phần mở đầu, phần kết luận và phụ lục đính kèm, nội dung của luận văn bao gồm 3 chương: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về hoàn thiện công tác thẩm định dự án đầu tư tại các ngân hàng thương mại Chƣơng 2: Thực trạng công tác thẩm định dự án đầu tư các doanh nghiệp hoạt động xây lắp tại Ngân hàng TMCP Đầu tư và phát triển Việt Nam – Chi nhánh Nghệ An Chƣơng 3: Giải pháp hoàn thiện công tác thẩm định dự án đầu tư các doanh nghiệp hoạt động xây lắp tại Ngân hàng TMCP Đầu tư và phát triển Việt Nam – Chi nhánh Nghệ An 9 CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ THẨM ĐỊNH DỰ ÁN ĐẦU TƢ VÀ SỰ CẦN THIẾT PHẢI HOÀN THIỆN CÔNG TÁC THẨM ĐỊNH DỰ ÁN ĐẦU TƢ TẠI CÁC NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1. Khái niệm, vai trò ý nghĩa của công tác thẩm định dự án đầu tƣ tại các ngân hàng thƣơng mại 1. Khái niệm thẩm định dự án đầu tư Theo Bùi Xuân Phong (2008): “Thẩm định dự án đầu tư là việc tổ chức xem xét một cách khách quan có khoa học và toàn diện các nội dung cơ bản ảnh hưởng trực tiếp tới tính khả thi của dự án. Từ đó có quyết định đầu tư và cho phép đầu tư” Trên góc độ người tài trợ, các Ngân hàng, tổ chức tài chính, đánh giá DA chủ yếu trên phương diện khả thi, hiệu quả tài chính và xem xét khả năng thu nợ của Ngân hàng, có thể đưa ra khái niệm về thẩm định DAĐT như sau: “Thẩm định dự án đầu tư là quá trình xem xét, phân tích, đánh giá dự án một cách khách quan, khoa học và toàn diện trên các nội dung, lựa chọn dự án để quyết định tài trợ hoặc cho vay vốn.
Vai trò, ý nghĩa của việc thẩm định dự án đầu tư tại các ngân hàng thương mại Đầu tư được coi là động lực của sự phát triển nói chung và phát triển kinh tế nói riêng. Hiện nay nhu cầu về vốn ở nước ta rất lớn đặc biệt là nhu cầu vốn đầu tư XDCB. Vấn đề quan trọng là đầu tư như thế nào để có hiệu quả. Một trong những công cụ giúp đánh giá xem xét hiệu quả của đầu tư đó là thẩm định dự án đầu tư.
Ngân hàng thương mại thường xuyên phải thực hiện việc thẩm định dự án đầu tư khi cho vay vốn nhằm đảm bảo an toàn trong hoạt động tín dụng. Việc thẩm định dự án đầu tư nói chung, dự án đầu tư ngành XDCB nói riêng có vai trò ý nghĩa vô cùng quan trọng giúp ngân hàng xem xét, đánh giá, đưa ra kết luận về tính khả thi, hiệu quả về mặt tài chính của dự án đầu tư, khả năng thu hồi vốn và những rủi ro có 10 thể xảy ra, tìm những biện pháp hạn chế, phòng ngừa rủi ro phục vụ cho việc quyết định cho vay hoặc từ chối cho vay đầu tư dự án. Nội dung thẩm định dự án đầu tƣ 1. Xem xét tổng quan các nội dung chính của dự án Trước khi đi vào thẩm định chi tiết các nội dung của dự án, cần xem xét tổng quan những nội dung cơ bản và trả lời những câu hỏi sau: - Xem xét bối cảnh ra đời của dự án để trả lời cho câu hỏi: Dự án ra đời vào thời điểm này có phù hợp hay không? Có thực sự cần thiết để đầu tư hay không? - Xem xét mục tiêu đầu tư của dự án để trả lời câu hỏi: Mục tiêu đầu tư có phù hợp với định hướng và chiến lược của công ty hay chưa? - Xem xét quy mô, hình thức đầu tư của dự án để trả lời câu hỏi: quy mô và hình thức đầu tư có phù hợp với yêu cầu thị trường hay không?Tổng mức đầu tư, cơ cấu vốn đã hợp lý chưa? - Xem xét tiến độ triển khai dự án để trả lời câu hỏi: Việc thực hiện dự án có những yếu tố nào ảnh hưởng/trở ngại đến tiến độ đầu tư dự án? 1.
