LỜI MỞ ĐẦU Trong những năm gần đây, hoạt động sản xuất kinh doanh được đẩy mạnh, tính cạnh tranh giữa các thành phần, tổ chức kinh tế cũng được nâng cao, tạo nên một nền móng phát triển kinh tế vững chắc, tạo tiền đề hoàn thiện nền kinh tế phát triển với tốc độ nhanh chóng. Qua đấy có thể thấy rõ được cạnh tranh là một yếu tố tồn tại, đồng hành và phát triển tất yếu trong nền kinh tế thị trường, có cạnh tranh mới có tồn tại. Đấu thầu là một hoạt động của nền kinh tế thị trường, nó tuân theo các quy luật khách quan của thị trường như quy luật cung- cầu, quy luật giá cả - giá trị. Công tác đấu thầu đóng góp những thành tựu to lớn cho sự phát triển kinh tế, thể hiện vai trò quan trọng trong các hoạt động của kinh tế thị trường.
Hiện nay, hệ thống đấu thầu của Việt Nam hiện đã khá tiên tiến, đặc biệt, công cụ đấu thầu qua mạng phát triển rất nhanh nên không chỉ khu vực nhà nước áp dụng mà khu vực tư nhân cũng tích cực lựa chọn áp dụng. Việc các dự án, gói thầu đã sử dụng vốn nhà nước thì phải đấu thầu đã trở nên phổ biến để đảm bảo tính công khai, minh bạch và hiệu quả kinh tế. Đặc biệt là đối với các doanh nghiệp nhà nước (DNNN), công tác đấu thầu phải được tổ chức công khai, minh bạch, đảm bảo tối đa hiệu quả sử dụng vốn nhà nước, đạt được mục tiêu hiệu quả kinh tế của doanh nghiệp. Hiểu được tầm quan trọng của công tác tổ chức đấu thầu trong các DNNN, sau một thời gian công tác và thực hiện khảo sát, nghiên cứu tại Công ty TNHH Viettel-CHT, trên cơ sở vận dụng những kiến thức chuyên ngành và kinh nghiệm thực tế, tôi đã lựa chọn đề tài “Hoàn thiện công tác tổ chức đấu thầu tại Công ty TNHH Viettel – CHT (Viettel IDC) giai đoạn 2015 – 2025” làm đề tài nghiên cứu luận văn thạc sĩ.
Trong quá trình công tác tại Công ty TNHH Viettel-CHT, để định hướng đề tài và hoàn hoàn thành được luận văn này, tôi xin cảm ơn sự hướng dẫn của TS. Đào Văn Thanh đã giúp đỡ tôi rất nhiều trong việc hoàn thành bài luận văn này. 2 CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ CÁC NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI 1. Tính cấp thiết của đề tài Trong bối cảnh hiện nay, trước sự lớn mạnh của các doanh nghiệp, sự phát triển về khoa học công nghệ… cho thấy rằng cạnh tranh trên thị trường ngày càng diễn ra gay gắt.
Sự cạnh tranh giữa các doanh nghiệp nhà nước và tư nhân, giữa các doanh nghiệp trong nước và quốc tế, các doanh nghiệp trong cùng lĩnh vực hoạt động… cho thấy vấn đề nâng cao năng lực cạnh tranh có vai trò hết sức quan trọng, có ý nghĩa quyết định đối với sự thành công và phát triển của mỗi doanh nghiệp. Đấu thầu là một hình thức cạnh tranh văn minh trong nền kinh tế thị trường phát triển nhằm lựa chọn nhà thầu đáp ứng các yêu cầu kinh tế kỹ thuật của Chủ đầu tư. Đấu thầu ra đời và tồn tại với mục tiêu nhằm thực hiện tính cạnh tranh, công bằng, minh bạch để lựa chọn ra nhà thầu phù hợp nhất và bảo đảm hiệu quả kinh tế của một dự án đầu tư. Thông qua hoạt động đấu thầu, thị trường cung – cầu đã phát triển mạnh mẽ, nhiều doanh nghiệp lớn mạnh và có uy tín trên thị trường, các doanh nghiệp vừa và nhỏ, doanh nghiệp mới thành lập có cơ hội tham gia vào thị trường đấu thầu nhằm hoàn thiện về tiềm lực kinh tế, năng lực cạnh tranh, có cơ hội học hỏi và mở rộng hoạt động kinh doanh.
