Chương 1: Những vấn đề cơ bản về thanh toán không dùng tiên mặt. Chưong 2: Thực trạng hoạt động thanh toán không dùng tiền mặt tại Ngân hàng Liên doanh Lào - Việt. Chương 3: Giải pháp nhằm hoàn thiện thanh toán không dùng tiền mặt tại Ngân hàng Liên doanh Lào - Việt. 4 C hương 1 NHỮNG VẤN ĐÈ c ơ BẢN VỀ THANH TOÁN KHÔNG DÙNG TIỀN MẶT 1.
VAI TRÒ CỦA THANH TOÁN KHÔNG DÙNG TIỀN MẶT 1. Thanh toán không dùng tiền mặt Thanh toán không dùng tiền mặt là quá trình thanh toán không có sự xuất hiện tiền mặt mà thực hiện bằng cách trích chuyển tiền từ tài khoản của người phải trả sang tài khoản của người được hưởng mở tại các ngân hàng hoặc thanh toán bù trừ lẫn nhau thông qua vai trò trung gian thanh toán của ngân hàng và các tổ chức tài chính khác. Vai trò của thanh toán không dùng tiền mặt trong nền kinh tế TTKDTM là một bộ phận cấu thành quan trọng trong tổng chu chuyển tiền tệ nó có vai trò quan trọng đổi với các chủ thể thanh toán cũng như các trung gian thanh toán. Đối với khách hàng TTKDTM là hình thức thanh toán an toàn, nhanh chóng, chính xác.
Khối lượng thanh toán lớn, pham vi thanh toán rộng. Thay việc phải vận chuyển, cất giữ, bảo quản, kiêm đêm tiên mặt vừa mât thời gian, vừa không an toàn, khách hàng chỉ cần gửi một số tiền vào ngân hàng và gửi tài khoản tiền gửi thanh toán. Khi có nhu cầu thanh toán, chi trả cho người thụ hưởng, khách hàng sẽ được tùy chọn các hình thức thanh toán khác nhau, (séc, ủy nhiệm chi.) Ngược lại khi là người thụ hưởng, khách hàng chỉ cần viết ủy nhiệm thu, séc 5 nộp vào ngân hàng, ngân hàng sẽ thực hiện các yêu cầu đó một cách cao nhất theo những chế độ, thể lệ đã quy định. Khách hàng có tiền gửi ở ngân hàng có toàn quyền sử dụng tiền trong phạm vi số dư trên tài khoản của mình.
Bên cạnh đó, công nghệ tin học được áp dụng mạnh mẽ vào công tác thanh toán, góp phần rút ngắn được thời gian cho mồi khoản thanh toán, chi trả. Đi cùng với việc thanh toán nhanh chóng, vấn đề chính xác và an toàn cũng không ngừng được nâng cao, trình độ cán bộ cùng với máy tính đã giúp công tác kế toán giảm tới mức tổi thiếu những sai sót, thất thoát cho khách hàng thỏa mãn nhu cầu thanh toán trong nền kinh tế phát triển với khối lượng thanh toán lớn, phạm vi thanh toán rộng. Thanh toán không dùng tiền mặt kịp thời nhu cầu vốn kinh doanh, đảm bảo hoạt động sản xuất lưu thông được lien tục. Bất kỳ một chu kỳ sản xuât nào cũng bắt đầu và kết thúc bằng khâu thanh toán: từ việc mua các yếu tố đầu ra.
Việc tăng nhanh tốc độ thanh toán qua ngân hàng giúp khách hàng rút ngắn được thời gian trong khâu lưu thông, do đó rút ngăn được thời gian của một vòng chu chuyển vốn, tăng nhanh tốc độ của quá trình sản xuất. Đối với Ngân hàng TTKDTM tạo điều kiện để ngân hàng thu hút nguồn vốn nhàn rồi, mở rộng tín dụng và phát triển dịch vụ ngân hàng. Các doanh nghiệp và cá nhân hoạt động trong nền kinh tế thị trường quan tâm đến vấn đề thanh toán là an toàn - tiện lợi - quay vòng vốn nhanh, với những yêu cầu đa dạng của các mối quan hệ kinh tê - xã hội, từ lâu đã có sự tham gia của ngân hàng với vai trò là trung tâm tiền tệ - tín dụng - thanh toán trong nền kinh tế và TTKDTM đã góp phần không nhỏ vào thành công đó của ngân hàng. Để TTKDTM đòi hỏi khách hàng phải có tài khoản tiền gửi tại ngân 6 hàng và số dư trên tài khoản tiền gửi phải đảm bảo khả năng chi trả, thanh toán khi cần thiết.
