Chương 1: Cơ sở lý luận về cơ cấu tổ chức tại bệnh viện chuyên khoa tuyến tỉnh Chương 2: Phân tích nhân tố ảnh hưởng đến cơ cấu tổ chức và thực trạng cơ cấu tổ chức tại Bệnh viện Phụ sản Hải Phòng giai đoạn 2021 – 2023. Chương 3: Định hướng và giải pháp hoàn thiện cơ cấu tổ chức tại Bệnh viện Phụ sản Hải Phòng đến 2030. 4 CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HOÀN THIỆN CƠ CẤU TỔ CHỨC TẠI BỆNH VIỆN CHUYÊN KHOA TUYẾN TỈNH 1. Tổng quan về bệnh viện và cơ cấu tổ chức tại bệnh viện chuyên khoa tuyến tỉnh 1.
Tổng quan về bệnh viện chuyên khoa tuyến tỉnh a. Khái niệm bệnh viện chuyên khoa tuyến tỉnh Theo Bộ Y tế (1997), bệnh viện là cơ sở khám bệnh, chữa bệnh và chăm sóc sức khỏe cho người bệnh. Bệnh viện có nhiệm vụ khám chữa bệnh, đào tạo cán bộ, nghiên cứu khoa học, chỉ đạo tuyến, phòng bệnh, hợp tác quốc tế, quản lý kinh tế. “Bệnh viện chuyên khoa tuyến tỉnh” là các bệnh viện chuyên ngành đặt tại các thành phố hoặc các địa bàn tỉnh, chuyên phục vụ chăm sóc sức khỏe cho người dân trong vùng.
Các bệnh viện này thường có cung cấp dịch vụ y tế phức tạp hơn so với các cơ sở y tế cấp huyện hoặc cấp xã, giúp nâng cao chất lượng dịch vụ y tế cho cộng đồng và giảm áp lực cho các bệnh viện tuyến trung ương. Chức năng, nhiệm vụ của bệnh viện chuyên khoa tuyến tỉnh - Cấp cứu, khám bệnh, chữa bệnh trên địa bàn nhiều tỉnh, thành phố và địa phương; - Đào tạo cán bộ, nhân viên y tế; - Nghiên cứu khoa học về y học; - Chỉ đạo tuyến dưới (quận huyện, xã phường, những người hành nghề tư về chuyên khoa trong khu vực) về các kỹ thuật chuyên môn; - Phòng bệnh; - Hợp tác quốc tế; - Quản lý kinh tế trong bệnh viện. Phân loại bệnh viện chuyên khoa tuyến tỉnh Bệnh viện chuyên khoa hạng I là cơ sở khám bệnh chữa bệnh trực thuộc Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, làm nhiệm vụ khám bệnh chuyên khoa bao gồm nhiều tỉnh, thành phố. Bệnh viện có đội ngũ cán bộ chuyên khoa sâu có trình độ kỹ thuật cao, được trang bị hiện đại, cơ sở hạ tầng phù hợp.
5 Bệnh viện chuyên khoa hạng II là cơ sở khám bệnh, chữa bệnh chuyên khoa trực thuộc Sở Y tế tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, có trách nhiệm khám bệnh, chữa bệnh chuyên khoa khu vực bao gồm nhiều tỉnh, thành phố. Bệnh viện có đội ngũ cán bộ chuyên khoa, trang bị thích hợp và cơ sở hạ tầng phù hợp. Bệnh viện chuyên khoa hạng III là cơ sở khám bệnh chữa bệnh chuyên khoa trực thuộc sở Y tế tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, có trách nhiệm khám bệnh, chữa bệnh chuyên khoa cho người bệnh ở địa phương. Khái niệm và yêu cầu của cơ cấu tổ chức tại bệnh viện chuyên khoa tuyến tỉnh a.
