vụ thanh toán qua ngân hàng.
Do đó, đề tài nghiên cứu này sẽ tiếp cận vấn đề lý luận về DVTTTN của NHTM theo hƣớng trực diện, cố gắng hệ thống hóa lại để trình bày một cách đầy đủ, toàn diện về khái niệm, đặc điểm, vai trò của DVTTTN qua ngân hàng cũng nhƣ các DVTTTN mà ngân hàng cung ứng. Một nội dung nữa là hƣớng nghiên cứu của các luận văn trƣớc đây chủ yếu tập trung vào vấn đề phát triển DVTTTN, với mục tiêu cốt lõi là mở rộng Luan van 8 quy mô cung ứng dịch vụ, đa dạng hóa dịch vụ cung ứng mà chƣa quan tâm đúng mức đến việc nghiên cứu vấn đề hoàn thiện hoạt động kinh doanh DVTTTN, với mục tiêu cốt lõi là gia tăng thu nhập từ DVTTTN. Chính vì vậy, đề tài nghiên cứu này đặt trọng tâm nghiên cứu vào vấn đề hoàn thiện hoạt động kinh doanh DVTTTN để làm sao nâng cao thu nhập từ DVTTTN cho các NHTM. Thêm nữa, các đề tài nghiên cứu trƣớc đây thƣờng không đi sâu vào việc nghiên cứu môi trƣờng kinh doanh, mục tiêu kinh doanh, các biện pháp đã triển khai đối với hoạt động kinh doanh DVTTTN nên việc đánh giá thực trạng hoạt động kinh doanh này của các đề tài nghiên cứu trƣớc đây có thể chƣa đƣợc đầy đủ.
Chính vì vậy mà giải pháp đƣa ra còn mang tính chung chung, chƣa xác định đƣợc thị trƣờng mục tiêu, sản phẩm mục tiêu, hƣớng phát triển cụ thể đối với các kênh phân phối… Do đó, đề tài nghiên cứu này sẽ cố gắng khắc phục những tồn tại nói trên để làm sao giải pháp đƣa ra có tính khoa học và hoàn chỉnh hơn. Luan van 9 CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HOẠT ĐỘNG KINH DOANH DỊCH VỤ THANH TOÁN TRONG NƢỚC CỦA NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1. DỊCH VỤ THANH TOÁN TRONG NƢỚC QUA NGÂN HÀNG 1. Khái niệm Thanh toán qua ngân hàng là hình thức thanh toán tiền hàng hóa, dịch vụ giữa ngƣời chi trả và ngƣời thụ hƣởng qua ngân hàng, trong đó ngân hàng đóng vai trò là trung gian thanh toán.
Dịch vụ thanh toán qua ngân hàng là dịch vụ mà trong đó ngân hàng thực hiện thanh toán (chi hộ hoặc thu hộ) theo yêu cầu của khách hàng (bên trả tiền hoặc bên thụ hƣởng) với tƣ cách là trung gian thanh toán. Dịch vụ thanh toán trong nước qua ngân hàng là dịch vụ thanh toán qua ngân hàng mà giao dịch thanh toán đƣợc xác lập, thực hiện và kết thúc trên phạm vi lãnh thổ của một quốc gia. Nhƣ vậy, qua các khái niệm nói trên, chúng ta có thể hiểu một cách vắn tắt rằng: DVTTTN qua ngân hàng chính là dịch vụ mà các NHTM cung ứng cho khách hàng dùng để thanh toán tiền hàng hóa, dịch vụ mà khách hàng đã sử dụng trong phạm vi của một nƣớc. Theo quy định của pháp luật hiện hành, DVTTTN qua ngân hàng đƣợc xem là dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt, thƣờng bao gồm dịch vụ thanh toán qua tài khoản thanh toán của khách hàng và dịch vụ thanh toán không qua tài khoản thanh toán của khách hàng.
Các dịch vụ thanh toán qua tài khoản thanh toán bao gồm: séc, lệnh chi, ủy nhiệm chi, nhờ thu, ủy nhiệm thu, thẻ ngân hàng, thƣ tín dụng, chuyển tiền, thu hộ, chi hộ. Các dịch vụ thanh toán không qua tài khoản thanh toán bao gồm: chuyển tiền, thu hộ, chi hộ và một số dịch vụ thanh toán khác [8].