Ở Việt Nam, hoạt động đấu thầu mang lại hiệu quả to lớn, thúc đẩy sự phát triển mạnh mẽ nền kinh tế xã hội những năm trở lại đây. Bên cạnh đó, đấu thầu cũng còn nhiều mặt hạn chế, chưa phát huy rõ rệt vai trò của hoạt động này trong nền kinh tế thị trường, đó là công khai, minh bạch – cạnh tranh – công bằng – hiệu quả kinh tế. Đặc biệt đối với các cơ quan, doanh nghiệp sử dụng vốn nhà nước thực hiện mua sắm, đầu tư phát triển theo quy định của pháp luật về đấu thầu, tình trạng thất thoát, lãng phí, sử dụng vốn kém hiệu quả, chất lượng các dự án chưa cao. Điều này đặt câu hỏi lớn đối với hiệu quả của công tác tổ chức đấu thầu tại các đơn vị nhà nước.
Công ty TNHH Viettel – CHT (Viettel IDC) là một doanh nghiệp nhà nước, hoạt động đầu tư mua sắm của Viettel IDC tuân thủ Luật Đấu thầu và các văn bản 3 pháp luật có liên quan. Hoạt động kinh doanh chủ yếu của công ty là cung cấp dịch vụ Trung tâm dữ liệu, thiết bị, hạ tầng Công nghệ thông tin, các dịch vụ và giải pháp số phục vụ hoạt động của khách hàng có nhu cầu. Những năm gần đây, sau khi 05 Trung tâm dữ liệu được đi vào vận hành tương đối ổn định, hoạt động đầu tư mua sắm hàng hóa tại Công ty chiếm tỷ trọng ngày càng lớn trong hoạt động đầu tư của Công ty. Việc này đòi hỏi Công ty cần đặc biệt chú trọng công tác đấu thầu mua sắm hàng hóa nhằm đảm bảo tính hiệu quả trong công tác mua sắm, tránh thất thoát, lãng phí.
Là một doanh nghiệp nhà nước, hoạt động đầu tư mua sắm của Viettel IDC tuân thủ Luật Đấu thầu và các văn bản pháp luật có liên quan, tương ứng với áp dụng 02 hình thức mua sắm : Mua sắm thường xuyên và Mua sắm tuân thủ Luật ” Đấu thầu. Trong những năm gần đây, công tác tổ chức đấu thầu tại Viettel IDC còn gặp nhiều hạn chế do nhiều nguyên nhân như năng lực đội ngũ nhân sự tham gia, công tác điều phối quản lý, các văn bản pháp lý được cập nhật mới, hình thức đấu thầu qua mạng được áp dụng,… Từ những nguyên nhân trên đòi hỏi Viettel IDC cần có cách nhìn tổng quan về thực trạng công tác tổ chức đấu thầu mua sắm hàng hóa theo pháp luật đấu thầu và có giải pháp nhằm hoàn thiện công tác này tại doanh nghiệp trong thời gian tới. Nhận thấy những bất cập trong công tác tổ chức đấu thầu khi trực tiếp tham gia thực hiện mua sắm hàng hóa tại Viettel IDC, tôi lựa chọn đề tài “Hoàn thiện công tác tổ chức đấu thầu tại Công ty TNHH Viettel – CHT (Viettel IDC) giai đoạn 2015 – 2025” cho nghiên cứu của mình. Luận văn tập trung nghiên cứu về công tác tổ chức đấu thầu của các gói thầu mua sắm hàng hóa theo pháp luật đấu thầu, phân tích ưu điểm, hạn chế, bất hợp lý trong công tác này, từ đó kiến nghị với cơ quan nhà nước và đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện công tác tổ chức đấu thầu mua sắm hàng hóa tại Công ty.