Thẩm định tính pháp lý của dự án Tính pháp lý của dự án là yếu tố quan trọng đảm bảo dư án được triển khai vận hành thông suốt. Tính pháp lý của dự án được đảm bảo bằng các văn bản chính thức của các cơ quan quản lý mà hoạt động dự án có liên quan như: Giấy phép đầu tư, giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, giấy phép xây dựng, các văn bản phê duyệt của các cấp có thẩm quyền…các dự án đầu tư phải đảm bảo tuân thủ quy hoạch phát triển của ngành, vùng, địa phương đã được phê duyệt, tuân thủ các quy định hiện hành, trình tự thủ tục pháp lý không chỉ đủ, đúng mà còn phải hợp lý. Phân tích về thị trường và khả năng tiêu thụ sản phẩm, dịch vụ đầu ra của các dự án Việc phân tích về thị trường và khả năng tiêu thụ sản phẩm dịch vụ đầu ra đối với dự án ngành xây lắp bao gồm: Phân tích cung cầu thị trường về sản phẩm của dự án ở hiện tại: giúp cung cấp tình hình và số liệu cho phân tích, dự báo cung cầu sản phẩm của dự án trong 11 tương lai. Các nội dung phân tích gồm: Xác định mức tiêu thụ, nguồn cung cấp, đánh giá mức độ thoả mãn cung cầu thị trưởng về sản phẩm dự án.
Dự báo cầu sản phẩm trong tương lai: là việc xác định thị trường mục tiêu hay đối tượng khách hàng chính sử dụng sản phẩm của dự án. Việc định hướng thị trường này có hợp lý hay không?; Cần thẩm định khả năng cạnh tranh của sản phẩm dự án đối với các nhà đầu tư khác; dự kiến về khả năng tiêu thụ sản phẩm của dự án sau khi đi vào hoạt động (sản lượng, giá bán) đặc biệt đối với những sản phẩm của các dự án như đầu tư nhà ở, chung cư, văn phòng cho thuê…. Dự báo cung tương lai của sản phẩm dự án: sau khi xác định được cầu của thị trường sản phẩm trong tương lai, công việc tiếp theo là phải xác định được lượng cung về sản phẩm trong tương lai bao gồm các dự án hiện có và các dự án khác trong tương lai, xác định năng lực sản xuất, đáp ứng nhu cầu thị trường của DN. Xác định khoảng trống thị trường: Trên cơ sở phân tích quan hệ cung cầu, tín hiệu của thị trường đối với sản phẩm của dự án để xác định chênh lệch hay khoảng trống của thị trường.