Các tổ chức kinh tế và cá nhân mở tài khoản tiền gửi thanh toán ở ngân hàng có quyền sử dụng toàn bộ số tiền đó vào bất cứ lúc nào và ngân hàng phải có trách nhiệm thỏa mãn nhu cầu đó. Nhưng thực tế là không có sự ăn khớp giữa những người có nhu cầu rút tiền và gửi tiền, vì vậy hình thành một số dư tương đối lớn và ổn định về nguồn vốn ngắn hạn cho ngân hàng, mặt khác ngân hàng có thể dự báo một cách tương đối chính xác nhu cầu rút tiền mặt của khách hàng trong từng thời kỳ, do đó ngoài số tiền mặt dự trừ để đảm bảo khả năng chi trả, thanh toán kịp thời cho khách hàng, số còn lại ngân hàng có thể sử dụng để đầu tư, mở rộng tín dụng của mình. Thực tế khối lượng tiền gửi thanh toán chiếm tỷ trọng khá cao trong toàn bộ nguồn vốn của ngân hàng, tạo điều kiện thuận lợi cho ngân hàng trong việc giảm lãi suất cho vay. Bản chất của nguồn vốn này không phải gửi vào ngân hàng để lấy lãi mà để sử dụng một cách chủ động, kịp thời trong thanh toán tiền hàng hóa, dịch vụ giữa các đơn vị và cá nhân, thực hiện tốt công tác thanh toán, qua ngân hàng thu hút nhiều khách hàng gửi tiền vào ngân hàng để thanh toán là điều kiện để mở rộng khối lượng tín dụng với lãi suất thấp.
Vì vậy sự ra đời của các phương tiện TTKDTM và cách thức tổ chức hoạt động thanh toán trong ngân hàng đã khắc phục được những hạn chê của thanh toán bằng tiền mặt thể hiện qua các diêm sau: - Thanh toán không dùng tiền mặt góp phần nhanh tốc độ chu chuyển vốn, tạo điều kiện có tái sản xuất mở rộng, tiết kiệm chi phí trong việc in ấn, bảo quản, vận chuyển, tiêu hủy, kiểm soát được sự vận chuyển vốn một cách minh bạch, đặc biệt là ngăn chặn tiền giả, góp phần ổn định an ninh, chính trị, trật tự an toàn xã hội. 7 - Giúp ngân hàng huy động nguồn vốn tạm thời nhàn rỗi trong dân cư đầu tư cho nền kinh tế thông qua việc mở tài khoản thanh toán tại ngân hàng. Muốn thực hiện thanh toán KDTM, Trước hết các tổ chức và cá nhân phải mở tài khoản tại ngân hàng và gửi vào đó một khoản tiền nhất định đủ đảm bảo cho việc thanh toán hàng ngày. Tuy mỗi tài khoản chỉ cần có số dư nhỏ, nhưng với số lượng tài khoản rất nhiều thì ngân hàng sẽ có số vốn lớn tạm thời nhàn rỗi có thể cho vay.
- Thanh toán KDTM tạo điều kiện cho NHNN thực hiện tốt chức năng quản lý vĩ mô, điều tiết lượng tiền trong lưu thông, kiểm soát lạm phát, thực thi có hiệu quả chính sách tiền tệ quốc gia. Với những ưu điểm vượt trội, thanh toán KDTM đã trở thành một hình thức không thể thiếu trong nên kinh tế thị trường, đem lại lợi ích cho xã hội. nhất là trong xu thế toàn cầu và sự bùng nô của CNTT, thanh toán KDTM không chỉ giới hạn trong phạm vi một quốc gia, mà nó còn phát triên trên phạm vi toàn cầu, vì vậy các phương tiện thanh toán thường xuyên được cải tiến và hoàn thiện, đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế. CÁC PHƯƠNG THỨC THANH TOÁN KHÔNG DÙNG TIÊN MẶT Trong quá trình phát triển phương tiện thanh toán TTKDTM được sử dụng rất đa dạng, phong phú, phù hơp với điêu kiện của môi nước, môi vùng.
