LỜI MỞ ĐẦU 1. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI Nền kinh tế nƣớc ta đã và đang chuyển mình cho những bƣớc phát triển mới trong thế kỷ XXI. Cùng với sự phát triển đó, nhân tố con ngƣời đƣợc đặt lên vị trí hàng đầu. Vì vậy, việc tận dụng khả năng, hiệu quả làm việc của ngƣời lao động là một vấn đề quan trọng mà những nhà quản lý phải quan tâm.
Một trong những động lực thúc đẩy ngƣời lao động làm việc chính là lợi ích mà họ đƣợc hƣởng thông qua mức lƣơng, thƣởng, phúc lợi. Cho nên có thể nói trong giai đoạn này, ở bất kỳ doanh nghiệp nào vấn đề tiền lƣơng, tiền công cũng luôn luôn là vấn đề đƣợc quan tâm lớn đối với ngƣời lao động, quyết định sự sống còn của doanh nghiệp và là vấn đề cần quan tâm đối với những ngƣời làm công tác quản lý. Hiện nay, tình hình kinh tế trong nƣớc đối mặt với nhiều thách thức do đà tăng trƣởng kinh tế chậm. Việc sản xuất kinh doanh của nhiều doanh nghiệp trong nƣớc bị ảnh hƣởng nhiều bởi tình hình lạm phát, sức mua giảm, cạnh tranh trên thị trƣờng gay gắt… Mặt khác, sự biến động liên tục của giá xăng dầu, giá LPG có những tác động nhất định đến hiệu quả kinh doanh của các doanh nghiệp nói chung và các doanh nghiệp kinh doanh vận tải, vận chuyển nói riêng.
Bên cạnh những khó khăn chung của nền kinh tế cả nƣớc, Công ty Cổ phần Vận tải Dầu khí Đông Dƣơng còn có rất nhiều khó khăn trong xử lý các vấn đề tồn đọng của các năm trƣớc nhƣ: chất lƣợng phƣơng tiện, dịch vụ giảm sút; chất lƣợng nguồn nhân lực còn hạn chế… Một trong những vấn đề đƣợc Hội đồng quản trị và Ban giám đốc công ty đề ra là xây dựng nguồn nhân lực có chất lƣợng tốt hơn trong sản xuất và quản lý. Trong đó xây dựng chính sách lƣơng, thu nhập gắn liền thực tiễn sản xuất là đòn bẩy cho sản xuất và thu hút nhân lực trình độ cao. Công tác tiền lƣơng đang đƣợc Ban giám đốc công ty nghiên cứu để phù hợp hơn với tình hình thực tế. Hiện nay, công tác tiền lƣơng còn nhiều bất cập.
Việc tính toán trả lƣơng cho ngƣời lao động còn phức tạp, gây khó khăn cho bộ phận chuyên trách nguồn nhân lực. 1 Xuất phát từ thực tiễn vấn đề nêu trên, tác giả thấy cần thiết phải nghiên cứu, hoàn thiện công tác trả lƣơng để nâng cao hiệu quả công việc trong công ty, tạo động lực lao động và thu hút nguồn nhân lực chất lƣợng cao. Vì vậy đề tài: “Hoàn thiện công tác trả lƣơng tại Công ty Cổ phần Vận tải Dầu khí Đông Dƣơng” đƣợc tác giả lựa chọn làm luận văn thạc sĩ. TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU Trong quá trình nghiên cứu, tác giả đã tham khảo nhiều đề tài, luận văn thạc sĩ viết về công tác trả lƣơng trong các doanh nghiệp.
Mỗi doanh nghiệp có ngành nghề kinh doanh khác nhau, thực tế mỗi doanh nghiệp khác nhau nên viết về công tác trả lƣơng ở mỗi luận văn có những điểm khác nhau. Với chủ đề hoàn thiện công tác trả lƣơng cho ngƣời lao động có nhiều đề tài nghiên cứu nhƣ: “Hoàn thiện công tác trả lƣơng tại Công ty Điện lực Bình Định” của tác giả Nguyễn Thị Vĩnh Hiền (Luận văn thạc sĩ Quản trị kinh doanh - Đại học Đà Nẵng năm 2012). Luận văn đã đề cập đến cơ sở lý luận về công tác tiền lƣơng trong doanh nghiệp. Tuy nhiên, trong luận văn này, tác giả chƣa thực hiện điều tra cụ thể cán bộ công nhân viên về công tác trả lƣơng, các kết quả nghiên cứu chỉ là những đánh giá của bán thân tác giả.