Tổng quan tình hình nghiên cứu Qua tìm khảo sát, một số luận văn về công tác tổ chức đấu thầu tại các cơ quan, doanh nghiệp đã được tìm hiểu, nghiên cứu trước khi viết luận văn này có thể kể đến là: 4 i. Luận văn “Hoàn thiện công tác tổ chức đấu thầu tại Ban Quản lý dự án phát triển Nhà và Đô thị - Tổng Công ty Xây dựng Hà Nội” – Tác giả Nguyễn Quang Hưng, Trường Đại học Kinh tế Quốc dân, năm 2013 Nghiên cứu quy trình tổ chức đấu thầu xây lắp và lựa chọn nhà thầu xây lắp đứng trên góc độ của chủ đầu tư trong mối liên hệ với thể chế quản lý của Nhà nước. Luận văn tập trung nghiên cứu thực trạng hoạt động đấu trên góc độ của chủ đầu tư trong thời gian từ năm 2008-2012 với những nội dung chính bao gồm các vấn đề: - Hệ thống hóa những vấn đề lý luận cơ bản về hoạt động đấu thầu nói chung, đặc biệt là lựa chọn nhà thầu trong lĩnh vực đấu thầu xây dựng và những vấn đề liên quan tới hoạt động đấu thầu. - Phân tích đánh giá thực trạng hoạt động đấu thầu xây dựng, tuyển chọn nhà thầu tại Ban Quản lý Dự án Phát triển nhà và đô thị - Tổng công ty Xây dựng Hà Nội trong thời gian 2008-2012 và những vấn đề còn tồn tại, bất cập từ đó đưa ra một số giải pháp, đề xuất nhằm hoàn thiện hoạt động đấu thầu tại đây.
Luận văn “Quản lý đấu thầu mua sắm thiết bị xây dựng tại Tổng Công ty Điện lực Dầu khí Việt Nam” – Tác giả Kiều Minh Sơn, Trường Đại học Kinh tế - Đại học Quốc Gia Hà Nội, năm 2016 Để nghiên cứu về quản lý đấu thầu mua sắm thiết bị xây dựng, với chủ thể quản lý là Tổng công ty Điện lực Dầu khí Việt Nam, trực thuộc Tập đoàn Dầu khí Quốc gia Việt Nam, doanh nghiệp 100% vốn nhà nước, luận văn chỉ tập trung nghiên cứu về công tác quản lý đấu thầu mua sắm thiết bị xây dựng giai đoạn 2013- 2015 phục vụ hoạt động sản xuất kinh doanh các Nhà máy điện, không nghiên cứu mua sắm thiết bị trong các dự án đầu tư mới và mua sắm trang thiết bị văn phòng tại Tổng công ty. Tổng công ty Điện lực dầu khí Việt Nam với quy mô vốn lớn, nhu cầu mua sắm thiết bị mua sắm hàng năm rất nhiều, nhưng chưa có bộ máy quản lý đấu thầu chuyên nghiệp, tổ chức thực hiện đấu thầu còn bộc lộ những bất cập, đã đặt ra những thách thức trong công tác quản lý đấu thầu tại Tổng công ty. 5 Phân tích đề tài trên, tác giả sẽ tập trung trả lời câu hỏi đối với vấn đề nghiên cứu đó là: Quản lý đấu thầu mua sắm thiết bị xây dựng tại Tổng công ty Điện lực Dầu khí Việt Nam, những bất cập và giải pháp? iii. Một số luận văn khác được tham khảo trong nghiên cứu này - Luận văn thạc sỹ “Tìm hiểu pháp luật về đấu thầu mua sắm hàng hóa, dịch vụ ở Việt Nam” của Trần Thị Thanh Hợp, Đại học Thương mại năm 2010 đã làm rõ tính chất và nguyên tắc của hoạt động đấu thầu mua sắm hàng hóa khi yêu cầu về năng lực cán bộ, chuyên gia làm công tác đấu thầu, đề tài chú trọng: Chuyên gia cần được đào tạo chính quy, phù hợp với thực tiễn do đấu thầu mua sắm hàng hóa là tổng hòa các lĩnh vực kinh tế, pháp luật, kinh doanh của doanh nghiệp.
Đồng thời chuyên gia làm công tác đấu thầu cần có kỹ năng “chuyên sâu về một lĩnh vực và biết nhiều lĩnh vực”, thông thạo ngoại ngữ và pháp luật đấu thầu. Đây là một gợi ý trong lựa chọn nhân sự làm công tác quản lý đấu thầu.