Chương 1: Lý luận cơ bản về nguyên vật liệu và tổ chức kế toán nguyên vật liệu tại các Doanh nghiệp sản xuất kinh doanh Chương 2: Công tác tổ chức kế toán nguyên vật liệu tại Xí nghiệp Địa chất Đông Triều Chương 3: Một số kiến nghị nhằm hoàn thiện công tác tổ chức kế toán nguyên vật liệu tại Xí nghiệp Địa chất Đông Triều. Mặc dù đã rất cố gắng nghiện cứu, tìm hiểu để hoàn thiện bài viết nhưng do trình độ lý luận, nắm bắt thức tế còn hạn chế nên bài viết không tránh khỏi những thiếu sót, khuyết điểm. Vì vậy em mong nhận được sự chỉ bảo, giúp đỡ, đóng góp ý kiến của ban lãnh đạo, phòng kế toán và các phòng ban có liên quan… của Xí nghiệp địa chất Đông Triều ; các thầy cô giáo của khoa , của trường để em có thể hoàn thiện bài viết được tốt hơn. Em xin chân thành cám ơn! Sinh viên: Trịnh Thị Trang - Lớp: QT1104K 9 KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP CHƢƠNG 1 LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ NGUYÊN VẬT LIỆU VÀ TỔ CHỨC KẾ TOÁN NGUYÊN VẬT LIỆU TẠI DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT KINH DOANH 1.1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG VỀ NGUYÊN VẬT LIỆU TRONG DOANH NGHIỆP 1.1 Khái niệm, đặc điểm,vị trí,vai trò, tầm quan trọng của nguyên vật liệu và yêu cầu quản lý nguyên vật liệu 1.1 Nguyên vật liệu và đặc điểm của nguyên vật liệu Nguyên vật liệu là một trong các yếu tố cơ bản trong quá trình sản xuất kinh doanh, tham gia thường xuyên và trực tiếp vào quá trình sản xuất sản phẩm, ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng sản phẩm.
Về mặt hiện vật: nguyên vật liệu chỉ tham gia vào một chu kì sản xuất kinh doanh, không giữ nguyên được hình thái ban đầu mà biến đổi cấu thành nên thực thể sản phẩm mới. Về mặt giá trị : giá trị nguyên vật liệu được chuyển dịch toàn bộ một lần vào giá trị sản phẩm mới tạo ra hoặc chi phí sản xuất kinh doanh trong kì. Vì vậy nguyên vật liệu được xếp vào loại tài sản lưu động của doanh nghiệp. Nguyên vật liệu là những đối tượng lao động mua ngoài hoặc tự chế biến cần thiết trong quá trình hoạt động sản xuất của doanh nghiệp và được thể hiện dưới dạng vật hóa như: quặng trong doanh nghiệp luyện kim, vải trong doanh nghiệp may mặc….Bất kì nguyên vật liệu nào cũng là đối tượng lao động nhưng không phải bất kì đối tượng nào cũng là nguyên vật liệu mà chỉ trong những điều kiện nhất định, khi lao động của con người có thể tác động vào, biến đổi chúng để phục vụ cho sản xuất hay tái sản xuất sản phẩm mới thì được gọi là nguyên vật liệu.
Trong quá trình tham gia vào sản xuất kinh doanh, nguyên vật liệu tham gia ngay từ giai đoạn đầu của quá trình sản xuất, nguyên vật liệu được dùng toàn bộ và thường phân bổ một lần vào giá trị sản phẩm mới. Nguyên vật liệu khi Sinh viên: Trịnh Thị Trang - Lớp: QT1104K 10 KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP được sử dụng sẽ không giữ nguyên hình thái ban đầu mà sẽ bị biến đổi hoàn toàn để cấu tạo nên hình thái vật chất mới của sản phẩm làm ra. Như vậy, nguyên vật liệu tạo nên giá trị và giá trị sử dụng của sản phẩm mới. Nó là yếu tố quan trọng của quá trình sản xuất.2 Yêu cầu quản lý nguyên vật liệu 1.1 Sự cần thiết của quản lý nguyên vật liệu Để hoạt động sản xuất kinh doanh có thể diễn ra thì phải có nguyên vật liệu, vậy nên quản lý nguyên vật liệu là nhân tố quan trọng của các doanh nghiệp.
