PHẦN MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề án Ở tất cả các nước trên thế giới, xây dựng cơ bản trong đó có xây dựng các công trình giao thông đóng vai trò quan trọng hàng đầu đối với sự phát triển của nền kinh tế. Các nước đều chú trọng đến việc đầu tư xây dựng các công trình giao thông với mục đích thúc đẩy kết cấu hạ tầng ngày càng phát triển, làm thay đổi diện mạo của đất nước, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho nhân dân, đảm bảo quốc phòng an ninh địa phương. Quản lý dự án là công việc áp dụng các chức năng và hoạt động của quản lý vào suốt vòng đời của dự án nhằm đạt được những mục tiêu đã đề ra.
Đây là một quá trình phức tạp, công việc của quản lý dự án và những thay đổi của nó mang tính duy nhất, không lặp lại, không xác định rõ ràng và không có dự án nào giống dự án nào. Mỗi dự án có địa điểm khác nhau, tiến độ khác nhau, con người khác nhau. và thậm chí trong quá trình thực hiện dự án còn có sự thay đổi mục tiêu, ý tưởng từ Chủ đầu tư. Cho nên việc điều hành quản lý dự án cũng luôn thay đổi linh hoạt, không có công thức nhất định.
Hiện nay, công tác quản lý dự án trong đó có công tác quản lý các dự án giao thông đang ngày càng được chú ý và mang tính chuyên nghiệp hơn, nó tỷ lệ thuận với quy mô, chất lượng công trình và năng lực cũng như tham vọng của chính Chủ đầu tư. Kinh nghiệm đã cho thấy công trình có yêu cầu cao về chất lượng, hoặc công trình được thiết kế xây dựng theo tiêu chuẩn quốc tế, liên kết với các đơn vị tư vấn quốc tế. sẽ đòi hỏi một ban quản lý dự án có năng lực thực sự, làm việc với cường độ cao, chuyên nghiệp và hiệu quả. Những yêu cầu khách quan đó vừa là thách thức lại vừa là cơ hội cho các cá nhân và tổ chức tư vấn trong nước học hỏi kinh nghiệm quản lý dự án từ nước ngoài, đó chính là động lực phấn đấu và tích luỹ kinh nghiệm trong lĩnh vực quản lý dự án còn mới mẻ và nhiều tiềm năng ở Việt Nam.
Để nâng cao hiệu quả công tác quản lý dự án đầu tư xây dựng cơ bản, thời gian qua Nhà nước đã ban hành nhiều văn bản pháp quy có liên quan đến lĩnh vực đầu tư và xây dựng như Luật xây dựng số 50/2014/QH13, Luật đầu tư công số 39/2019/QH14, Luật số 62/2020/QH14 sửa đổi bổ sung một số điều của Luật xây dựng, Nghị định 15/2021/NĐ-CP quy định chi tiết một số nội dung về quản lý dự án đầu tư xây dựng đã tạo ra hành lang pháp lý quan trọng đối với công tác quản lý dự án đầu tư xây dựng. 2 Trong những năm gần đây, tỉnh Hòa Bình với cơ sở hạ tầng giao thông đường bộ còn chưa được đồng bộ và đang được từng bước đầu tư xây dựng từ các nguồn vốn khác nhau. Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình giao thông tỉnh Hòa Bình cũng là một trong những đơn vị chính giúp việc cho UBND tỉnh Hòa Bình quản lý các dự án đầu tư xây dựng công trình giao thông trên địa bàn tỉnh. Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình giao thông tỉnh Hòa Bình thực hiện quản lý 16 dự án công trình giao thông với tổng mức đầu tư hơn 20.000 tỷ đồng, do Ủy ban nhân dân tỉnh giao nhiệm vụ Chủ đầu tư và nhận Ủy thác quản lý dự án từ Sở Giao thông vận tải.
Trong đó có nhiều các dự án trọng điểm của tỉnh, dự án trọng điểm ngành giao thông vận tải như: Dự án cao tốc Hòa Bình - Mộc Châu (đoạn từ Km19+000 - Km53+000 trên địa bàn tỉnh Hòa Bình); Đường liên kết vùng Hòa Bình - Hà Nội và cao tốc Sơn La (Hòa Bình - Mộc Châu); Kết nối Giao thông và thủy lợi tỉnh Hòa Bình với hạ tầng giao thông quốc gia (sử dụng vốn vay ODA Hàn Quốc)… Đây là các dự án hạ tầng giao thông có quy mô lớn, có ý nghĩa hết sức quan trọng, vai trò động lực, lan tỏa mạnh mẽ. Khi hoàn thiện các dự án này sẽ giúp hoàn chỉnh thêm mạng lưới giao thông trong khu vực, đảm bảo an ninh quốc phòng, tăng cường khả năng kết nối khu vực, đồng thời kích thích tăng trưởng kinh tế - xã hội, phát triển du lịch và công nghiệp nơi có mạng lưới giao thông đi qua. Mặc dù đã đạt được một số kết quả đáng ghi nhận trong công tác quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình giao thông, tuy nhiên trong quá trình triển khai thực hiện các dự án gặp không ít khó khăn, vướng mắc như: Công tác giải phóng mặt bằng, di chuyển hạ tầng kỹ thuật; công tác chuyển đổi rừng, đất lúa; thủ tục khai thác mỏ vật liệu đất đắp… Đồng thời, kinh nghiệm quản lý các dự án lớn của Ban còn chưa có nhiều, cần được hoàn thiện để có thể quản lý các dự án một cách có hiệu quả nhất. Xuất phát từ những lý do khách quan trên, tôi đã lựa chọn đề tài “Hoàn thiện công tác quản lý dự án tại Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình giao thông tỉnh Hòa Bình” làm đề án tốt nghiệp là cấp thiết, có ý nghĩa thực tiễn.