Luận văn “Hoàn thiện phân phối tiền lƣơng tại Bƣu điện Thành phố Hà Nội” của tác giả Nguyễn Thị Hải Yến (2010) đề cập đến vấn đề phân phối tiền lƣơng trong doanh nghiệp, trong đó phân tích khái niệm, bản chất và chức năng của tiền lƣơng; nguyên tắc cơ bản của tổ chức tiền lƣơng và các hình thức trả lƣơng, các yếu tố quyết định và ảnh hƣởng tới tiền lƣơng… Khi phân tích theo hệ thống cơ sở lý thuyết trên áp dụng vào Bƣu điện Thành phố Hà Nội, tác giả chỉ ra những tồn tại trong chính sách lƣơng tại đây, cơ chế khen thƣởng không phát huy hiệu quả, đơn giá tiền lƣơng không khuyến khích các đơn vị vƣợt kế hoạch. tác giả cũng đã xây dựng đƣợc những giải pháp cụ thể để doanh nghiệp có thể bắt tay vào thực hiện nhằm xây dựng một cơ chế tiền lƣơng hợp lý hơn. Luận văn “Hoàn thiện công tác tiền lƣơng tại Công ty Cổ phần Sông Đà 4” của tác giả Trƣơng Thị Tâm (2012) đề cập đến công tác tổ chức tiền lƣơng trong 2 doanh nghiệp, trong đó phân tích khái niệm, bản chất tiền lƣơng, nội dung công tác trả lƣơng trong doanh nghiệp… Tác giả cũng chỉ ra nhiều điểm hạn chế trong xây dựng tiền lƣơng tối thiểu, nâng lƣơng cho ngƣời lao động, đánh giá kết quả thực hiện công việc của ngƣời lao động… và đề xuất các giải pháp hoàn thiện. Tuy nhiên cách thức phân phối tiền lƣơng thông qua các hình thức trả lƣơng cho ngƣời lao động còn nhiều hạn chế chƣa đƣợc tác giả đề cập và đề xuất giải pháp hoàn thiện.
MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU - Hệ thống cơ sở lý luận về công tác trả lƣơng để xác định khung nghiên cứu - Phân tích chỉ ra ƣu điểm, nhƣợc điểm và nguyên nhân nhƣợc điểm về công tác trả lƣơng của công ty. - Đề xuất một số giải pháp hoàn thiện công tác trả lƣơng của công ty. ĐỐI TƢỢNG, PHẠM VI NGHIÊN CỨU Đối tƣợng nghiên cứu: Đề tài tập trung nghiên cứu công tác trả lƣơng trong một doanh nghiệp, một tổ chức. Phạm vi nghiên cứu: - Phạm vi không gian: Công ty Cổ phần Vận tải Dầu khí Đông Dƣơng - Phạm vi thời gian: Từ năm 2010 - 2015 5.
PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU Để thực hiện nghiên cứu đề tài, trƣớc hết xác định quy trình nghiên cứu nhƣ sau: - Xác định cơ sở lý thuyết liên quan đến vấn đề cần nghiên cứu; - Thu thập dữ liệu; - Xử lý dữ liệu; - Phát hiện vấn đề; - Đề xuất giải pháp. Cơ sở lý thuyết liên quan đến vấn đề cần nghiên cứu Luận văn sử dụng cơ sở lý thuyết về tiền công, tiền lƣơng và các hình thức trả lƣơng. Tác giả sử dụng lý thuyết trong giáo trình Quản trị nhân lực, nhà xuất bản 3 Đại học Kinh tế quốc dân nhƣ: khái niệm tiền công, tiền lƣơng; các yếu tố ảnh hƣởng đến hình thức trả lƣơng… Nguồn dữ liệu Luận văn sử dụng cả nguồn dữ liệu sơ cấp và thứ cấp. - Nguồn dữ liệu thứ cấp Luận văn sử dụng các tài liệu, thông tin nội bộ công ty của Phòng Hành chính– Tổng hợp, phòng Tài chính kế toán, phòng Kế hoạch.