Tuy nhiên, ở mỗi doanh nghiệp khác nhau thì lại có phạm vi, mức độ, phương pháp quản lý khác nhau. Khi kinh tế ngày càng phát triển thì các phương pháp quản lý cũng trở lên hoàn thiện hơn vì vậy các doanh nghiệp phải áp dụng phương pháp quản lý phù hợp với công tác sản xuất của mình nhằm đạt được hiệu quả tối ưu nhất.2 Mục tiêu của việc quản lý nguyên vật liệu Chi phí về các loại nguyên vật liệu thường chiếm một tỉ trọng lớn trong toàn bộ chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm trong các doanh nghiệp sản xuất. Mà mục đích cuối cùng của các doanh nghiệp là lợi nhuận vì vậy giảm chi phí là cách tốt nhất để các doanh nghiệp đạt được mục đích của mình. Việc sử dụng nguyên vật liệu một cách tiết kiệm, hợp lý chính là biện pháp tốt để giảm chi phí mà vẫn nâng cao được chất lượng sản phẩm.
Như vậy thực hiện tốt việc quản lý nguyên vật liệu ở tất cả các khâu sẽ đem lại hiệu quả kinh tế cao hơn trong sản xuất kinh doanh.3 Yêu cầu quản lý nguyên vật liệu Việc quản lý nguyên vật liệu cần phải thực hiện tốt và chặt chẽ ở tất cả các khâu: Khâu thu mua: Trong khâu này đòi hỏi phải tính toán xác định số lượng, chủng loại nguyên vật liệu phù hợp cho quá trình sản xuất để tiến hành thu mua đáp ứng kịp cho quá trình sản xuất. Việc thu mua phải đúng yêu cầu sử dụng, chi phí thu mua hợp lý nhằm hạ giá thành sản phẩm. Khâu bảo quản dự trữ: Việc tổ chức kho tàng, bến bãi phải trang bị đầy đủ thiết bị, cách thức bảo quản khoa học hợp lý phù hợp cho từng loại nguyên vật Sinh viên: Trịnh Thị Trang - Lớp: QT1104K 11 KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP liệu để tránh thất thoát, đảm bảo an toàn cho vật liệu. Đồng thời cần tổ chức hệ thống kho tàng hợp lý để thuận tiện cho việc theo dõi, kiểm tra.
Bên cạnh đó doanh nghiệp phải xác định được mức dự trữ tối đa, tối thiểu để đảm bảo cho việc sản xuất luôn được tiến hành thuận lợi. Khâu sử dụng: Khâu này cần thiết phải tuân thủ việc sử dụng hợp lý, tiết kiệm trên cơ sở định mức tiêu hao, dự toán chi phí nhằm giảm chi phí hạ giá thành sản phẩm tăng thu nhập cho doanh nghiệp. Do vậy cần phải tổ chức tốt việc ghi chép, phản ánh tình hình xuất dùng và sử dụng trong quá trình sản xuất. Tóm lại, quản lý nguyên vật liệu là một trong những nội dung hết sức quan trọng của công tác quản lý nói chung và quản lý sản xuất, quản lý giá thành sản phẩm nói riêng mà các nhà lãnh đạo doanh nghiệp luôn phải đặc biệt quan tâm.2 Nhiệm vụ của kế toán nguyên vật liệu Kế toán nguyên vật liệu là việc sử dụng các biện pháp công cụ trong kế toán để theo dõi tình hình nguyên vật liệu trong doanh nghiệp.
Do đó, kế toán nguyên vật liệu phải thực hiện được các nhiệm vụ sau: Phản ánh chính xác, kịp thời và kiểm tra chặt chẽ tình hình cung cấp nguyên vật liệu về tất cả các mặt số lượng, giá trị, chủng loại, thời gian cung cấp. Tính toán và phân bổ chính xác, kịp thời giá trị nguyên vật liệu nhập kho trong các trường hợp khác nhau, xây dựng định mức, phát hiện và ngăn chặn kịp thời những trường hợp sử dụng nguyên vật liệu lãng phí, sai mục đích. Áp dụng đúng các phương pháp và kĩ thuật hạch toán hàng tồn kho. Thường xuyên kiểm tra việc thực hiện định mức dự trữ nguyên vật liệu, phát hiện kịp thời các vật liệu ứ đọng, kém phẩm chất, chưa dùng và có biện pháp giải phóng để thu hồi vốn nhanh chóng, tránh thiệt hại.