Khái niệm Theo Nguyễn Thị Ngọc Huyền và cộng sự (2018), cơ cấu tổ chức là “khuôn khổ trong đó các hoạt động của tổ chức được phân chia, các nguồn lực được sắp xếp, con người và các bộ phận được phối hợp nhằm thực hiện các mục tiêu kế hoạch”. Dựa vào khái niệm trên, có thể cho rằng “Cơ cấu tổ chức tại bệnh viện chuyên khoa tuyến tỉnh là tập hợp các phân hệ, bộ phận, vị trí công tác và con người có mối quan hệ mật thiết với nhau, được bố trí theo các cấp, các khâu khác nhau, nhằm thực hiện các mục tiêu khám chữa bệnh của bệnh viện”. Cơ cấu tổ chức tại bệnh viện chuyên khoa tuyến tỉnh giúp phân bổ nhân lực hợp lý cho từng nhiệm vụ, công việc cụ thể. Cơ cấu tổ chức phù hợp sẽ cho phép bệnh viện tổ chức và sử dụng hợp lý các nguồn lực - phân bổ nguồn nhân lực và các nguồn lực khác cho cả hệ thống phù hợp với thực tiễn.
Đồng thời, cũng cho phép bệnh viện xác định rõ mối tương quan giữa các hoạt động cụ thể và trách nhiệm quyền hạn gắn liền với mỗi cá nhân, phân hệ của cơ cấu. Xác định rõ trách nhiệm và cách thức thể hiện trách nhiệm của từng thành viên theo chức trách, công việc, theo sơ đồ tổ chức và hệ thống phân cấp quyền hạn trong tổ chức. Cơ cấu tổ chức bệnh viện chuyên khoa tuyến tỉnh phù hợp cũng sẽ trợ giúp cho việc ra quyết định đúng đắn bởi các luồng thông tin rõ ràng, đồng thời giúp xác định cơ cấu quyền hạn và nhiệm vụ cho toàn bệnh viện, bộ phận cũng như cho từng cá nhân. Cơ cấu tổ chức hoàn thiện còn góp phần đảm bảo có đủ nguồn thông tin để ban lãnh đạo bệnh viện ra quyết định và giải quyết các vấn đề đặt ra trong thực tiễn.
Yêu cầu đối với cơ cấu tổ chức tại bệnh viện chuyên khoa tuyến tỉnh Cơ cấu tổ chức tại bệnh viện chuyên khoa tuyến tỉnh cần đáp ứng các yêu cầu về thống nhất mục tiêu, tối ưu, tin cậy, linh hoạt và hiệu quả. 6 - Tính thống nhất về mục tiêu: Cơ cấu tổ chức là công cụ hữu hiệu để thực hiện các mục tiêu của chung của bệnh viện, cho phép mỗi cá nhân góp phần công sức vào các mục tiêu. Mặt khác, mục tiêu, chức năng và nhiệm vụ của từng bộ phận phải thống nhất với mục tiêu của toàn bệnh viện. Tính thống nhất còn được thể hiện ở sự gắn kết chặt chẽ giữa các bộ phận theo logic nhất định.
Để một bệnh viện chuyên khoa tuyến tỉnh hoạt động có hiệu quả thì việc đưa và thực hiện đúng như mục tiêu là hết sức quan trọng. Cơ cấu tổ chức bệnh viện phải được xây dựng để thực hiện, thúc đẩy hoạt động theo những mục tiêu nhất định. - Tính tối ưu: Cơ cấu tổ chức bệnh viện chuyên khoa tuyến tỉnh phải đảm bảo đầy đủ mối quan hệ giữa các khâu, các cấp quản lý, có đầy đủ các phân hệ, bộ phận, con người (không thừa mà cũng không thiếu) để thực hiện các hoạt động cần thiết. Giữa các bộ phận và cấp tổ chức đều phải thiết lập được mối quan hệ hợp lý với số cấp nhỏ nhất, năng động và luôn đi sát và phục vụ mục đích đề ra của bệnh viện.
- Tính tin cậy: Cơ cấu tổ chức bệnh viện chuyên khoa tuyến tỉnh phải đảm bảo tính chính xác, kịp thời đầy đủ thông tin được sử dụng trong bệnh viện, nhờ đó đảm bảo phối hợp các hoạt động nhiệm vụ của tất cả các bộ phận trong bệnh viện. Các mối quan hệ tối ưu đã được thiết kế cần được minh bạch, công khai thông qua sơ đồ cơ cấu, bản mô tả công việc, sơ đồ quyền hạn. Các thành viên trong bệnh viện cần hiểu biết rõ ràng về quyền hạn, trách nhiệm, hiểu nhiệm vụ của mình và nhiệm vụ của các đồng nghiệp. - Tính linh hoạt: Cơ cấu tổ chức bệnh viện chuyên khoa tuyến tỉnh phải có khả năng thích ứng với mọi tình huống xảy ra cả bên trong và bên ngoài của bệnh viện.