Chênh lệch cung cầu trong tương lai sẽ chi phối trực tiếp đến việc hình thành dự án và quy mô dự án giúp nhận định về sự cần thiết và tính hợp lý của dự án xây lắp. Thẩm định về khả năng cung cấp nguyên vật liệu và các yếu tố đầu vào của một dự án Nguyên vật liệu, yếu tố đầu vào của một dự án xây lắp gồm: Nguyên vật liệu, nhiên liệu, điện, nước, nguồn nhân lực phục vụ cho sản xuất. Việc Thẩm định về khả năng cung cấp nguyên vật liệu và các yếu tố đầu vào của một dự án là việc đánh giá nhu cầu về các yếu tố đầu vào hàng năm, khả năng cung cấp các yếu tố đầu vào của các nhà cung cấp, Biến động về giá mua, nhập khẩu nguyên nhiên liệu đầu vào, những biến động của thị trường quốc tế, tỷ giá ngoại tệ trong trường hợp phải nhập khẩu yếu tố đầu vào; Đánh giá về nguồn nhân lực của dự án:về số lượng lao động dự án cần, đòi hỏi về tay nghề, trình độ kỹ thuật, kế hoạch đào tạo và khả năng đáp ứng nguồn nhân lực cho dự án. Thẩm định về phương diện kỹ thuật - Địa điểm xây dựng Cán bộ thẩm định đánh giá tổng quan về địa điểm đầu tư dự án có thuận lợi/khó khăn gì về các mặt: hệ thống giao thông, có gần các nguồn cung cấp nguyên vật liệu đầu vào của dự án, điện, nước, thông tin liên lạc, nguồn cung cấp vật liệu, vật tư xây dựng công trình; thị trường tiêu thụ hay không? Trình độ dân trí, mật độ dân cư có ảnh hưởng như thế nào đến kế hoạch và chi phí đền bù, giải phóng mặt bằng xây dựng dự án; đại điểm xay dựng có nằm trong quy hoạch hay không? Cơ sở vật chất, hạ tầng hiện có của địa điểm đầu tư thế nào? Đánh giá so sánh về chi phí đầu tư so với các dự án tương tự ở địa điểm khác; Điều kiện địa hình, địa chất, khí tượng thuỷ văn tại địa điểm xây dựng công trình có ổn định không? Có những ảnh hưởng gì đến việc triển khai xây dựng công trình.
- Quy mô sản xuất và sản phẩm của dự án Cán bộ thẩm định đánh giá về quy mô sản xuất và sản phẩm của dự án xem: Công suất thiết kế dự kiến của dự án bao nhiêu, có phù hợp với khả năng tài chính, trình độ quản lý, địa điểm, thị trường tiêu thụ, dự báo của thị trường trong tương lai,… hay không? Yêu cầu kỹ thuật, tay nghề để sản xuất sản phẩm có cao không? - Công nghệ, dây chuyền thiết bị Cán bộ cần quan tâm đến các khía cạnh sau: Quy trình công nghệ, Phương thức chuyển giao công nghệ, số lượng, công suất, quy cách, chủng loại, danh mục máy móc thiết bị, Giá cả thiết bị và phương thức thanh toán, Thời gian giao hàng, lắp đặt thiết bị và chuyển giao công nghệ, Uy tín của các nhà cung cấp thiết bị. - Quy mô, giải pháp xây dựng Các nội dung cần đánh giá như: Xem xét quy mô xây dựng, giải pháp kiến trúc có phù hợp với dự án hay không, có tận dụng được các cơ sở vật chất hiện có hay không? Tổng mức đầu tư của dự án được tính toán có hợp lý không?Tiến độ thi công có phù hợp với việc cung cấp máy móc thiết bị, có phù hợp với thực tế hay không? Vấn đề hạ tầng cơ sở: giao thông, điện, cấp thoát nước,…Các giải pháp thi công các công trình/hạng mục công trình phức tạp, mang tính chất đặc thù (nếu có) 13 - Đền bù, di dân tái định cư, môi trường, PCCC Các nội dung cần đánh giá như: Diện tích đất phải đền bù các loại và chi phí đền bù (nếu có);Vấn đề di dân, tái định canh, định cư và các chi phí liên quan… (nếu có); Xem xét, đánh giá các giải pháp về môi trường, PCCC của dự án có đầy đủ, phù hợp chưa, đã được cơ quan có thẩm quyền chấp thuận trong trường hợp yêu cầu phải có hay chưa. Thẩm định về phương diện tổ chức và quản lý thực hiện dự án Là việc xem xét kinh nghiệm, trình độ tổ chức vận hành của Chủ đầu tư dự án.