Mục tiêu của đề án 2. Mục tiêu tổng quát Trên cơ sở đánh giá thực trạng về công tác quản lý dự án tại Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình giao thông tỉnh Hòa Bình, đề xuất một số giải 3 pháp góp phần hoàn thiện công tác quản lý dự án tại Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình giao thông tỉnh Hòa Bình. Mục tiêu cụ thể - Hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn về công tác quản lý dự án đầu tư xây dựng. - Đánh giá thực trạng công tác quản lý dự án tại Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình giao thông tỉnh Hòa Bình.
- Phân tích, xác định được các yếu tố ảnh hưởng tới công tác quản lý dự án tại Ban Quản lý các dự án công trình giao thông Hòa Bình. - Đề xuất một số giải pháp chủ yếu nhằm hoàn thiện công tác quản lý dự án tại Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình giao thông tỉnh Hòa Bình trong thời gian tới. Đối tượng và phạm vi đề án 3. Đối tượng nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu của đề án là công tác quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình giao thông tại Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình giao thông tỉnh Hòa Bình.
Phạm vi nghiên cứu Phạm vi nghiên cứu của đề án là các vấn đề liên quan đến công tác quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình giao thông tại Ban Quản lý các dự án công trình giao thông Hòa Bình. Ý nghĩa về mặt lý luận Góp phần hệ thống hóa cơ sở lý luận về công tác quản lý dự án đầu tư xây dựng bao gồm: hệ thống hóa các khái niệm, nội dung, các yếu tố ảnh hưởng đến công tác quản lý dự án đầu tư xây dựng. Ý nghĩa về mặt thực tiễn Giúp công tác quản lý dự án ngày càng được chú trọng và mang tính chuyên nghiệp hơn, đảm bảo về chất lượng. Góp phần thúc đẩy ban quản lý dự án nâng cao năng lực chuyên môn, làm việc chuyên nghiệp và hiệu quả.
4 Phần 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ KINH NGHIỆM THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ DỰ ÁN ĐẦU TƯ XÂY DỰNG 1. Cơ sở lý luận về quản lý dự án đầu tư xây dựng 1. Khái niệm Dự án đầu tư Theo định nghĩa tại mục 15, điều 3 của Luật Xây dựng số 50/2014/QH13 thì “Dự án đầu tư xây dựng là tập hợp các đề xuất có liên quan đến việc sử dụng vốn để tiến hành hoạt động xây dựng để xây dựng mới, sửa chữa, cải tạo công trình xây dựng nhằm phát triển, duy trì, nâng cao chất lượng công trình hoặc sản phẩm, dịch vụ trong thời hạn và chi phí xác định. Ở giai đoạn chuẩn bị dự án đầu tư xây dựng, dự án được thể hiện thông qua Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi đầu tư xây dựng, Báo cáo nghiên cứu khả thi đầu tư xây dựng hoặc Báo cáo kinh tế - kỹ thuật đầu tư xây dựng”.
Dự án đầu tư có thể được xem xét từ nhiều góc độ: - Về mặt hình thức, dự án đầu tư là một tập hồ sơ tài liệu trình bày một cách chi tiết và có hệ thống các hoạt động và chi phí theo một kế hoạch để đạt được những kết quả và thực hiện được những mục tiêu nhất định trong tương lai. Trên góc độ quản lý, dự án đầu tư là một công cụ quản lý việc sử dụng vốn, vật tư, lao động để tạo ra các kết quả kinh tế tài chính trong một thời gian dài. Trên góc độ kế hoạch hóa, dự án đầu tư là một công cụ thể hiện kế hoạch chi tiết một công cuộc đầu tư sản xuất kinh doanh, phát triển kinh tế xã hội, làm tiền đề cho các quyết định đầu tư và tài trợ. Dự án đầu tư là một hoạt động kinh tế riêng biệt nhỏ nhất trong công tác kế hoạch hóa nền kinh tế nói chung.
- Xét về mặt nội dung, dự án đầu tư là một tập hợp các hoạt động có liên quan với nhau được kế hoạch hóa nhằm đạt được các mục tiêu đã định bằng việc tạo ra các kết quả cụ thể trong một thời gian nhất định, thông qua việc sử dụng các nguồn lực xác định. Khái niệm Quản lý dự án Quản lý dự án là ngành khoa học nghiên cứu về việc lập kế hoạch, tổ chức và quản lý, giám sát quá trình phát triển của dự án nhằm đảm bảo cho dự án hoàn 5 thành đúng thời gian, trong phạm vi ngân sách đã được duyệt, đảm bảo chất lượng, đạt được mục tiêu cụ thể của dự án và các mục đích đề ra. “QLDA là tác động quản lý của chủ thể quản lý thông qua quá trình lập kế hoạch, điều phối thời gian, nguồn lực và giám sát quá trình phát triển của dự án nhằm đảm bảo cho dự án hoàn thành đúng thời hạn, trong phạm vi ngân sách được duyệt và đạt các yêu cầu đã định về kỹ thuật và chất lượng sản phẩm dịch vụ, bằng những phương pháp và điều kiện tốt nhất cho phép” (Nguyễn Văn Dĩnh, 2010).