Các phương thức thanh toán không dùng tiên mặt được sử dụng phô biến là: 1. Séc Séc là lệnh chi trả tiền của chủ tài khoản được lập theo mâu quy định, ra lệnh cho ngân hàng trích từ tài khoản của mình với một sổ tiền nhất định trả cho người có tên trên tờ séc hoặc người cầm séc. Séc là một trong những 8 phương tiện thanh toán KDTM ra đời rất sớm, được sử dụng rộng rãi cho các giao dịch trong nước và quốc tế. Điều kiện phát hành, tiếp nhận và thanh toán séc phải tuân thủ theo luật hoặc quy định của mỗi quốc gia phù họp với thông lệ quốc tế và tùy theo từng loại séc.
Năm 1931 một số nước Châu Âu đã ký một bản công ước chung về séc tại Hội nghị Quốc tế Giơ-ne-vơ, đến nay vẫn được coi là đạo luật chính điều chỉnh các quan hệ liên quan đến phát hành và sử dụng séc, theo đó các bên liên quan đến séc gồm: - Người phát hành séc để trả tiền, gọi là người phát hành séc. - Người thực hiện trả tiền trên tờ séc là ngân hàng nơi người phát hành séc mở tài khoản giao dịch. - Người nhận tiền là người có tên trên séc hoặc người cầm séc. Đ ặc • điếm của séc: Là tính thời hạn, tính thời hạn đó được thể hiện ở chỗ: nó chỉ có giá trị thanh toán trong thời hạn có hiệu lực, thời hạn này được quy định tùy thuộc vào mồi nước và cho từng loại séc riêng biệt, séc có nhiều loại và được phân chia theo tiêu thức khác nhau như: Căn cứ vào tính chất chuyển nhượng, có các loại séc: + Séc ký danh, được ghi rõ tên người thụ hưởng trên tờ séc.
+Séc vô danh, không ghi rõ tên người thụ hưởng trên tờ séc, bất kỳ ai cầm tờ séc cũng có thể nhận đủ số tiền ghi trên tờ séc tại ngân hàng và phải có chứng minh thư của người nhận tiền đó. + Séc theo lệnh, ghi rõ trả tiền theo lệnh của người thụ hưởng, séc này được chuyển nhượng theo thủ tục ký hậu. Căn cứ vào hình thức thanh toán, có các loại séc: 9 + Séc tiền mặt, chi để dùng nhận tiền mặt tại ngân hàng. + Séc chuyển khoản, dùng để chuyển khoản bằng cách trích tiền trên tài khoản của người phải trả chuyển sang tài khoản của người được hưởng.
+ Séc xác nhận, được ngân hàng đảm bảo khả năng thanh toán. Vì vậy séc là phưong tiện thanh toán do người ký phát lập dưới hình thức chứng từ theo mẫu in sẵn, lệnh cho người thực hiện thanh toán trả cho người thực hiện thanh toán trả không có điều kiện với một sô tiên nhât định cho người thụ hưởng. Séc được ký phát để ra lệnh trả tiền cho một người xác định bằng cách ghi tên người đó lên tờ séc, gọi là séc ký danh, hoặc là séc có thê dùng trả tiền cho bất kỳ gọi là séc vô danh. Khi séc không ghi tên người thụ hưởng thì người cầm séc cũng chính là người được hưởng số tiền ghi trên séc.
Séc được dùng để lĩnh tiền mặt hoặc chuyển khoản, Việc quyết định cho lĩnh tiền mặt hay không thuộc thẩm quyền của người ký phát hoặc người chuyển nhượng. Khi tờ séc không ghi cụm từ “Trả vào tài khoản'’ thì người thụ hưởng có thể được trả bằng tiền mặt.