Ngoài ra luận văn còn sử dụng các văn bản pháp luật của Bộ lao động về tiền lƣơng, tiền công, các văn bản liên quan đến công tác trả lƣơng. - Nguồn dữ liệu sơ cấp Luận văn sử dụng các dữ liệu thu thập đƣợc từ ngƣời lao động trong công ty thông qua điều tra bảng hỏi Kết quả thu thập dữ liệu sơ cấp là thƣớc đo quan trọng đánh giá sự thỏa mãn của ngƣời lao động về công tác trả lƣơng, những hạn chế tồn tại và là căn cứ quan trọng để đƣa ra các giải pháp hoàn thiện. Phƣơng pháp thu thập, xử lý dữ liệu Tác giả thực hiện phƣơng pháp định lƣợng khi thực hiện luận văn Điều tra bảng hỏi là phƣơng pháp thƣờng đƣợc thực hiện trong nghiên cứu. Qua đó, tác giả sẽ biết đƣợc vấn đề hạn chế đang nảy sinh một cách khách quan, biết đƣợc ý kiến của ngƣời lao động, sự mong đợi của họ về chính sách trả công ra sao.
Tác giả tiến hành điều tra 3 đối tƣợng: lao động làm việc tại văn phòng công ty (30 ngƣời), lái xe bồn và xe hạng sang (40 ngƣời), lao động khối trung tâm điều hành taxi (30 ngƣời) Bảng hỏi đƣợc thiết kế với các câu hỏi đóng và câu hỏi mở. Trong các câu hỏi đóng, các đối tƣợng sẽ lựa chọn các phƣơng án, mức độ đƣa ra theo chính kiến của mình. Còn các câu hỏi mở sẽ cho các đối tƣợng tự đƣa ra ý kiến, đánh giá của mình. 4 Xử lý dữ liệu - Dữ liệu thứ cấp: tác giả tiến hành phân tích, tổng hợp, sử dụng các sơ đồ, bảng biểu.
- Dữ liệu sơ cấp: tổng hợp phiếu điều tra khảo sát. Ý NGHĨA KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU a. Ý nghĩa khoa học Luận văn đã nghiên cứu, tổng hợp, đƣa ra cơ sở lý luận về tiền lƣơng, các hình thức trả lƣơng. Ý nghĩa thực tiễn Luận văn đƣa ra giải pháp giải quyết vấn đề bức xúc hiện tại trong doanh nghiệp, tạo cơ sở để Ban giám đốc công ty có các quyết định chính xác trong trả lƣơng cho ngƣời lao động công ty.
KẾT CẤU LUẬN VĂN Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về tiền lƣơng và công tác trả lƣơng Chƣơng 2: Phân tích thực trạng công tác trả lƣơng tại Công ty Cổ phần Vận tải Dầu khí Đông Dƣơng. Chƣơng 3: Một số giải pháp hoàn thiện công tác trả lƣơng tại Công ty Cổ phần Vận tải Dầu khí Đông Dƣơng. 5 CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TIỀN LƢƠNG VÀ CÔNG TÁC TRẢ LƢƠNG 1.1 Khái niệm, bản chất và chức năng của tiền lƣơng 1.1 Khái niệm tiền lương Khái niệm tiền lƣơng rất đa dạng ở các nƣớc trên thế giới. Ở Pháp, trả công đƣợc hiểu là tiền lƣơng, hoặc lƣơng bổng cơ bản, bình thƣờng hay tối thiểu và mọi thứ lợi ích khác, đƣợc trả trực tiếp hay gián tiếp bằng tiền hay hiện vật, mà ngƣời sử dụng lao động trả cho ngƣời lao động theo việc làm của ngƣời lao động.
Ở Nhật Bản, tiền lƣơng, bất luận đƣợc gọi là tiền lƣơng, lƣơng bổng, tiền đƣợc chia lãi hoặc bằng những tên gọi khác, là chỉ thù lao cho lao động mà ngƣời sử dụng lao động chi trả cho công nhân” Theo Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO), tiền lƣơng là sự trả công hoặc thu nhập, bất luận tên gọi hay cách tính thế nào, mà có thể biểu hiện bằng tiền và đƣợc ấn định bằng sự thỏa thuận giữa ngƣời sử dụng lao động và ngƣời lao động, hoặc theo quy định của pháp luật, do ngƣời sử dụng lao động phải trả cho ngƣời lao động theo một hợp đồng đƣợc viết ra hay bằng miệng, cho một công việc đã thực hiện hay sẽ phải thực hiện hoặc cho những dịch vụ đã làm hay sẽ phải làm.