Cơ cấu tổ chức bệnh viện phải gọn nhẹ, đảm bảo luôn bắt kịp với vận động của đối tượng quản lý và đáp ứng được quá trình vận động năng động của đối tượng quản lý. - Tính hiệu quả: Cơ cấu tổ chức bệnh viện chuyên khoa tuyến tỉnh hoạt động có hiệu quả đạt được hiệu quả cao nhất với chi phí thấp nhất. Tiêu thức đánh giá mức độ hiệu quả là mối tương quan giữa việc xây dựng cơ cấu tổ chức, chi phí cho việc hoạt động của cơ cấu này với kết quả thu được. Các thuộc tính cơ bản của cơ cấu tổ chức tại bệnh viện chuyên khoa tuyến tỉnh 1.
Chuyên môn hóa và tổng hợp hóa các chức năng, nhiệm vụ công việc Chuyên môn hóa công việc thể hiện mức độ phân chia nhiệm vụ thành các công việc mang tính độc lập tương đối để trao cho các cá nhân, làm tăng năng suất lao động của cả nhóm. Các nhiệm vụ của bệnh viện chuyên khoa tuyến tỉnh bao gồm: Cấp cứu, khám bệnh, chữa bệnh; Đào tạo cán bộ, nhân viên y tế; Nghiên cứu khoa học về y học; Chỉ đạo tuyến dưới về các kỹ thuật chuyên môn; Phòng bệnh; Hợp tác quốc tế; Quản 7 lý kinh tế trong bệnh viện. Các nhiệm vụ này có thể chia nhỏ thành nhiều hoạt động và trao cho mỗi cán bộ, nhân viên, bác sĩ, điều dưỡng, kỹ thuật viên làm một nhiệm vụ độc lập một cách tương đối (chuyên môn hoá sâu) hoặc nhiều người cùng chia sẻ nhiệm vụ (tổng hợp hoá cao). Chuyên môn hoá sâu có ưu điểm làm tăng năng suất lao động, tạo ra nhiều công việc đơn giản, dễ đào tạo để thực hiện.
Tuy nhiên, khả năng sáng tạo của các thành viên giảm sút và họ nhanh chóng cảm thấy công việc nhàm chán; tình trạng xa lạ, đối lập giữa những người lao động có thể sẽ gia tăng, làm giảm khả năng phối hợp giữa các bộ phận. Tổng hợp hóa công việc là việc một người, một phân hệ, một bộ phận thực hiện nhiều công việc, nhiệm vụ, chức năng. Tổng hợp hoá tạo tâm lý tốt cho người lao động; tăng khả năng phối hợp giữa các bộ phận; các cá nhân được hiểu biết rộng kiến thức trong các công việc mình được đảm nhận, được luân phiên giải quyết các công việc khác nhau nên không nhàm chán. Tuy nhiên, tổng hợp hoá giảm năng suất lao động, cá nhân không được lựa chọn công việc phù hợp với năng lực chuyên môn, phù hợp với công việc, gây khó khăn cho đào tạo.
Phân chia tổ chức thành các bộ phận Cơ cấu tổ chức thể hiện hình thức cấu tạo của tổ chức, bao gồm sự phân chia tổng thể thành các bộ phận mang tính độc lập tương đối thực hiện những hoạt động nhất định của bệnh viện. Việc phân chia tổ chức thành các bộ phận phản ánh quá trình chuyên môn hóa và hợp nhóm các hoạt động theo chiều ngang. Trong thực tế, các bộ phận có thể hình thành theo những tiêu chí khác nhau, làm xuất hiện các mô hình tổ chức bộ phận khác nhau, cụ thể là: Mô hình tổ chức theo chức năng; các mô hình tổ chức theo sản phẩm/ khách hàng/ địa dư; mô hình tổ chức ma trận; mô hình tổ chức theo nhóm; mô hình tổ chức mạng lưới và mô hình tổ chức không ranh giới. Mỗi mô hình cơ cấu tổ chức có ưu và nhược điểm nhất định.
Nhìn chung, tại các bệnh viện chuyên khoa tuyến tỉnh, mô hình tổ chức theo chức năng và mô hình theo đơn vị được sử dụng phổ biến.