Thực hiện việc kiểm kê nguyên vật liệu theo yêu cầu quản lý, lập các báo cáo nguyên vật liệu … Sinh viên: Trịnh Thị Trang - Lớp: QT1104K 12 KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP 1.2 KẾ TOÁN NGUYÊN VẬT LIỆU 1.1 Phân loại nguyên vật liệu Vật liệu trong các doanh nghiệp bao gồm nhiều thứ, nhiều loại khác nhau, có giá trị, công dụng, nguồn hình thành,… khác nhau. Do vậy cần thiết phải tiến hành phân loại nguyên vật liệu nhằm tạo điều kiện cho việc hạch toán và quản lý vật liệu. Căn cứ vào vai trò và tác dụng của vật liệu trong sản xuất, vật liệu được chia làm các loại như sau: - Nguyên vật liệu chính: là những thứ nguyên, vật liệu mà sau quá trình gia công, chế biến sẽ cấu thành nên thực thể vật chất chủ yếu của sản phẩm. - Vật liệu phụ: là những vật liệu chỉ có tác dụng phụ trợ trong sản xuất, được sử dụng kết hợp với vật liệu chính để làm thay đổi màu sắc, hình dáng, mùi vị hoặc dùng để bảo quản, phục vụ hoạt động của các tư liệu lao động hay phục vụ cho lao động của công nhân viên chức (dầu nhờn, hồ keo, thuốc nhuộm, xà phòng, giẻ lau…).
- Nhiên liệu: là những thứ vật liệu được dùng để cung cấp nhiệt lượng. Ví dụ: than, củi, xăng dầu, hơi đốt… Nhiên liệu thực chất là một loại vật liệu phụ được tách ra thành một loại riêng vì việc sản xuất và tiêu dùng nhiên liệu chiếm một tỉ trọng lớn và đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế quốc dân. - Phụ tùng thay thế: là các chi tiết, phụ tùng dùng để sửa chữa và thay thế cho máy móc, thiết bị, phương tiện vận tải… - Vật liệu và thiết bị xây dựng cơ bản: bao gồm các vật liệu và thiết bị mà doanh nghiệp mua vào nhằm mục đích đầu tư cho xây dựng cơ bản. - Phế liệu: là các loại vật liệu thu được trong quá trình sản xuất, hay thanh lý tài sản, có thể sử dụng hay bán ra ngoài.
- Vật liệu khác: bao gồm các loại vật liệu còn lại ngoài các thứ chưa kể trên như bao bì, vật liệu đóng gói, các loại vật tư đặc chủng… Cách phân loại này là cơ sở để xác định định mức tiêu hao, định mức dự Sinh viên: Trịnh Thị Trang - Lớp: QT1104K 13 KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP trữ cho từng loại nguyên vật liệu; là cơ sở tổ chức hạch toán chi tiết nguyên vật liệu trong doanh nghiệp. Căn cứ vào nguồn cung cấp nguyên vật liệu được chia thành: - Vật liệu mua ngoài. - Vật liệu tự sản xuất. - Vật liệu từ các nguồn khác: nhận vốn góp liên doanh, liên kết, biếu tặng… Phân loại nguyên vật liệu theo nguồn cung cấp là căn cứ cho việc lập kế hoạch thu mua và kế hoạch sản xuất, là cơ sở để xác định giá nguyên vật liệu nhập kho.
Căn cứ vào mục đích sử dụng nguyên vật liệu được chia thành: - Nguyên vật liệu dùng cho nhu cầu sản xuất kinh doanh: + Nguyên vật liệu dùng trực tiếp cho sản xuất chế tạo sản phẩm + Nguyên vật liệu dùng cho quản lý ở các phân xưởng, dùng cho bộ phận bán hàng, bộ phận quản lý doanh nghiệp.